{"id":14445,"date":"2016-11-01T11:47:03","date_gmt":"2016-11-01T08:47:03","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=14445"},"modified":"2017-12-15T12:36:28","modified_gmt":"2017-12-15T09:36:28","slug":"sosyalizm-egitimdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/11\/01\/sosyalizm-egitimdir","title":{"rendered":"Sosyalizm, e\u011fitimdir"},"content":{"rendered":"

Gerek Bukharin ve Preobrazensky\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 olsun gerekse Krupskaya, Luna\u00e7arsky, Makarenko, Kalinin gibi sosyalist pedagoji anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n, uygulamalar\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na katk\u0131da bulunmu\u015f devrimcilerin gayretleri olsun, tarihteki ilk i\u015f\u00e7i devletinin yaratt\u0131\u011f\u0131 ve bug\u00fcne \u0131\u015f\u0131k tutmaya devam eden bilgi birikimi insanl\u0131\u011f\u0131n hak etti\u011fi bi\u00e7imde refah ve bar\u0131\u015f i\u00e7erisinde ya\u015fayabilmesi do\u011frultusunda olduk\u00e7a \u00f6nemli bir ad\u0131md\u0131r. Teknoloji ve bilim alan\u0131ndaki katk\u0131lar\u0131 da bu geli\u015fmenin yolunu ayd\u0131nlatan de\u011feri tart\u0131\u015f\u0131lmaz miras\u0131d\u0131r.<\/em><\/p>\n

\"\"Marx, Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Derne\u011fi\u2019nde 1866 A\u011fustosu sonlar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fma i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 notlarda(1), e\u011fitim denilince \u015fu \u00fc\u00e7 noktan\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini yazm\u0131\u015ft\u0131r: \u201cBir, akl\u0131n e\u011fitimi; iki, bedenin e\u011fitimi; \u00fc\u00e7, politeknik e\u011fitim\u201d.(2) Marx, kapitalizmin metala\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 insan eme\u011finin \u00f6zg\u00fcrle\u015febilmesi i\u00e7in e\u011fitimin \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc uygulanmas\u0131 gerekti\u011fini vurguluyordu. \u0130nsan\u0131n akl\u0131n\u0131 e\u011fitirken ayn\u0131 zamanda bedensel geli\u015fiminin de sa\u011flanmas\u0131 ve as\u0131l, toplumsal geli\u015fim s\u00fcrecinde alaca\u011f\u0131 rol\u00fcn ona \u00f6\u011fretilmesi gere\u011fine i\u015faret ediyordu. Marx\u2019\u0131n bu vurgusu kom\u00fcnist toplumsal ekonomik ili\u015fkilere ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinde sosyalist devletin vatanda\u015flar\u0131na ne \u015fekilde \u00fcretime kat\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011freten mesleki ya da bilimsel e\u011fitimi verirken, ayn\u0131 zamanda da ona kendi akli yeteneklerini ve bedensel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kollayacak, geli\u015ftirecek yollar\u0131 a\u00e7makla y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu konusuna da \u0131\u015f\u0131k tutmakta, vurgu yapmaktayd\u0131.<\/p>\n

Marx Kapital<\/em>\u2019de de, e\u011fitim ve \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n birlikte y\u00fcr\u00fcmesi gere\u011fi \u00fczerinde duruyor. Asl\u0131nda \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 olarak olduk\u00e7a ters g\u00f6r\u00fcnen bir konudan, kapitalist \u00fcretimde insafs\u0131zca s\u00f6m\u00fcr\u00fclen \u00e7ocuk eme\u011fi kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u201cd\u00fczenlenmesi\u201dnden yola \u00e7\u0131k\u0131yor. \u0130ngiltere\u2019de 1864\u2019te \u00e7\u0131kar\u0131lan fabrika yasas\u0131n\u0131 ele\u015ftirirken, bu yasan\u0131n \u201cironik bir bi\u00e7imde \u00e7ocu\u011fu korumas\u0131\u201dn\u0131 tahlil etmi\u015f. Tabii bu korumay\u0131 k\u0131saca, \u201csa\u00e7ma\u201d olarak niteliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc yasa, her ne kadar \u00e7al\u0131\u015fma ya\u015f\u0131n\u0131 14 ya\u015f \u00fcst\u00fc olarak \u015fart ko\u015fuyor ve ilk\u00f6\u011fretim almam\u0131\u015f \u00e7ocuklar\u0131n aileleri taraf\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6nderilmesini yasakl\u0131yor olsa da sonu\u00e7ta, Marx\u2019\u0131n da dikkat \u00e7ekti\u011fi gibi, t\u00fcm Avrupa\u2019da yoksul emek\u00e7i \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015ftan itibaren \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda olduklar\u0131 ve hi\u00e7bir \u015fekilde okula gitme \u015fanslar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini \u00f6rtemiyordu. Ancak yasada de\u011finilen, \u201c\u00e7ocuklar\u0131n verimlili\u011fi i\u00e7in e\u011fitilmeleri gere\u011fi\u201d konusu Marx a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemliydi. \u201cHi\u00e7 de\u011filse, ilk\u00f6\u011frenimin \u00e7ocuklar\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in zorunlu ko\u015ful oldu\u011funu ilan ediyordu\u201d diyor Marx ve yoksul \u00e7ocuklara e\u011fitim ve jimnastik olana\u011f\u0131n\u0131n do\u011fdu\u011funa dikkati \u00e7ekiyor.(3)<\/p>\n

Burada Marx\u2019\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fi bir di\u011fer nokta da, hem \u00e7al\u0131\u015f\u0131p hem okumak zorunda olan \u00e7ocuklarla, \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda olmay\u0131p yaln\u0131zca okula giden \u00e7ocuklar aras\u0131ndaki \u00f6\u011frenme h\u0131z\u0131 ya da yetene\u011fi farkl\u0131la\u015fmas\u0131. Fabrikalar\u0131 denetleyenler ve okul m\u00fcd\u00fcrlerinin vard\u0131klar\u0131 ortak sonu\u00e7, \u00e7al\u0131\u015fan \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6\u011frenmek i\u00e7in di\u011ferlerinin ancak yar\u0131s\u0131 kadar zamana sahip olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n onlar kadar, hatta bazen onlardan daha fazla \u015fey \u00f6\u011frenebildikleridir. \u00c7al\u0131\u015fmak zorunda olmayan \u00e7ocuklar, elleriyle somut bir \u015feyler \u00fcretebilmenin ki\u015fisel geli\u015fmeye sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcven, yarat\u0131c\u0131l\u0131k vd. yararlardan mahrum kalmalar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, uzun ve s\u0131k\u0131c\u0131 ders saatlerinde bo\u015fu bo\u015funa enerji t\u00fcketerek sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131 yitirmektedirler. Marx, bu konuda ayn\u0131 zamanda bir fabrikat\u00f6r olan Robert Owen\u2019\u0131n yazd\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6rnek g\u00f6steriyordu.<\/p>\n

Gelecekteki toplumda e\u011fitimin nas\u0131l bir i\u015flev \u00fcstlenece\u011fi o g\u00fcnk\u00fc fabrika sistemi i\u00e7erisinde filizlenmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r: \u00c7al\u0131\u015fmayla birlikte, \u00f6\u011frenim ve jimnastik! Bu t\u00fcr bir e\u011fitimle belli bir ya\u015f\u0131n \u00fcst\u00fcndeki her \u00e7ocuk \u00fcretici i\u015fi \u00f6\u011frenim ve jimnastik ile bir arada y\u00fcr\u00fctecek ve bu yaln\u0131zca \u00fcretimdeki etkinli\u011fin art\u0131r\u0131lmas\u0131nda bir y\u00f6ntem olarak de\u011fil, tam anlam\u0131yla geli\u015fmi\u015f bir insan yeti\u015ftirilmesinde tek y\u00f6ntem olarak uygulanacakt\u0131r.(4)<\/p>\n

Marx, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fcnya \u00fczerinde koruyabilmek, sonsuzla\u015ft\u0131rabilmek i\u00e7in insanl\u0131\u011f\u0131n kurmak zorunda oldu\u011fu kom\u00fcnist toplumsal ili\u015fkilerin yarat\u0131labilmesini, tek tek bireylerin \u00fcst\u00fcn akli yeteneklere kavu\u015fturulmas\u0131nda g\u00f6r\u00fcyor. Bunun tek yolu, e\u011fitimdir. Okullar insanlar\u0131n kendi durumlar\u0131n\u0131, toplumsal konumlar\u0131n\u0131 birlikte ya\u015fad\u0131klar\u0131 di\u011fer bireylerin hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini k\u0131s\u0131tlamadan, emeklerini, yarat\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131, zaaf ve hatalar\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcrmeden nas\u0131l kavramalar\u0131 gerekti\u011finin yollar\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretmelidir.<\/p>\n

