Geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f insan embriyolar\u0131, embriyo geli\u015fimini y\u00f6nlendiren merkezi bir proteinin rol\u00fc hakk\u0131nda daha fazla fikir sa\u011flarken, geli\u015fimin en erken evrelerinin g\u00f6zlenmesine olanak sa\u011flad\u0131.<\/p>\n
T\u00fcr\u00fcn\u00fcn ilk \u00f6rne\u011fi say\u0131labilecek bu \u00e7al\u0131\u015fma, genetik hastal\u0131klar\u0131n engellenebilmesi umuduyla, insan embriyolar\u0131nda hastal\u0131k sebebi mutasyonlar\u0131n d\u00fczeltilmesini hedefleyen \u00f6nceki ara\u015ft\u0131rmalardan ayr\u0131\u015f\u0131yor. \u00d6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalar potansiyel \u201c\u0131smarlama bebekler\u201d \u00fczerine kayg\u0131lara sebep olurken, yeni \u00e7al\u0131\u015fma, insan embriyosunun geli\u015fimini ve d\u00fc\u015f\u00fck vakalar\u0131na neyin sebep oldu\u011funu anlamay\u0131 hedefliyor.<\/p>\n
Nature<\/em>\u2019da yay\u0131mlanan \u00e7al\u0131\u015fmada ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu sefer CRISPR-Cas9 sistemini, embriyo geli\u015fiminde \u00f6nemli olan OCT4 isimli proteinin \u00fcretimini engellemek i\u00e7in uygulam\u0131\u015f.<\/p>\n Bu tarz \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 uzun s\u00fcredir \u00e7ok daha ula\u015f\u0131labilir ve daha az etik kayg\u0131ya yol a\u00e7an fare embriyolar\u0131 \u00fczerinde yap\u0131l\u0131yordu. Fakat New York\u2019taki Columbia \u00dcniversitesi\u2019nde k\u00f6k h\u00fccre ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 olan Dieter Egli\u2019ye g\u00f6re, son ara\u015ft\u0131rma OCT4 geninin insan ve fare embriyolar\u0131n\u0131n geli\u015fiminde \u00fcstlendi\u011fi rollerin farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 ortaya koyuyor ve hayvan modellerine dayanan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n k\u0131s\u0131tlar\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor. Egli \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cE\u011fer insan embriyosunun geli\u015fimini iyice anlayabilmek ve sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda ilerleme kaydetmek istiyorsak, do\u011frudan insan embriyolar\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131z. Sadece hayvan modellerinden var\u0131lan \u00e7\u0131kar\u0131mlara g\u00fcvenemeyiz.\u201d<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rman\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclebilmesi i\u00e7in, Londra\u2019daki Francis Crick Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde geli\u015fim biyolojisi \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan Kathy Niakan taraf\u0131ndan y\u00f6netilen grup, t\u00fcp bebek kliniklerinde in vitro d\u00f6lleme (laboratuvar ko\u015fullar\u0131nda d\u00f6llenme) sonucu \u00fcretilen 58 embriyoyu kulland\u0131.Bu embriyolara art\u0131k t\u00fcp bebek operasyonu i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulmuyordu ve ara\u015ft\u0131rma i\u00e7in ba\u011f\u0131\u015fland\u0131lar. Birle\u015fik Krall\u0131k \u0130nsan Fertilizasyonu ve Embriyoloji Yetkili Makam\u0131 da \u00e7al\u0131\u015fmaya izin verdi ve bu, ulusal bir makam\u0131n insan embriyolar\u0131 \u00fczerinde gen m\u00fcdahalesine izin verdi\u011fi ilk \u00f6rnek oldu (Di\u011fer \u00fclkelerde daha \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00e7al\u0131\u015fmalara yerel kurullar taraf\u0131ndan izin verilmi\u015fti).<\/p>\n Grup, CRSPR-Cas9 i\u00e7in gerekli molek\u00fcler mekanizmay\u0131 d\u00f6llenmi\u015f yumurtalara, yani zigotlara, hen\u00fcz tek h\u00fccre formundayken enjekte etti ve geli\u015fim s\u00fcrecini laboratuvarda bir hafta boyunca izledi. OCT4\u2019un normal seviyede olmad\u0131\u011f\u0131 h\u00fccrelerde geli\u015fim s\u00fcrecinin sekteye u\u011frad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok \u00e7abuk g\u00f6zlemlenebildi. Kontrol grubunun neredeyse yar\u0131s\u0131 (gen m\u00fcdahalesinde bulunulmam\u0131\u015f ve normal OCT4 seviyesine sahip olanlar) \u00e7okh\u00fccreli embriyo olan blastosistlere d\u00f6n\u00fc\u015febilirken, OCT4 seviyesine m\u00fcdahale edilenlerin sadece y\u00fczde 19\u2019u bunu ba\u015farabildi. Stockholm\u2019deki Karolinska Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde