Yeni bir \u00e7al\u0131\u015fmada Goffin papa\u011fanlar\u0131n\u0131n (Cacatua goffini<\/i>) nas\u0131l ara\u00e7 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 birbirlerinden \u00f6\u011frenebildikleri bulundu. Oxford \u00dcniversitesi, Viyana \u00dcniversitesi ve Max Planck Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden biliminsanlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan bu ke\u015ffin, ku\u015f t\u00fcrlerinde alet kullan\u0131m\u0131n\u0131n sosyal aktar\u0131m\u0131 i\u00e7in ilk kontroll\u00fc deneysel kan\u0131t oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
Endonezya papa\u011fan t\u00fcrlerinden Goffin papa\u011fan\u0131, vah\u015fi ya\u015famda alet kulland\u0131\u011f\u0131 bilinmeyen merakl\u0131 bir t\u00fcrd\u00fcr. Avusturya\u2019daki bir laboratuvardan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, Figaro isimli yeti\u015fkin, erkek bir kafes papa\u011fan\u0131n\u0131n, kendili\u011finden, ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131 f\u0131nd\u0131klara uzanabilmek i\u00e7in ah\u015fap kafesin kiri\u015flerinden yontarak \u00e7ubuk ara\u00e7lar yapmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemledi. Bu bireysel bulu\u015fun di\u011fer papa\u011fanlara aktar\u0131l\u0131p aktar\u0131lmayaca\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lmak istendi, tak\u0131m Figaro\u2019yu rol model olarak kullanacakt\u0131, bir \u00f6\u011fretmen gibi onlara aletin kullan\u0131m\u0131n\u0131 bir g\u00f6sterimle te\u015fhir etmeden, di\u011fer papa\u011fanlar da \u00f6\u011frencileri olmaks\u0131z\u0131n onu \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken g\u00f6receklerdi.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmalarda bir papa\u011fan grubuna, ya asl\u0131nda masa alt\u0131na gizlenmi\u015f m\u0131knat\u0131slarla kontrol edilen ara\u00e7larla yerinden oynat\u0131lan f\u0131nd\u0131klar ya da yine gizli m\u0131knat\u0131slar yard\u0131m\u0131yla f\u0131nd\u0131klar\u0131n Figaro\u2019ya do\u011fru, onun m\u00fcdahalesi olmadan hareket etti\u011fininin g\u00f6sterildi\u011fi \u201chayalet g\u00f6sterim\u201d izletilirken, di\u011fer gruba Figaro\u2019nun ustaca \u00e7ubuk ara\u00e7 haz\u0131rlamas\u0131 g\u00f6sterildi. Sonra, ku\u015flar\u0131n hepsi \u00f6zde\u015f sorunla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131lar, yak\u0131nlar\u0131na yere, haz\u0131r bir ara\u00e7 b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
\u00dc\u00e7 di\u015fi ve \u00fc\u00e7 erkek, hayalet g\u00f6sterimi izlemekten daha \u00e7ok, potansiyel ara\u00e7lar ve problemin di\u011fer k\u0131s\u0131mlar\u0131yla etkile\u015fimde olan Figaro\u2019nun g\u00f6sterisini izledi. Onlar \u00e7ubuklar\u0131, hayalet g\u00f6sterim kontrol grubu ile genellikle sonuca ula\u015fmakla daha \u00e7ok ilgili g\u00f6r\u00fcnenlerden daha fazla tuttu. Dikkate de\u011fer \u015fekilde, ne ayn\u0131 gruptaki di\u015filer ne de hayalet g\u00f6sterim grubundaki erkek ve di\u015filer bunu yapamazken, gruptaki \u00fc\u00e7 erkek yetkin ara\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131 elde etti.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rman\u0131n bir raporu\u00a0Proceedings of the Royal Society B<\/i>\u2019de yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n
Veri toplamaya dahil olan Viyana \u00dcniversitesi \u00f6\u011frencisi Stefan Weber \u201cBu, bir ku\u015ftaki orijinal ara\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131n sosyal aktar\u0131m\u0131 i\u00e7in ilk kontroll\u00fc deney kan\u0131t\u0131d\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n
Ba\u015far\u0131l\u0131 ku\u015flar Figaro\u2019nun alet kullan\u0131m hareketini taklit etmediler; onlar\u0131n alet kullan\u0131m teknikleri yeniydi. Figaro ara\u00e7lar\u0131 u\u00e7lar\u0131ndan tuttu, onlar\u0131 kafesin i\u00e7inde \u00e7izgiler halinde, farkl\u0131 y\u00fcksekliklerde yerle\u015ftirdi ve ara\u00e7lar\u0131n pozisyonunu hedefe g\u00f6re ayarlayarak f\u0131nd\u0131klar\u0131 kendine do\u011fru \u00e7ekti. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k ba\u015far\u0131l\u0131 g\u00f6zlemciler, \u00e7ubuklar\u0131 yere serdi ve havaya f\u0131rlatma hareketleri ile ula\u015fabildikleri yerlere f\u0131nd\u0131klar\u0131 ilerlettiler. \u00d6\u011frenciler \u00f6\u011fretmenin performans\u0131n\u0131 a\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
