{"id":13443,"date":"2017-06-01T11:08:31","date_gmt":"2017-06-01T08:08:31","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=13443"},"modified":"2018-02-08T17:16:48","modified_gmt":"2018-02-08T14:16:48","slug":"sinirbilim-ve-dusunce-tarihi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2017\/06\/01\/sinirbilim-ve-dusunce-tarihi","title":{"rendered":"Sinirbilim ve d\u00fc\u015f\u00fcnce tarihi"},"content":{"rendered":"<p>Bilim ve Gelecek<em>\u00a0Kitap\u00e7\u0131l<\/em>\u00a0\u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131mda, yani yakla\u015f\u0131k 1 sene \u00f6nce, edebiyat ve bilimsel eserler \u00fczerine kesin bir ayr\u0131m oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcm. Ama ard\u0131ndan \u00f6yle bir kural olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kitaplar\u0131n se\u00e7imi veya tan\u0131t\u0131m\u0131 konusunda ciddi bir serbest zemin oldu\u011funu fark ettim. Ciddi bir serbest zemin, kitaplar\u0131n kendi varl\u0131\u011f\u0131na duyulan sayg\u0131 ve edit\u00f6rlerin, yaz\u0131 kurulunun de\u011ferli geri bildirimleriyle olu\u015ftu elbette. \u0130lk ba\u015fta d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm serbest zemin \u015fimdi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 geni\u015fletiyor ve Kitap\u00e7\u0131l art\u0131k edebi eserlerin de yer ald\u0131\u011f\u0131 bir alan haline geliyor. \u201cPeki, bunlar\u0131n O\u011fuz Tanr\u0131da\u011f\u2019\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 Beyin K\u00fclt\u00fcr\u00fc Tarihi kitab\u0131 ile ne alakas\u0131 var?\u201d Diyecek olursan\u0131z, O\u011fuz Tanr\u0131da\u011f da sinirbilim ve edebiyat\u0131 birle\u015ftiren \u00e7al\u0131\u015fmalarla t\u0131pk\u0131 \u015fu an Kitap\u00e7\u0131l\u2019\u0131n ge\u00e7irdi\u011fi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc sinirbilim alan\u0131nda uyguluyor. Bu kitab\u0131n hem sinirbilimin edebiyatla hem de Kitap\u00e7\u0131l\u2019\u0131n edebiyatla ili\u015fkisini sembolize etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n<p>Birbiri ile yan yana durmas\u0131na al\u0131\u015f\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z iki kelimedir sinirbilim ve edebiyat. Geleneksel d\u00fc\u015f\u00fcncenin yan yana kullanmad\u0131\u011f\u0131 bu iki kelime O\u011fuz Tanr\u0131da\u011f\u2019\u0131n \u00fczerinde incelemeler yapt\u0131\u011f\u0131 bir alan olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. N\u00f6roloji uzman\u0131 Tanr\u0131da\u011f insanla ilgilenen ve insan\u0131 ara\u015ft\u0131rmay\u0131 hedefleyen her beyin ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n sosyal olmak zorunda oldu\u011funu ifade ederken, beyin ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n yapmas\u0131 gereken \u015feyin de \u00f6nceden sosyal bilimcilerce \u00f6ne s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f kuramlar\u0131n deneysel alanda s\u0131nanmas\u0131 oldu\u011funu ifade ediyor.<\/p>\n<p>Tanr\u0131da\u011f\u2019\u0131n kitab\u0131n giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ifade etti\u011fi, \u201csosyal bilimlerce \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnceleri sinirbilim alan\u0131nda ara\u015ft\u0131rmak ve s\u0131namak\u201d s\u00f6zleri \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken akl\u0131ma Fairbairn\u2019in A Critique of Educational Aims makalesi geldi. Makaleyi \u00f6zetlemeden \u00f6nce Tanr\u0131da\u011f\u2019\u0131n sinirbilim ve edebiyat alan\u0131n\u0131 birle\u015ftirme \u00e7abas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funu ve insan beynini anlamaya \u00e7al\u0131\u015fan \u00e7abalar\u0131n kapsay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n gitgide artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatal\u0131m. Asl\u0131nda