{"id":13640,"date":"2017-04-01T11:47:14","date_gmt":"2017-04-01T08:47:14","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=13640"},"modified":"2018-02-12T12:40:59","modified_gmt":"2018-02-12T09:40:59","slug":"insanligin-gelecegine-dair-bir-varsayim-homo-deus-ve-yeni-sorunlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2017\/04\/01\/insanligin-gelecegine-dair-bir-varsayim-homo-deus-ve-yeni-sorunlar","title":{"rendered":"\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fine dair bir varsay\u0131m: Homo Deus ve yeni sorunlar"},"content":{"rendered":"

2014 senesinde yay\u0131mlanan Sapiens <\/em>isimli kitab\u0131yla 40 dilde pek \u00e7ok okura ula\u015fan ve \u00fclkemizde de \u00e7ok satanlar listesinin ba\u015f\u0131na oturan tarih\u00e7i Yuval Noah Harari, bu kitab\u0131nda Homo sapiens<\/em>\u2019in biyolojik evriminden k\u00fclt\u00fcrel evrimine, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelen hik\u00e2yesini anlat\u0131yordu. Yine Kolektif Kitap\u2019tan Aral\u0131k 2016\u2019da \u00e7\u0131kan HomoDeus <\/em>ise insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fine \u0131\u015f\u0131k tutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Sanayi Devriminden bu yana t\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn birka\u00e7 y\u00fczy\u0131lda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fim, binlerce y\u0131l var olan sorunlar\u0131m\u0131z\u0131n niteli\u011fini k\u00f6kten de\u011fi\u015ftirdi. \u0130nsanl\u0131k, di\u011fer b\u00fct\u00fcn canl\u0131 t\u00fcrleri gibi mesaisinin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc beslenmek i\u00e7in gerekli av ve meyveleri aramakla ge\u00e7irirdi. Oysa bug\u00fcn, tarihimizde ilk defa \u00e7ok yemekten \u00f6len insanlar\u0131n, beslenme yetersizli\u011finden \u00f6lenlerin say\u0131s\u0131ndan fazla oldu\u011fu bir tablo ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuzu belirtiyor yazar. 2014 itibariyle a\u015f\u0131r\u0131 kilolu 2,1 milyar insana kar\u015f\u0131l\u0131k yetersiz beslenen 850 milyon ki\u015fi!<\/p>\n

1300\u2019lerde Avrasya\u2019da 75 ila 200 milyon insan\u0131n hayat\u0131na mal olan Kara Veba\u2019n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi Amerika\u2019daki yerli n\u00fcfusunun y\u00fczde 90\u2019\u0131n\u0131 da Avrupal\u0131lar\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 mikrobik hastal\u0131klar \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bug\u00fcn ise modern zamanlar\u0131n en ciddi hastal\u0131\u011f\u0131 olarak tan\u0131mlanan Ebola\u2019n\u0131n bir bu\u00e7uk y\u0131l i\u00e7erisinde ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilan edildi. Toplam kay\u0131p ise t\u00fcm d\u00fcnyada 11 bin ki\u015fi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kald\u0131. Yazar, beslenme yetersizli\u011fi sorununun ortadan kalkmas\u0131na ek olarak onun kadar temel olan mikrobik sorunlar\u0131n da g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ciddi bir problem te\u015fkil etmedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

Sorunlar medeni d\u00fcnyam\u0131zda farkl\u0131la\u015f\u0131yor. \u00d6rne\u011fin en yak\u0131c\u0131lar\u0131ndan biri sigorta fonlar\u0131nda kendini g\u00f6steriyor. Azalan \u00f6l\u00fcmler ve uzayan ya\u015famlar art\u0131k sigorta fonlar\u0131n\u0131n emeklilik masraflar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layamamas\u0131na neden oluyor. Haliyle emeklilik ya\u015f\u0131 y\u00fckseliyor. Sa\u011fl\u0131k fonlar\u0131 ciddi krizler ya\u015f\u0131yor. N\u00fcfusumuz her 40 senede bir ikiye katlanarak logaritmik bir art\u0131\u015f g\u00f6steriyor ve art\u0131k ikinci bir d\u00fcnyaya ihtiya\u00e7 oldu\u011fundan bahsediliyor. \u0130nsanl\u0131k, modern anlamda da tarihinde hi\u00e7 y\u00fczle\u015fmedi\u011fi sorunlarla bo\u011fu\u015fuyor. Daha 20 sene \u00f6nce \u00e7evirmeli telefon kullanan bizler, bilimkurgu filmlerinden f\u0131rlam\u0131\u015f gibi cebimizdeki ak\u0131ll\u0131 telefonlarla g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc konu\u015fma yapabiliyoruz. Yeni sorunlar\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7\u00f6zemeden ve hatta hen\u00fcz alg\u0131layamadan daha yeni ve katmerli sorunlara gebe kal\u0131yoruz.<\/p>\n

