{"id":13980,"date":"2017-02-01T12:51:36","date_gmt":"2017-02-01T09:51:36","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=13980"},"modified":"2018-02-12T12:41:39","modified_gmt":"2018-02-12T09:41:39","slug":"stoaci-imparator","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2017\/02\/01\/stoaci-imparator","title":{"rendered":"Stoac\u0131 \u0130mparator"},"content":{"rendered":"

Fenomen<\/strong><\/p>\n

Ad\u0131n\u0131 zikretmeden asla ge\u00e7emedi\u011fimiz
\nZeus ile ba\u015flamam\u0131za izin verin.
\nHer cadde her pazar yeri Zeus\u2019la
\ndoludur.
\nDeniz ve limanlar bile bu tanr\u0131 ile
\ndoludur.
\nYedi iklim d\u00f6rt bucak ve t\u00fcm insanl\u0131k
\nona minnettard\u0131r.
\n\u00c7\u00fcnk\u00fc biz onun evlatlar\u0131y\u0131z.<\/p>\n

Aratus \u2013 Phaenomena(*)<\/p>\n

Aratus yakla\u015f\u0131k 2300 y\u0131l \u00f6nce ya\u015fam\u0131\u015f g\u00f6kbilimci ve ayr\u0131ca bir \u015fairdir. Yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fiir bir yana dursun, Aratus Stoac\u0131l\u0131\u011f\u0131n kurucusu Zenon\u2019un okulunda \u00f6\u011frencilik etmi\u015f ve bu felsefenin ilkelerini benimsemi\u015ftir. Marcus Aurelius\u2019un kitab\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerin \u00e7o\u011fu bu \u015fiir ile epey ili\u015fkilidir. \u00d6ncelikle \u015fiirin bize kitap ba\u011flam\u0131nda neler s\u00f6yledi\u011fini inceleyelim. Ard\u0131ndan Stoac\u0131 felsefesinin temellerine k\u0131saca g\u00f6z at\u0131p Marcus Aurelius\u2019un eserinde yazd\u0131klar\u0131n\u0131 daha da a\u00e7\u0131k hale getirelim. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6yledikleri direkt olarak Stoac\u0131l\u0131k zemininde okunmas\u0131 gereken ifadeler. Aratus \u015fiire Zeus ile ba\u015fl\u0131yor. Zeus\u2019u tek Tanr\u0131 olarak kabul etti\u011fi \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek bir \u015feye Tanr\u0131n\u0131n ad\u0131yla ba\u015flaman\u0131n \u00f6nemi nedir diye sormal\u0131 m\u0131y\u0131z?<\/p>\n

