Ge\u00e7ti\u011fimiz ay \u015f\u00f6yle bir haber d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc g\u00fcndeme: \u201cFacebook m\u00fchendisleri, \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 yapay zek\u00e2n\u0131n fi\u015fini \u00e7ekti.\u201d Olay\u0131 b\u00f6yle duyunca sizin de g\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnde ister istemez bir Terminat\u00f6r sahnesi canlan\u0131vermedi mi? Haberin detaylar\u0131nda birka\u00e7 yapay zek\u00e2n\u0131n yeni bir dil icat ederek kendi aralar\u0131nda konu\u015fmaya ba\u015flamalar\u0131 \u00fczerine m\u00fchendislerin b\u00f6yle bir karar ald\u0131klar\u0131n\u0131 okuyoruz. Bu da az \u015fey de\u011fil. Yeni bir dil icat edebilmeleri bir yana, bu dili kullanarak arkam\u0131zdan bir \u015feyler \u00e7eviriyor gibi g\u00f6r\u00fcnmeleri olaya \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc bir bilimkurgu havas\u0131 vermiyor mu?<\/p>\n
Tabi ki benzer bir\u00e7ok olayda oldu\u011fu gibi bu olay\u0131n asl\u0131 da bize g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi de\u011fil. Facebook\u2019un \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yapay zek\u00e2, \u201cchatbot\u201d denen bir ileti\u015fim yaz\u0131l\u0131m\u0131. \u015eu bir\u00e7ok web sitesinin ileti\u015fim sayfas\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan ve 7\/24 asistanl\u0131k hizmeti veren yaz\u0131l\u0131mc\u0131klar. Hani \u201csiz ger\u00e7ek misiniz, ger\u00e7ekseniz \u015funu bunu yaz\u0131n bakal\u0131m\u201d diye test ettiklerimizden. Bunun olduk\u00e7a geli\u015fmi\u015f bir versiyonu IOS\u2019un Siri\u2019si. Tan\u0131yoruz onu.<\/p>\n
Peki, Facebook\u2019un deneyi neydi? \u015eirket, ileti\u015fime girdi\u011fi kaynaklardan \u00f6\u011frenerek ileti\u015fim yeteneklerini geli\u015ftiren bir chatbot \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmakta uzun s\u00fcredir. (Farkl\u0131 kaynaklardan \u00f6\u011frenerek geli\u015fen yapay zek\u00e2lar\u0131n en iyi \u00f6rneklerinden biri ise yeni Google Translate.) Facebook m\u00fchendisleri, bu u\u011fra\u015flar\u0131nda belirli bir yol katettikten sonra, web\u2019de iki chatbot kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ne olaca\u011f\u0131n\u0131 merak ediyor. \u0130\u015fte danan\u0131n kuyru\u011fu da orada kopuyor.<\/p>\n
Chatbot\u2019lar bizimki gibi bir dil kullanmad\u0131klar\u0131 ve hatta ger\u00e7ek bir ileti\u015fimsel niyetleri olmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in birbirlerinin ileti\u015fim sim\u00fclasyonlar\u0131n\u0131 istatistiksel olarak manip\u00fcle etmeye ba\u015fl\u0131yorlar. Bizler i\u00e7in hi\u00e7bir manas\u0131 olmayan ve fakat\u2014bir chatbot\u2019un \u00f6rne\u011fin sat\u0131n alma davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131ran\u2014s\u00f6z dizim ve s\u00f6zc\u00fck tekrarlar\u0131 \u00fcretiyorlar. Bu ya\u015fanan, dil ve ileti\u015fim denince akl\u0131m\u0131za gelen \u00f6rneklerin hepsine ilk bak\u0131\u015fta ters asl\u0131nda. Chatbot\u2019lar\u0131n taklit etmek \u00fczere kodland\u0131klar\u0131 do\u011fal diller, chatbot\u2019lar\u0131n uydurduklar\u0131n\u0131n aksine gayet minimalisttir.<\/p>\n