Okulun i\u015flevi<\/strong><\/p>\n

Okullar ayn\u0131 zamanda, insanlar\u0131n bedensel sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131 ne \u015fekilde korumalar\u0131 ve geli\u015ftirmeleri gerekti\u011fini onlara \u00f6\u011freten, bu do\u011frultudaki bilim ve teknolojileri geli\u015ftiren kurumlar olmal\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n beden sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, ak\u0131l melekelerinin verimli \u00e7al\u0131\u015fabilmesinin \u00f6nemli bir dayana\u011f\u0131d\u0131r. Fiziksel dinamik, d\u00fc\u015f\u00fcnme ve yarg\u0131lama mekanizmalar\u0131n\u0131 derinden etkiler. Bilginin yorumu, insan beynindeki geli\u015fimin bir ileri a\u015famaya ge\u00e7i\u015fi v\u00fccut kimyas\u0131n\u0131n d\u00fczenli i\u015fleyi\u015fiyle yak\u0131ndan ilgilidir. Bedenin bu deste\u011fi, e\u011fitimin ihmal edemeyece\u011fi prensibidir.<\/p>\n

\u0130nsan\u0131n ak\u0131l ve beden yeteneklerinin e\u011fitilmesinin, geli\u015ftirilmesinin tek bir hedefi vard\u0131r. O da, toplumsal \u00fcretimin art\u0131r\u0131lmas\u0131, yani insanl\u0131\u011f\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak daha iyi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131na ta\u015f\u0131nmas\u0131, refah\u0131n herkes i\u00e7in e\u015fit ve d\u00fczenli olarak y\u00fckseltilmesidir. Vah\u015fet durumunun ortadan kalkmas\u0131 insanl\u0131\u011f\u0131n on binlerce y\u0131l \u00f6ncesinde birlikte ya\u015fama, toplumsalla\u015fma gere\u011fini ke\u015ffiyle hayata ge\u00e7ebilmektedir. Bu ge\u00e7i\u015fin en zor, en karanl\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fc ilkel topluluklardaki ilk i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde sosyal s\u0131n\u0131flar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla insanlar aras\u0131nda giderek derinle\u015fen ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n olu\u015fmas\u0131d\u0131r. Bununla birlikte insanl\u0131k ayn\u0131 zamanda da bu ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131 t\u00f6rp\u00fclemeye, \u00f6nce en aza indirmeye sonra da t\u00fcm\u00fcyle ortadan kald\u0131rarak ilkel kom\u00fcnal topluluklardaki \u201cbasit e\u015fitlik\u201din daha kapsaml\u0131 ve derinlikli olarak yeniden kurulmas\u0131na kafa yormaya ba\u015flar.<\/p>\n

Birlikte ya\u015fama zorunlulu\u011fu, sosyal ya\u015fam, tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde do\u011fa ve evrenle belirgin bir denge i\u00e7erisinde genel hayat\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi gere\u011fi bundan b\u00f6yle insanl\u0131k i\u00e7in ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale geldi\u011finde, sosyal birli\u011fin insanlar aras\u0131ndaki \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc e\u015fitlik ve fedak\u00e2rl\u0131k anlam\u0131na geldi\u011fi de toplumlarca kabul g\u00f6rmeye ba\u015flar. Ne var ki sosyal s\u0131n\u0131flar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 bu kabul\u00fcn hayata ge\u00e7mesinin \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engeldir. Bu engelin a\u015f\u0131lmas\u0131 toplumu olu\u015fturan bireylerin tek tek, e\u015fit ve \u00f6zg\u00fcr olarak birlikte ya\u015fama zorunlulu\u011funu kavrayabilmelerini sa\u011flayacak e\u011fitimi alabilmeleriyle ilgilidir. Bunun zemini ancak sosyalizm s\u00fcrecinde, merkezi bir bi\u00e7imde kurulabilir, y\u00fcr\u00fct\u00fclebilir.<\/p>\n

Sosyalizmde e\u011fitimin ne anlama gelece\u011fini bu \u015fekilde \u00f6zetlemek m\u00fcmk\u00fcn. Elbette ki bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin kamu taraf\u0131ndan, yani devlet\/h\u00fck\u00fcmet\u00e7e yerine getirilmesi \u00e7ok kesin ko\u015fullar\u0131n olu\u015fmas\u0131yla do\u011frudan ilgili. Bu ko\u015fullar\u0131n ba\u015f\u0131nda toplumdaki \u00fcretim ili\u015fkilerinin kesin bir alt-\u00fcst s\u00fcrecini tamamlam\u0131\u015f olmas\u0131 geliyor. Yani ki\u015filerin e\u011fitiminde yukar\u0131da \u00f6zetlenen \u00fc\u00e7 kuraldan herhangi birinin di\u011ferlerinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7memesi, toplumu kontrol eden sistemin, ideolojinin buna izin vermeyecek ko\u015fullar\u0131, mekanizmalar\u0131 bir daha geriye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayacak bir \u015fekilde topluma yerle\u015ftirmi\u015f olmas\u0131, bunu garantilemi\u015f olmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n

Burada elbette ki sosyalizmin ne oldu\u011fu, nas\u0131l olaca\u011f\u0131, kom\u00fcnizme nas\u0131l yol al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131n farkl\u0131 \u00fclkeler baz\u0131ndaki tart\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lm\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla kom\u00fcnizme uzanan s\u00fcre\u00e7lerde devletin, h\u00fck\u00fcmetin, \u201czor\u201dun rol\u00fcn\u00fcn ne olaca\u011f\u0131, nas\u0131l i\u015flemesi gerekti\u011fi de konumuz de\u011fil. Burada g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nan yaln\u0131zca, insanl\u0131k tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u201cdar\u201d say\u0131labilecek bir s\u00fcre\u00e7 ve insan\u0131n \u00f6zg\u00fcrce d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne zemin sa\u011flayacak ko\u015fullar\u0131n, metotlar\u0131n ne \u015fekilde d\u00fczenlenebilece\u011fidir.<\/p>\n

Yeniden Marx\u2019a d\u00f6necek olursak: \u00d6ncelik, insan\u0131n akli, bedeni yeteneklerinin toplumsal \u00fcretimi art\u0131racak istikrara kavu\u015fturulmas\u0131d\u0131r. E\u011fer Marksizmi insanl\u0131\u011f\u0131n kendi, her y\u00f6n\u00fcyle geli\u015fime engel koymayacak, daha somut bir hedefle, insan\u0131n insan taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi ko\u015fullar\u0131na art\u0131k bir daha geriye d\u00f6n\u00fclmesi m\u00fcmk\u00fcn olunmayacak \u015fekilde son verecek bir toplumsal \u00f6rg\u00fctlenmeye ge\u00e7ece\u011fi s\u00fcrecin tan\u0131m\u0131 olarak anl\u0131yorsak, e\u011fitimi de, i\u015fte bu s\u00fcrecin olmazsa olmaz birle\u015fiklerinden biri olarak g\u00f6rmeliyiz.<\/p>\n

B\u00f6ylelikle bu s\u00fcrece bak\u0131p k\u0131saca, \u201csosyalizm, e\u011fitimdir\u201d denilmesinde herhalde bir sak\u0131nca yoktur.<\/p>\n

\"\"
Lenin, 1913\u2019te kaleme ald\u0131\u011f\u0131 bir yaz\u0131s\u0131nda Rus toplumundaki kara cehalet oran\u0131n\u0131, devletin kendi yaz\u0131l\u0131 kaynaklar\u0131ndan % 73 olarak aktar\u0131r.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n

1917 Devrimi ve e\u011fitim<\/strong><\/p>\n

Genelde, \u201cReel Sosyalizm\u201d diye an\u0131lmakta olan Sovyetler Birli\u011fi ve Do\u011fu Avrupa sosyalist sistemindeki e\u011fitim deneyimini yukar\u0131daki ilkeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u201cba\u015far\u0131s\u0131z\u201d \u015feklinde de\u011ferlendirmek m\u00fcm<\/p>\n

