{"id":14382,"date":"2016-11-01T13:09:59","date_gmt":"2016-11-01T10:09:59","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=14382"},"modified":"2017-12-14T14:03:53","modified_gmt":"2017-12-14T11:03:53","slug":"dunyada-ve-turkiyede-ilac-sorunu-agri-kesiciler-dahil-ilaca-iliskin-kesit-ve-dinamikler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/11\/01\/dunyada-ve-turkiyede-ilac-sorunu-agri-kesiciler-dahil-ilaca-iliskin-kesit-ve-dinamikler","title":{"rendered":"D\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye\u2019de ila\u00e7 sorunu: A\u011fr\u0131 kesiciler dahil ilaca ili\u015fkin kesit ve dinamikler"},"content":{"rendered":"

Uzay ve askeri sanayilerinden sonra gerek geli\u015fmi\u015flik ve gerekse k\u00e2rl\u0131l\u0131k d\u00fczeyinde ilk \u00fc\u00e7 aras\u0131nda ila\u00e7 \u00fcretimi de bulunuyor. Milyarlarca dolarl\u0131k bir pazardan ve dev tekellerin cirit att\u0131\u011f\u0131 bir alandan s\u00f6z ediyoruz. Bu yaz\u0131da ila\u00e7 \u00fcretim sorunsal\u0131, ila\u00e7ta \u201cde\u011fer kavram\u0131\u201d, \u201cpazar yap\u0131s\u0131\u201d, k\u00fcreselle\u015fme ve ila\u00e7 sanayi, a\u011fr\u0131 kesici ila\u00e7lar\u0131n piyasas\u0131 ve t\u00fcm\u00fcne ili\u015fkin bir de\u011ferlendirme bi\u00e7iminde ele al\u0131nacak.<\/em><\/p>\n

Ba\u015fl\u0131ktakinin tersine, terim olarak ila\u00e7, bir sorundan \u00e7ok, sorunlar\u0131n giderilmesi amac\u0131na denk d\u00fc\u015fen bir anlama sahiptir. Genelde herhangi bir sorunun kolayl\u0131kla \u00e7\u00f6z\u00fclmesi, \u00e7o\u011fu kez \u201cila\u00e7 gibi\u201d nitelemesini hak eder. Oysa \u00fcr\u00fcn olarak \u201cila\u00e7\u201d, bu metaforik anlam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7ekten hayli sorunlu bir aland\u0131r.<\/p>\n

Bilim ve Gelecek<\/em>, bu say\u0131nda dosya olarak a\u011fr\u0131 konusunu inceliyor. A\u011fr\u0131n\u0131n fizyopatolojisi ve klini\u011finin yan\u0131 s\u0131ra i\u015fin bir di\u011fer penceresi de a\u011fr\u0131 sa\u011falt\u0131m\u0131 ve tedavide kullan\u0131lan a\u011fr\u0131 kesici ila\u00e7lard\u0131r.<\/p>\n

Bu ila\u00e7lara k\u0131saca analjezikler diyoruz. Bu ila\u00e7lar farmakolojik olarak \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131yor. Bu s\u0131n\u0131fland\u0131rmaya g\u00f6re en yayg\u0131n kullan\u0131lan a\u011fr\u0131 kesiciler, bu etkilerinin yan\u0131 s\u0131ra iltihap da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 (antiinflamatuvar) ve ate\u015f d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc (antipiretik) etkilere de sahipler. Bir\u00e7ok hastal\u0131\u011f\u0131n semptomlar\u0131 aras\u0131nda a\u011fr\u0131, ate\u015f, iltihap olabiliyor. Yani bu ila\u00e7lar o semptomlar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131nda yayg\u0131n bir bi\u00e7imde kullan\u0131l\u0131yorlar.<\/p>\n

\u0130\u015fte ila\u00e7 dedi\u011fimiz bu sorunlu alan\u0131n i\u00e7inde, bu dosyan\u0131n konusuna ili\u015fkin analjezik pazar\u0131n\u0131n hal-i p\u00fcr mealini incelemeden evvel, alan\u0131n kendisini tan\u0131mak ve de\u011ferlendirmek gerekiyor. Yani bu yaz\u0131 \u00f6ncelikle D\u00fcnya ve T\u00fcrkiye\u2019deki ila\u00e7 sorununa yakla\u015f\u0131m yapma derdinde.<\/p>\n

Bug\u00fcn d\u00fcnyada ila\u00e7 \u00fcretimi kapitalist sanayi \u00fcretimi bi\u00e7iminde s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Uzay ve askeri sanayilerinden sonra gerek geli\u015fmi\u015flik ve gerekse k\u00e2rl\u0131l\u0131k d\u00fczeyinde ilk \u00fc\u00e7 aras\u0131nda ila\u00e7 \u00fcretimi de bulunuyor. Anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, milyarlarca dolarl\u0131k bir pazardan ve dev tekellerin cirit att\u0131\u011f\u0131 bir alandan s\u00f6z ediyoruz.<\/p>\n

\u00d6ylesi netameli, teknik ve bilimsel bir alan ki, \u015fifa derdine d\u00fc\u015fen hastan\u0131n, hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 da tedavisinde kullan\u0131lacak ila\u00e7lar\u0131n\u0131 da hekim, eczac\u0131 gibi sadece uzmanlar\u0131 bilebiliyor.<\/p>\n

Ya \u00fcretiminde neler olup bitti\u011fini kimler biliyor? \u0130\u015fte \u015feytan ayr\u0131nt\u0131da gizlidir derler ya; yaz\u0131n\u0131n derdi, bu ba\u011flamdan kaynak al\u0131yor\u2026<\/p>\n

O nedenle ve t\u00fcm\u00fcn\u00fc kapsamasa da bu yaz\u0131da ila\u00e7 \u00fcretim sorunsal\u0131, ila\u00e7ta \u201cde\u011fer kavram\u0131\u201d, ila\u00e7ta \u201cpazar yap\u0131s\u0131\u201d, k\u00fcreselle\u015fme ve ila\u00e7 sanayi, a\u011fr\u0131 kesici ila\u00e7lar\u0131n piyasas\u0131 ve t\u00fcm\u00fcne ili\u015fkin bir de\u011ferlendirme bi\u00e7iminde ele al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015fin kapitalist pazar yap\u0131s\u0131yla ili\u015fkisine gelince: Sonu\u00e7 olarak, kapitalizm kuramsal kurgu olarak \u201cg\u00f6receli rekabeti\u201d vazetmekte ve rekabet\u00e7i fiyatlar alt\u0131nda, serbest rekabet piyasas\u0131 olu\u015faca\u011f\u0131n\u0131, retorik olarak \u00f6ne s\u00fcrmektedir. Oysa var olan durum, olgunun tersini kan\u0131tlamakta ve kapitalist ila\u00e7 piyasas\u0131nda da sermaye yo\u011funla\u015fmas\u0131 ve merkezile\u015fmesinin geli\u015fti\u011fini g\u00f6stermektedir. \u00c7okuluslu ila\u00e7 sanayisi, sermaye k\u00fcreselle\u015fmesine sekt\u00f6rel \u00f6zg\u00fcn bir \u00f6rnektir. T\u00fcrkiye pazar\u0131 da bu k\u00fcresel modelin geli\u015fen bir \u00f6rne\u011fidir.<\/p>\n

\"\"\u0130la\u00e7ta sorunsal ana eksen: \u201cDe\u011fer\u201d kavram\u0131<\/strong><\/p>\n

Ba\u015fta bir sorun vurgusu yapm\u0131\u015ft\u0131m. Bu alan, ilk olarak i\u00e7erdi\u011fi \u201cde\u011fer\u201d kavram\u0131 bak\u0131m\u0131ndan sorunludur. Sonra, pazar yap\u0131s\u0131, \u00fcr\u00fcn olarak ilac\u0131 sorunlu k\u0131lar. \u00dcretildi\u011fi sekt\u00f6r\u00fcn k\u00e2rl\u0131l\u0131k y\u00fcz\u00fc ve onun k\u00fcresel yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131, sorunu derinle\u015ftirir. Sonu\u00e7ta, kapitalist iktisadi giri\u015fimcilik ve sistemin \u201csistemik e\u015fitsizlik \u00fcretimi\u201d, mal olarak ilac\u0131 sorunlu bir meta k\u0131lar.<\/p>\n

\u015eimdi s\u0131ras\u0131yla bu \u00f6zelliklerin bir k\u0131sm\u0131na \u00f6zet olarak de\u011finmek gerekmektedir.<\/p>\n

Nas\u0131l de\u011finece\u011fime gelince, y\u0131llard\u0131r bu konu ba\u011flam\u0131nda \u00e7ok yazd\u0131m, konu\u015ftum. Makaleler ve kitaplar buna dahildir. O nedenle yazd\u0131klar\u0131m\u0131n i\u00e7inden ve al\u0131nt\u0131layarak bir \u00f6zet sunmak y\u00f6ntem olarak tercihim olacakt\u0131r. Okuyucu ba\u015fka kaynak yok muydu (?) sorusunu sorabilir. Ku\u015fkusuz binlerce sayfay\u0131 i\u00e7eren makale, kitap, raporlardan olu\u015fan muazzam bir k\u00fct\u00fcphane var. Merakl\u0131s\u0131 bunlara ula\u015fabilir. Yani durum, okuyucuya misafir dersek, umdu\u011fu ile buldu\u011fu aras\u0131ndaki ince ayr\u0131mdad\u0131r\u2026<\/p>\n

\u201c\u0130la\u00e7 sorunsal\u0131na\u201d ili\u015fkin ila\u00e7 i\u015fini inceleme maceram, y\u0131llar i\u00e7inde taraf\u0131mdan yaz\u0131lm\u0131\u015f pek \u00e7ok makaleye konu oldu. Bu ba\u011flamdaki ilk yaz\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, \u201cT\u00fcrkiye\u2019de ila\u00e7 sorunu\u201d \u015ferhini i\u00e7eriyordu.(1)<\/sup> \u0130fade yerindeyse, sorunu teorize eden di\u011fer d\u00f6rt makale ise, 1982-87 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f ve bug\u00fcn bak\u0131m\u0131ndan da bir meta olarak ilac\u0131n i\u00e7erdi\u011fi de\u011fer kavram\u0131na ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015flerimin ana eksenini olu\u015fturmaya devam etmektedir.(2-5)<\/sup> Konuyla ili\u015fkisi temelinde 1983-1989 aras\u0131 yaz\u0131lan ba\u015fka yedi makalede, T\u00fcrkiye \u0130la\u00e7 Sanayisi, \u00fcr\u00fcn \u00e7e\u015fitlili\u011fi, say\u0131s\u0131, de\u011fi\u015fim de\u011ferinin \u00f6zg\u00fcl tan\u0131m\u0131 olarak fiyat\u0131 ve bireysel emek y\u00f6n\u00fcnden retrospektif bir bi\u00e7imde analiz edilmi\u015ftir.(6-12)<\/sup><\/p>\n

\u00d6nceki makalelerde ortaya konan g\u00f6r\u00fc\u015flerin, bir birikim olarak yeniden \u00f6zetlenmesi, 2001 y\u0131l\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f iki ve 2005 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015f bir di\u011fer makalede yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.(13-15)<\/sup><\/p>\n