Fairbairn\u2019in e\u011fitim alan\u0131na getirdi\u011fi ele\u015ftirinin sadece okullarda s\u00fcren e\u011fitime y\u00f6nelik oldu\u011funun d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemesi gerekir. A Critique of Educational Aims makalesi bize, ya\u015f\u0131 eri\u015fkinli\u011fe dayanan \u00e7ocuklar\u0131n bir t\u00f6renle, bir uygulama \u015fart\u0131yla \u201ceri\u015fkinler grubu\u201dna kabul edildiklerini anlat\u0131r. Elbette anlataca\u011f\u0131m bu i\u00e7e al\u0131\u015f \u015fekli, g\u00fcnl\u00fck hayatta da pek \u00e7ok alanda kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131m\u0131z bir uygulamad\u0131r. Bahsetti\u011fim \u201cinisiyasyon\u201d ayinleri bir kabile i\u00e7inde ergenler \u00fczerinde yap\u0131l\u0131yor. Bu t\u00f6ren, ergenlerin erkekler toplulu\u011funa kat\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecini kaps\u0131yor. T\u00f6renlerin uygulamas\u0131 iki \u015fekilde yap\u0131l\u0131yor. \u0130lki, ergenlerin ba\u011fl\u0131l\u0131k yemini etmesiyle bir sosyal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck alt\u0131na girmelerini, ikincisinde ise gruba kat\u0131lmak isteyenlere erkeklik prati\u011fini kazand\u0131rmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yorlar. Bu erkeklik prati\u011fi avlanma, toplumu y\u00f6netme ve cinsel konulardaki bilgileri i\u00e7eriyor. Uygulamalar\u0131n bizi ilgilendiren k\u0131sm\u0131 \u201ceri\u015fkinlikler grubu\u201dna kat\u0131lman\u0131n \u015fart\u0131 olarak bir t\u00fcr kan ak\u0131tma ve bedene yap\u0131lan zarar verici bir davran\u0131\u015f\u0131n sergilenmesidir (asl\u0131nda kabilenin bu ilkel g\u00f6r\u00fcnen davran\u0131\u015f\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcnnetin de \u00e7ok benzeri). Buradan gelece\u011fim nokta hem Mart ay\u0131nda tan\u0131tt\u0131\u011f\u0131m Beyindeki Hayaletler kitab\u0131n\u0131n yazar\u0131, sinirbilimci Ramachandran\u2019\u0131n hem de O\u011fuz Tanr\u0131da\u011f\u2019\u0131n ifade etti\u011fi ortak g\u00f6r\u00fc\u015f olan sosyal bilimin bilgilerini s\u0131nay\u0131p kabul etmek ile ili\u015fkili g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Yani O\u011fuz Tanr\u0131da\u011f, yapt\u0131\u011f\u0131 A\u00e7\u0131k Radyo programlar\u0131nda okudu\u011fu edebi eserlerde ilkel kabilenin yapt\u0131\u011f\u0131 bu inisiyasyon ayinine benzer bir davran\u0131\u015fta bulunuyor. Bilgileri inisiyasyon ayinine sokarak onlar\u0131 sinirbilim kabilesine kat\u0131yor diyebilir miyiz?<\/p>\n<p>\u015eimdi ise kitab\u0131n en \u00e7ok \u00fczerinde durdu\u011fu kavram olan\u201cbeyin k\u00fclt\u00fcr\u00fc\u201d kavram\u0131na kitab\u0131n kelimeleriyle a\u00e7\u0131kl\u0131k getirelim. Beyin k\u00fclt\u00fcr\u00fc beyni tan\u0131makla ili\u015fkili bir kavramd\u0131r. Bu kavram\u0131n i\u00e7ine beyni tan\u0131y\u0131p onu korumak da giriyor, yani beyin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131. O\u011fuz Tanr\u0131da\u011f, beyin k\u00fclt\u00fcr\u00fc kavram\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli engellerle kar\u015f\u0131la\u015fsa dahi g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n i\u00e7ine girdi\u011fini ifade ediyor. Tanr\u0131da\u011f, bu engellerden bahsederken beynin gizeminden ve bilinemezcili\u011finden faydalanan insanlara i\u015faret ediyor. Beyin k\u00fclt\u00fcr\u00fc tarih\u00e7ili\u011fi yapan insanlar ise beyni yaln\u0131zca fizyolojik, n\u00f6rolojik bir yap\u0131 ve t\u0131bb\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak ele alm\u0131\u015ft\u0131r diyor Tanr\u0131da\u011f. Bu ele al\u0131\u015f\u0131n ne sanatla ne d\u00fcnya tarihi ile ne de edebiyatla ili\u015fkisinin oldu\u011funu ekliyor. Tanr\u0131da\u011f bu a\u015famada, beyin k\u00fclt\u00fcr\u00fc ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n