k\u00fcnd\u00fcr. \u0130lk bak\u0131\u015fta, Avrupa\u2019n\u0131n g\u00f6be\u011finde her t\u00fcrl\u00fc k\u00fclt\u00fcrel, ideolojik mirastan beslenerek ve \u00fcstelik de ya\u015fanan iki b\u00fcy\u00fck sava\u015f tahribat\u0131na kar\u015f\u0131n s\u00fcre ortalamas\u0131na bakarak pek de ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilecek olan yetmi\u015f y\u0131ll\u0131k s\u00fcre\u00e7te insanl\u0131\u011f\u0131n, kendi gelece\u011fini bir t\u00fcr garanti alt\u0131na almay\u0131 hedefleyen bu de\u011fi\u015fime direndi\u011fi \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilir. Dolay\u0131s\u0131yla e\u011fitim, her ne denli sosyalist prensiplerin korumas\u0131 alt\u0131nda g\u00f6rece bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131 kazanm\u0131\u015f olsa da, bu \u00fclkelerde kendi yeti\u015ftirdi\u011fi insan eliyle geriye itilmi\u015f, cehalete yenik d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir konuma yerle\u015ftirilebilir. \u0130\u00e7erisinde d\u00f6rt, hatta be\u015f ku\u015fa\u011f\u0131n yeti\u015fti\u011fi e\u011fitim sisteminin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan toplumsal yap\u0131ya kendi insan\u0131nca sahip \u00e7\u0131k\u0131lmam\u0131\u015f olma g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, sosyalizmin de\u011ferlerini savunan di\u011fer \u00fclke devrimcileri i\u00e7in i\u00e7 karart\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Yaln\u0131z burada atlanmamas\u0131 gereken \u00f6nemli bir konuyu an\u0131msatmakta yarar var. Sovyetler Birli\u011fi, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n getirdi\u011fi \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc y\u0131k\u0131m\u0131n ard\u0131ndan, hemen hemen t\u00fcm emperyalist g\u00fc\u00e7lerin fiziken destekledi\u011fi kar\u015f\u0131 devrimci -beyaz- ordulara kar\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen olduk\u00e7a uzun ve kanl\u0131 bir i\u00e7 sava\u015f\u0131n ard\u0131ndan in\u015fa edildi. A\u011f\u0131r iklim ko\u015fullar\u0131, tar\u0131msal \u00fcretimin dibe vurmas\u0131, a\u00e7l\u0131k ve sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131n geriye kalan s\u0131n\u0131rl\u0131 i\u015fg\u00fcc\u00fc \u00fczerinde ciddi bir tehdit olu\u015fturmas\u0131na kar\u015f\u0131n 1920\u2019lerin sonlar\u0131na do\u011fru h\u0131zla toparland\u0131, 1930\u2019larda da ola\u011fan\u00fcst\u00fc ba\u015far\u0131l\u0131 bir ekonomik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Hemen ard\u0131ndan gelen \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n en a\u011f\u0131r bedel \u00f6deyen \u00fclkesi olmas\u0131na kar\u015f\u0131n 1940\u2019lar\u0131n sonunda sava\u015f \u00f6ncesi g\u00fcc\u00fcn\u00fc tekrar yaratt\u0131, 1960\u2019lara gelindi\u011finde uzay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndaki \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de ekonomik mucizesinin \u00fczerine ekledi. Ki 1917 \u00f6ncesinde halk\u0131n\u0131n ezici bir \u00e7o\u011funlu\u011fu kara cahil olan bir \u00fclkenin 50 y\u0131lda ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu nokta \u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r. Bu geli\u015fme yaln\u0131zca Sovyetler Birli\u011fi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde de\u011fil, sosyalist sisteme kat\u0131lan t\u00fcm \u00fclkelerde, farkl\u0131 d\u00fczeylerde de olsa, ayn\u0131 \u015fekilde ya\u015fand\u0131. Afrika\u2019da, Uzak Do\u011fu\u2019da ulusal kurtulu\u015f sava\u015flar\u0131 desteklendi ve emperyalizmin d\u00fcnyada ciddi bir bi\u00e7imde geriletilmesi sa\u011fland\u0131.<\/p>\n

\"\"
Sovyet e\u011fitim kitaplar\u0131ndan iki \u00f6rnek.<\/figcaption><\/figure>\n

\"\"<\/p>\n

T\u00fcm bu geli\u015fmeler, sosyalist devrime damgas\u0131n\u0131 vuran ku\u015faklarla ba\u015flamak \u00fczere y\u00fczy\u0131l boyunca bu ku\u015faklar\u0131n yeti\u015ftirdi\u011fi insan g\u00fcc\u00fc, akl\u0131 sayesinde oldu. Ki burada, e\u011fitimin \u00fcstlendi\u011fi g\u00f6revin ne denli \u00f6nemli oldu\u011funu belirtmeye herhalde gerek yoktur. \u00dcstelik de bu ba\u015far\u0131lar\u0131n maliyeti \u00fclke halklar\u0131na hi\u00e7bir ku\u015fkuya yer b\u0131rakmayacak bir \u015fekilde, adil bir bi\u00e7imde yans\u0131d\u0131. Sosyalist sisteme kat\u0131lan \u00fclkelerin hi\u00e7birinde ne a\u00e7l\u0131k, ne sa\u011fl\u0131k sorunu, ne ki\u015finin kendini akli ve bedeni geli\u015ftirme olanaklar\u0131na eri\u015fim engeli, ne i\u015fsizlik, ne de sistematik bir emek s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc ya\u015fand\u0131; t\u00fcrl\u00fc \u00e7e\u015fitli b\u00fcrokratik kurumla\u015fmalara, yolsuzluklara ra\u011fmen. Bug\u00fcn, bu 25 y\u0131l \u00f6ncesinin sosyalist toplumsal nimetlerini, \u00f6rg\u00fctlenmelerini ya\u015fam\u0131\u015f olanlar kendi \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n kapitalizme teslim olu\u015fa neden yeterince direnmedi\u011fi sorusuna tatmink\u00e2r bir yan\u0131t bulam\u0131yorlar.<\/p>\n

Ancak konu bu denli basite indirgendi\u011finde, toplumsal ili\u015fkilerin e\u011fitimin etki alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan di\u011fer y\u00f6nlerinin g\u00f6zden ka\u00e7mas\u0131 ya da ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131 tehlikesi ortaya \u00e7\u0131kar. Bu y\u00f6nler ne olabilir?<\/p>\n

E\u011fitimin i\u015flevi politiktir<\/strong><\/p>\n

\u00d6ncelikle Marx\u2019\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmi\u015f oldu\u011fu temel prensipleri yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irmekte yarar var. Marx e\u011fitimin, belirli bir sosyal ekonomik ili\u015fkiler a\u011f\u0131 i\u00e7in yeniden tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131 de\u011fil, insanl\u0131k i\u00e7in genel anlamda nas\u0131l ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini vurguluyor. K\u00fcba Pedagoji Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc Ba\u015fkan\u0131 Dr. Lisardo Ramis, \u201cGenel anlamda sosyalist e\u011fitim prensiplerini sosyalizm \u00f6ncesi prensiplerden ay\u0131rman\u0131n pek bir anlam\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilir miyiz?\u201d sorusunu, \u201cAsl\u0131nda bu olduk\u00e7a zor bir soru. Nedeni arada bir fark oldu\u011funun g\u00f6sterilmesi gere\u011fi\u201d \u015feklinde a\u00e7\u0131kl\u0131yor olmas\u0131 Marx\u2019\u0131n bu vurgusuyla \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyor.(5) E\u011fitimin \u00fcstlendi\u011fi g\u00f6rev evrensel bir nitelik ta\u015f\u0131r, i\u015flevi sosyal yap\u0131lar\u0131n de\u011fi\u015fimiyle de\u011fil, sosyal yap\u0131lardaki uygulamayla ilgilidir. Dolay\u0131s\u0131yla da, olduk\u00e7a politiktir <\/strong>diyebiliriz.<\/p>\n

\"\"
Bol\u015fevik parti b\u00fct\u00fcn \u00f6\u011frencilere paras\u0131z yiyecek, giyecek ve ders ara\u00e7lar\u0131 sa\u011flanmas\u0131n\u0131 anayasal hak olarak \u00f6nermi\u015fti.<\/figcaption><\/figure>\n

Bir di\u011fer \u00f6nemli nokta da sosyal tarihin nesnel ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7erisinde temel prensiplerin d\u00f6nemlere birebir uyum sa\u011flayamayaca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fidir. D\u00fcnyada Sosyalist Enternasyonal\u2019in hayata ge\u00e7irilmesi \u00f6ncesi, farkl\u0131 sosyal ekonomik ili\u015fkileri s\u00fcrd\u00fcrmekte olan toplumlar\u0131n birbirleriyle ili\u015fkileri ve \u00fcstlendikleri ideolojilerin \u00e7e\u015fitlili\u011fi uygulad\u0131klar\u0131 sosyal politikalar\u0131, dolay\u0131s\u0131yla e\u011fitimden yararlanma bi\u00e7imlerini de haliyle etkilemektedir. Bunu fizik yasalar\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015fine de benzetebiliriz: \u0130\u015fleyi\u015fi ve sonucu her yerde ayn\u0131, fakat kullan\u0131m\u0131, yaratt\u0131\u011f\u0131 beklenti de\u011fi\u015fken! Fidel Castro\u2019nun, Ignazio Ramonet\u2019in, \u201cHavana\u2019daki Sao Paulo Forumu\u2019na kat\u0131lan Latin Amerikal\u0131 sol gruplara neden sosyalizm s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcnden ka\u00e7\u0131nmalar\u0131 gerekti\u011fini sal\u0131k verdiniz?\u201d sorusuna, \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc bizler, kapitalist kategoriler kullanarak sosyalizmi in\u015fa etmeye kalkt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ortaya birbirleriyle rekabet eden h\u0131rs\u0131z ve korsan kurumlar \u00e7\u0131kart\u0131r\u0131z; bu sosyalizm de\u011fildir\u201d \u015feklinde cevap vermesi(6)\u00a0bu y\u00f6n\u00fc \u00e7ok g\u00fczel a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/p>\n

Lenin, burjuva anlay\u0131\u015f\u0131nda iki ayr\u0131 e\u011fitim hakk\u0131 tarz\u0131n\u0131n geli\u015fti\u011finden s\u00f6z eder.(7) Bunlardan yaln\u0131zca kendi ait oldu\u011fu sosyal s\u0131n\u0131f\u0131n yarat\u0131lan her t\u00fcrl\u00fc de\u011ferin do\u011fal sahibi oldu\u011fu inanc\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yanlar yani, burjuva elitin t\u00fcm olanaklar\u0131 kullanma hakk\u0131n\u0131 elinde bulundurdu\u011fu inanc\u0131nda olanlar ve de\u011ferlerin bedeli kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda herkes\u00e7e kullan\u0131labilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnenler. Lenin \u015f\u00f6yle devam ediyor: \u201cBirinci inan\u00e7ta olanlar tabii ki, z\u00fcmre e\u011fitimi<\/strong>ni savunmaktad\u0131rlar. Kendilerine halk\u00e7\u0131<\/strong> diyen ancak toplumun s\u0131n\u0131fl\u0131 karakterini de ba\u015ftan kabul etmi\u015f olan di\u011ferleriyse, do\u011fal olarak devlet kar\u015f\u0131s\u0131nda herkesin e\u015fitli\u011fini ancak bu e\u015fitli\u011fin bedeli kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bir e\u015fitlik olabilece\u011fini, dolay\u0131s\u0131yla \u00f6\u011frencilerin paralar\u0131 kadar okuyabileceklerini savunur\u201d.<\/p>\n