Ard\u0131ndan gelen dize Zeus\u2019un her yerde oldu\u011funu, her yere sindi\u011fini ifade ediyor. Ayn\u0131 zamanda herkes de ondan bir par\u00e7aya sahip. Her detay\u0131n Zeus par\u00e7as\u0131 bar\u0131nd\u0131rmas\u0131 onun t\u00fcm g\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tekli\u011fini ifade ediyor. Son dize ise Zeus\u2019un yavrular\u0131 oldu\u011fumuzu, onun d\u00f6l\u00fcnden oldu\u011fumuzu s\u00f6yl\u00fcyor bizlere. Tabii ayn\u0131 zamanda bu ba\u011flamda bizler, yani hepimiz, karde\u015f olmu\u015f oluyoruz. Aurelius\u2019un ad\u0131 baz\u0131 konularda Platon ile birlikte s\u0131k an\u0131lsa da Stoa felsefesinin Platonizmin Tanr\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131 ile taban tabana z\u0131t oldu\u011funu s\u00f6ylemek gereklidir. Platon\u2019un ideal devlet liderinin \u00f6zellikleri bir filozof olmay\u0131 gerektirdi\u011finden Aurelius da bu a\u00e7\u0131dan Platonizme yak\u0131n g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Fakat Stoac\u0131 felsefe bize ideal bir d\u00fcnya modeli \u00e7izmez. Tanr\u0131 do\u011fan\u0131n i\u00e7inde vard\u0131r ve d\u00fcnya tek bir maddesel \u00f6zden olu\u015fmu\u015ftur. Seneca depremlerin, felaketlerin ve k\u00f6leli\u011fin Tanr\u0131n\u0131n cezas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hatta do\u011fa yasas\u0131na boyun e\u011fip kabullenildi\u011fi takdirde bu yolun ki\u015fiyi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe g\u00f6t\u00fcrebi lece\u011finden bahsediyor. Tekrarlayacak olursak; Tanr\u0131 do\u011fada ve her insan\u0131n i\u00e7inde vard\u0131r. Tanr\u0131ya da \u201cbaba\u201d denir. Kitaba d\u00f6nelim; Marcus Aurelius\u2019un yazd\u0131\u011f\u0131 kitap kendi i\u00e7 konu\u015fmalar\u0131n\u0131 i\u00e7eriyor. Kitab\u0131n i\u00e7erisinde Aurelius\u2019un hayata kar\u015f\u0131 duru\u015funu, yeti\u015fti\u011fi \u00e7evreyi okuyabiliyorsunuz. Aureilus yeti\u015fti\u011fi \u00e7evreden bahsetmekle kalmay\u0131p ki\u015fili\u011fini olu\u015ftururken beslendi\u011fi, \u00f6rnek ald\u0131\u011f\u0131 insanlar\u0131 s\u0131ral\u0131yor teker teker. Bunlar\u0131 okurken de imparatorun \u00f6\u011frenme arzusunun ne kadar ate\u015fli oldu\u011funu fark edeceksiniz. Aurelius b\u00fcy\u00fckbabas\u0131ndan kolay \u00f6fkelenmeyen biri olmay\u0131, annesinden dindarl\u0131\u011f\u0131, babas\u0131ndan ise iyice d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckten sonra verdi\u011fi kararlarda diren\u00e7 g\u00f6stermeyi \u00f6\u011frendi\u011fini ifade ediyor. Gene burada \u00f6\u011frenme konusunda Aurelius\u2019un \u00f6\u011frendiklerinin \u201cbir \u015fey hakk\u0131nda bilgi edinmek\u201d olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6\u011frendi\u011fi \u015feye temas etti\u011fini yani yak\u0131ndan deneyimledi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130mparator olaca\u011f\u0131 bilindi\u011fi i\u00e7in hi\u00e7bir masraftan sak\u0131n\u0131lm\u0131yor.Kitab\u0131n \u00f6nemini\u00a0 kavrayabilmemiz i\u00e7in Stoa felsefesi \u00f6\u011fretilerini okuman\u0131n bir \u00f6n \u015fart olmas\u0131 gerekti\u011fini hat\u0131rlatal\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc kitab\u0131n \u00f6nemli bir \u00f6zelli\u011fi de t\u0131pk\u0131 bir kutsal kitap bi\u00e7iminde olmas\u0131d\u0131r. Aurelius yazd\u0131\u011f\u0131 eserde herhangi kutsal kitab\u0131 okuyormu\u015f\u00e7as\u0131na hava yarat\u0131yor kitapla okuyucu aras\u0131nda. Yani Kendime D\u00fc\u015f\u00fcnceler Stoa felsefesi temelinde kendi ba\u015f\u0131na bir ahlak kitab\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Bu eser on iki kitaptan olu\u015fuyor ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n i\u00e7inde insan\u0131n ne \u015fekilde var olmas\u0131 gerekti\u011finin tarifini sunuyor.\u201cHer sabah uyand\u0131\u011f\u0131mda kendi kendime \u015f\u00f6yle s\u00f6ylemeliyim: Bug\u00fcn de merakl\u0131, hay\u0131rs\u0131z, kaba, k\u0131skan\u00e7 ve bencil insanlarla kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131m. B\u00fct\u00fcn bu k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin nedeni insanlar\u0131n iyiyi ve k\u00f6t\u00fcy\u00fc ay\u0131rt edememeleridir. Ancak k\u00f6t\u00fcn\u00fcn ne oldu\u011funu bilen, onun yanl\u0131\u015f oldu\u011funu kavrayan insanlar, yanl\u0131\u015f yapan insanlar\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131 anlayabilirler. Bu insanlar benimle ayn\u0131 kandan, ayn\u0131 tohumdan geldikleri i\u00e7in de\u011fil, benimle ayn\u0131 akl\u0131, ayn\u0131 Tanr\u0131sal par\u00e7ay\u0131 payla\u015ft\u0131klar\u0131 i\u00e7in akrabamd\u0131rlar.\u201d<\/p>\n