Bu makalelerin t\u00fcm\u00fcnde, klasik bir \u201cila\u00e7\u201d tan\u0131m\u0131na at\u0131f bulunmaktad\u0131r. O da \u015fudur: \u201c\u0130la\u00e7, alan\u0131n yarar\u0131na olmak \u00fczere, fizyolojik sistemleri veya patolojik durumlar\u0131 de\u011fi\u015ftirmek ve\/veya incelemek amac\u0131yla kullan\u0131lan veya kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen bir madde veya \u00fcr\u00fcnd\u00fcr (WHO-DS\u00d6)\u201d.<\/p>\n

Ancak, bu tan\u0131m do\u011fru olmakla beraber eksiktir de. \u0130lac\u0131n sadece biyolojik sa\u011fl\u0131k s\u00fcre\u00e7leri ile ili\u015fkisini tan\u0131mlamaktad\u0131r. Bu saptamaya dayal\u0131 olarak ve \u00f6zellikle ila\u00e7 ekonomi-politi\u011fini de\u011ferlendirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m makalelerde, ilac\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131ndaki biyolojik ve\u00e7henin yan\u0131 s\u0131ra iktisadi \u00f6zelli\u011fine de i\u015faret eden k\u00fc\u00e7\u00fck ve fakat can al\u0131c\u0131 bir ekleme yapt\u0131m. \u015e\u00f6yle ki; \u201cila\u00e7, fizyolojik sistemleri veya patolojik durumlar\u0131 alan\u0131n (\u00e7o\u011fu kez hasta) yarar\u0131na de\u011fi\u015ftirmek ve\/veya incelemek amac\u0131yla kullan\u0131lan veya kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u2018onsuz olmaz\u2019 \u00f6zelli\u011fi ile toplumsal bir madde veya \u00fcr\u00fcnd\u00fcr.\u201d(1-3) <\/sup><\/p>\n

Burada ilaca izafe edilen \u201consuz olunmazl\u0131k\u201d iktisat terminolojisinde \u201ctalep elastikiyeti \/ istem esnekli\u011fi\u201d olarak ge\u00e7mektedir. \u0130la\u00e7 hava gibi, su gibi ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131 etkileyen ve yoklu\u011funda ya\u015fam\u0131n tehlikeye girdi\u011fi, yerine ba\u015fka bir \u00fcr\u00fcnle ikame edilemeyen yani talep elastikiyeti olmayan veya \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 olan bir mald\u0131r. B\u00fct\u00fcn metalarda oldu\u011fu gibi de \u201ckullan\u0131m ve de\u011fi\u015fim\u201d olmak \u00fczere iki de\u011feri bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

2005 makalesinde ilac\u0131n meta \u00f6zellikleri bak\u0131m\u0131ndan irdelenmesi, ba\u015fl\u0131ca \u00fc\u00e7 soruya yan\u0131t aram\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar; \u201c1) emek \u00fcr\u00fcnlerinin i\u00e7erdi\u011fi de\u011fer kavram\u0131na g\u00f6re; 2) mal\u0131n cinsine g\u00f6re ve 3) talep ve talebin nesnel \u00f6zelliklerine g\u00f6re ila\u00e7 nas\u0131l bir meta\u2019d\u0131r?\u201d sorular\u0131d\u0131r.(15)<\/sup><\/p>\n

Sorunun temeline ilk elden aksiyomatik bir yakla\u015f\u0131m yap\u0131l\u0131rken, \u201cb\u00fct\u00fcn hizmet, mal ya da \u00fcr\u00fcnlerde oldu\u011fu gibi ilac\u0131n da bir meta de\u011feri ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131\u201d \u00f6nermesinden yola \u00e7\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u0130lac\u0131n, sonu\u00e7 olarak de\u011fi\u015fim i\u00e7in \u00fcretilen bir \u00fcr\u00fcn olmas\u0131 ve bu ba\u011flamda da \u201ckullan\u0131m\u201d ve \u201cde\u011fi\u015fim\u201d olmak \u00fczere iki de\u011feri i\u00e7ermesiyle var\u0131lan sonu\u00e7lar \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenmi\u015ftir.(15)<\/sup><\/p>\n

– \u0130la\u00e7, maddi bir nesne olarak de\u011fer \u00fcretme \u00f6zelliklerine sahip bir mald\u0131r.<\/p>\n

– \u0130lac\u0131 di\u011fer mal veya metalarla e\u015fitleyen de\u011ferler, kullan\u0131m ve de\u011fi\u015fim de\u011ferleridir.<\/p>\n

– \u0130lac\u0131n kullan\u0131m de\u011feri onun etkinlik, kalite, emniyet ve ge\u00e7erlilik \u00f6zellikleriyle ilgilidir.<\/p>\n

– \u0130lac\u0131n kullan\u0131m de\u011feri, di\u011fer mal veya metalardan farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir. Mal olarak ila\u00e7 yerine ba\u015fka bir meta ikame edilemedi\u011fi gibi, ila\u00e7lar da kendi aralar\u0131nda endikasyon fark\u0131na ba\u011fl\u0131 ikame edilemez \u00f6zellik g\u00f6sterirler.<\/p>\n

– \u0130la\u00e7taki de\u011fi\u015fim de\u011feri onun fiyat\u0131nda belirlenmektedir.<\/p>\n

– \u0130la\u00e7, de\u011fi\u015fim de\u011feri bak\u0131m\u0131ndan her zaman ve her yerde edinilebilir ve ula\u015f\u0131labilir olmak durumundad\u0131r.<\/p>\n

– Bir meta olarak ilac\u0131n de\u011fi\u015fim de\u011feri, bir talep elastikiyeti i\u00e7ermez.<\/p>\n

– \u0130la\u00e7 bir arzu, istek ve be\u011feni mal\u0131 de\u011fildir. Se\u00e7imini ba\u015fka eller yapar.<\/p>\n

Mal\u0131n cinsi bak\u0131m\u0131ndan ilac\u0131n \u00f6zelliklerinin incelenmesi ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zeti ise, ayn\u0131 makaleden al\u0131nt\u0131yla \u015f\u00f6yledir:(15)<\/sup><\/p>\n

– Mal cinsi bak\u0131m\u0131ndan ila\u00e7, ger\u00e7ek veya ekonomik bir mald\u0131r.<\/p>\n

– \u0130la\u00e7, ger\u00e7ek mal kategorilerinden t\u00fcketim mallar\u0131 i\u00e7erisine girer.<\/p>\n

– \u0130la\u00e7 bir kez kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131, dayan\u0131ks\u0131z t\u00fcketim mal\u0131 olarak say\u0131l\u0131r.<\/p>\n

– \u0130la\u00e7 yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan etkin ve yard\u0131mc\u0131 maddeler bir \u00fcretim, sermaye ve yat\u0131r\u0131m mal\u0131 \u00f6zelli\u011fi de ta\u015f\u0131rlar.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak, ilac\u0131n kullan\u0131m de\u011feri ba\u011flam\u0131nda, talep elastikiyetinin yok d\u00fczeydeki d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcyle, mal\u0131n bir be\u011feni \u00fcr\u00fcn\u00fc olmamas\u0131 ve tercihinin uzmanlara dayal\u0131 (hekim-eczac\u0131) olmas\u0131 ve bu anlamda de\u011fi\u015fim de\u011feri olan fiyat\u0131 bak\u0131m\u0131ndan rekabet unsuru da olamamas\u0131, \u00fcr\u00fcn olarak i\u00e7erdi\u011fi sorunlar\u0131n kilidini olu\u015fturmaktad\u0131r. K\u0131saca ila\u00e7, talep elastikiyeti bak\u0131m\u0131ndan esnek bir \u00fcr\u00fcn de\u011fildir ve bu iktisadi \u00f6zelli\u011fi de ona \u201consuz olunmazl\u0131k\u201d niteli\u011fini kazand\u0131rmaktad\u0131r. Bu bak\u0131mdan, di\u011fer ticari mallardan ayr\u0131lan son derece \u00f6nemli \u201csosyal bir \u00fcr\u00fcn\u201d olma \u00f6zelli\u011fine sahiptir.<\/p>\n

\"\"\u0130la\u00e7ta piyasa-pazar yap\u0131s\u0131: IMS istatistikleri<\/strong><\/p>\n

\u0130la\u00e7 sanayisi piyasas\u0131nda \u00e7e\u015fitlilik: \u0130la\u00e7 sanayisi piyasalar\u0131na ili\u015fkin, d\u00fcnya literat\u00fcr\u00fcnde \u00e7ok say\u0131da makale ve kitap var. Ku\u015fkusuz bu yay\u0131nlar\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, sanayi kurulu\u015flar\u0131n\u0131n i\u00e7inden uzmanlarca ya da onlarla ili\u015fkili akademik ve resmi y\u00f6netimlerce \u00e7al\u0131\u015fanlarca kaleme al\u0131nm\u0131\u015f bir durumda. \u0130\u015f b\u00f6yle olunca, sistemik sorunlar, kapitalist iktisat ba\u011flam\u0131n\u0131n analizi ve ele\u015ftirisi \u00fczerinden y\u00fcr\u00fcyemiyor. Klasik iktisat \u00f6\u011fretisi bile, piyasalar meselesinde ve \u00f6zelinde ila\u00e7 piyasalar\u0131n\u0131n i\u00e7 i\u015flerli\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131kla ve \u201ck\u00e2r\u201d temelinden de\u011ferlendirmesine kar\u015f\u0131n, makalelerin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, kapitalizmin ele\u015ftirilmeden yeniden yorumlanmas\u0131na y\u00f6nlenmi\u015ftir.<\/p>\n

Toplum ve Hekim<\/em> dergisinde, bu ba\u015fl\u0131\u011fa ili\u015fkin daha \u00f6nce yazd\u0131\u011f\u0131m ve y\u00f6ntemsel olarak yukar\u0131da ifade ettiklerimin tersinden bir okumay\u0131 i\u00e7eren bir makalem bulunmaktad\u0131r.(16)<\/sup> O nedenle, ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na bu kaynak, a\u015fa\u011f\u0131daki k\u0131sa al\u0131nt\u0131yla beraber bir \u00f6rnek say\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u201c…\u0130la\u00e7 piyasas\u0131, terminolojik olarak \u00e7ok genel bir ifadedir. Zira bu piyasa, ana \u00fcr\u00fcn olarak ilac\u0131 eksen almakla beraber; ilac\u0131n \u00fcretiminden t\u00fcketimine uzanan \u00e7izgide \u00e7ok farkl\u0131 piyasalar\u0131n birbiri ile \u00f6rt\u00fc\u015fm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sergiler. Bu temelde, farkl\u0131 piyasa etkinlikleri \u2018ila\u00e7 piyasas\u0131\u2019 etkinli\u011fi alt\u0131nda tan\u0131mlanabilmektedir. Bu bak\u0131mdan, bunlar\u0131 ayr\u0131\u015ft\u0131rmak ve kendi d\u00fczlemlerinde tan\u0131tmak gerekmektedir.<\/p>\n

\u201c\u0130lac\u0131n ambalaj i\u00e7erisindeki bir \u00fcr\u00fcn olarak belli bir farmas\u00f6tik \u015fekil haline gelebilmesi i\u00e7in ila\u00e7 hammadde ve yard\u0131mc\u0131 maddelerinin \u00fcretilmesi gerekmektedir. \u0130lac\u0131n dayal\u0131 oldu\u011fu bu hammadde ve yard\u0131mc\u0131 madde piyasas\u0131 kimya sanayisi, petrokimya \u00fcr\u00fcnleri etkinlikleri i\u00e7erisinde yer almaktad\u0131r.<\/p>\n