Ki burada, ayn\u0131 sosyal ekonomik ili\u015fkilerin i\u00e7erisinde de farkl\u0131 beklentilerin olabilece\u011fini ve bunlar\u0131n pek\u00e2l\u00e2 birbirleriyle \u00e7at\u0131\u015fabilece\u011fini Lenin, olduk\u00e7a a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde g\u00f6steriyor. Lenin\u2019in bu farkl\u0131 anlay\u0131\u015f ve beklentilere getirdi\u011fi a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bizzat verdi\u011fi \u00f6rneklere de g\u00f6z atmakta yarar var.<\/p>\n

Hi\u00e7 ku\u015fkusuz bu \u00f6rneklerden en \u00e7arp\u0131c\u0131 olan\u0131 devrim \u00f6ncesi Rusya\u2019s\u0131ndaki \u201ckara cehalet\u201d oran\u0131d\u0131r. Lenin, 1913\u2019te kaleme ald\u0131\u011f\u0131 bir yaz\u0131s\u0131nda(8)\u00a0bu oran\u0131, devletin kendi yaz\u0131l\u0131 kaynaklar\u0131ndan % 73 olarak aktar\u0131r. Yukar\u0131da da belirtilmi\u015fti, devrim sonras\u0131nda k\u00f6kl\u00fc bir \u015fekilde de\u011fi\u015ftirilen politikalar 50 y\u0131l i\u00e7erisinde bu durumu da etkiledi ve Rusya, Sovyetler Birli\u011fi yaln\u0131zca halk\u0131n\u0131n cehaletini ortadan kald\u0131rmakla yetinmedi, e\u011fitimindeki uygulamalar\u0131yla kapital zengini \u00fclkelerin teknolojik ve bilimsel d\u00fczeylerini de yakalad\u0131.<\/p>\n

Lenin yine, Proleterskaya Pravda<\/em>\u2019n\u0131n 18 Aral\u0131k 1913 tarihli 10. say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanan bir ba\u015fka yaz\u0131s\u0131nda(9), kiliselerin e\u011fitim \u00fczerindeki egemenli\u011finden s\u00f6z eder ve buradaki e\u011fitim kadrolar\u0131n\u0131n, \u00f6\u011fretmenlerin ancak % 18\u2019inin pedagoji e\u011fitimi ald\u0131klar\u0131n\u0131, k\u0131rsal kesimlerdeyse bu oran\u0131n % 2,5\u2019lara kadar d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bakanl\u0131\u011f\u0131n bizzat yapm\u0131\u015f oldu\u011fu bir ara\u015ft\u0131rmadan aktar\u0131r. Bu ara\u015ft\u0131rmadan \u00e7\u0131kan bir di\u011fer ger\u00e7ekse, din dersi vermekte olan \u00f6\u011fretmenlerin pedagojik a\u00e7\u0131dan e\u011fitilmelerine hi\u00e7 gerek duyulmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Yani, devrim \u00f6ncesi d\u00f6nemde e\u011fitim prensiplerinin niteli\u011fi de\u011fil, ne \u015fekilde uygulanmakta oldu\u011funa dikkati \u00e7ekmektedir Lenin.<\/p>\n

Buraya k\u00fc\u00e7\u00fck bir not eklemekte yarar var: \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131 d\u00f6neminde, temel e\u011fitim b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6zelle\u015ftirilmi\u015fti ve \u00f6zel okullar genellikle kiliselere do\u011frudan ba\u011fl\u0131 vak\u0131flarca i\u015fletilmekteydi.<\/p>\n

Lenin, daha sonra kom\u00fcnist parti ad\u0131n\u0131 alacak olan Rusya Sosyal Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019nin Rusya\u2019da sosyalist devrime y\u00f6nelik program\u0131nda bir dizi d\u00fczeltmeyi \u00f6neren, \u201c Parti Program\u0131n\u0131n G\u00f6zden Ge\u00e7irilmesi \u00dczerine Materyal\u201d adl\u0131, Nisan-May\u0131s 1917\u2019de kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ve Haziran 1917\u2019de yay\u0131mlanan bro\u015f\u00fcr\u00fcnde sosyalistlerin e\u011fitimden ne anlamalar\u0131 gerekti\u011fini sade ve \u00f6z bir \u015fekilde \u00f6zetleyen maddeleri \u015fu \u015fekilde \u00f6nermektedir:(10)<\/p>\n

\u201c(…)<\/p>\n

Rusya Demokratik Cumhuriyeti Anayasas\u0131 \u015funlar\u0131 sa\u011flamak zorundad\u0131r:<\/p>\n

(\u2026)<\/p>\n

Madde 14- 16 ya\u015f\u0131na kadar b\u00fct\u00fcn k\u0131z ve erkek \u00e7ocuklar i\u00e7in paras\u0131z ve zorunlu, genel <\/strong>ve politeknik (b\u00fct\u00fcn ba\u015fl\u0131ca \u00fcretim dallar\u0131n\u0131n temellerini teorik ve pratik olarak veren) e\u011fitim, \u00f6\u011fretim ile \u00e7ocuklar\u0131n toplumsal-\u00fcretici \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde birle\u015ftirilmesi.<\/p>\n

Madde 15- B\u00fct\u00fcn \u00f6\u011frencilere devlet hesab\u0131na yiyecek, giyecek ve ders ara\u00e7lar\u0131 sa\u011flanmas\u0131.<\/p>\n

Madde 16- Halk e\u011fitim sisteminin, demokratik \u00f6zy\u00f6netim organlar\u0131n\u0131n eline verilmesi; merkezi g\u00fcc\u00fcn, ders programlar\u0131n\u0131n tespitine ve e\u011fitim kadrosunun se\u00e7imine her t\u00fcrl\u00fc m\u00fcdahalesinin engellenmesi; \u00f6\u011fretmenlerin bizzat do\u011frudan halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilmesi ve halk\u0131n istenmeyen \u00f6\u011fretmenleri g\u00f6revden alma hakk\u0131.<\/p>\n

(\u2026)<\/p>\n

\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 bedensel ve ahlaki yozla\u015fmadan korumak ve onu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131 daha iyi y\u00fcr\u00fctme durumuna getirmek i\u00e7in Parti \u015funlar\u0131 ister:<\/p>\n

(\u2026)<\/p>\n

Madde 5- \u0130\u015fverenlerin okul \u00e7a\u011f\u0131ndaki (16 ya\u015f\u0131na kadar) \u00e7ocuklar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n yasaklanmas\u0131; gen\u00e7 i\u015f\u00e7ilerin (16-20 ya\u015f) \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrelerinin g\u00fcnde d\u00f6rt saatle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve bunlar\u0131n, sa\u011fl\u0131\u011fa zararl\u0131 \u00fcretim dallar\u0131nda ve madenlerde geceleri \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n yasaklanmas\u0131.\u201d<\/p>\n

\"\"
Proletkult hareketinin \u00f6nc\u00fclerinden Anatoly Lunacharsky.<\/figcaption><\/figure>\n

Halk k\u00fct\u00fcphaneleri<\/strong><\/p>\n

Nitekim Ekim Devrimi sonras\u0131nda olduk\u00e7a geni\u015f, i\u00e7erisinde \u201cyeti\u015fkin e\u011fitimi\u201dne de yer verilen bir okuma yazma kampanyas\u0131 ba\u015flat\u0131l\u0131r. En \u00fccra k\u00f6ylerde k\u00fct\u00fcphane kurulmas\u0131 te\u015fvik edilir. E\u011fitim, sosyalist devrimin \u00f6ncelikleri aras\u0131nda yerini al\u0131r. Daha \u00f6nce s\u00fcrekli ve bilin\u00e7li olarak ihmal edilmi\u015f halk e\u011fitiminin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 do\u011frultusunda geni\u015f halk kitlelerinde b\u00fcy\u00fck bir talep y\u00fckselmeye ba\u015flar. Yayg\u0131n e\u011fitim, i\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fclerde kendini geli\u015ftirme do\u011frultusunda muazzam bir ilerleme yaratm\u0131\u015f, ayn\u0131 zamanda da onlarda emperyalist sava\u015fa kat\u0131lmaya kar\u015f\u0131 \u00f6nemli bir diren\u00e7 olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.(11)<\/p>\n

Bu sayede burjuva kurumlar\u0131n\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131na ve burjuva toplumundan kalan ideolojilerin \u00f6zg\u00fcn proletarya k\u00fclt\u00fcr\u00fc ad\u0131 alt\u0131nda soyut, sa\u00e7ma hedeflerle \u00f6rg\u00fctlenmesine de genel bilin\u00e7 d\u00fczeyinin y\u00fckseltilmesiyle engel olu\u015fturulmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca bunu desteklemek \u00fczere, bilgiye ula\u015f\u0131m\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak olan halk k\u00fct\u00fcphanelerinin de her yerle\u015fim b\u00f6lgesinde olu\u015fturulmas\u0131 bilgiye a\u00e7 y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n yeti\u015fkin e\u011fitimine destektir.<\/p>\n