Yeni dil dedikleri de bu: \u0130lk bak\u0131\u015fta \u0130ngilizce ama manas\u0131z s\u00f6zc\u00fck ve s\u00f6zc\u00fck \u00f6be\u011fi tekrarlar\u0131 var. Demek \u00f6\u011frendikleri kaynak kendileri olunca chatbot\u2019lar\u0131n foyas\u0131 meydana \u00e7\u0131k\u0131yor. Onlar asl\u0131nda konu\u015fmuyor, sadece algoritmalar\u0131na uygun istatistikler yap\u0131p sembolleri buna g\u00f6re s\u0131ralay\u0131p duruyorlar. Etkile\u015fim deneyimlerinden \u00f6\u011frenerek kendini geli\u015ftirmek \u00fczere dizayn edilmi\u015f bu yaz\u0131l\u0131mlar birbirleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda birbirlerinin ileti\u015fim sim\u00fclasyonlar\u0131n\u0131 bozuyorlar.<\/p>\n
Facebook m\u00fchendisleri hen\u00fcz insanlar, ve b\u00fcy\u00fck ihtimalle pazarlama alan\u0131nda kullanacaklar\u0131 bu chatbot\u2019lar\u0131n hedef kitlesinin de hala insanlar oldu\u011funun fark\u0131ndalar. Bu y\u00fczden bu verimsiz deneyi sonland\u0131r\u0131yorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir chatbot\u2019un web\u2019te ba\u015fka bir chatbot\u2019la kar\u015f\u0131la\u015fmayaca\u011f\u0131n\u0131n garantisi yok. B\u00f6yle bir kar\u015f\u0131la\u015fmada chatbot\u2019lar bozuluyorlar. As\u0131l i\u015flevi, yani insanlara \u201canlaml\u0131\u201d gelecek istatistiksel cevaplar \u00fcretmeyi art\u0131k yapamayacaklar. \u015eirket a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha fazla para ve vakit harcamaya gerek yok bu noktada. K\u0131sacas\u0131 ortada ne yeni bir dil ne de bu dil arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla birbiriyle \u2018f\u0131s\u0131lda\u015farak\u2019 arkam\u0131zdan i\u015fler \u00e7eviren s\u00fcper ileri yapay zek\u00e2lar mevcut.<\/p>\n
Asl\u0131nda haberi ilgi \u00e7ekici k\u0131lan ger\u00e7ekler de\u011fil, bizlerin hayal g\u00fcc\u00fc, \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 ve konuya dair cehaleti. Olay\u0131n ger\u00e7ek y\u00fcz\u00fcn\u00fc \u00f6\u011frendi\u011fimizde dilin ne oldu\u011fu konusunda sand\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan daha cahil oldu\u011fumuz ger\u00e7e\u011fiyle de tekrar y\u00fczle\u015fmek durumunda kal\u0131yoruz. Chatbot\u2019lar\u0131n birbirleriyle etkile\u015fimlerinde dil ara\u00e7lar\u0131 kullanmalar\u0131 onlar\u0131 ger\u00e7ekten konu\u015fan, birbiriyle anla\u015fan, dil bilen varl\u0131klar yapmaya yetmiyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u00d6yleyse ger\u00e7ekten konu\u015fmak, yani ger\u00e7ek bir dil kullanmak i\u00e7in dilsel ara\u00e7lar, kurallar, haf\u0131za ve \u00f6\u011frenmeden ba\u015fka ne gereklidir?<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn en etkili geli\u015fimsel ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 psikolo\u011fu, primatolo\u011fu ve antropolo\u011fu Michael Tomasello, orijinali 2008\u2019de The MIT Press, T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirisi ise 2017 May\u0131s ay\u0131nda Metis Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan \u201c\u0130nsan \u0130leti\u015fiminin K\u00f6kenleri\u201d kitab\u0131nda bu soruyu cevaplamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Kitap, Tomasello\u2019nun 2006 bahar\u0131nda Paris\u2019te verdi\u011fi bir dizi konferans\u0131n derlenip toparlanm\u0131\u015f hali. Bu konferanslarda Tomasello, birka\u00e7 on y\u0131la yay\u0131lan ve onlarca geli\u015fimsel ve t\u00fcrler aras\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar yapan deneysel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 sistematik hale getirmi\u015f. Ana ak\u0131m dilbilimin belki de ba\u015flang\u0131c\u0131ndan beri g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131 birka\u00e7 noktan\u0131n dili anlamam\u0131zda kilit rolleri oldu\u011funu vurgulam\u0131\u015f: Sosyallik ve tarih. Tomasello, dili toplumdan ve tarihten soyutlanm\u0131\u015f bir makine gibi ele almay\u0131 do\u011fru bulmuyor. Hatta bu konuda olduk\u00e7a me\u015fhur ve bence bir o kadar da hakl\u0131 bir Chomsky ele\u015ftirmeni.<\/p>\n