\u201cPiyasan\u0131n ilk \u015fekillenmesini takip eden bu basamaktan sonra, ila\u00e7 piyasas\u0131ndaki ikinci basamak etken ve yard\u0131mc\u0131 maddelerin bir ila\u00e7 \u015fekline sokuldu\u011fu \u2018m\u00fcstahzarat sanayisi\u2019 etkinlikleri ile ilgilidir. Bu \u00fcretim etkinli\u011fi, piyasa olarak oligopol ve tekelci aksak rekabetin yo\u011fun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 piyasalard\u0131r.<\/p>\n

\u201c\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc basamak, ilac\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m piyasalar\u0131yla ilgilidir. Bu da ila\u00e7 depoculu\u011fu piyasas\u0131 ve perakende da\u011f\u0131t\u0131mla ilgili olan eczane ve eczac\u0131l\u0131k piyasas\u0131 olarak iki alt gruba ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n

\u201c\u0130la\u00e7 piyasas\u0131 ile ilgili olan d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc basamak ise hekimlik uygulamalar\u0131 ile i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f olan ila\u00e7 t\u00fcketici piyasas\u0131d\u0131r. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere ila\u00e7 piyasas\u0131, ayn\u0131 anda farkl\u0131 piyasalar\u0131n girdi sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ve farkl\u0131 art\u0131-de\u011ferler \u00fcretilen kompleks bir altyap\u0131ya (enfrastr\u00fckt\u00fcr) sahiptir.(16)<\/sup> …\u201d<\/p>\n

Bu konuyu daha sonra, \u201cSinai \u00dcr\u00fcn Boyutuyla \u0130la\u00e7 Pazar\u0131\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla ve bir b\u00f6l\u00fcm yaz\u0131s\u0131 olarak, \u201cT\u00fcrkiye \u0130la\u00e7 Sanayii\u201d kitab\u0131nda bir kez daha de\u011ferlendirdim.(17)<\/sup> Bu bak\u0131mdan, s\u00f6z edilen b\u00f6l\u00fcm, merakl\u0131s\u0131 i\u00e7in yararlan\u0131lacak ba\u015fka bir kaynak \u00f6nerisi olabilir.<\/p>\n

IMS verilerinde d\u00fcnya ila\u00e7 sanayi piyasas\u0131: Intercontinental Market Statistics (IMS) verileri, uluslararas\u0131 bir \u015firket olan IMS-Health taraf\u0131ndan 1960\u2019lardan bu yana yay\u0131mlanmaktad\u0131r. D\u00fcnya \u00fcretici ila\u00e7 sanayinin, yap\u0131sal \u00f6zellikleri ve pazar yap\u0131s\u0131 \/ sat\u0131\u015f durumlar\u0131yla ilgili etrafl\u0131 bilgi edinme olana\u011f\u0131, ticari olarak bu \u015firket taraf\u0131ndan pazarlanmaktad\u0131r. \u015eirketin bedelsiz yararland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 haber b\u00fcltenlerinde de ayl\u0131k olarak d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011fine ili\u015fkin \u00f6zet bilgiler sunulmaktad\u0131r.<\/p>\n

IMS verileri, g\u00fcvenilirli\u011fi ve ge\u00e7erlili\u011fi olan istatistik\u00ee bilgiler sa\u011flamaktad\u0131r. Bu bak\u0131mdan, daha \u00f6nceleri de bu kaynaktan, ba\u015fl\u0131kla ilgili yaz\u0131lan ba\u015fka makalelerde yo\u011fun olarak yaralan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.(18-24)<\/sup> Tablolarda bulunan veriler IMS-Health kaynaklar\u0131ndan derlenmi\u015ftir.<\/p>\n

IMS, co\u011frafi k\u0131talar ba\u011flam\u0131nda, be\u015f b\u00f6lgeye g\u00f6re d\u00fcnya ila\u00e7 sanayine ili\u015fkin verileri derlemektedir. \u0130lk tablo, 2000-2007 aras\u0131 k\u00fcresel ila\u00e7 sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n toplam de\u011ferlerini ve bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re pazar\u0131n b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131n\u0131 y\u00fczde olarak g\u00f6stermektedir. Cari ABD dolar kuru \u00fczerinden 2000 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnya ila\u00e7 sat\u0131\u015f has\u0131las\u0131 365 milyarl\u0131k bir de\u011fer g\u00f6sterirken, 2007\u2019de ard\u0131\u015f\u0131k y\u0131llar bak\u0131m\u0131ndan yakla\u015f\u0131k ortalama % 9\u2019luk bir pazar b\u00fcy\u00fcmesiyle, toplam ila\u00e7 sat\u0131\u015flar\u0131 712 milyar dolara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 tarihler aras\u0131 kapitalizmin kimi krizlerine kar\u015f\u0131n, farmas\u00f6tik sanayi k\u00e2rl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyarak bir geli\u015fme g\u00f6sterme e\u011filimini korumaya devam etmi\u015ftir.<\/p>\n

\"\"
Tablo 1. K\u00fcresel Farmas\u00f6tik sat\u0131\u015flar, 2000-2007(25). D\u00fczenleme: Nurettin Abac\u0131o\u011flu; http:\/\/www.imshealth.com\/- IMS Health Market Prognosis (IMS denetimli ve denetimsiz pazarlar\u0131 dahil).<\/figcaption><\/figure>\n

\u0130kinci tablo, 2007 y\u0131l\u0131 bak\u0131m\u0131ndan d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011fini b\u00f6lgesel bazda resimleyen verileri i\u00e7ermektedir. Tabloda yer alan Kuzey Amerika; ABD ve Kanada sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131 temsil etmekte ve bu iki \u00fclke kaynakl\u0131 sat\u0131\u015f e\u011filimi toplam pazar\u0131n % 45\u2019ini olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n

\"\"
Tablo 2. B\u00f6lgelere G\u00f6re K\u00fcresel Farmas\u00f6tik Sat\u0131\u015flar, 2007(26). D\u00fczenleme-Nurettin Abac\u0131o\u011flu. AAA: Asya-Afrika-Avustralya; http:\/\/www.imshealth.com\/- IMS-MIDAS, Aral\u0131k 2007 (Tablo 26 Mart 2008 tarihine de\u011fin t\u00fcm verilerin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r).<\/figcaption><\/figure>\n

\u201cAvrupa\u201d tan\u0131m\u0131yla verilen de\u011fer Avrupa Birli\u011fi\u2019ne \u00fcye ilk on merkez ekonominin verilerini olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu da d\u00fcnya sat\u0131\u015flar\u0131 i\u00e7inde % 31\u2019lik bir paya denk gelmektedir. Japonya istisnai olarak bir \u201culus devlet\u201d olarak istatistik verilerde \u00f6nemle yer tutmakta ve d\u00fcnya pazar\u0131n\u0131n % 8,8\u2019lik has\u0131la pay\u0131n\u0131 i\u00e7ermektedir.<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc tablo, 2009-2011 y\u0131llar\u0131 aras\u0131 istatistiklerini yans\u0131tmaktad\u0131r. Eczanelerden perakende sat\u0131\u015f\u0131 i\u00e7eren has\u0131la de\u011ferleri, b\u00f6lgesel s\u0131n\u0131flama ba\u011flam\u0131nda da kendi i\u00e7inde k\u0131s\u0131tlar\u0131 i\u00e7ermektedir. \u00d6rne\u011fin, Avrupa verileri AB \u00fcyesi ilk be\u015f merkez ekonomiye aittir. Ulus devlet olarak Japonya\u2019n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00c7in 24,7 milyar dolarla ila\u00e7 sat\u0131\u015flar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan d\u00fcnyan\u0131n devi olma pozisyonuna do\u011fru at\u0131l\u0131m yapm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnmektedir. Latin Amerika \u00fclkeleri d\u00fcnyan\u0131n geli\u015fen 7 pazar \u00fclkeleri bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli bir geli\u015fme s\u00fcrecine girmi\u015f g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n

\"\"
Tablo 3. Ocak 2009-2011 \u0130tibariyle IMS Verilerine G\u00f6re D\u00fcnya Farmas\u00f6tik Pazar\u0131nda Sat\u0131\u015flar(27-29)
D\u00fczenleme: Nurettin Abac\u0131o\u011flu- World Pharma Market Summaries 2009-2011from IMS Health * 2009-(Kas\u0131m 2007-Kas\u0131m 2008 aras\u0131); * 2010-(Kas\u0131m 2008-Kas\u0131m 2009 aras\u0131); * 2011-(Kas\u0131m 2009-Kas\u0131m 2010 aras\u0131); * % olarak ve yukar\u0131s\u0131; * ([2010-2011: \u0130LK 4] \u2013 [2009: \u0130LK 3])<\/figcaption><\/figure>D\u00f6rd\u00fcnce ve be\u015finci tablolar, 2009-2011 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte en \u00e7ok sat\u0131\u015f\u0131n oldu\u011fu ilk be\u015f terap\u00f6tik s\u0131n\u0131f\u0131 ve \u00fcr\u00fcn\u00fc yans\u0131tmaktad\u0131r.<\/p>\n
\"\"
Tablo 4. Ocak 2009-2011 \u0130tibariyle IMS Verilerine G\u00f6re D\u00fcnya Farmas\u00f6tik Pazar\u0131nda Sat\u0131\u015flar Bak\u0131m\u0131ndan ATC3 D\u00fczeyine G\u00f6re \u0130lk 5 Terap\u00f6tik S\u0131n\u0131f (27-29)
D\u00fczenleme: Nurettin Abac\u0131o\u011flu- World Pharma Market Summaries 2009-2011from IMS Health (C10A: Kolesterol ve trigliserid d\u00fczenleyiciler; A2B: Anti\u00fclser ila\u00e7lar; N5A: Antipsikotikler; N6A: Antidepressan ve duygudurum dengeleyiciler; C9C: Angiotensin-II Antagonistleri, Sade; N3A: Anti-epileptikler)<\/figcaption><\/figure>\n

Kardiyovask\u00fcler sistem hastal\u0131klar\u0131 ile santral motor koordinasyon ve mide barsak kanal\u0131 bozukluklar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131lan ila\u00e7lar hari\u00e7 antipsikotik ve antidepresanlar\u0131n yayg\u0131n kullan\u0131lan terap\u00f6tik gruplar aras\u0131nda olmas\u0131, toplumlar\u0131n kapitalist ekonomilerin sorunlar\u0131 dahil psikolojik ve psikiyatrik sorunlarla ba\u015f\u0131n\u0131n dertte oldu\u011funa bir i\u015faret say\u0131labilir.<\/p>\n

\"\"
Tablo 5. Ocak 2009-2011 \u0130tibariyle IMS Verilerine G\u00f6re D\u00fcnya Farmas\u00f6tik Pazar\u0131nda Sat\u0131\u015flar Bak\u0131m\u0131ndan ATC3 D\u00fczeyine G\u00f6re \u0130lk 5 \u00dcr\u00fcn(27-29)
D\u00fczenleme: Nurettin Abac\u0131o\u011flu- World Pharma Market Summaries 2009-2011 from IMS Health. (Lipitor: Atorvastatin, kolesterol ve trigliserid d\u00fczenleyici. Plavix: Klopidogrel; Antitrombotik. Nexium: Esomeprazol; Anti\u00fclser ila\u00e7. Seretide: Salmoterol+Flutikazon; Bronkodilat\u00f6r ve Antiinflamatuvar. Advair: Salmoterol+Flutikazon; Bronkodilat\u00f6r ve Antiinflamatuvar. Enbrel: Etanercept; TNF- \uf061 \u0130nhibit\u00f6r\u00fc Antineoplastik ve \u0130mm\u00fcnomod\u00fclat\u00f6r. Crestor: Rosuvastatin; Kolesterol ve trigliserid d\u00fczenleyici).<\/figcaption><\/figure>\n