Ekim Devrimi\u2019nin e\u011fitim seferberli\u011fiyle ortaya koymu\u015f oldu\u011fu uygulamalar\u0131n bir di\u011fer getirisiyse Marx\u2019\u0131n Birinci Enternasyonal\u2019de alt\u0131n\u0131 \u00e7izmi\u015f oldu\u011fu \u00fc\u00e7 temel prensipten, toplumsal \u00fcretimin art\u0131r\u0131lmas\u0131yla ilgilidir. \u00c7ift\u00e7ilerin \u00fcrettikleri \u00fcr\u00fcnlerin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 alamad\u0131klar\u0131 do\u011frultusundaki rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n sanayi proletaryas\u0131yla aralar\u0131nda derinle\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 \u00e7eli\u015fkilerin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunda yeti\u015fkin e\u011fitimi \u00f6nemli bir rol \u00fcstlenmi\u015ftir. Sava\u015f Kom\u00fcnizmi y\u0131llar\u0131n\u0131n en can al\u0131c\u0131 sorunlar\u0131ndan olan bu rahats\u0131zl\u0131\u011fa, 25 \u015eubat 1920 tarihinde, \u201cGubernia E\u011fitim B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn Yeti\u015fkin-E\u011fitimi \u015eubesi Y\u00f6neticilerince Ger\u00e7ekle\u015ftirilen 3. B\u00fcy\u00fck- Rusya Konferans\u0131\u201dnda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada de\u011finen Lenin(12), yeti\u015fkin e\u011fitiminin sanayi ve tar\u0131m kesimlerinde ortaya \u00e7\u0131kan farkl\u0131 \u00fcretim-sonu\u00e7 ili\u015fkilerinin her iki taraf\u0131n da birbirlerinin gereksinimlerine y\u00f6nelik \u00fcretim programlar\u0131n\u0131 do\u011fru bir bi\u00e7imde kavramalar\u0131n\u0131 sa\u011flayarak, ortakla\u015fa bir plan\/programla s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde ortadan kald\u0131rabileceklerini \u00f6\u011frendiklerine vurgu yapmaktad\u0131r.<\/p>\n

Lenin devrim sonras\u0131nda devletin, dolay\u0131s\u0131yla da kom\u00fcnist partisinin \u00f6nemli g\u00f6revlerinden biri olarak i\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fc y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131 ileriye g\u00f6t\u00fcrecek teknolojik at\u0131l\u0131mlar\u0131n tasar\u0131mlar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak yeti\u015fkin e\u011fitimine a\u011f\u0131rl\u0131k verilmesini g\u00f6stermektedir. Her iki kesimde de insanlar\u0131n nesnel olarak ortaya \u00e7\u0131kan \u00e7eli\u015fkileri kavramas\u0131 ve bunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne ili\u015fkin ortak\/e\u015fg\u00fcd\u00fcml\u00fc y\u00f6ntemler geli\u015ftirmesi, bunun herkesin yarar\u0131na oldu\u011funu kabul etmeleri e\u011fitimin hedefi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\"\"K\u00fcba\u2019da da 1959 devrimi sonras\u0131nda e\u011fitim ve k\u00fclt\u00fcrel projelerin merkezi bir disipline ba\u011fl\u0131 olarak ele al\u0131nm\u0131\u015f olmalar\u0131(13) bu ilkenin bir uzant\u0131s\u0131d\u0131r. Lenin, bu kapsama giren \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n merkezi disiplin d\u0131\u015f\u0131nda ele al\u0131nma giri\u015fimlerine \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Lenin ayr\u0131ca, 1920 Ekim\u2019inde, Luna\u00e7arski\u2019nin Izvestia<\/em>\u2019da \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan uyar\u0131lar\u0131na istinaden ayn\u0131 ay i\u00e7erisinde yap\u0131lacak olan Proletkult Kongresi\u2019ni hedef alarak, t\u00fcm k\u00fclt\u00fcrel etkinliklerin Halk\u0131n E\u011fitim Komiserli\u011fi b\u00fcnyesinde yap\u0131lanmas\u0131 gere\u011fi(14) \u00fczerinde durmu\u015ftu. E\u011fitim ve k\u00fclt\u00fcrle ilgili hi\u00e7bir giri\u015fim amac\u0131 proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kurmak olan kom\u00fcnist partisinin denetimi d\u0131\u015f\u0131nda kalmamal\u0131yd\u0131.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de \u00f6rne\u011fin, K\u00fcba\u2019n\u0131n e\u011fitim sisteminde, k\u00fclt\u00fcr politikalar\u0131nda ve bunlarla ilgili uygulamalarda da al\u0131nacak kararlar, politika de\u011fi\u015fiklikleri veya \u201cg\u00fcncellemeler\u201d yaln\u0131zca E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan kararla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ki, bakanl\u0131k ve h\u00fck\u00fcmet anayasas\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a \u201csosyalist bir i\u015f\u00e7i devleti\u201d oldu\u011fu h\u00fckm\u00fc(15) bulunan K\u00fcba\u2019n\u0131n yegane politik \u00f6rg\u00fct\u00fc olan kom\u00fcnist partinin kontrol ve sorumlulu\u011fu alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

Lenin, Proletkult kongresine uyar\u0131 \u015feklinde ele ald\u0131\u011f\u0131 -yar\u0131m kalan- ele\u015ftiri notlar\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a, i\u015f\u00e7i devletinde, a) hi\u00e7bir k\u00fclt\u00fcr giri\u015fiminin Marksizm d\u0131\u015f\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnceleri temel alamayaca\u011f\u0131n\u0131, bunlara y\u00f6nelemeyece\u011fini, b) proleter k\u00fclt\u00fcr\u00fc ad\u0131 alt\u0131nda birtak\u0131m yeni, olmad\u0131k \u015feyler yerine, mevcut k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131n\u0131n Marksist d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ve proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcrecindeki m\u00fccadele ve ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 temel al\u0131narak, en iyi yan ve geleneklerinin geli\u015ftirilmesi gerekti\u011fini, c) bu giri\u015fimlerin Halk\u0131n E\u011fitim Komiserli\u011fi\u2019nin b\u00fcnyesi d\u0131\u015f\u0131nda olmayaca\u011f\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc, Proletk\u00fclt = Rusya Kom\u00fcnist Partisi + E\u011fitim Komiserli\u011fi oldu\u011funu ve d) zaten Proletk\u00fclt\u2019\u00fcn E\u011fitim Komiserli\u011fi\u2019yle i\u00e7 i\u00e7e ve birlikte olmas\u0131 gere\u011fini vurgulamaktad\u0131r.(16)<\/p>\n

Kapitalizmin \u201capolitizm\u201d dayana\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n

Lenin ve Ekim Devrimi\u2019nin \u00f6nc\u00fc kadrolar\u0131 sosyalist cumhuriyetin e\u011fitim politikalar\u0131n\u0131 belirlerken b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde burjuva uygulamalar\u0131n\u0131n \u00e7eli\u015fkilerinden, emek\u00e7i s\u0131n\u0131flar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fimini engelleyen politikalar\u0131ndan hareket ettiler. Lenin, yeni devrimci h\u00fck\u00fcmetin Halk\u0131n E\u011fitim Komiserli\u011fi\u2019nin, insanlar\u0131n \u00f6\u011frenmesine ve di\u011ferlerini e\u011fitmesine yard\u0131mc\u0131 olmak g\u00f6revini yerine getirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u0131srarla \u00e7iziyordu17<\/a>. Bu, kom\u00fcnistlerin proletaryan\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ilkesi dahilindeki acil g\u00f6revlerinden biriydi. Burjuva toplumunda e\u011fitim halka, \u201capolitik\u201d ya da, \u201chi\u00e7-politik\u201d olma hallerini empoze eden ve ayn\u0131 zamanda da halk\u0131 kilise ve \u00f6zel m\u00fclk edinme bask\u0131s\u0131 ve haylice a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k kompleksi alt\u0131nda tutan bir, \u201ckafa buland\u0131rma arac\u0131\u201dyd\u0131. Bu sayede de burjuva kendince, halk\u0131n s\u0131rt\u0131ndan hi\u00e7 inmemeyi garanti alt\u0131na alm\u0131\u015f oluyordu.<\/p>\n

\"\"
Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde beden e\u011fitimi.<\/figcaption><\/figure>\n

\u015e\u00f6yle devam ediyordu Lenin: \u201cBurjuva devletinde, her ne denli burjuva toplumunca ink\u00e2r edilse de politik i\u015fleyi\u015fle e\u011fitim \u00e7ok s\u0131k\u0131 bir i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisindedir. Bizse bu durumu kendi a\u00e7\u0131m\u0131zdan ink\u00e2r etmiyoruz, fark\u0131m\u0131z budur.(18)\u00a0Biz, \u00f6yle \u00fctopik d\u00fc\u015f\u00fcncenin sand\u0131\u011f\u0131 gibi i\u015f\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n sosyalist toplum d\u00fczenine d\u00fcnden haz\u0131r oldu\u011funa inanm\u0131yoruz. Emek\u00e7i s\u0131n\u0131flar\u0131n tarihi de bunu zaten a\u00e7\u0131k\u00e7a kan\u0131tlamakta. Sosyalizme haz\u0131r olma durumu ancak ve ancak \u00e7ok kapsaml\u0131 bir end\u00fcstrile\u015fmenin ard\u0131ndan gelecek grev m\u00fccadeleleri ve politik \u00f6rg\u00fctlenmeyle ortaya \u00e7\u0131kar. Sosyalist devrimin ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmesi ancak proletaryan\u0131n kendisini s\u00f6m\u00fcrenleri alt edebilecek yeterlili\u011fe, donan\u0131ma ula\u015fabilmesiyle m\u00fcmk\u00fcn olabilir\u201d.(19)<\/p>\n