Chomsky dilin insana \u00f6zg\u00fc olup di\u011fer yetilerden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir yeti olarak do\u011fu\u015ftan geldi\u011fini iddia ederken, Tomasello dilin do\u011fu\u015ftan gelmedi\u011fini ve fakat do\u011fu\u015ftan gelen\u2014yani evrimsel tarihimizin tortusu olan\u2014bir dizi psikolojik yetinin sosyal tarihimizde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131larla \u00f6zel etkile\u015fimlerinin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Bu yetilerin kimisini yak\u0131n akraba oldu\u011fumuz t\u00fcrlerle de payla\u015f\u0131yoruz hatta. Ancak dile sebep olan \u00f6zel etkile\u015fim, yakla\u015f\u0131k son 100.000 y\u0131ld\u0131r bu gezegende dola\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahmin etti\u011fimiz ge\u00e7 Homo sapiens bireylerin tek tek \u00f6m\u00fcrleri i\u00e7inde vuku buluyor. Yani geli\u015fimsel bir fenomen olarak g\u00f6zlenebiliyor. Dilin altyap\u0131s\u0131 biyolojik fakat kendisi sosyal bir olgu. Biyolojik y\u00f6n\u00fc tamamen bize \u00f6zg\u00fc de\u011fil ama sosyal y\u00f6n sadece biz insanlarda varm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Dolay\u0131s\u0131yla bir dil konu\u015ftu\u011funu bildi\u011fimiz tek t\u00fcr biziz.<\/p>\n
Tomasello\u2019ya g\u00f6re dili anlamak i\u00e7in dilin gerisine, evrimsel altyap\u0131ya ve k\u00fclt\u00fcrel arka plana, yani asl\u0131nda tarihe odaklanmak gerekiyor. Ancak bu tarih 10 bin de\u011fil 2 milyon y\u0131ll\u0131k karanl\u0131k bir tarih! Karanl\u0131k \u00e7\u00fcnk\u00fc yaz\u0131 \u00f6ncesi dilin \u201cfosille\u015fmesi\u201d m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Dolay\u0131s\u0131yla Tomasello, evrimsel a\u00e7\u0131dan yak\u0131n akraba olan t\u00fcrlerin ileti\u015fim davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131yor. Tomasello\u2019yu d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda \u00f6n plana \u00e7\u0131karan akademik yetene\u011fi de bu zaten: 0-6 ya\u015f aras\u0131ndaki insan yavrular\u0131 ile \u015fempanze ve orangutanlar\u0131 ayn\u0131 deneysel g\u00f6revlerle g\u00f6zleyerek kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rabilmesi ve bu g\u00f6zlemleri hassas \u015fekilde say\u0131salla\u015ft\u0131rabilmesi. T\u00fcrkiye\u2019de iki konferans vermi\u015f olan Tomasello, Ulusal Psikoloji Kongresi\u2019ndeki konu\u015fmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda kendisine y\u00f6neltilen neden beyin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapmad\u0131\u011f\u0131na dair soruya \u201c\u00e7\u00fcnk\u00fc davran\u0131\u015flar\u0131 g\u00f6zleyerek sorular\u0131ma tatmin edici cevaplar bulabiliyorum\u201d demi\u015fti. Kendisi yeni y\u00f6ntemler kullanarak muhafazak\u00e2r \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmaktansa, klasik y\u00f6ntemler kullanarak devrimci olabilmeyi becerebilmi\u015f bir biliminsan\u0131.<\/p>\n
