{"id":1368,"date":"2014-12-03T17:53:24","date_gmt":"2014-12-03T15:53:24","guid":{"rendered":"http:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=1368"},"modified":"2014-12-03T17:53:24","modified_gmt":"2014-12-03T15:53:24","slug":"sicim-teorisi-kuantum-mekaniginin-temeli-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2014\/12\/03\/sicim-teorisi-kuantum-mekaniginin-temeli-mi","title":{"rendered":"Sicim teorisi kuantum mekani\u011finin temeli mi?"},"content":{"rendered":"<p>27 Ekim\u2019de Physics Letters dergisinde yay\u0131mlanan, A\u011fustos ba\u015flar\u0131nda da \u201carXiv\u201d sitesinde yay\u0131nlanm\u0131\u015f olan (http:\/\/arxiv.org\/abs\/1407.6833) \u201cIs String Interaction the Origin of Quantum Mechanics?\u201d (\u201cSicim etkile\u015fimleri kuantum mekani\u011finin k\u00f6kenini a\u00e7\u0131kl\u0131yor olabilir mi?\u201d) ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalede bunun g\u00f6sterilmi\u015f olabilece\u011fi iddia ediliyor.<br \/>\nSicim teorisi 1970\u2019lerin ba\u015f\u0131ndan beri, kuantum mekaniksel prensipler temel al\u0131narak \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan bir teori. Makalenin yazarlar\u0131 ise, bunun tersine giderek kuantum mekaniksel prensiplerin sicim teorisinden yola \u00e7\u0131k\u0131larak g\u00f6sterilip g\u00f6sterilemeyece\u011fini bulmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flar. Bu ama\u00e7la, evrendeki b\u00fct\u00fcn maddenin k\u00fc\u00e7\u00fck sicimlerden olu\u015ftu\u011fu varsay\u0131l\u0131yor, ki bu zaten sicim teorisinin en temel varsay\u0131m\u0131. \u00c7al\u0131\u015f\u0131lan ise sicimler aras\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn olan tek etkile\u015fim olan birbirlerine ba\u011flan\u0131p, kopma dinamikleri.<br \/>\nBu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonuncunda ise, bu dinamiklerin geometrik yap\u0131lar\u0131ndan (topolojilerinden) kuantum mekani\u011finde de kullan\u0131lan, hatta temel prensiplerinden biri olan ve kayna\u011f\u0131 tam olarak bilinmeyen, kom\u00fctasyon ili\u015fkilerini t\u00fcretebildiklerini bulmu\u015flar. Kuantum mekani\u011findeki kom\u00fctasyon ili\u015fkilerini a\u00e7\u0131klamak istersek, \u00e7ok basit\u00e7e Heisenberg belirsizlik ilkesinin matematiksel formu, ya da teorinin form\u00fclle\u015ftirilmesine yans\u0131mas\u0131 diyebiliriz.<br \/>\nSicim teorisi son zamanlarda fazlas\u0131yla tart\u0131\u015f\u0131lan, baz\u0131 \u00e7evrelerce art\u0131k t\u0131kand\u0131\u011f\u0131, baz\u0131 \u00e7evrelerce ise daha yap\u0131lacak \u00e7ok i\u015f oldu\u011fu s\u00f6ylenen bir alan. Bu sebeple, teorinin elde etti\u011fi sonu\u00e7lar fazla spek\u00fclatif olarak de\u011ferlendirilebiliyor. Bu sonucun da bu \u015fekilde de\u011ferlendirildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnenlerin say\u0131s\u0131n\u0131n az oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyoruz. Kolombiya \u00dcniversitesi, Matematik B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Prof. Peter Woit, ki\u015fisel blo\u011fu \u201cNot Even Wrong\u201d (Yanl\u0131\u015f Bile De\u011fil) sitesinde, belirtti\u011fimiz gruba giren ki\u015filerden birini s\u00f6ylemi\u015f: \u201cBu d\u00f6nem verdi\u011fim kuantum mekani\u011fi dersinde \u015fu an 13. b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u015fliyoruz. Notlara buradan bakabilirsiniz (http:\/\/www.math.columbia.edu\/~woit\/QM\/qmbook.pdf). Son derste \u00fczerinde durdu\u011fum \u015fey Heisenberg kom\u00fctasyon ili\u015fkilerini klasik mekanikte de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczd\u00fc. Faz uzay\u0131ndaki fonksiyonlar bir \u2018Lie cebiri\u2019 olu\u015fturuyorlar ve bu Lie cebiri \u2018Poisson bracket\u2019lerince verilen kom\u00fctasyon ili\u015fkilerini sa\u011fl\u0131yor. Bu ili\u015fkiler lineer fonksiyonlar\u0131n Leibniz kural\u0131 ile birlikte nas\u0131l davrand\u0131klar\u0131n\u0131 incelememiz sonucunda belirleniyor.Yani e\u011fer ki sicim teorisinden yola \u00e7\u0131karak kom\u00fctasyon ili\u015fkilerini bulmak bize kuantum mekani\u011finin temellerini veriyorsa, asl\u0131nda bu \u00e7al\u0131\u015fma \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir \u015fey ba\u015farm\u0131\u015f ve klasik mekani\u011fin temellerini de vermi\u015ftir!\u201d<\/p>\n<p><strong>Haz\u0131rlayan: Dilege G\u00fclmez<br \/>\nBonn \u00dcnv. Helmholtz N\u00fckleer Fizik Enstit\u00fcs\u00fc<\/strong><\/p>\n<p><strong>Kaynaklar:<\/strong><br \/>\n&#8211; http:\/\/pressroom.usc.edu\/string-field-theory-could-be-the-foundation-of-quantum-mechanics\/<br \/>\n&#8211; http:\/\/arxiv.org\/abs\/1407.6833<br \/>\n&#8211; http:\/\/www.math.columbia.edu\/~woit\/wordpress\/?p=7065<br \/>\n&#8211; http:\/\/www.math.columbia.edu\/~woit\/wordpress\/?p=7276<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>27 Ekim\u2019de Physics Letters dergisinde yay\u0131mlanan, A\u011fustos ba\u015flar\u0131nda da \u201carXiv\u201d sitesinde yay\u0131nlanm\u0131\u015f olan (http:\/\/arxiv.org\/abs\/1407.6833) \u201cIs String Interaction the Origin of Quantum Mechanics?\u201d (\u201cSicim etkile\u015fimleri kuantum mekani\u011finin k\u00f6kenini a\u00e7\u0131kl\u0131yor olabilir mi?\u201d) ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalede bunun g\u00f6sterilmi\u015f olabilece\u011fi iddia ediliyor. Sicim teorisi 1970\u2019lerin ba\u015f\u0131ndan beri, kuantum mekaniksel prensipler temel al\u0131narak \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan bir teori. Makalenin yazarlar\u0131 ise, bunun tersine [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1369,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,26],"tags":[],"class_list":["post-1368","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-fizik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1368","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1368"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1368\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1368"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1368"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1368"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}