Dijitalle\u015fme olarak anabilece\u011fimiz bu yeni \u00e7a\u011fda i\u015flerimiz o kadar kolayla\u015ft\u0131 ki, b\u00fct\u00fcn banka i\u015flemlerimizi mobil uygulamalar \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015ftirip, online yaz\u0131l\u0131mlar ile i\u015f takibimizi yap\u0131p, kendi dijital ar\u015fivlerimizi kurup,\u00a0 tabletimizden oyunumuzu oynay\u0131p, takip etti\u011fimiz gazetenin internet sitesinden son dakika haberlerini okuyup bunu facebook veya twitter\u2019dan arkada\u015flar\u0131m\u0131zla payla\u015f\u0131yor, kedimizin sevimli bir videosunu ultra hd kameraya sahip o ufak mobil cihaz\u0131m\u0131zla \u00e7ekip youtube veya instagram\u2019da an\u0131nda yay\u0131nlayabiliyoruz. Adeta hepimiz dev bir sanal bilgisayar\u0131n veri \u00fcreten par\u00e7alar\u0131 gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve muazzam bir a\u011f kuruyoruz.<\/p>\n

Peki ya gelecekte bizi neler bekliyor? Kitab\u0131m\u0131z\u0131n esas tezleri yazar\u0131n\u0131n Homo Sapiens<\/em>\u2019teki tespitlerinin \u00f6zeti denebilecek bu ilk k\u0131s\u0131mdan sonra ba\u015fl\u0131yor. \u0130ki k\u0131s\u0131m aras\u0131ndaki temel fark, ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn tarihin bir okumas\u0131 \u00fczerine geli\u015ftirilen nesnel tespitler olmas\u0131, sonrakinin ise gelece\u011fe y\u00f6nelik ki\u015fisel \u00f6ng\u00f6r\u00fclerden olu\u015fmas\u0131. O a\u00e7\u0131dan tart\u0131\u015fmaya ve geli\u015ftirilmeye a\u00e7\u0131k oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n

Kitapta bu dijitalle\u015fme\/sanalla\u015fma at\u0131l\u0131m\u0131nda yaratt\u0131\u011f\u0131m\u0131z en \u00f6nemli \u015feyin yapay zek\u00e2 oldu\u011fu iddia ediliyor. Bildi\u011fimiz gibi \u00e7e\u015fitli algoritmalar \u00fczerine in\u015fa edilen bu teknolojik devrim, an\u0131nda k\u00e2busumuz da olmaya ba\u015flad\u0131. Robotlar\u0131n ele ge\u00e7irdi\u011fi ve insanl\u0131\u011f\u0131 yok etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Hollywood filmleri ortal\u0131\u011f\u0131 kas\u0131p kavurdu. Peki ger\u00e7ekten bu distopya ger\u00e7ek olabilir mi? Oras\u0131 h\u00e2l\u00e2 muallak ama, yapay zek\u00e2n\u0131n insanl\u0131\u011f\u0131 olmasa da daha \u015fimdiden baz\u0131 meslek gruplar\u0131n\u0131 yok etti\u011fi ve gelecekte daha pek \u00e7o\u011funu yok edece\u011fi a\u015fikar.<\/p>\n

Yapay zek\u00e2, pe\u015fi s\u0131ra baz\u0131 etik tart\u0131\u015fmalar\u0131 da beraberinde getiriyor. \u0130nsan eliyle de olsa bir zek\u00e2ya sahip olan, g\u00f6rece ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket edebilen, pek \u00e7ok testte art\u0131k insandan ay\u0131rt edilemeyen bir sistem insanla\u015fm\u0131\u015f say\u0131lmaz m\u0131? Onun da duygular\u0131 yok mudur? \u0130nsan haklar\u0131 ve hayvan haklar\u0131ndan sonra, acaba yapay zek\u00e2n\u0131n da haklar\u0131 olacak m\u0131?<\/p>\n