Yani, siyasi iktidar\u0131n ele ge\u00e7irilmesiyle i\u015f bitmiyor, tersine as\u0131l g\u00f6rev o zaman ba\u015fl\u0131yordu. K\u00fclt\u00fcrel boyutlarda da burjuvaziye, burjuvazinin s\u0131n\u0131f ideolojisine kar\u015f\u0131 koyabilecek, insan ya\u015fam\u0131ndan bunu silecek kapasitenin ortaya \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 gerekiyordu. Bu, zaten burjuva d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 sosyalistlerin devrimi beklemeden a\u00e7acaklar\u0131, a\u00e7malar\u0131 gereken sava\u015fla da i\u00e7 i\u00e7edir.<\/p>\n

Lenin, iktidar\u0131n ele ge\u00e7irilmesiyle birlikte kendilerinden k\u0131yas kabul edilemeyecek denli g\u00fc\u00e7l\u00fc bir durumda olan \u201cb\u00fct\u00fcn d\u00fcnya burjuvazisi\u201dni kar\u015f\u0131lar\u0131na ald\u0131klar\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla askeri m\u00fccadelenin yan\u0131 s\u0131ra ve daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ideolojik donan\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayacak olan e\u011fitime \u00f6nem verilmesi gere\u011fini vurgulamaktad\u0131r. Ekim Devrimi, d\u00f6nemsel olarak kritik bir s\u00fcre\u00e7 ya\u015famaktad\u0131r. D\u00fcnya kapitalizmi daha \u00f6nce hi\u00e7 kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131, kar\u015f\u0131la\u015fmay\u0131 hi\u00e7 ummad\u0131\u011f\u0131 bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r: G\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcnde bir i\u015f\u00e7i devleti kurulmaktad\u0131r. Bunun engellenmesi i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc yola, zora ba\u015fvuracaklard\u0131r.<\/p>\n

Yepyeni bir al\u0131\u015fkanl\u0131klar silsilesinin ortaya konulmas\u0131, bunlar\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi ve bu de\u011ferlere sahip \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 s\u00fcreci hi\u00e7 ku\u015fkusuz onlarca y\u0131l\u0131 alacakt\u0131r ve bu ancak, politik \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 taraf\u0131ndan s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi ko\u015fuluna ba\u011fl\u0131d\u0131r. B\u00f6ylelikle t\u00fcm emek\u00e7ilerin bu do\u011frultuda e\u011fitilmeleri olana\u011f\u0131 do\u011far. Proleter de\u011ferlerin hangi d\u00fczeyde, nereye kadar e\u011fitimle verilece\u011fine yine proletarya karar verecektir. Bu konuda da partinin e\u011fitimci, \u00f6rg\u00fctleyici ve \u00f6nc\u00fc rol\u00fcn\u00fc yerine getirmesi gerekir. Partinin bu do\u011frultudaki i\u015flevi tek bir prensipten g\u00fc\u00e7 al\u0131r: Kom\u00fcnist kadrolar\u0131n proletaryan\u0131n ruhunu \u00f6z\u00fcmseyerek onlar\u0131n ya\u015fam\u0131na kat\u0131l\u0131p, onlar\u0131n burjuva aldatmacalar\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00f6zlerinin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamalar\u0131!(20)<\/p>\n

Burada Lenin\u2019in \u00f6zellikle proletaryan\u0131n kendi e\u011fitim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 yaratmas\u0131 gere\u011fi do\u011frultusunda yapt\u0131\u011f\u0131 vurgu, d\u00f6nemin e\u011fitim kurumlar\u0131na hakim olan burjuva ideolojisiyle ilgiliydi. Lenin, ayn\u0131 konu\u015fmada \u00f6\u011fretmenlerin sosyalist devrime \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir bi\u00e7imde direndiklerinden s\u00f6z ediyor.<\/p>\n

Burjuva ideolojisi \u00f6\u011fretmenler aras\u0131nda k\u00f6kl\u00fc bir yere sahip ve bu durum i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n tam iktidar olabilme yolundaki ciddi engellerden biridir. Dolay\u0131s\u0131yla partinin \u00f6\u011fretmenler i\u00e7inde de ciddi bir politik \u00e7al\u0131\u015fma yapmas\u0131 gerekmektedir. Kom\u00fcnist ruhun \u00f6\u011fretmenlere anlat\u0131lmas\u0131 bunun i\u00e7in de partili \u00f6\u011fretmen kadrolar\u0131n\u0131n yeti\u015ftirilmesi, eski al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n, geleneklerin ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f bi\u00e7imlerinin bir an \u00f6nce tasfiye edilmeleri gerekmektedir:<\/p>\n

\u201cDevrim yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda her \u015fey kendili\u011finden s\u0131f\u0131rlanm\u0131\u015f olmuyor. Yani sizin elinizde \u015fekil verilmeyi bekleyen yumu\u015fak bir oyun hamuru yok. Tam tersine size direnen her an elinizden kay\u0131p gidecek ve hatta elinizi kullan\u0131lmaz hale getirecek, y\u0131llar\u0131n kemikle\u015ftirdi\u011fi bir \u2018\u015fekil\u2019 var. \u0130\u015fte mesele, m\u00fccadele bu \u015feklin k\u0131r\u0131l\u0131p par\u00e7alanmadan gev\u015fetilmesi, formunun de\u011fi\u015ftirilmesi. E\u011fitim de bunu yapmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc.<\/p>\n

\u201cE\u011fitimde a\u011f\u0131rl\u0131k, ekonominin geli\u015ftirilmesine verilmelidir. \u0130nsan ya\u015fam\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesi, g\u00fcvenceler edinilmesi \u00fcretimin art\u0131r\u0131lmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle temel gereksinimlerin sa\u011flanmas\u0131 ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n d\u00fczene girmesi -herkese ula\u015fabilmesi \/ CD-, end\u00fcstrile\u015fmenin, kapitalist mant\u0131\u011f\u0131n etkisinden kurtar\u0131lmas\u0131 gerekir. Kom\u00fcnizmin anlam\u0131 bunlar\u0131n yerle\u015fmesini sa\u011flayacak ajitasyon ve propagandan\u0131n emek\u00e7i s\u0131n\u0131flar aras\u0131nda yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak e\u011fitimin hayata ge\u00e7mesiyle ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r.”(21)<\/p>\n

Halk kesimlerine s\u0131n\u0131f bilincinin ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong><\/p>\n

Lenin, 30 Ocak 1919\u2019daki bakanlar kurulu toplant\u0131s\u0131nda \u00fclkedeki k\u00fct\u00fcphanelerin ne \u015fekilde hizmet verdiklerini sorgulayan bir dizi karar \u00f6nerisi g\u00fcndeme getirdi. Bu \u00f6neriler t\u00fcm k\u00fct\u00fcphanelerin ve okuma odalar\u0131n\u0131n bakanlar kuruluna ayl\u0131k olarak geli\u015fmeleri rapor edecek bir i\u015fleyi\u015fin oturtulmas\u0131 \u015feklinde bakanlar kurulunca karara ba\u011fland\u0131. Bu karar uyar\u0131nca k\u00fct\u00fcphane ve okuma odalar\u0131n\u0131n say\u0131lar\u0131n\u0131n ve bunlara sa\u011flanacak kitap dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131n h\u0131zla art\u0131r\u0131lmas\u0131, bu art\u0131\u015f\u0131n bu birimlerce d\u00fczenli olarak rapor edilmesi, ayr\u0131ca okur say\u0131s\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in birimlerin yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar, okurun ilgilendi\u011fi konularda kaynaklara\/kitap ve dok\u00fcmanlara rahat\u00e7a ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, h\u00fck\u00fcmetin ald\u0131\u011f\u0131 kararlar\u0131n ve kanunlar\u0131n, h\u00fck\u00fcmet politikalar\u0131n\u0131n herkese ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 do\u011frultusunda birimlerin yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma, okuma birimlerinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\/\u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczeni ve saatleri, ula\u015ft\u0131klar\u0131 kesimler ve t\u00fcm bunlarla birlikte, birim \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n okur say\u0131s\u0131n\u0131, hizmet kalitesini ve kitap dok\u00fcman say\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitlendirmeleri\/art\u0131rmalar\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda alacaklar\u0131 \u00f6d\u00fcller belirli kurallara ba\u011flanmaktayd\u0131. Lenin\u2019in bu hassasiyeti Marksizmin e\u011fitime ama yaln\u0131zca okullarla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil, genel olarak halk, insan e\u011fitimine, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ve siyasi bilincin y\u00fckseltilmesine verdi\u011fi \u00f6nem a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r.(22)<\/p>\n