Ku\u015fkusuz esenlik halinin bu ba\u011flamda bozuluyor olmas\u0131, sadece bireylerin ki\u015fisel e\u011filimleri ile ili\u015fkilendirilemez. Altta yatan nedenler aras\u0131nda iktisadi ve sosyal di\u011fer sorunlar\u0131n bu bozukluklara neden oldu\u011funu g\u00f6steren kan\u0131tlar\u0131 da de\u011ferlendirmek gerekir.<\/p>\n

K\u00fcreselle\u015fmeye yakla\u015f\u0131m ve k\u00fcresel ila\u00e7 sanayi<\/strong><\/p>\n

\u0130la\u00e7 sanayisi bak\u0131m\u0131ndan k\u00fcreselle\u015fme ya da uluslararas\u0131la\u015fma \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerini i\u00e7eren uluslararas\u0131 literat\u00fcr \u00e7ok zengindir. Bu kaynaklardan da yararlanmak suretiyle yay\u0131mlanan ve bir \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcme de kaynak olu\u015fturan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m hem T\u00fcrkiye \u00f6l\u00e7e\u011fi bak\u0131m\u0131ndan ve hem de sorunsal\u0131 genel kapsam\u0131 i\u00e7erisinde de\u011ferlendiren katk\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 olarak de\u011ferlendirilebilir.(16-24)<\/sup> Bunun yan\u0131 s\u0131ra, ayn\u0131 kavram\u0131 tart\u0131\u015fan di\u011fer makaleler de bu ba\u015fl\u0131k alt\u0131na girmektedir.(30-43)<\/sup> \u0130la\u00e7 i\u015finde, k\u00fcreselle\u015fmeyi inceleyen ayr\u0131nt\u0131lara, merakl\u0131s\u0131 bu kaynaklardan bakabilece\u011fi gibi, uluslararas\u0131 literat\u00fcr\u00fc ayr\u0131ca incelemenin \u00e7ok yarar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Buradaki \u00f6zet, \u201cK\u00fcreselle\u015fme ve ila\u00e7\u201d makalesinden -baz\u0131 \u00f6rnekler eklenerek- k\u0131sa bir al\u0131nt\u0131d\u0131r.(43)<\/sup><\/p>\n

Kavramsal olarak \u201ck\u00fcreselle\u015fme\u201d terimi, ki\u015fisel bir alg\u0131 ve tercih de\u011fildir. Uluslararas\u0131 ila\u00e7 sermayesi kendisini \u201ck\u00fcresel farmas\u00f6tik end\u00fcstri\u201d olarak nitelemektedir. Di\u011fer yandan k\u00fcreselle\u015fme kavram\u0131n\u0131n denk d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bir tart\u0131\u015fma alan\u0131 ve bunun da iktisadi-siyasi parametrik \u00f6zellikleri bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu kavram\u0131n yerli tan\u0131mlar\u0131ndan birisine, T\u00dcB\u0130TAK-Bilim ve Teknoloji Politikas\u0131- Bilim ve Teknoloji Strateji ve Politika \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Raporlar\u0131\u2019nda (2003) rastlan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Buna g\u00f6re; \u201c…belli bir k\u00fclt\u00fcr, ekonomi ya da siyaset normunun, de\u011fer yarg\u0131s\u0131n\u0131n ya da kurumsal yap\u0131n\u0131n k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte yayg\u0131nl\u0131k kazanarak o alanda ge\u00e7erli tek norm, tek de\u011fer yarg\u0131s\u0131 ya da tek kurumsal yap\u0131 haline gelmesi…\u201d \u201ck\u00fcreselle\u015fmeyi\u201d nitelerken; s\u00fcrecin amac\u0131 da \u201c…son \u00e7\u00f6z\u00fcmlemede, b\u00fct\u00fcn ekonomik faaliyet alanlar\u0131nda ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 engel ya da k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n kalkt\u0131\u011f\u0131 tek bir d\u00fcnya sistemi yaratmak\u2026\u201d olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r.<\/p>\n

T\u00dcB\u0130TAK\u2019\u0131n \u201ck\u00fcreselle\u015fme\u201d tan\u0131m\u0131n\u0131n yans\u0131t\u0131l\u0131\u015f bi\u00e7imine bakarsak; kavram\u0131n \u201c…k\u00fclt\u00fcr, ekonomi ve siyaset…\u201de ili\u015fkin yeni bir norm ve \u00f6l\u00e7ek sorunu oldu\u011funa g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde vurgu yap\u0131lmamakla birlikte, raporun ilerleyen b\u00f6l\u00fcmlerinde bu yap\u0131lanman\u0131n, \u201cbilim-teknoloji-sanayi\u201d alan\u0131ndaki mutlak \u00fcst\u00fcnl\u00fckleri olan \u201cpiyasa ekonomisi \u00fclkelerince\u201d ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011finin alt\u0131 \u00e7izilmektedir. Bu ba\u011flamda, normatif olarak k\u00fcreselle\u015fmenin emek eksenli olmay\u0131p, sermaye birikim s\u00fcreci ile ilgili oldu\u011fu ifade edilmekte ve bir \u00e7\u0131karsama olarak da esasen kapitalist emperyalizmin y\u00fcz\u00fcn\u00fcn yumu\u015fat\u0131lm\u0131\u015f bir ifadesi oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Sermaye birikim s\u00fcre\u00e7leri bak\u0131m\u0131ndan uluslararas\u0131la\u015fma ve bunun k\u00fcreselle\u015fme olarak an\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik \u00e7ok \u00e7e\u015fitli indikat\u00f6rler bulunmaktad\u0131r. Bu indikat\u00f6rlerin ila\u00e7 \u00fcretimine de ili\u015fkin \u00f6nemli \u00f6rnekleri vard\u0131r. K\u00fcreselle\u015fen ila\u00e7 sanayisine ili\u015fkin iki co\u011frafi-\u00fclkesel k\u00fcmeden bahsetmek ve bu k\u00fcmeler i\u00e7indeki de\u011fi\u015fimin izlerini yakalamak, indikat\u00f6rlerin anla\u015f\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da yararl\u0131 olacakt\u0131r. \u0130lk k\u00fcme G7 (group of 7) \u00fclkelerini i\u00e7ermektedir. \u0130kinci k\u00fcme ise, E7 (emerging 7) \u00fclkelerini kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n

1) T\u00fcrkiye \u0130la\u00e7 Sanayisi, K\u00fcresel \u0130la\u00e7 Sekt\u00f6r\u00fc ile entegre ve 2020 projeksiyonuna g\u00f6re pazar\u0131n b\u00fcy\u00fcyen 7 (E7) \u00fclkesinden birisidir,<\/p>\n

2) E7 \u00fclkelerinin (\u00c7in, Hindistan, Rusya, Brezilya, Meksika, Endonezya, T\u00fcrkiye) ger\u00e7ek Gayri Safi Yurti\u00e7i Has\u0131las\u0131 (GSYH-GDP) 2020 de, ABD\u2019nin 2004 de\u011ferlerini (5,1 trilyon $) \u00fc\u00e7e katlayarak ge\u00e7ecektir (15,7 trilyon $).<\/p>\n

3) Ayn\u0131 d\u00f6nemde, G7 \u00fclkelerinde (ABD, Japonya, Almanya, UK -Birle\u015fik Krall\u0131k, Fransa, \u0130talya, Kanada) b\u00fcy\u00fcme % 40 olacak ve GSYH 25,8 trilyon $ dan, 36,1 trilyon $ a y\u00fckselecektir.<\/p>\n

4) Ayn\u0131 d\u00f6nemde E7\u2019lerin, G7\u2019lere relatif olarak zenginlikleri % 19,7 den % 43,4 e art\u0131\u015f g\u00f6sterecektir.<\/p>\n

Bu istatistik\u00ee de\u011ferler, kapitalist pazar yap\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan neyi ifade eder? Kapitalist (Serbest Rekabet) Piyasa Retori\u011fi (KPR); ila\u00e7 piyasas\u0131 dahil t\u00fcm piyasalarda rekabet\u00e7i fiyatlar alt\u0131nda g\u00f6receli \u00fcst\u00fcnl\u00fck kuram\u0131na g\u00f6re serbest ticarete dayal\u0131 bir sistemi vaaz etmektedir. \u00d6yleyse, sistemin retori\u011fiyle, d\u00fcnya serbest rekabet piyasalar\u0131nda \u00fcretilen de\u011ferlerin ne oldu\u011funun \u00f6ncelikle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Bu Tablo 6\u2019da verilmi\u015ftir.<\/p>\n

\"\"
Tablo 6. D\u00fcnya Serbest Rekabet Piyasas\u0131nda \u00dcretilen De\u011ferler
Bu 200 \u015firketin s\u0131ralamas\u0131 i\u00e7inde en \u00f6nemli payda\u015f, uluslararas\u0131 ila\u00e7 firmalar\u0131. (D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc ve D\u00fcnya Bankas\u0131 2005-2006 verileri).<\/figcaption><\/figure>\n

Serbest rekabet piyasas\u0131n\u0131n farmas\u00f6tik sanayisi bak\u0131m\u0131ndan ne durumda oldu\u011funa da g\u00f6z atmak, retori\u011fin ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda hayli yarar sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n

\u0130la\u00e7ta ger\u00e7ekle\u015ftirilen d\u00fcnya ticaretine ili\u015fkin temel veriler \u015f\u00f6yledir: Birle\u015fmi\u015f Milletlere (BM) \u00fcye 196 \u00fclke i\u00e7erisinde, \u00f6rg\u00fct \u00fcyesi \u00fclkelerin sadece % 13,3\u2019\u00fcn\u00fc olu\u015fturan 26 \u00fclke, toplam ila\u00e7 ticareti hacminin % 85,8\u2019ini ve geri kalan 170 \u00fclke (% 86,7) ise, sadece % 14,2\u2019sini elinde tutmaktad\u0131r. Ticaret hacmi verileri bak\u0131m\u0131ndan, \u00fclkelerin geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyleriyle ilintili b\u00fcy\u00fck bir dengesizli\u011fin bulundu\u011fu a\u015fik\u00e2rd\u0131r. T\u00fcrkiye, bu veriler i\u00e7inde 26 \u00fclke i\u00e7erisine ve AB istatistiklerine dahil durumdad\u0131r. D\u00fcnya pazar\u0131ndaki toplam pay\u0131, 2000 y\u0131l\u0131 itibariyle 3-6\/500 Milyar $ olup, pazar\u0131n % 0,6-1,2 kapsad\u0131\u011f\u0131 hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r. 2005-2010 pazar pay\u0131 tahmini projeksiyonu 10-12 Milyar $ olarak kestirilirken, 2007-2008 d\u00f6neminde ger\u00e7ekle\u015fen 12 Milyar $ (% 1,3) olmu\u015ftur.<\/p>\n