Tomasello, kitab\u0131nda dilin de\u011fil, dil \u00f6ncesi ilkel ileti\u015fimin k\u00f6kenlerini ayr\u0131nt\u0131l\u0131 deneysel veriler \u00e7er\u00e7evesinde irdeliyor. Basit\u00e7e \u015f\u00f6yle bir teorik ak\u0131\u015f \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor: \u0130nsanlar da \u015fempanzeler de parmakla i\u015faret ederler. \u015eempanzelerin sesli ileti\u015fimleri \u00f6tekinin zihinsel durumuna hassas de\u011fildir, ancak i\u015faretleri \u00f6teki \u015fempanzenin zihinsel durumuna uygundur. Ayr\u0131ca insanlar g\u00f6zleri, \u015fempanzeler ise kafa y\u00f6n\u00fcn\u00fc takip ederek nereye bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131za dikkat edebilirler. Yani her iki t\u00fcr de kar\u015f\u0131 taraf\u0131n niyetini anlar. Ancak sadece insanlar bir \u015feyi kar\u015f\u0131 taraf i\u00e7in i\u015faret edebilirler. \u015eempanze i\u015faret ederek sizden kendisi i\u00e7in bir \u015fey talep ederken, insan i\u015faretle sizden sizin i\u00e7in bir \u015feye dikkat etmenizi isteyebilir. Tomasello, i\u015fte bu yetinin insana \u00f6zg\u00fc oldu\u011funu, bu yeti sayesinde birbirine yard\u0131mc\u0131 olan bireylerin yak\u0131nla\u015farak i\u015fbirlik\u00e7i k\u00fc\u00e7\u00fck gruplar olu\u015fturabildiklerini ve yetinin bu \u015fekilde tarih boyunca genetik olarak tahkim edildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n
Hen\u00fcz konu\u015famayan dokuz ayl\u0131k bebeklerin size sizin i\u00e7in bir \u015feyler i\u015faret edebildiklerini yine Tomasello\u2019nun deneylerinden biliyoruz. Buna \u201cortak dikkat\u201d diyor Tomasello. Bu yeti, hem evrimsel hem geli\u015fimsel olarak ortak niyetsellik formunu al\u0131yor. \u201cBen X\u2019i biliyorum, sen Y\u2019yi biliyorsun\u201d demekle \u201cbenim X\u2019i bildi\u011fimi biliyor, onun Y\u2019yi bildi\u011fini bildi\u011fimi biliyor\u201d ya da \u201cbiz Z\u2019yi biliriz\u201d demek aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck farklar var. \u201cBiz niyetselli\u011fi\u201d bilahare dilin ve daha geni\u015f manada insanlar\u0131n normatif ve kurumsal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn temeli oluyor. Geli\u015fimsel olarak ise bir insan yavrusunun k\u00fclt\u00fcre angaje olmas\u0131n\u0131n psikolojik zeminini olu\u015fturuyor.<\/p>\n
\u015eempanzelerle ortak ileti\u015fim yetimiz olan i\u015faret etme, insana \u00f6zg\u00fc yard\u0131m ve i\u015fbirli\u011fi bask\u0131s\u0131yla \u015fempanzelerinkinden farkl\u0131 bir zihinsel \u00f6r\u00fcnt\u00fcyle, yinelemeli zihin okumayla ve dolay\u0131s\u0131yla ortak niyetsellikle birle\u015fmi\u015ftir. Tomasello \u00f6yk\u00fcy\u00fc buraya kadar olduk\u00e7a tutarl\u0131 \u015fekilde anlat\u0131yor. K\u0131saca diyor ki, kar\u015f\u0131n\u0131zda sizinle ortak dikkat ve ileti\u015fimsel niyet ta\u015f\u0131mayan bir \u015feyle m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil konu\u015famazs\u0131n\u0131z (evcil hayvanlarla k\u00fc\u00e7\u00fck deneyler yapabilirsiniz). Dil bu noktada yap\u0131s\u0131 itibariyle keyfili\u011fe, g\u00f6ndergesel belirsizli\u011fe d\u00fc\u015fecektir. T\u0131pk\u0131 Facebook chatbot\u2019lar\u0131 gibi.<\/p>\n
Chatbot\u2019lar birbiriyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca etkile\u015fimleri manas\u0131zla\u015f\u0131yordu ya hani, peki bizlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda neden \u00f6yle olmuyor? Neden bizlerle etkile\u015ftiklerinde, bizlerden \u00f6\u011frenirken bozulmuyorlar? \u00c7\u00fcnk\u00fc biz bir chatbot\u2019un bizim niyetlerimizi okudu\u011fu varsay\u0131m\u0131yla ona niyet atfedip ileti\u015fimsel olarak tutarl\u0131 davran\u0131yoruz (evcil hayvanlara da \u00f6yle). Fakat chatbot\u2019lar bizim niyetlerimizi okumak \u00fczere kodlanmam\u0131\u015ft\u0131r. O y\u00fczden kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131, ortak niyetsellik kuram\u0131yoruz. Niyet okuyan chatbot\u2019lar yapamad\u0131k, \u00e7\u00fcnk\u00fc ortak niyetselli\u011fi deneyimlesek, onun ne oldu\u011funu art\u0131k bilsek de nas\u0131l oldu\u011funu hen\u00fcz bilmiyoruz. Searle\u2019\u00fcn \u00c7in Odas\u0131 deneyindeki gibi, mesaj almak ve mesaj iletmek, her ne kadar do\u011fru da olsalar, bu i\u015fleri yapan\u0131n kendisinin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc ve sizin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc de anlad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n