Lenin, e\u011fitimin yaln\u0131zca okuma yazma \u00f6\u011fretmekle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalamayaca\u011f\u0131na vurgu yaparak \u00f6zg\u00fcn bir Sovyet ekonomisinin ortaya \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131nda bunun yeterli olamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu. K\u00fclt\u00fcr\u00fcn geli\u015ftirilmesi, -burjuvazinin getirdi\u011finden- daha \u00fcst a\u015famaya ta\u015f\u0131nmas\u0131 gerekiyordu. Ancak insanlar\u0131n okuma yazma yeteneklerini kullanabilecekleri, geli\u015ftirebilecekleri bir yay\u0131n kampanyas\u0131,<\/p>\n

yay\u0131nlar\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ve en \u00f6nemlisi de bu yay\u0131nlar\u0131n ger\u00e7ekten okunmas\u0131 ve anla\u015f\u0131lmas\u0131 \u015fartt\u0131. Ancak bu \u015fekilde okuma yazma \u00f6\u011frenmenin bir yarar\u0131 olabilirdi. Lenin, bunun yeterince sa\u011flanamamas\u0131ndan, bu ama\u00e7la da\u011f\u0131t\u0131lan materyalin yaln\u0131zca d\u00f6rtte birinin bu hedefe ula\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan yak\u0131n\u0131yordu. \u00c7ok zor ko\u015fullar alt\u0131nda yarat\u0131lan kaynaklar\u0131n verimli ve tam bir \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 gerekiyordu. K\u00fclt\u00fcrel seviye her ne pahas\u0131na olursa olsun y\u00fckselmeliydi. K\u00f6yl\u00fc, \u00f6\u011frendi\u011fi okuma yazmay\u0131, \u00fcretimin art\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeni tar\u0131m tekniklerinin geli\u015ftirilmesi ve kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in, toplumsal \u00fcretimin art\u0131r\u0131lmas\u0131 do\u011frultusunda kullanmay\u0131 \u00f6\u011frenmeliydi.(23)<\/p>\n

\"\"
68\u2019li gen\u00e7lik \u00f6nderlerinden Harun Karadeniz \u201cE\u011fitim \u00dcretim \u0130\u00e7indir\u201d adl\u0131 bir bro\u015f\u00fcr kaleme alm\u0131\u015ft\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

Harun Karadeniz ve \u201cE\u011fitim \u00dcretim \u0130\u00e7indir\u201d<\/strong><\/p>\n

Burada, T\u00fcrk devrimcisi Harun Karadeniz\u2019in gen\u00e7 ya\u015fta \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ve ancak \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra, E\u011fitim \u00dcretim \u0130\u00e7indir<\/em>(24) ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla bas\u0131labilmi\u015f olan bro\u015f\u00fcr\u00fc anmak gerekiyor. Haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda sosyalizmi ya da kom\u00fcnizmi \u00f6vmek su\u00e7 say\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan Karadeniz, bro\u015f\u00fcr\u00fcnde ad\u0131n\u0131 anmadan sosyalizmin bir \u00fcretim toplumu oldu\u011funu, kapitalist e\u011fitim sistemininse d\u00fc\u015f\u00fcnmeden ya\u015fayan, yaln\u0131zca t\u00fcketen bencil bireyler yeti\u015ftirmeye y\u00f6nelik \u00f6rg\u00fctlendi\u011fini T\u00fcrkiye\u2019deki e\u011fitim yanl\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ele alarak ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde g\u00f6steriyor. Bu \u00e7al\u0131\u015fma, T\u00fcrkiye\u2019deki e\u011fitim sistemine y\u00f6neltilen derli toplu bir ele\u015ftiri olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde e\u011fitimin kendi prensiplerini nas\u0131l geli\u015ftirdi\u011fini \u00f6zetleyen o y\u0131llar\u0131n sosyalist devrimcilerinin pek de \u00fczerinde durmad\u0131klar\u0131 \u00f6nemli bir a\u00e7\u0131\u011f\u0131 kapatmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00dcretimin art\u0131r\u0131lmas\u0131 yaln\u0131zca Sava\u015f Kom\u00fcnizmi d\u00f6neminin ola\u011fan\u00fcst\u00fc ko\u015fullar\u0131n\u0131n zorlamas\u0131yla de\u011fil, i\u015f\u00e7i devletindeki genel refah d\u00fczeyinin istikrarl\u0131 bir \u015fekilde ve herkese e\u015fit y\u00fckseltilmesi i\u00e7in gerekiyordu. Ki\u015filerin inisiyatif alma kapasitelerinin geli\u015ftirilmesi ve di\u011ferlerinin e\u011fitimine aktif olarak kat\u0131lmalar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 istikrarl\u0131 \u00fcretim art\u0131\u015f\u0131n\u0131n dinamosunu olu\u015fturacakt\u0131. Bu nedenle de Lenin \u0131srarla, bedeli ne olursa olsun \u00fcretimin art\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini savunuyor, bunun i\u00e7in de i\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fcleri tart\u0131\u015fma zeminine \u00e7ekecek me\u015fru olanaklar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyordu. Devrim devam ederken insanlar\u0131n haklar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenerek toplumsal me\u015fruiyet \u00e7er\u00e7evesinde ne \u015fekilde m\u00fccadele etmeleri gerekti\u011fini \u00f6\u011frenmeleri ya\u015famsal bir \u00f6nem ta\u015f\u0131maktayd\u0131. Me\u015fruiyet d\u0131\u015f\u0131 y\u00f6ntemlere kap\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 devrimin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fini tehlikeye atacakt\u0131 ve bunun e\u011fitim yoluyla \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmeliydi. \u0130nsanlar \u00e7ekinmeden d\u00fc\u015f\u00fcncelerini \u00f6ne s\u00fcrebilmeli, bunun i\u00e7in de yeterli bilin\u00e7 d\u00fczeyine eri\u015fecek olanaklardan rahat\u00e7a yararlanmalar\u0131n\u0131n bir hak oldu\u011funu kavramalar\u0131na destek olunmal\u0131yd\u0131. Bu do\u011frultuda e\u011fitimi y\u00fcr\u00fctecek kadrolar\u0131n dolamba\u00e7l\u0131 yollara, s\u00fcsl\u00fc laflara ba\u015fvurmadan, yeri geldi\u011finde de kendi bilgisizliklerini hi\u00e7 saklamaya gerek duymadan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, yapt\u0131klar\u0131 i\u015fleri s\u00fcrekli g\u00f6zden ge\u00e7irmeleri, ekonomik geli\u015fmeleri hi\u00e7bir yanl\u0131\u015f bilgilendirmeye sapmadan a\u00e7\u0131k\u00e7a herkesle payla\u015fmal\u0131yd\u0131lar.(25)<\/p>\n

\"\"
K\u00fcba\u2019da \u00f6\u011frenciler yar\u0131m g\u00fcn tarlalarda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/figcaption><\/figure>\n

Militan materyalizm<\/strong><\/p>\n

Sosyalizmde e\u011fitimin nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011finin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde insan eme\u011finin s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcne dayal\u0131 s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumlardaki, kapitalizmdeki uygulamalar\u0131ndan yola \u00e7\u0131k\u0131larak bu toplumsal yap\u0131lar\u0131n temel prensiplerde meydana getirdi\u011fi bozulman\u0131n, \u00e7arp\u0131kl\u0131\u011f\u0131n giderilmesi oldu\u011fundan yola \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131. T\u0131pk\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz K\u00fcba pedagoji anlay\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011fu gibi, e\u011fitimin temel prensiplerinin sosyalist prensipler \u015feklinde bir alt basma\u011fa ayr\u0131lmas\u0131ndan \u00e7ok, sosyalizmin genel politikalar\u0131ndaki e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n asl\u0131nda bu prensipleri i\u00e7erdi\u011fini ortaya \u00e7\u0131karmak \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Sosyalist uygulamada e\u011fitimin temel prensipleri insan\u0131n tam e\u015fitli\u011fine, zihin ve beden g\u00fcc\u00fcn\u00fcn geli\u015fimine ula\u015f\u0131m olanaklar\u0131n\u0131n tam yarat\u0131lmas\u0131na ve toplumsal \u00fcretimin, maddi refah\u0131n s\u00fcrekli art\u0131\u015f\u0131n\u0131n geriye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan bir istikrar kazanmas\u0131na hizmet eder. Bu yukar\u0131da al\u0131nt\u0131lar\u0131 yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalardan \u00f6zetlenecek olursa, sosyalist devrim \u00f6ncelikle kara cehalet<\/strong>in ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in kollar\u0131 s\u0131vamal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle burjuva toplumsal ili\u015fkilerinde bilin\u00e7li olarak ihmal edilen okuma yazma ve okumayla k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fimin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 acil bir programa ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. E\u011fitim, herkes i\u00e7in ayn\u0131 \u015fekilde, kademeli ve yayg\u0131n olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilmeli, ileri e\u011fitimin \u00f6n\u00fc t\u00fcm\u00fcyle ve yine herkes i\u00e7in a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r. Marx\u2019\u0131n i\u015faret etti\u011fi \u015fekilde, e\u011fitim temel prensiplerinden belki de en \u00f6nemli olan\u0131, toplumsal refah\u0131n y\u00fckseltilmesini sa\u011flayacak programlar\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu yap\u0131l\u0131rken, ahlaki de\u011ferlerin y\u00fckseltilmesinin de g\u00f6zetilmesi ayn\u0131 derecede \u00f6nemlidir. Lenin\u2019in \u00fczerinde s\u0131kl\u0131kla durmu\u015f oldu\u011fu, yukar\u0131da da \u00e7e\u015fitli al\u0131nt\u0131lar\u0131 yap\u0131lan bu g\u00f6rev, \u201cben\u201d ve \u201cbiz\u201din toplumsal ya\u015famda i\u00e7 i\u00e7eli\u011fini sa\u011flar, bireyin \u00e7e\u015fitli \u00f6rg\u00fctlenmeler alt\u0131nda toplumla dayan\u0131\u015fma i\u00e7erisine girmesini te\u015fvik eder.<\/p>\n