Sermaye k\u00fcreselle\u015fmesi, temel \u00f6zellik olarak sermaye birikiminin ger\u00e7ekle\u015fmesine dayanmaktad\u0131r. Sermaye birikimi; \u201cgeni\u015fletilmi\u015f kapitalist yeniden \u00fcretimle\u201d ve \u201cart\u0131-de\u011ferin \u00e7ap geni\u015fleten b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn bir k\u0131sm\u0131n\u0131n\u201d sermayeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesiyle olu\u015fturulur. Bu ba\u011flamda, geni\u015fletilmi\u015f yeniden \u00fcretimin de kayna\u011f\u0131d\u0131r. Sermaye birikiminin ger\u00e7ekle\u015fmesi, \u00f6ncelikle sermayenin yo\u011funla\u015fmas\u0131 ve sonras\u0131nda da merkezile\u015fmesiyle tamamlan\u0131r.O zaman, kapitalizmin serbest rekabete dayal\u0131 piyasa retori\u011fini yeniden sorgulamak ve bu nas\u0131l bir piyasad\u0131r (?) sorusuna yan\u0131t aramak gerekmektedir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Sermaye yo\u011funla\u015fmas\u0131; i\u015fletme i\u00e7inde yarat\u0131lan art\u0131-de\u011ferin biriktirilmesiyle, sermayenin \u00e7ap\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi ve kapitalistin gittik\u00e7e b\u00fcy\u00fcyen bir sermayenin sahibi olmas\u0131 ile karakterizedir. Yo\u011funla\u015fma, sermayenin yerel, ulusal ve b\u00f6lgesel s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015farak b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde uluslararas\u0131la\u015fmas\u0131na neden olur. Sermayenin merkezile\u015fmesi ise, bir\u00e7ok sermayenin bir b\u00fcy\u00fck sermaye halinde birle\u015fip, \u00e7ap\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcmesini ifade eder. B\u00f6ylece, b\u00fcy\u00fck sermaye \u015firketlerinin tekeller, tr\u00f6stler, karteller bi\u00e7iminde ekonomilere ve ekonomilerin y\u00f6netimine egemen olmas\u0131 ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n

Sermaye birikiminin tamamlay\u0131c\u0131 elementi, sosyal hegemonya stratejilerinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokulmas\u0131d\u0131r. Sermaye k\u00fcreselle\u015fmesinin hukuksal, siyasal, ideolojik ve k\u00fclt\u00fcrel pratiklere gereksinimi ba\u011flam\u0131nda askeri, siyasal, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel stratejilerin (emperyalist politikalar) geli\u015ftirilmesi, bu stratejiden anla\u015f\u0131lan b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc de ifade etmektedir. \u0130\u015fte hem k\u00fcreselle\u015fme kavram\u0131n\u0131n ard\u0131nda yatan ve hem de \u201cserbest rekabete\u201d dayanma retori\u011fini i\u00e7eren as\u0131l y\u00fcz budur.<\/p>\n

Kavram olarak kapitalist sermaye birikiminin ila\u00e7 sanayisi \u00f6l\u00e7e\u011findeki birincil g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc \u00e7ok uluslu \u015firket yap\u0131lanmalar\u0131d\u0131r. Buna ili\u015fkin kimi \u00f6zellikler Tablo 7\u2019de verilmektedir.<\/p>\n

\"\"
Tablo 7. \u0130la\u00e7 Sanayisinde \u00c7okuluslu \u015eirket (\u00c7U\u015e) Yap\u0131lanma Kategorileri ve Dayand\u0131\u011f\u0131 Nedenler-G\u00f6stergeler.<\/figcaption><\/figure>\n

\u0130la\u00e7 sanayisi, imalat sanayi sekt\u00f6r\u00fc i\u00e7indeki piyasala\u015fma yap\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan aksak rekabet piyasas\u0131 \u00f6rne\u011fi olup, oligopolistik bir yap\u0131 g\u00f6sterir. Oligopolistik tekelci rekabet piyasas\u0131, sermaye yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131n da \u00f6zellikli bi\u00e7imlerinden birisidir. Bu ba\u011flamda k\u00fcresel farmas\u00f6tik sat\u0131\u015flar bak\u0131m\u0131ndan yo\u011funla\u015fma \u00f6rne\u011fi istatistikleri daha \u00f6nce verilmi\u015f Tablo 1 ve 2 \u00fczerinden yeniden de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rma Geli\u015ftirme (Ar-Ge) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, ila\u00e7 sanayiinde, \u00f6zel sermaye birikim s\u00fcreci olarak \u00e7okuluslula\u015fmaya neden olan \u00f6rneklerden birisidir. Ar-Ge \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n amac\u0131; s\u00fcrekli yeni \u00fcr\u00fcn geli\u015ftirmek ve bu \u00fcr\u00fcnlerden daha iyileri (etkinleri) geli\u015ftirilinceye ya da taklitleri yap\u0131l\u0131ncaya de\u011fin \u201ctekel k\u00e2r\u0131\u201d elde etmektir. Ar-Ge \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u201crekabete y\u00f6nelik bulu\u015f\u201d s\u00fcreci oldu\u011fundan sekt\u00f6r i\u00e7i kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 riskler i\u00e7erir. \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u201culuslararas\u0131 patent sistemi\u201dnin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 korumad\u0131r…<\/p>\n

Bu \u00f6rne\u011fe denk d\u00fc\u015fen bir IMS verisi, a\u015fa\u011f\u0131daki tabloda yer almaktad\u0131r. Ku\u015fkusuz tablo do\u011frudan \u201culuslararas\u0131 patent sistemini\u201d tan\u0131mlayan bir veri olmamakla birlikte, uluslararas\u0131 d\u00fczeyde rekabete y\u00f6nelik bulu\u015f s\u00fcrecini y\u00fcr\u00fctebilen firmalar konusunda anlaml\u0131 bir veri sunmaktad\u0131r.<\/p>\n

\"\"
Tablo 8. Ocak 2009-2011 \u0130tibariyle IMS Verilerine G\u00f6re D\u00fcnya Farmas\u00f6tik Pazar\u0131nda Sat\u0131\u015flar Bak\u0131m\u0131ndan ATC3 D\u00fczeyine G\u00f6re \u0130lk 5 Firma(27-29)
D\u00fczenleme: Nurettin Abac\u0131o\u011flu- World Pharma Market Summaries 2009-2011 from IMS Health.<\/figcaption><\/figure>\n

K\u00fcresel pencereye ili\u015fkin bu \u00f6zetlemelerden sonra, T\u00fcrkiye penceresi de \u015f\u00f6yle ba\u015fl\u0131kland\u0131r\u0131labilir:<\/p>\n

T\u00fcrkiye, \u00fcretim standartlar\u0131, teknolojisi ve kurulu kapasitesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan geli\u015fmi\u015f bir ila\u00e7 end\u00fcstrisine sahiptir. T\u00fcrkiye \u0130la\u00e7 Sekt\u00f6r\u00fc 2008 itibariyle yakla\u015f\u0131k 300 firmay\u0131 kapsamakta olup, bunlardan 53 firman\u0131n \u00fcretim tesisi mevcuttur. 42 adet yabanc\u0131 sermayeli firman\u0131n 14\u2019\u00fc \u00fcretimlerini kendi tesislerinde yapmaktad\u0131r. Firmalar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu, genelde k\u00fc\u00e7\u00fck\/orta boyutlu yeni ila\u00e7 Ar-Ge\u2019si yapmayan, jenerik ila\u00e7 sat\u0131\u015f\u0131nda yayg\u0131nla\u015fan tipik ulusal kurulu\u015flard\u0131r. Bir k\u0131s\u0131m firmalar, jenerik ila\u00e7larda Ar-Ge \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapabilen, ulusal ve uluslararas\u0131 boyutlarda \u00fcretim ve sat\u0131\u015f kapasitesine sahip firmalard\u0131r.<\/p>\n

\u00c7ok uluslu firmalar\u0131n T\u00fcrkiye pazar\u0131ndaki durumlar\u0131na gelince; bunlar\u0131n diff\u00fcz oranlar\u0131 % 40-60 ve k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte Ar-Ge yapan kurulu\u015flar olarak somutlanmaktad\u0131r. Genelde yerli \u00fcretim sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn y\u00fcksek kapasiteli, \u00f6nemli firmalar\u0131n\u0131 birle\u015fme ve devralmalarla sat\u0131n alm\u0131\u015f durumdad\u0131rlar ve d\u00fcnya pazarlar\u0131nda bu birle\u015fmelerle rekabet ko\u015fullar\u0131n\u0131 daha da geli\u015ftirme s\u00fcrecindedirler.<\/p>\n

T\u00fcrkiye ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fcnde \u00fcretim standartlar\u0131, genelde 50 y\u0131ll\u0131k klasik \u00fcretim teknolojisi ve sistemleri \u00f6l\u00e7e\u011finde ve deneyiminde bir d\u00fczey i\u00e7ermektedir. Biyoteknolojik \u00fcretim y\u00f6ntemleri, hen\u00fcz kurulu kapasite halinde yoktur. Terap\u00f6tik protein ve di\u011fer biyoteknolojik \u00fcr\u00fcn ithalat\u0131 y\u00fcksek d\u00fczeylere ula\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

Emek i\u015fg\u00fcc\u00fc y\u00fcksek ve kalifiyedir. Sekt\u00f6rel geli\u015fme e\u011filimi, 1990\u2019dan bu yana ortalama y\u0131ll\u0131k % 8 b\u00fcy\u00fcme kapasitesine ula\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r. 2008 sonu itibariyle, T\u00fcrkiye\u2019nin de aralar\u0131nda bulundu\u011fu 7 geli\u015fen ila\u00e7 pazarlar\u0131n\u0131n, % 12-13 oran\u0131nda b\u00fcy\u00fcme kapasitesine eri\u015fmesi, IMS istatistiklerince de \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. \u00dcretimde, teknoloji ve kalite standartlar\u0131; uluslararas\u0131 bulu\u015f\u00e7u \u00e7okuluslu ila\u00e7 firmalar\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcnlerinin fason \u00fcretimini de kapsayan ve DS\u00d6 (WHO) d\u00fczenlemelerine uygun iyi imalat ve laboratuvar uygulama standartlar\u0131nda (GMP-GLP) d\u00fczeyinde bir \u00fcretime ula\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrkiye ila\u00e7 sanayisinde sekt\u00f6rel yat\u0131r\u0131mlar genelde devrevi dalgalanmal\u0131 d\u00fczeyde seyretmektedir. Bu d\u00fczey 2000\u2019den bu yana, y\u0131ll\u0131k ortalama 80 milyon $ d\u00fczeyine denk d\u00fc\u015fen bir ortalamay\u0131 tutturmaktad\u0131r. Kurulu kapasite ve yat\u0131r\u0131m kapasitesi; teknoloji yenilemeye ve \u00fcr\u00fcn \u00e7e\u015fitlemesine uygun, \u00fcretim verimlili\u011fini art\u0131rma e\u011filimli ve sekt\u00f6rel denetimlerde hem ulusal ve hem de uluslararas\u0131 sertifikasyona uygun bir d\u00fczeyi i\u00e7ermektedir.<\/p>\n

\u00dcretim y\u00f6nelimleri; kutu say\u0131s\u0131 olarak i\u00e7 piyasa t\u00fcketimini (~%80 oran\u0131nda) yerli \u00fcretimle kar\u015f\u0131layabilme kapasitesine sahiptir. Kutu say\u0131s\u0131 olarak ila\u00e7 ithalat\u0131 % 20 d\u00fczeyinde olup, bunun kamu b\u00fct\u00e7esine de\u011fer ($ kuru) olarak maliyet y\u00fck\u00fc, % 40\u2019tan fazlad\u0131r.<\/p>\n

