Galaksiler, k\u00fctle\u00e7ekimlerinden dolay\u0131 etraflar\u0131ndaki uzay\u0131 b\u00fcker ve civardan ge\u00e7mekte olan \u0131\u015f\u0131k da b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f yol \u00fczerinde hareket ederek bir \u201clenslenme\u201d etkisine maruz kal\u0131r. Arkaplandaki uzak galaksilerden bize ula\u015fan \u0131\u015f\u0131k, \u00f6nplandaki yak\u0131n galaksiler taraf\u0131ndan\u00a0 ayn\u0131 \u015fekilde deforme edilir. Bu bozulma \u00f6l\u00e7\u00fcmlenerek de, bozulmay\u0131 yaratan gravitasyonel da\u011f\u0131l\u0131m hakk\u0131nda fikir sahibi olunabilir. Bu hesaplamalar\u0131 yapan astronomlar, galaksi yar\u0131\u00e7ap\u0131n\u0131n y\u00fcz kat\u0131 mesafelerdeki gravitasyonel etkinin, Einstein\u2019in genel g\u00f6relilik teorisinde \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnden \u00e7ok daha fazla oldu\u011fu sonucuna varmaktad\u0131r.\u00a0 \u015eimdilik Einstein\u2019in teorisindeki eksiklik, \u201ckaranl\u0131k madde\u201d ad\u0131 verilen, g\u00f6r\u00fcnmez par\u00e7ac\u0131klar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131yla gideriliyor.<\/p>\n
Amsterdam \u00dcniversitesi\u2019nden teorik fizik\u00e7i Verlinde\u2019nin iddias\u0131na g\u00f6re yeni teorisi, gravitasyonun ard\u0131ndaki mekanizmay\u0131 a\u00e7\u0131klamakla kalmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda astronomlar\u0131n karanl\u0131k maddeyle a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 fazladan gravitasyonel etkinin de kayna\u011f\u0131na inerek, yaln\u0131zca g\u00f6r\u00fcnen maddeden yola \u00e7\u0131k\u0131yor ve ne kadar k\u00fctle\u00e7ekimi olmas\u0131 gerekti\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n
Verlinde\u2019nin teorisiyle yaln\u0131zca g\u00f6r\u00fcnen madde \u00fczerinden 33.613 galaksinin k\u00fctle\u00e7ekimini hesaplayan Margot Brouwer (Leiden G\u00f6zlemevi, Hollanda) liderli\u011findeki astronomi ekibi, bulduklar\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 galaksilerin gravitasyonel lensleme etkisiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak yeni teoriyi test etti. Sonu\u00e7lar, teorinin tahminleriyle g\u00f6zlenen gravitasyonel da\u011f\u0131l\u0131m aras\u0131nda uyum oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde. Ancak Brouwer, fazladan gravitasyonel etkinin karanl\u0131k maddeyle de a\u00e7\u0131klanabildi\u011fini ekliyor. Karanl\u0131k maddenin k\u00fctlesi serbest bir parametre oldu\u011fundan g\u00f6zlemden g\u00f6zleme ayarlanmas\u0131 gerekir, fakat Verlinde\u2019nin teorisi, serbest parametreye ihtiya\u00e7 duymadan tahmini do\u011frudan yap\u0131yor.<\/p>\n
Yeni teori \u015fu anda yaln\u0131zca izole, k\u00fcresel ve statik sistemler i\u00e7in uygulanabilir durumda, ancak bildi\u011fimiz gibi evren karma\u015f\u0131k ve komplekstir. Bir\u00e7ok g\u00f6zlem hen\u00fcz yeni teoriyle a\u00e7\u0131klanamaz durumda. Brouwer \u015f\u00f6yle yorum yap\u0131yor: \u201cS\u0131radaki soru, \u2018Teori nas\u0131l geli\u015febilir ve yeni s\u0131namalar nas\u0131l yap\u0131labilir?\u2019 olmal\u0131d\u0131r. Yine de ilk s\u0131namadan elde etti\u011fi sonu\u00e7lar olduk\u00e7a ilgin\u00e7.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Galaksiler, k\u00fctle\u00e7ekimlerinden dolay\u0131 etraflar\u0131ndaki uzay\u0131 b\u00fcker ve civardan ge\u00e7mekte olan \u0131\u015f\u0131k da b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f yol \u00fczerinde hareket ederek bir \u201clenslenme\u201d etkisine maruz kal\u0131r. Arkaplandaki uzak galaksilerden bize ula\u015fan \u0131\u015f\u0131k, \u00f6nplandaki yak\u0131n galaksiler taraf\u0131ndan\u00a0 ayn\u0131 \u015fekilde deforme edilir. Bu bozulma \u00f6l\u00e7\u00fcmlenerek de, bozulmay\u0131 yaratan gravitasyonel da\u011f\u0131l\u0131m hakk\u0131nda fikir sahibi olunabilir. Bu hesaplamalar\u0131 yapan astronomlar, galaksi yar\u0131\u00e7ap\u0131n\u0131n y\u00fcz […]<\/p>\n","protected":false},"author":634,"featured_media":13990,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[192,30,19,26],"tags":[248,288,1084,1161,1582],"class_list":["post-13989","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-155-sayi","category-astronomi","category-bilim-gundemi","category-fizik","tag-astronomi","tag-fizik","tag-karanlik-madde","tag-kutlecekim","tag-verlinde"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13989","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/634"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13989"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13989\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13990"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13989"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13989"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13989"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}