\u201cBu, ba\u015far\u0131l\u0131 olmak i\u00e7in Figaro\u2019yu izlemek gerekli oldu\u011fu halde, onlar\u0131n Figaro\u2019nun motor aktivitelerini taklit edemedikleri anlam\u0131na geliyor. Ba\u015far\u0131l\u0131 g\u00f6zlemcilerin Figaro\u2019nun ara\u00e7la kurdu\u011fu etkile\u015fimin sonucuna dikkat ettikleri, fakat ayn\u0131 sonuca ula\u015fmak i\u00e7in Figaro\u2019yu taklit etmektense kendi stratejilerini geli\u015ftirdikleri g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bu psikologlar\u0131n \u2018benzeterek \u00f6\u011frenme\u2019 dedi\u011fi \u015feyin bir \u00f6rne\u011fi\u201d diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor Viyana \u00dcniversitesi Goffin Laboratuvar\u0131\u2019na yol g\u00f6steren Dr. Alice Auersperg.<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n e\u015f-yazarlar\u0131ndan Oxford \u00dcniversitesi Zooloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Prof. Alex Kacelnik,<\/p>\n
\u201cAktif canl\u0131 bir g\u00f6sterimciye ihtiya\u00e7 duymalar\u0131n\u0131n \u00f6nemi \u015fudur: Hedefi payla\u015ft\u0131klar\u0131 bir konunun varl\u0131\u011f\u0131na duyarl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlar. Bu, g\u00f6reve daha \u00e7ok dikkat vermeyle de i\u015fliyor olabilir ya da oyuncuyla bu t\u00fcr bir empati daha \u0131srarl\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 yarat\u0131yordur; ama hen\u00fcz tam olarak bilmiyoruz\u201d diyor.<\/p>\n
Ba\u015far\u0131l\u0131 g\u00f6zlemcilerin ikisi, haz\u0131r ara\u00e7lar\u0131n yoklu\u011funda, ama uygun alet yapma malzemeleri sunularak da test edildiler. Bunlardan biri kendili\u011finden bir ah\u015fap blo\u011fundan kendi aletini yapmaya giri\u015fti. Di\u011feri ba\u015flang\u0131\u00e7ta ba\u015far\u0131s\u0131z oldu, ama Figaro\u2019nun bir ah\u015fap bloktan aletini ay\u0131rmas\u0131n\u0131n tek bir g\u00f6sterim oturumunu izledikten sonra, o da aletini yapt\u0131. Yetersiz olmakla birlikte, bu \u015funu g\u00f6sterebilir: Ara\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek, kendi i\u00e7inde davran\u0131\u015fsal planlamaya daha yak\u0131n ve ama\u00e7lanan davran\u0131\u015ftan daha uzak olan ara\u00e7 \u00fcretim kazan\u0131m\u0131n\u0131n te\u015fvik edilmesiyle m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<\/p>\n
Oxford \u00dcniversitesi\u2019nden Prof. Alex Kacelnik, \u201c\u00d6\u011fretmenin davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 tekrarlamak ve kendi y\u00f6ntemlerini yaratarak onun kazan\u0131m\u0131na benzetmek aras\u0131nda \u00f6nemli bir fark var. \u0130lki, en az\u0131ndan potansiyel olarak basit taklite g\u00fcvenirken; ikincisi, sosyal etkile\u015fim taraf\u0131ndan uyar\u0131lan yarat\u0131c\u0131 bir s\u00fcreci ima ediyor. Papa\u011fanlar, b\u00fct\u00fcn iyi profes\u00f6rlerin \u00f6\u011frencilerinden umdu\u011fu gibi, \u00f6\u011fretmenlerine benzediler ve onu a\u015ft\u0131lar gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor\u201d diyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Yeni bir \u00e7al\u0131\u015fmada Goffin papa\u011fanlar\u0131n\u0131n (Cacatua goffini) nas\u0131l ara\u00e7 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 birbirlerinden \u00f6\u011frenebildikleri bulundu. Oxford \u00dcniversitesi, Viyana \u00dcniversitesi ve Max Planck Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden biliminsanlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan bu ke\u015ffin, ku\u015f t\u00fcrlerinde alet kullan\u0131m\u0131n\u0131n sosyal aktar\u0131m\u0131 i\u00e7in ilk kontroll\u00fc deneysel kan\u0131t oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Endonezya papa\u011fan t\u00fcrlerinden Goffin papa\u011fan\u0131, vah\u015fi ya\u015famda alet kulland\u0131\u011f\u0131 bilinmeyen merakl\u0131 bir t\u00fcrd\u00fcr. Avusturya\u2019daki […]<\/p>\n","protected":false},"author":853,"featured_media":13282,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[165,19,21,32],"tags":[776,661,494],"class_list":["post-13281","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-128-sayi","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-evrim","tag-hayvanlar","tag-kuslar","tag-ogrenme"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13281","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/853"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13281"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13281\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13282"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13281"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13281"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13281"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}