\u0130hracat\u0131n\/ithalat\u0131 kar\u015f\u0131lama oran\u0131; 2000 sonras\u0131 d\u00f6nemde % 10\u2019lar \u00fczerinde ve mamul ila\u00e7 ithalat\u0131na dayal\u0131 bir geli\u015fme \u00e7izgisi izlemektedir. Mamul ila\u00e7 ithal kalemleri aras\u0131nda, ba\u015fta onkoloji ila\u00e7lar\u0131, a\u015f\u0131, serumlar ve kan \u00fcr\u00fcnleri ile biyoteknoloji \u00fcr\u00fcn\u00fc terap\u00f6tik proteinler bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130nsan g\u00fcc\u00fc ve di\u011fer \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinde, d\u00fcnya standartlar\u0131nda kalite ve kapasite tutturulmu\u015f olup; \u00fcr\u00fcn ve s\u00fcre\u00e7 esnekli\u011fi dahil, yeterli teknik bilgi ve deneyim birikimine sahip insan g\u00fcc\u00fc ve mamul ila\u00e7ta fiyat avantajlar\u0131 gibi i\u00e7 pazar \u00f6zellikleri bulunmaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n d\u00fcnya ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fcnde rekabet d\u00fczeyi d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n

Birle\u015fme ve devralmalarda b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131; ortalama % 7 oran\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r. Sekt\u00f6rde yo\u011funla\u015fma oran\u0131 (D\u0130E-T\u00dc\u0130K verileri) 2000\u2019li y\u0131llar itibariyle % 56 olarak hesaplanmaktad\u0131r. \u0130la\u00e7la ilgili uluslararas\u0131 anla\u015fmalar ve d\u00fczenlemeler ba\u015fta patent ve veri koruma s\u00fcre\u00e7leri olmak \u00fczere hukuki mevzuat olarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokulmu\u015ftur. Bu da jenerik ila\u00e7 \u00fcreticisi firmalar bak\u0131m\u0131ndan yeni pazar daralma riskini \u00f6nemle i\u00e7ermektedir. Bulu\u015f\u00e7u firmalarla, jenerik\u00e7i firmalar aras\u0131nda pazar pay\u0131 rekabeti \u015fiddetlidir. AB ila\u00e7 mevzuat\u0131yla uyum, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f durumdad\u0131r. Bu mevzuatla uyumlu yeni kurumsalla\u015fmalar ger\u00e7ekle\u015fme s\u00fcrecindedir.<\/p>\n

Sekt\u00f6r\u00fcn yerli sermaye kesimleri ile kamu kurumlar\u0131ndaki payda\u015flarda (DPT, T\u00dcB\u0130TAK, \u00dcniversiteler, Devlet b\u00fcrokrasisi) ortak \u015fik\u00e2yet konusu kurulu kapasite olarak bir \u201culusal ila\u00e7 sanayisinin\u201d ya da \u201cpolitikas\u0131n\u0131n\u201d olmamas\u0131d\u0131r. Bu kavramla ilgili olarak, ortada bilin\u00e7li bir \u00e7arp\u0131tma ve g\u00fcndem kayd\u0131rma yoksa, tart\u0131\u015fmay\u0131 y\u00fcr\u00fcten taraflar i\u00e7inde kapitalizmin i\u015fleyi\u015f mekanizmalar\u0131na ili\u015fkin \u00f6nemli bir bilgisizlik bulundu\u011fu s\u00f6ylenebilir. T\u00fcrkiye, ila\u00e7ta \u201culusal bir politika\u201d d\u00fczenleme s\u00fcrecinden \u00f6nemle ayr\u0131lm\u0131\u015f ve siyaseten Avrupa Birli\u011fi\u2019ne kat\u0131l\u0131m s\u00fcrecinin akt\u00f6rlerinden birisi haline gelmi\u015ftir. AB ila\u00e7 ve eczac\u0131l\u0131k m\u00fcktesebat\u0131 ile ilgili \u00f6nemli ulusal uyumland\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yerine getirilmi\u015f ve yap\u0131lacak olanlar da s\u0131raya konmu\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n

Bu konuyla da ilgili evvelce yay\u0131mlanm\u0131\u015f baz\u0131 makaleler konuya kaynakl\u0131k edebilir.(44,45)<\/sup><\/p>\n

Gelelim a\u011fr\u0131 kesici ila\u00e7 piyasas\u0131na\u2026<\/strong><\/p>\n

Buraya kadar ila\u00e7 meselesinin geneline ili\u015fkin k\u0131sa bir ufuk turu atmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. S\u0131ra genelden \u00f6zele, a\u011fr\u0131 kesici ila\u00e7lara geldi.<\/p>\n

\u0130la\u00e7lar\u0131n farmakolojik s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131 i\u00e7in kabul edilen de\u011fi\u015fik y\u00f6nelimler var. Bunlar aras\u0131nda WHO-DS\u00d6 \u00f6nerisi \u00e7er\u00e7evesinde geli\u015ftirilmi\u015f ve uluslararas\u0131 d\u00fczeyde kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f olan \u201cAnatomik Terap\u00f6tik Kimyasal S\u0131n\u0131fland\u0131rma Sistemi (ATC)\u201d kimyasal bile\u015fiklerin farmakolojik s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. T\u00fcm d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi \u00fclkemizde de \u00fcretilen ve re\u00e7etelenen ila\u00e7lar\u0131n bir ATC kodu bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

A\u011fr\u0131 kesicilere k\u0131saca analjezikler de dendi\u011fini ba\u015fta belirtmi\u015ftim. Bunlar a\u011fr\u0131y\u0131 kesti\u011fine g\u00f6re, acaba a\u011fr\u0131 nas\u0131l bir t\u0131bbi durum?<\/p>\n

Bir tan\u0131m vermek gerekirse, a\u011fr\u0131, \u201cpotansiyel doku hasar\u0131 ile seyreden duyusal ve emosyonel ho\u015f olmayan bir duyu\u201d olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Her zaman s\u00fcbjektiftir ve di\u011fer duyulardan farkl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u011fr\u0131dan ama\u00e7, beyni, uyaran\u0131n kalitesi hakk\u0131nda bilgilendirmek de\u011fil, bunun fiziksel olarak zararl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektir.(46)<\/sup><\/p>\n

Ho\u015f olmamakla beraber a\u011fr\u0131, e\u011fer hasar olu\u015fturacak uyar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 verdi\u011fi alarmla sa\u011flarsa, yararl\u0131 ve ya\u015famsal bir duyum olarak da de\u011ferlendirilebilir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, a\u011fr\u0131l\u0131 uyar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra bile, a\u011fr\u0131 alg\u0131lanmas\u0131, hasar\u0131n iyile\u015fmesi s\u00fcreci boyunca dayan\u0131lmas\u0131 gereken bir duyu olarak devam edebilir. B\u00f6ylesi bir kronik a\u011fr\u0131, dayan\u0131lmaz, tedavisi zor ve hastay\u0131 g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015ftiren bir durumdur. T\u0131bbi uygulama \u00e7er\u00e7evesi bak\u0131m\u0131ndan, a\u011fr\u0131n\u0131n gerek fizyolojik ve psikolojik mekanizmalar\u0131na ve gerekse klini\u011fine ili\u015fkin daha pek \u00e7ok bilgiye gereksinme bulunmaktad\u0131r. Ancak burada sorgulanacak mesele, a\u011fr\u0131n\u0131n sa\u011falt\u0131m\u0131yla ilgili ila\u00e7lara ili\u015fkin nas\u0131l bir piyasa ger\u00e7e\u011fi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r.<\/p>\n

ATC kodlamas\u0131na g\u00f6re farmakolojik olarak analjezik ila\u00e7lar d\u00f6rt grup ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bunlar: N02A0 Narkotik Analjezikler, N02B0 Non-Narkotik Analjezikler, N02C1 Antimigren Triptanlar ve N02C9 B\u00fct\u00fcn di\u011fer Antimigrenler.<\/p>\n

A\u011fr\u0131 kesici ila\u00e7lar piyasas\u0131nda ana \u00f6l\u00e7e\u011fi, N02B0 Non-Narkotik Analjezikler olu\u015fturmaktad\u0131r. Narkotik olmayan analjeziklerden, ila\u00e7 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131na neden olmamalar\u0131 y\u00f6n\u00fc bak\u0131m\u0131ndan ve analjezik potenslerinin daha d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n

Non-Narkotik Analjezik ila\u00e7lar, farmakolojik etki profillerine daha uygun d\u00fc\u015fen bir adla steroid-olmayan antiinflamatuvar ila\u00e7lar veya k\u0131saca antiinflamatuvar analjezikler ya da non-steroidal antiinflamatuvar ila\u00e7lar (NSA\u0130\u0130) olarak da an\u0131l\u0131rlar. Tablo 9 bu grup ila\u00e7lar\u0131n s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmalar\u0131yla ilgilidir. Bu grup analjeziklerin, antiinflamatuvar etkinli\u011fi, antiinflamatuvar steroid ila\u00e7lar olan glukokortikoidlerinkine g\u00f6re zay\u0131ft\u0131r. Analjezik etkinlikleri de antiinflamatuvar etkileri olmayan g\u00fc\u00e7l\u00fc analjezik, narkotik analjeziklerinkine g\u00f6re daha zay\u0131ft\u0131r.<\/p>\n

Narkotik olmayan analjezikler y\u00fczeysel yap\u0131lar\u0131n a\u011fr\u0131lar\u0131nda, \u00f6zellikle a\u011fr\u0131, hafif ve orta derecede ve k\u00fcnt nitelikte ise, yeterli analjezi yapar. Ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131, miyalji, artalji, di\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 gibi lokal iltihabi reaksiyona ba\u011fl\u0131 olan a\u011fr\u0131 \u00e7e\u015fitlerinde kullan\u0131l\u0131rlar. D\u00fcz kasl\u0131 organlardan kaynak alan baz\u0131 kolik bi\u00e7imindeki veya enfarkt\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131 \u015feklindeki \u015fiddetli a\u011fr\u0131larla, kemik k\u0131r\u0131\u011f\u0131, yaralanma ve yan\u0131k gibi travmalara ba\u011fl\u0131 \u015fiddetli a\u011fr\u0131larda ve terminal kanser a\u011fr\u0131lar\u0131nda genellikle narkotik analjezikleri tercih etmek gerekir. Bu gruptaki ila\u00e7lar\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131nda analjezik etkiye ek olarak antipiretik yani ate\u015f d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc etki de bulunur.(46) <\/sup><\/p>\n

\"\"
Tablo 9. NSA\u0130 ila\u00e7lar\u0131n s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmalar\u0131(46)<\/figcaption><\/figure>\n

Gelelim bu ila\u00e7lar\u0131n T\u00fcrkiye manzaras\u0131na\u2026<\/p>\n

\u00d6nce genele ili\u015fkin baz\u0131 verilere g\u00f6z atmak yararl\u0131 olacakt\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131daki grafik ve tablola\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f veriler \u0130la\u00e7 End\u00fcstrisi \u0130\u015fverenler Sendikas\u0131na (\u0130E\u0130S) aittir ve 2011-2015 say\u0131sal de\u011ferlerini i\u00e7ermektedir.<\/p>\n

D\u00fcnya ila\u00e7 pazar\u0131 2015 y\u0131l\u0131nda 1,08 trilyon dolara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye 2015 y\u0131l\u0131 itibariyle ortalama yedi milyar dolarl\u0131k bir pazar b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcyle d\u00fcnyada 16. s\u0131radad\u0131r. (\u015eekil 1)(47)<\/sup><\/p>\n

\"\"
\u015eekil 1. D\u00fcnya \u0130la\u00e7 Pazar\u0131 (2015) (47)\u00a0Kaynak: IMS-\u0130E\u0130S<\/figcaption><\/figure>\n