\u0130nsan eliyle yarat\u0131lan bir sisteme insana yakla\u015f\u0131r gibi yakla\u015fman\u0131n kula\u011fa biraz garip geldi\u011fini belirten yazar, \u201cEn nihayetinde insan da, yapay zek\u00e2 da \u00e7e\u015fitli algoritmalar \u00fczerinden \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor\u201d diyor. Bir robotun dijital algoritmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, insan\u0131n evrim s\u00fcrecinde DNA\u2019s\u0131na i\u015flenen algoritma! Bizler de bir bak\u0131ma olaylara genetik yap\u0131m\u0131z \u00e7er\u00e7evesinde yan\u0131t veriyoruz. Materyallerimiz farkl\u0131 olsa da, \u00e7al\u0131\u015fma prensiplerimiz \u00e7ok yak\u0131n. Bu olgu art\u0131k o kadar ciddi bir tart\u0131\u015fma boyutuna ula\u015ft\u0131 ki, felsefi olarak insan\u0131n \u201c\u00f6zg\u00fcr iradesi\u201d sorgulan\u0131r oldu. Bu ele\u015ftirel g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re insan, genetik koduna g\u00f6re hareket eder ve kodu ayn\u0131 bir bilgisayar program\u0131 gibi, ne derse onu ger\u00e7ekle\u015ftirir. Bu da \u00f6zg\u00fcr bir iradeden bahsedemeyece\u011fimiz anlam\u0131na gelir. Bu tespit daha pek \u00e7ok tart\u0131\u015fmay\u0131 pe\u015finden getiriyor. \u00d6zg\u00fcr bir irademiz yoksa, se\u00e7imlerde oy kullanman\u0131n bir anlam\u0131 kal\u0131r m\u0131 \u00f6rne\u011fin? Pek tabi, bu e\u011filimlerimizi Google sosyal medya hareketlerimizden tespit edebilir.<\/p>\n

Genlerimizdeki ufak de\u011fi\u015fimler ta\u015ftan alet yapan Homo erectus<\/em> atam\u0131zdan, yapay zek\u00e2 \u00fcretebilen biz Homo sapiens<\/em>\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015fmeye yetti. Yapay zek\u00e2yla birle\u015fen teknolojimiz; kendini s\u00fcrekli g\u00fcncelleyen ve geli\u015ftiren insan DNA\u2019s\u0131n\u0131 da \u00fcretebildi\u011finde, t\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn ak\u0131beti ne olacak? Yeni bir t\u00fcre mi evrimle\u015fece\u011fiz? Her \u015feyi yaratabilen bir \u201cHomo deus\u201da? Peki herkes bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirebilecek mi? \u00d6rne\u011fin sadece zengin bireyler ve toplumlar m\u0131 yeni t\u00fcre evrimle\u015febilecek? Servet tarihte ilk defa biyolojik bir do\u011fal seleksiyon unsuru haline mi gelecek? Sapiens<\/em> ile \u201cdeus\u201d aras\u0131nda nas\u0131l bir ili\u015fki olacak? Sapiens<\/em>\u2019in Neandertal<\/em>lere yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu sefer deus, sapiens<\/em>\u2019e mi yapacak? Yoksa, \u201cMadem Homo sapiens<\/em>\u2019ler homo deus oldu, neden h\u00e2l\u00e2 Homo sapiens<\/em> var?\u201d tart\u0131\u015fmas\u0131na m\u0131 girece\u011fiz? Bu kitap ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir gelecek kurgusu tart\u0131\u015fmam\u0131za olanak sa\u011fl\u0131yor. Anla\u015f\u0131lan o ki, bu gelecek de \u00e7ok uzak g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor.<\/p>\n

– Homo Deus, Yuval Noah Harari, \u00c7ev. Poyzan Nur Taneli, Kolektif Kitap, 2016, 456 s.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

2014 senesinde yay\u0131mlanan Sapiens isimli kitab\u0131yla 40 dilde pek \u00e7ok okura ula\u015fan ve \u00fclkemizde de \u00e7ok satanlar listesinin ba\u015f\u0131na oturan tarih\u00e7i Yuval Noah Harari, bu kitab\u0131nda Homo sapiens\u2019in biyolojik evriminden k\u00fclt\u00fcrel evrimine, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelen hik\u00e2yesini anlat\u0131yordu. Yine Kolektif Kitap\u2019tan Aral\u0131k 2016\u2019da \u00e7\u0131kan HomoDeus ise insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fine \u0131\u015f\u0131k tutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Sanayi Devriminden bu yana t\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn […]<\/p>\n","protected":false},"author":514,"featured_media":13641,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[195,211,513],"tags":[497,230,430],"class_list":["post-13640","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-158-sayi","category-antropoloji","category-kitapcil","tag-homo-sapiens","tag-insanlik-tarihi","tag-toplum"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t