geli\u015fim biyolo\u011fu Fredrik Lanner, bu sonucun biliminsanlar\u0131na,CRISPR-Cas9\u2019un insan embriyolar\u0131 \u00fczerindeki \u00e7al\u0131\u015fmalarda yeterli verimlili\u011fe sahip oldu\u011fu konusunda daha fazla g\u00fcven verece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Grubu embriyo geli\u015fimde \u00f6nemli olan di\u011fer genler \u00fczerinde CRISPR \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fcten Lanner, insan embriyolar\u0131na ge\u00e7i\u015f yap\u0131lmadan \u00f6nce, t\u0131pk\u0131 Niakan\u2019\u0131n grubunun yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, deney ko\u015fullar\u0131n\u0131n fare embriyolar\u0131 \u00fczerinde titizlikle optimize edilmesi gerekti\u011fine dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n \u00c7arp\u0131c\u0131 farkl\u0131l\u0131klar<\/strong><\/p>\n Yine de OCT4\u2019un ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 tamamen anlayabilmek i\u00e7in insan embriyolar\u0131 \u00fczerinde daha fazla \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor. East Lansing\u2019deki Michigan Eyalet \u00dcniversitesi\u2019nde geli\u015fim biyolojisi \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan ve ayn\u0131 genin fareler \u00fczerindeki etkisini ara\u015ft\u0131rm\u0131\u015f Amy Ralston\u2019a g\u00f6re, fare ve insan embriyolar\u0131 aras\u0131ndaki fark \u00e7arp\u0131c\u0131. Niakan\u2019\u0131n grubunun buldu\u011fu sonu\u00e7, proteinin eksik oldu\u011fu insan embriyolar\u0131n\u0131n geli\u015fiminin, yine proteinin eksik oldu\u011fu fare embriyolar\u0131na g\u00f6re daha erken durdu\u011funu ve daha farkl\u0131 bir gen ifadesi \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc sergiledi\u011fini g\u00f6steriyor. Plasentay\u0131 olu\u015fturacak olan h\u00fccre grubunda da beklenmedik anormallikler g\u00f6zlenmi\u015f.<\/p>\n Niakan, bu son g\u00f6zlemin \u00f6zellikle \u00f6nemli oldu\u011funu, \u00e7\u00fcnk\u00fc ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n plasenta geli\u015fimini incelemek ve geli\u015fim s\u00fcrecinde bir \u015feylerin neden ters gidebildi\u011fini anlamak i\u00e7in \u00e7ok yetersiz modellere sahip oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Ona g\u00f6re bu \u00e7al\u0131\u015fma, in vitro d\u00f6llenme veriminin artmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak y\u00f6ntemlerin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na ve baz\u0131 gebeliklerin neden ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabilir. Ralston ise \u00e7al\u0131\u015fmayla ilgili \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cBu \u00e7ok heyecan verici bir ilk ad\u0131m. Bu \u00e7al\u0131\u015fma insan fonksiyonel geneti\u011fi alan\u0131nda \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131yor.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f insan embriyolar\u0131, embriyo geli\u015fimini y\u00f6nlendiren merkezi bir proteinin rol\u00fc hakk\u0131nda daha fazla fikir sa\u011flarken, geli\u015fimin en erken evrelerinin g\u00f6zlenmesine olanak sa\u011flad\u0131. T\u00fcr\u00fcn\u00fcn ilk \u00f6rne\u011fi say\u0131labilecek bu \u00e7al\u0131\u015fma, genetik hastal\u0131klar\u0131n engellenebilmesi umuduyla, insan embriyolar\u0131nda hastal\u0131k sebebi mutasyonlar\u0131n d\u00fczeltilmesini hedefleyen \u00f6nceki ara\u015ft\u0131rmalardan ayr\u0131\u015f\u0131yor. \u00d6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalar potansiyel \u201c\u0131smarlama bebekler\u201d \u00fczerine kayg\u0131lara sebep olurken, yeni \u00e7al\u0131\u015fma, insan […]<\/p>\n","protected":false},"author":811,"featured_media":13133,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1130,19,21],"tags":[1157,292,555],"class_list":["post-13132","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-164-sayi","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","tag-embriyo","tag-genetik","tag-insan"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13132","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/811"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13132"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13132\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13133"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}