\u015eekil 2\u2019de de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, T\u00fcrkiye\u2019de Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019ndan ruhsatl\u0131 ila\u00e7lar ile ila\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 t\u0131bbi \u00fcr\u00fcnleri kapsayan T\u00fcrkiye t\u0131bbi \u00fcr\u00fcn pazar\u0131, 2015\u2019te % 15,5 b\u00fcy\u00fcme ile 16,86 milyar TL\u2019ye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Kutu \u00f6l\u00e7e\u011finde ise % 6,7 b\u00fcy\u00fcme ile 1,94 milyarl\u0131k hacim ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n

Tedavi gruplar\u0131na g\u00f6re de\u011fer olarak (TL) ila\u00e7 t\u00fcketimine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda (\u015eekil 3), 2015\u2019te onkoloji ve kan \u00fcr\u00fcnleri artma e\u011filimindeyken antibiyotikler azalma e\u011filimi g\u00f6stermi\u015flerdir. % 11,1 ile pazarda en \u00e7ok paya sahip olan grup 2015\u2019te de onkoloji \u00fcr\u00fcn grubu olmu\u015ftur.\u00a0Kutu baz\u0131nda inceledi\u011fimizde ise antibiyotikler azalma e\u011filimine 2015\u2019te de devam etmi\u015f olup % 10,5 pay ile en \u00e7ok t\u00fcketilen ikinci tedavi grubu olmu\u015ftur. Antiromatizmal \u00fcr\u00fcn grubu (NSA\u0130\u0130) ise pazar pay\u0131n\u0131 art\u0131rmaya devam ederek 1. s\u0131radaki yerini korumu\u015ftur.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"
\u015eekil 2. T\u0131bbi \u00dcr\u00fcn Pazar\u0131 (hastane sat\u0131\u015flar\u0131 hari\u00e7, \u00fcretici fiyatlar\u0131yla)(48)
Kaynak: IMS-\u0130E\u0130S<\/figcaption><\/figure>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere analjezik ila\u00e7lar gerek kutu olarak ve gerekse de\u011fer olarak T\u00fcrkiye ila\u00e7 pazar\u0131n\u0131n ba\u015fta gelen ve en \u00e7ok t\u00fcketilen ila\u00e7 gruplar\u0131ndan birisidir. \u0130E\u0130S verilerine g\u00f6re analjezik ila\u00e7 pazar\u0131 Tablo 10\u2019da d\u00f6k\u00fcmante edilmi\u015ftir.<\/p>\n

Tablo 10\u2019dan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere 2015 y\u0131l\u0131, 2011-2013 y\u0131llar\u0131na g\u00f6re daha piyasan\u0131n de\u011fer olarak 0,2 milyar TL daha b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermektedir. Ayr\u0131ca N02B0-NSA\u0130-ila\u00e7lar\u0131n di\u011fer analjezik gruplar i\u00e7inde en b\u00fcy\u00fck sat\u0131\u015f pay\u0131na sahip ila\u00e7lar oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

\"\"
\u015eekil 3. Tedavi Gruplar\u0131na G\u00f6re Tutar \u00d6l\u00e7e\u011finde \u0130la\u00e7 T\u00fcketimi(48)
Kaynak: IMS-\u0130E\u0130S<\/figcaption><\/figure>\n

Analjezik ila\u00e7lar bak\u0131m\u0131ndan bir di\u011fer \u00f6nemli pazar sat\u0131\u015f \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc de re\u00e7etesiz ila\u00e7 sat\u0131\u015f e\u011filimi bak\u0131m\u0131ndan ilk s\u0131ralar\u0131nda yer almas\u0131d\u0131r. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019nca haz\u0131rlanan T\u00fcrkiye \u0130la\u00e7 G\u00f6zlem Raporu\u2019na g\u00f6re, re\u00e7etesiz sat\u0131n al\u0131nan ilk yirmi ila\u00e7 incelendi\u011finde y\u0131lda 110 milyar TL de\u011fer olarak ve 30,4 milyon kutu ila\u00e7 re\u00e7etesiz olarak sat\u0131lmaktad\u0131r. Re\u00e7etesiz al\u0131nan ila\u00e7lar i\u00e7inde ilk s\u0131ra tercih en \u00e7ok a\u011fr\u0131 kesiciler i\u00e7in yap\u0131l\u0131rken, antibiyotikler ve do\u011fum kontrol ila\u00e7lar\u0131 onlar\u0131 takip etmektedir.<\/p>\n

\"\"
Tablo 10. Analjezik ila\u00e7lar T\u00fcrkiye pazar\u0131<\/figcaption><\/figure>\n

Rapora g\u00f6re, 2013 y\u0131l\u0131nda en \u00e7ok sat\u0131lan ilk 20 ilac\u0131n y\u00fczde 84,64\u2019\u00fcn\u00fc SGK, y\u00fczde 1,18\u2019ini \u00f6zel sigorta kar\u015f\u0131larken, y\u00fczde 14,17\u2019sini ise elden sat\u0131\u015flar olu\u015fturmaktad\u0131r. SGK, 125,3 milyon kutu kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda 787,1 milyon lira \u00f6deme yaparken, \u00f6zel sigortalar ise 2 milyon kutu kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda 14,1 milyon lira \u00f6deme yapm\u0131\u015ft\u0131r.(49)<\/sup><\/p>\n

Sonu\u00e7 yerine…<\/strong><\/p>\n

Sonu\u00e7 yerine \u015fu \u00f6zetlemeyi yapmak uygun olacakt\u0131r.<\/p>\n

Kapitalizmin kafalara d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc \u00e7imento, piyasan\u0131n \u201cserbest rekabet piyasas\u0131\u201d retori\u011fidir.<\/p>\n

Ortada, rekabet\u00e7i fiyatlar alt\u0131nda g\u00f6receli \u00fcst\u00fcnl\u00fck kuram\u0131na g\u00f6re serbest ticarete dayal\u0131 bir sistem yoktur. Olan durum, sermaye yo\u011funla\u015fmas\u0131 ve merkezile\u015fmesinin, h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir piyasad\u0131r. \u00c7okuluslu ila\u00e7 sanayisi de sermaye k\u00fcreselle\u015fmesinin, sekt\u00f6rel olarak \u00f6zg\u00fcn \u00f6rnekleri aras\u0131nda ve ba\u015fta gelenlerden birisidir. T\u00fcrkiye\u2019deki geli\u015fim, k\u00fcresel ila\u00e7 sanayisi yap\u0131lanmas\u0131 ile uyum i\u00e7indedir.<\/p>\n

KAYNAKLAR<\/p>\n

1) Abac\u0131o\u011flu N. (1979), T\u00fcrkiye\u2019de ila\u00e7 sorunu<\/em>, AEOB (Ankara Eczac\u0131 Odas\u0131 B\u00fclteni) 1(4-5), 7-15.<\/p>\n

2) Abac\u0131o\u011flu N. (1982), \u0130lac\u0131n ekonomi-politi\u011fine yakla\u015f\u0131m I Meta olarak sa\u011fl\u0131k ve ila\u00e7: kullan\u0131m de\u011feri ve de\u011fer<\/em>, AEOB 4(59), 7-15.<\/p>\n

3) Abac\u0131o\u011flu N. (1982), \u0130lac\u0131n ekonomi-politi\u011fine yakla\u015f\u0131m II Bireysel ve toplumsal olarak gerekli emek ve \u00f6zg\u00fcl olarak ila\u00e7 \u00fcretimi i\u00e7inde somutlan\u0131\u015f bi\u00e7imi<\/em>, AEOB 4(6), 10-15.<\/p>\n

4) Abac\u0131o\u011flu N. (1983), \u0130lac\u0131n ekonomi-politi\u011fine yakla\u015f\u0131m III Metada ve meta olarak ila\u00e7ta maddele\u015fen eme\u011fin ikili karakteri<\/em>, AEOB 5(2), 20-22.<\/p>\n

5) Abac\u0131o\u011flu N. (1987), \u0130lac\u0131n ekonomi-politi\u011fine yakla\u015f\u0131m IV De\u011fer bi\u00e7imi ya da ilac\u0131n de\u011fi\u015fim de\u011feri<\/em> bi\u00e7imi<\/em>, TEB-Haberler 33, 5-8 (1987).<\/p>\n

6) Abac\u0131o\u011flu N., Sunal R., Kanz\u0131k \u0130. (1983); T\u00fcrkiye ila\u00e7 end\u00fcstrisinin farmas\u00f6tik \u015fekil ve de\u011fer a\u00e7\u0131s\u0131ndan say\u0131sal analizi I<\/em>, AEOB 5(4), 34-48.<\/p>\n

7) Abac\u0131o\u011flu N. (1985); T\u00fcrkiye ila\u00e7 end\u00fcstrisinin parametrik analizi II<\/em>, AEOB 7(3), 243-262.<\/p>\n

8) Abac\u0131o\u011flu N. (1986), D\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye\u2019de ila\u00e7 fiyatlar\u0131n\u0131n olu\u015fumuna bak\u0131\u015f<\/em>, TEB-Haberler 22, 9-24.<\/p>\n

9) Abac\u0131o\u011flu N. (1987) 1985 y\u0131lba\u015f\u0131 ve 1986 y\u0131l sonu itibariyle lokomotif 25 ila\u00e7ta retrospektif fiyat de\u011fi\u015fkenlikleri TEB<\/em>-Haberler 28, 8-9<\/p>\n

10) Abac\u0131o\u011flu N. (1988), Ekonomik a\u00e7\u0131dan \u00fcretim kavram\u0131n\u0131n irdelenmesi ve ila\u00e7 \u00fcretimi<\/em>, TEB-Haberler 37, 10-14.<\/p>\n

11) Abac\u0131o\u011flu N. (1988), T\u00fcrkiye ila\u00e7 end\u00fcstrisinin 1988 itibariyle yo\u011funla\u015fma ve fiyat a\u00e7\u0131s\u0131ndan retrospektif \u00f6n-de\u011ferlendirmesi<\/em>, TEB-Haberler 39, 2-4.<\/p>\n

12) Abac\u0131o\u011flu N. (1989), T\u00fcrkiye ila\u00e7 end\u00fcstrisinde ilk 10 firma bak\u0131m\u0131ndan ortalama verimlili\u011fin tayini<\/em>, TEB-Haberler 41, 8-18.<\/p>\n

13) Abac\u0131o\u011flu N. (2001), Sorularla ilac\u0131n ekonomi-politi\u011fi \u00f6zetleri<\/em>, AEOB \u0130la\u00e7 Forumu 19, 2, 56-62.<\/p>\n

14) Abac\u0131o\u011flu N. (2001), \u0130lac\u0131n ekonomi-politi\u011fi ve T\u00fcrkiye\u2019de ila\u00e7<\/em>, S\u00c7S 2. Ulusal Kongre Kitab\u0131, 86-101.<\/p>\n

15) Abac\u0131o\u011flu, N. (2005), \u0130la\u00e7: meta \u00f6zellikleri bak\u0131m\u0131ndan irdelenmesi<\/em>, \u00dcniversite ve Toplum (2005) 5(4)-www.universite-toplum.org <\/u><\/p>\n

16) Abac\u0131o\u011flu N. (2004). Sinai \u00fcr\u00fcn boyutuyla ila\u00e7 pazar\u0131 ve uluslararas\u0131la\u015fma<\/em>, Toplum ve Hekim 19(6): 404-430.<\/p>\n