tarihini kitab\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fiyle kronolojik bir s\u0131raya oturtuyor. Beyin bilgisini bilim tarihinden \u00f6nce felsefede aramam\u0131z gerekti\u011fini hat\u0131rlatarak beyin k\u00fclt\u00fcr\u00fc kavram\u0131n\u0131n hayat\u0131n her alan\u0131yla ve insan\u0131n her y\u00f6n\u00fcyle ilgili beyin bilgilerini kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131yor. Kitap da insanl\u0131k tarihiyle e\u015f olarak yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 bu\u00e7uk milyon y\u0131l \u00f6nceden ba\u015flayarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar daha \u00e7ok tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z beyne y\u00f6nelik bilgileri bizlerle payla\u015f\u0131yor. \u0130nsan beyni ile ilgili yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 bu\u00e7uk milyon y\u0131l \u00f6nceden ba\u015flayarak her \u00e7a\u011f\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zellikleriyle birlikte beyin \u00fczerine bilinenler anatomik, fizyolojik ve n\u00f6rolojik y\u00f6nden aktar\u0131ld\u0131ktan sonra beyin k\u00fclt\u00fcr\u00fc yorumu da kitab\u0131n i\u00e7indeki her b\u00f6l\u00fcme farkl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 katmak i\u00e7in eklenmi\u015f. Kitap Hegel\u2019den Marx\u2019a, Kierkegaard\u2019dan Comte\u2019a, William James\u2019den Lev Vygotsky\u2019e bir\u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcn ortaya koydu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015flerin beyinde nas\u0131l bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131kl\u0131yor ve ayr\u0131 bir perspektif sunuyor. Yani O\u011fuz Tanr\u0131da\u011f, sinirbilim ile edebiyat ve felsefe alan\u0131nda \u00f6nemli bir k\u00f6pr\u00fc kuruyor. T\u0131pk\u0131 A\u00e7\u0131k Radyo program\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda ifade edildi\u011fi gibi; \u201ctarihten, sanattan ve edebiyattan \u00f6rneklerle beyin.\u201d<\/p>\n<p><em><span class=\"fontstyle0\">&#8211; O\u011fuz Tanr\u0131da\u011f,\u00a0<\/span><span class=\"fontstyle2\">Beyin K\u00fclt\u00fcr\u00fc Tarihi<\/span><span class=\"fontstyle0\">, Boyut Yay\u0131n Grubu, 2017, 220 s<\/span><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bilim ve Gelecek\u00a0Kitap\u00e7\u0131l\u00a0\u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131mda, yani yakla\u015f\u0131k 1 sene \u00f6nce, edebiyat ve bilimsel eserler \u00fczerine kesin bir ayr\u0131m oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcm. Ama ard\u0131ndan \u00f6yle bir kural olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kitaplar\u0131n se\u00e7imi veya tan\u0131t\u0131m\u0131 konusunda ciddi bir serbest zemin oldu\u011funu fark ettim. Ciddi bir serbest zemin, kitaplar\u0131n kendi varl\u0131\u011f\u0131na duyulan sayg\u0131 ve edit\u00f6rlerin, yaz\u0131 kurulunun de\u011ferli geri bildirimleriyle olu\u015ftu elbette. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":685,"featured_media":13444,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[721,513],"tags":[254,1486,495],"class_list":["post-13443","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-160-sayi","category-kitapcil","tag-beyin","tag-dusunce-tarihi","tag-sinirbilim"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13443","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/685"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13443"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13443\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13444"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13443"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13443"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13443"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}