Al\u0131nt\u0131da belirtildi\u011fi gibi Aurelius akl\u0131 temel alarak bize ya\u015fam\u0131n i\u00e7inden de \u00f6rnekler veriyor. Bunu yaparken olan ve olabilecek t\u00fcm \u015feylerin Tanr\u0131dan geldi\u011fini kabul ederek bilgece bir tav\u0131r tak\u0131n\u0131yor. Aurelius\u2019un bilgece tavr\u0131 do\u011fa ile uyumlu olan her \u015fey i\u00e7in ge\u00e7erlidir. Yukar\u0131daki paragrafta belirtilen Seneca\u2019n\u0131n s\u00f6zleri Aurelius\u2019un \u00f6nemsedi\u011fi, kitapta bahsetti\u011fi ki\u015fi olan Epiktetos i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Epiktetos bir k\u00f6ledir ve Aurelius onunla ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere sahiptir. Epiktetos\u2019tan bahsetmenin filozof kabul edilen imparator ile k\u00f6lenin ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc benimsemesinin \u00f6nemini kavramak i\u00e7in k\u0131ymetli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ayn\u0131 zamanda kitapta da belirtildi\u011fi gibi bir b\u00fct\u00fcn\u00fcn par\u00e7as\u0131 olan, karde\u015f olan insanlar i\u00e7in do\u011fayla uyumlu ya\u015famak \u00e7ok \u00f6nemlidir. Do\u011faya uyum i\u00e7erisinde kendine d\u00fc\u015fen g\u00f6revi yerine getirmek de en temel olan\u0131d\u0131r. Marcus Aurelius bu noktada toplumsal konumlardaki e\u015fitsizli\u011fe ra\u011fmen insanlar\u0131 karde\u015f yapan \u015feyin ak\u0131l oldu\u011funu vurguluyor. Yani kim olursa olsun, do\u011fadaki g\u00f6revini bilmeli ve \u201cdo\u011faya uyum i\u00e7inde ya\u015famak i\u00e7in acele etmeli\u201d. Bu noktaya kadar Aurelius\u2019un eserini daha da anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131lmak i\u00e7in Stoa felsefesinin temel d\u00fc\u015f\u00fcncelerinden ve Stoac\u0131 g\u00f6kbilimci \u015fair Aratus\u2019un \u015fiirinden faydaland\u0131m. Son olarak Aurelius\u2019un Demokles\u2019in k\u0131l\u0131c\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan s\u00f6zlerini al\u0131nt\u0131layal\u0131m; Sanki binlerce y\u0131l daha ya\u015fayacakm\u0131\u015fs\u0131n gibi ya\u015fama. Kader, ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fczerinde bir k\u0131l\u0131\u00e7 gibi as\u0131l\u0131 duruyor. Ya\u015fam\u0131n boyunca iyi biri olmaya \u00e7al\u0131\u015f.<\/p>\n

Kaynak<\/strong><\/p>\n

– AKALIN, K. H. Stoa Felsefesinde Tanr\u0131n\u0131n Do\u011fas\u0131 ve\u00a0\u0130nsan\u0131n Uyumu<\/p>\n

(*)<\/strong> http:\/\/www.theoi.com\/Text\/AratusPhaenomena.html
\n\u0130ngilizceden \u00e7evirisi taraf\u0131mdan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

– Kendime D\u00fc\u015f\u00fcnceler,\u00a0Marcus Aurelius,\u00a0\u00c7ev. Furkan Akderin,\u00a0Say Yay\u0131nlar\u0131,\u00a02016, 136 s.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fenomen Ad\u0131n\u0131 zikretmeden asla ge\u00e7emedi\u011fimiz Zeus ile ba\u015flamam\u0131za izin verin. Her cadde her pazar yeri Zeus\u2019la doludur. Deniz ve limanlar bile bu tanr\u0131 ile doludur. Yedi iklim d\u00f6rt bucak ve t\u00fcm insanl\u0131k ona minnettard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc biz onun evlatlar\u0131y\u0131z. Aratus \u2013 Phaenomena(*) Aratus yakla\u015f\u0131k 2300 y\u0131l \u00f6nce ya\u015fam\u0131\u015f g\u00f6kbilimci ve ayr\u0131ca bir \u015fairdir. Yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fiir bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":685,"featured_media":13981,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[193,221,513],"tags":[237,210,339,1581],"class_list":["post-13980","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-156-sayi","category-felsefe","category-kitapcil","tag-felsefe","tag-kitap","tag-mitoloji","tag-stoa"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t