17) Abac\u0131o\u011flu N., \u201cB\u00f6l\u00fcm 3. <\/em>Sinai \u00dcr\u00fcn Boyutuyla \u0130la\u00e7 Pazar\u0131\u201d<\/em><\/strong> \u0130\u00e7inde: T\u00fcrkiye \u0130la\u00e7 Sanayi<\/em>, \u0130TO<\/em> Yay\u0131n No: 2009-41, Syf: 97-137, Mega bas\u0131m-\u0130stanbul, (2009).<\/p>\n

18) Abac\u0131o\u011flu N. (2002), 2020 y\u0131l\u0131nda nas\u0131l bir t\u0131p\/sa\u011fl\u0131k\/\u00fclke\/d\u00fcnya ortam\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir, olu\u015fturulabilir? \u0130lac\u0131n ve teknolojisinin tarihsel ser\u00fcveni!<\/em>, 2000-2020 y\u0131l\u0131nda nas\u0131l bir t\u0131p\/sa\u011fl\u0131k\/\u00fclke\/d\u00fcnya ortam\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir, olu\u015fturulabilir?, T\u00fcrk Tabipleri Birli\u011fi Yay\u0131n\u0131, Nisan 2002-Ankara.<\/p>\n

19) Abac\u0131o\u011flu, N. (2003), Uluslararas\u0131 Farmas\u00f6tik End\u00fcstri: 2000\u2019den 2005\u2019e k\u0131sa ufuk turu<\/em>, T\u00fcrk Farmakoloji Derne\u011fi B\u00fclteni 76, 11-14.<\/p>\n

20) Abac\u0131o\u011flu, N. (2004), Ekonomik sistem ve ila\u00e7<\/em>, T\u00fcrk Farmakoloji Derne\u011fi B\u00fclteni 82, 5-9.<\/p>\n

21) Abac\u0131o\u011flu, N. (2005), Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n ekonomi-politi\u011finden k\u00fcreselle\u015fen ila\u00e7 sanayine<\/em>, Havan, Haziran, 19-42.<\/p>\n

22) Abac\u0131o\u011flu, N. (2008), Uluslararas\u0131la\u015fma Kavram\u0131ndan Uluslararas\u0131 \u0130la\u00e7 Sanayine: Yap\u0131sal S\u00fcre\u00e7ler ve Sosyalist Se\u00e7enek<\/em>, \u00dcniversite ve Toplum (2008) 8(1)-www.universite-toplum.org<\/u><\/p>\n

23) Abac\u0131o\u011flu N. (2009), Sermaye k\u00fcreselle\u015fmesinde kav\u015fak bir sekt\u00f6r: \u0130la\u00e7 sanayi<\/em>, Uluslararas\u0131 Sosyal Haklar Sempozyumu Tam Metin Bildiri Kitab\u0131-International Symposium on Social Rights Proceedings pp. 50-64, 22-23 Ekim 2009-Antalya.<\/p>\n

24) Abac\u0131o\u011flu N. (2009), T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130la\u00e7 ve Teknoloji Politikas\u0131: \u0130la\u00e7 Boyutu TTB-uzmanl\u0131k dernekleri e\u015fg\u00fcd\u00fcm kurulu\/XV. T\u0131pta Uzmanl\u0131k E\u011fitimi Kurultay\u0131 Tam Metin Bildiri Kitab\u0131 s.34-45, 4-6 Aral\u0131k 2009-\u0130zmir.<\/p>\n

25) Kaynak: http:\/\/www.imshealth.com\/- IMS Health Market Prognosis (IMS denetimli ve denetimsiz pazarlar\u0131 dahil)<\/p>\n

26) Kaynak: http:\/\/www.imshealth.com\/- IMS-MIDAS, Aral\u0131k 2007 (Tablo 26 Mart 2008 tarihine de\u011fin t\u00fcm verilerin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r). <\/em><\/p>\n

27) Kaynak: http:\/\/www.imshealth.com\/-World Pharma Market Summary Jan 2009 from IMS Health<\/p>\n

28) Kaynak: http:\/\/www.imshealth.com\/-World Pharma Market Summary Jan 2010 from IMS Health<\/p>\n

29) Kaynak: http:\/\/www.imshealth.com\/-World Pharma Market Summary Jan 2011 from IMS Health<\/p>\n

30) Abac\u0131o\u011flu, N. (2002), K\u00fcreselle\u015fme paradigmas\u0131ndan bir kesit: \u0130la\u00e7 ve siyaset<\/em> (A cross-section of globalization paradigm: Drug and policy) \u00dcniversite ve Toplum (2002) 2(2)-www.universite-toplum.org<\/u><\/p>\n

31) Abac\u0131o\u011flu N., Dikmen A. A. (2008); Meta Olarak \u0130la\u00e7ta S\u0131nai Ve Fikri M\u00fclkiyet Rejiminin Ekonomi Politi\u011fi<\/em>, \u00dcniversite ve Toplum (2008) 8(1)-www.universite-toplum.org<\/u><\/p>\n

32) Abac\u0131o\u011flu N. (2008), \u0130la\u00e7 sanayisinde k\u00fcresel s\u00fcre\u00e7ler: 2007 temel verileri<\/em>, Tfd- B\u00fclteni 97, 3-5 http:\/\/www.tfd.org.tr\/97_2008_3.pdf<\/p>\n

33) Abac\u0131o\u011flu N. (Nisan 2008), \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n Karl Marx\u2019\u0131 yeniden ke\u015ffetmesi mi gerekiyor?<\/em>, SoL\/G\u00fcnl\u00fck Siyasal Gazete-24 Per\u015fembe-http:\/\/www.sol.org.tr\/index.php?yazino=29867<\/u><\/p>\n

34) Abac\u0131o\u011flu N. (24.07.2008), Hap\u0131 Yutman\u0131n Kerrakesi<\/em>; http:\/\/haber.sol.org.tr\/yazarlar\/nurettin-abacioglu\/hapi-yutmanin-kerrakesi-nurettin-abacioglu-1004<\/u><\/p>\n

35) Abac\u0131o\u011flu N. (27.11.2008), Kriz ve \u0130la\u00e7 Sanayi<\/em>, http:\/\/haber.sol.org.tr\/yazarlar\/nurettin-abacioglu\/kriz-ve-ilac-sanayii-nurettin-abacioglu-1445<\/p>\n

36) Abac\u0131o\u011flu N., \u201cB\u00f6l\u00fcm 4. \u0130la\u00e7 Sanayi ve Uluslararas\u0131la\u015fma\u201d<\/strong> i\u00e7inde: T\u00fcrkiye \u0130la\u00e7 Sanayi<\/em>, \u0130TO<\/em> Yay\u0131n No: 2009-41, s.138-262, Mega bas\u0131m-\u0130stanbul, (2009).<\/p>\n

37) Abac\u0131o\u011flu N. (01.10.2009<\/em>), \u0130la\u00e7 \u0130\u015fi Nereye?<\/em>, http:\/\/haber.sol.org.tr\/yazarlar\/nurettin-abacioglu\/ilac-isi-nereye-18712<\/p>\n

38) Abac\u0131o\u011flu N.\u00a0 (07.01.2010), Bir G\u00fcn… Dur Diyene Kadar<\/em>, http:\/\/haber.sol.org.tr\/yazarlar\/nurettin-abacioglu\/bir-gun-dur-diyene-kadar-22469<\/u><\/p>\n

39) Abac\u0131o\u011flu N. (14.01.2010), Memleket \u0130la\u00e7 Haberleri<\/em>, http:\/\/haber.sol.org.tr\/yazarlar\/nurettin-abacioglu\/memleket-ilac-haberleri-22772 <\/u><\/p>\n

40) Abac\u0131o\u011flu N. (10.06.2010), Ar-Ge mi klinik ara\u015ft\u0131rma m\u0131?<\/em>,<\/p>\n

http:\/\/haber.sol.org.tr\/yazarlar\/nurettin-abacioglu\/ar-ge-mi-klinik-arastirma-mi-29522 <\/u><\/p>\n

41) Abac\u0131o\u011flu N. (05.08.2010), 2009-T\u00fcrkiye ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fc ve sanayi s\u0131ralamas\u0131ndaki yeri<\/em>, http:\/\/haber.sol.org.tr\/yazarlar\/nurettin-abacioglu\/2009-turkiye-ilac-sektoru-ve-sanayi-siralamasindaki-yeri-31770<\/u><\/p>\n

42) Abac\u0131o\u011flu N. (17.02.2011), \u0130la\u00e7 \u015eirketleri AR-GE\u2019yi terk ediyor mu? Ediyorsa \u201cHalk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131\u201d i\u00e7in alarm m\u0131?<\/em>, http:\/\/haber.sol.org.tr\/yazarlar\/nurettin-abacioglu\/ilac-sirketleri-ar-ge-yi-terk-ediyor-mu-ediyorsa-halk-sagligi-icin-alarm<\/u><\/p>\n

43) Abac\u0131o\u011flu N. (28.04.2011), K\u00fcreselle\u015fme ve \u0130la\u00e7<\/em>, http:\/\/haber.sol.org.tr\/yazarlar\/nurettin-abacioglu\/kuresellesme-ve-ilac-41949<\/p>\n

44) Abac\u0131o\u011flu N. (1989), Avrupa Toplulu\u011funa \u00fcye \u00fclkeler genelindeki ulusal sa\u011fl\u0131k programlar\u0131 i\u00e7inde ila\u00e7 politikalar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi<\/em>, TEB-Haberler 42, 13-36.<\/p>\n

45) Abac\u0131o\u011flu N. (1992), Ulusal sa\u011fl\u0131k politikas\u0131 taslak d\u00f6k\u00fcman\u0131 ila\u00e7 ve denetimi raporuna ele\u015ftiri<\/em>, AEOB-\u0130la\u00e7 Forumu 14(2), 44-46.<\/p>\n

46) Abac\u0131o\u011flu N. (2000), Nonsteroidal analjezik antiinflamatuvar ila\u00e7lar<\/em>, B\u00f6l 8, Syf: 473-495, TFD Yay\u0131n\u0131, Gazi Kitapevi, Ankara (Turkish).<\/p>\n

47) http:\/\/www.ieis.org.tr\/ieis\/tr\/indicators\/32\/dunya-ilac-pazari<\/p>\n

48) http:\/\/www.ieis.org.tr\/ieis\/tr\/indicators\/33\/turkiye-ilac-pazari<\/p>\n

49) http:\/\/www.gazetevatan.com\/110-milyon-tl-lik-bas-agrisi–721204-ekonomi\/<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Uzay ve askeri sanayilerinden sonra gerek geli\u015fmi\u015flik ve gerekse k\u00e2rl\u0131l\u0131k d\u00fczeyinde ilk \u00fc\u00e7 aras\u0131nda ila\u00e7 \u00fcretimi de bulunuyor. Milyarlarca dolarl\u0131k bir pazardan ve dev tekellerin cirit att\u0131\u011f\u0131 bir alandan s\u00f6z ediyoruz. Bu yaz\u0131da ila\u00e7 \u00fcretim sorunsal\u0131, ila\u00e7ta \u201cde\u011fer kavram\u0131\u201d, \u201cpazar yap\u0131s\u0131\u201d, k\u00fcreselle\u015fme ve ila\u00e7 sanayi, a\u011fr\u0131 kesici ila\u00e7lar\u0131n piyasas\u0131 ve t\u00fcm\u00fcne ili\u015fkin bir de\u011ferlendirme bi\u00e7iminde […]<\/p>\n","protected":false},"author":714,"featured_media":14383,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[190,21,1464],"tags":[1624,1635,1634,445,794],"class_list":["post-14382","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-153-sayi","category-biyoloji","category-dosya","tag-agri","tag-agri-kesici","tag-endustri","tag-ilac","tag-sanayi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t