Tomasello, dilin i\u015fbirli\u011fi ileti\u015fiminden t\u00fcredi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Ama insan ileti\u015fimi i\u00e7in ille de dile gerek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. Dahas\u0131, dil de yaln\u0131zca ileti\u015fime yaram\u0131yor. Bu ikinci ayr\u0131ma ili\u015fkin spesifik bir fikri yok Tomasello\u2019nun. Etkilendi\u011fi filozoflar\u0131n var ama bu fikirleri deneysel olarak test ve teorize etmek \u00e7ok daha me\u015fakkatli bir bilimsel \u00e7aba gerektirir. Buna ra\u011fmen ileti\u015fim ile dil ili\u015fkisini \u00e7ok iyi betimliyor. Peki, dile ileti\u015fim a\u00e7\u0131s\u0131ndan hi\u00e7 de ihtiyac\u0131m\u0131z yokken \u015fu anda t\u00fcm gezegende konu\u015fulan yakla\u015f\u0131k 7 bin do\u011fal dil neden var?<\/p>\n
Tomasello, dil oldu\u011fu i\u00e7in ileti\u015fimin m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi \u015feklindeki yayg\u0131n hatal\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, ileti\u015fim oldu\u011fu i\u00e7in dil m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015f diyerek ayaklar\u0131 \u00fczerine \u00e7eviriyor. \u0130nsan ileti\u015fiminin evrimsel k\u00f6kenlerinin mevcut dillerle nas\u0131l karma\u015f\u0131k bir ili\u015fki i\u00e7inde oldu\u011funu da ba\u015far\u0131yla resmediyor kitab\u0131nda. Do\u011frudan ama\u00e7lam\u0131\u015f olmasa da \u015fu \u00e7etin tart\u0131\u015fman\u0131n zeminini de sa\u011flamla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f oluyor b\u00f6ylece: Dille ileti\u015fimden ba\u015fka ve hatta daha merkezi olarak ne\/ler yap\u0131yoruz? Kitab\u0131n konusu do\u011frudan bu soru de\u011fil ama bu sorunun k\u0131y\u0131s\u0131na getirip b\u0131rak\u0131yor bizi.<\/p>\n
– \u0130nsan \u0130leti\u015fimin K\u00f6kenleri, Michael Tomasello, \u00c7ev. G\u00fcrol Koca, Metis Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2017, 288 s<\/span><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ge\u00e7ti\u011fimiz ay \u015f\u00f6yle bir haber d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc g\u00fcndeme: \u201cFacebook m\u00fchendisleri, \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 yapay zek\u00e2n\u0131n fi\u015fini \u00e7ekti.\u201d Olay\u0131 b\u00f6yle duyunca sizin de g\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnde ister istemez bir Terminat\u00f6r sahnesi canlan\u0131vermedi mi? Haberin detaylar\u0131nda birka\u00e7 yapay zek\u00e2n\u0131n yeni bir dil icat ederek kendi aralar\u0131nda konu\u015fmaya ba\u015flamalar\u0131 \u00fczerine m\u00fchendislerin b\u00f6yle bir karar ald\u0131klar\u0131n\u0131 okuyoruz. Bu da az \u015fey de\u011fil. […]<\/p>\n","protected":false},"author":878,"featured_media":13109,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1131,513],"tags":[694,310,210,554,400],"class_list":["post-13108","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-165-sayi","category-kitapcil","tag-dil","tag-iletisim","tag-kitap","tag-sempanze","tag-yapay-zeka"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t