Ki\u015finin kendi kendisini y\u00f6netebilecek yeterlili\u011fe eri\u015fmesi ancak bu dayan\u0131\u015fma sayesinde olur. Ki\u015fi, toplumun ve bir b\u00fct\u00fcn olarak insanl\u0131\u011f\u0131n ilerleyebilmesi i\u00e7in nelere uymas\u0131, neleri \u00f6nceli\u011fine almas\u0131 do\u011frultusunda bir \u201cbilin\u00e7 disiplini\u201d geli\u015ftirir. Bu sayede de yeni toplumsal ili\u015fkilerin, yeni ahlaki de\u011ferlerini hayata ge\u00e7irecek ve s\u00fcreklile\u015ftirecek d\u00fczen teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olur. E\u011fitim her a\u015famada ki\u015filerin bu a\u015famalar\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bi\u00e7imde \u00f6z\u00fcmseyecekleri ak\u0131l ve cesareti \u00f6\u011fretebilmeli, bu s\u00fcre\u00e7lerde olu\u015facak farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerin \u00f6zg\u00fcr ve s\u0131n\u0131rs\u0131zca tart\u0131\u015f\u0131labilmesinin zeminini yaratmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcm bu de\u011fi\u015fimlerin hayata ge\u00e7irilmesi kararl\u0131, h\u0131zl\u0131, \u201cmilitanca\u201d bir uygulama anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktayd\u0131. 1917 Ekim Devrimi kurucular\u0131 bunu g\u00f6rd\u00fcler, tart\u0131\u015ft\u0131lar ve teredd\u00fct etmeden harekete ge\u00e7tiler.<\/p>\n

Halk\u0131n Sosyal G\u00fcvenli\u011fi Komiserli\u011fi<\/strong><\/p>\n

Alexandra Kollontai, bu \u00f6nemi kavram\u0131\u015f devrim \u00f6nderlerinden biridir. Ekim Devrimi s\u00fcrecinde \u00f6zellikle bebek ve anne sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n insani gereklerin yan\u0131 s\u0131ra devrimi s\u00fcrd\u00fcrecek olan yeni ku\u015faklar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne denli can al\u0131c\u0131 oldu\u011fu tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 s\u00fcrekli g\u00fcndemde tuttu ve Ekim\u2019in hemen ard\u0131ndan sorumlulu\u011funu \u00fcstlendi\u011fi Halk\u0131n Sosyal G\u00fcvenli\u011fi Komiserli\u011fi\u2019ni do\u011frudan bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n merkezi haline getirdi. \u0130\u015fe \u00f6ncelikle bu ama\u00e7la kurulmu\u015f fakat i\u015flev g\u00f6rmeyen ya da i\u015flevi amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131na sapm\u0131\u015f kurumlar\u0131 sosyalist devletin sorumlulu\u011fu alt\u0131na alarak d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekle ba\u015flad\u0131. \u0130lk elde g\u00f6revi anne sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak olan \u00fclke d\u00fczeyindeki t\u00fcm kurumlar\u0131n yerel h\u00fck\u00fcmetlerin b\u00fcnyesinde, merkezi h\u00fck\u00fcmetin kontrol\u00fcne girmesini sa\u011flad\u0131. Kurumlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n do\u011frudan temsilcilerinden olu\u015facak bir komisyonun denetiminde olacakt\u0131. Kollontai, t\u00fcm i\u015f\u00e7i, asker, k\u00f6yl\u00fc sovyetlerine bu komisyonu y\u00fcr\u00fctecek olan temsilcilerini se\u00e7ip merkeze g\u00f6ndermelerini istedi. \u00c7ok k\u0131sa bir zamanda da merkezi komisyonun \u00e7al\u0131\u015fma kriterlerini yasala\u015ft\u0131racak bir tasar\u0131y\u0131 haz\u0131rlayarak merkezi h\u00fck\u00fcmetin \u00f6n\u00fcne getirdi. Buna g\u00f6re, 31 Ocak 1918\u2019de yay\u0131mlanan bir kararnameyle komisyonun sorumluluklar\u0131 \u015fu \u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda toplanmaktayd\u0131: 1) \u00c7ocuklar\u0131n tam korunma alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, \u00f6zellikle bebek \u00f6l\u00fcmlerinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi; 2) \u00e7ocu\u011fun, en k\u00f6kl\u00fc anlam\u0131yla sosyalist aile olarak tan\u0131mlanacak bir ortam i\u00e7erisinde yeti\u015ftirilmesi (bu do\u011frultuda, bebe\u011fin do\u011fumuyla birlikte toplumsal bak\u0131m\u0131n\u0131n ortak bir bi\u00e7imde \u00fcstlenilece\u011fi anne ve bebek evlerinin kurulmas\u0131); 3) \u00e7ocu\u011fun akli ve fiziki geli\u015fimini sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bi\u00e7imde tamamlayaca\u011f\u0131 ortam\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi.(26)<\/p>\n

E\u011fitimin temel prensiplerinin uygulanabilmesinin ancak e\u011fitimin sosyalist devrimin s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flayacak bir uygulamay\u0131 y\u00fcklenmesiyle m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Lenin bu do\u011frultuda, e\u011fitimin prensiplerini iyi kavram\u0131\u015f parti kadrolar\u0131n\u0131n dini yobazl\u0131kla m\u00fccadelesine \u00f6zel bir \u00f6nem atfeder. Lenin\u2019e g\u00f6re, din yobazl\u0131\u011f\u0131na ve burjuvazinin dini etkili bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc arac\u0131 olarak kullanmas\u0131na kar\u015f\u0131 ateizmin yayg\u0131n bir \u015fekilde kitlelere anlat\u0131lmas\u0131 gerekir.(27) Lenin, zaman\u0131nda Engels taraf\u0131ndan da \u00f6nemle \u00fczerinde durulmu\u015f olan, 18. y\u00fczy\u0131l militan ateist edebiyat eserlerinin terc\u00fcme edilerek yayg\u0131n bir \u015fekilde okunmas\u0131n\u0131, kitlelere okutulmas\u0131n\u0131 \u00f6nermektedir. Lenin, yine o y\u0131llarda Rus\u00e7ada \u00e7\u0131kan, R. Y. Wipper\u2019in, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n K\u00f6kenleri <\/em>ve Arthur Drews\u2019\u0131n, \u0130sa\u2019n\u0131n Y\u00fcceltilmesi <\/em>adl\u0131 kitaplar\u0131 \u00f6rnek g\u00f6stermektedir.(28)<\/p>\n

\"\"
Ekim Devrimi\u2019nin \u00f6nderlerinden Alexandra Kollontai, devrimin hemen ard\u0131ndan sorumlulu\u011funu \u00fcstlendi\u011fi Halk\u0131n Sosyal G\u00fcvenli\u011fi Komiserli\u011fi\u2019ni anne ve bebek sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n merkezi haline getirdi.<\/figcaption><\/figure>\n

Ekim devriminin insanl\u0131\u011fa getirdi\u011fi kazan\u0131mlar\u0131n korunmas\u0131 \u00f6nceli\u011fi, ilk devrim y\u0131llar\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca hedefi olmu\u015ftur. E\u011fitimin Sovyetler Birli\u011fi genelinde yeniden \u00f6rg\u00fctlenmesi de bu hedefin en \u00f6nemli par\u00e7as\u0131 olarak ele al\u0131nd\u0131. Devrimin \u201cilk y\u0131llar\u0131\u201dn\u0131 on, on be\u015f y\u0131ll\u0131k bir s\u00fcre\u00e7 olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmek yerinde olur. Fa\u015fist tehdidin Avrupa\u2019da \u00f6nce iktidarlar\u0131 kontrol alt\u0131na al\u0131p daha sonra da bizzat iktidarlar\u0131, hem de demokratik (!) se\u00e7imlerle ele ge\u00e7irmesinin ard\u0131ndan sosyalizmin politikalar\u0131nda, e\u011fitimdeki uygulamalar\u0131 da ister istemez etkileyecek olan de\u011fi\u015fiklikler meydana geldi. Giderek artan d\u00fcnya sava\u015f\u0131 tehdidi insani geli\u015fme kayg\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne askeri rekabeti koyarak toplumsal de\u011fi\u015fimin dinamosu olan militan materyalizmi, \u201canavatan\u0131n korunmas\u0131\u201d \u00f6nceli\u011finin arkas\u0131na itmi\u015f oldu.<\/p>\n

Ancak burada bizleri ilgilendiren herhangi bir d\u00f6nemsel politika de\u011fi\u015fikli\u011finin etkisine girmeksizin prensiplerini bu d\u00f6nemde hayata ge\u00e7irmeyi ba\u015faran e\u011fitimin, sosyalizmle birlikte ald\u0131\u011f\u0131 mesafenin ortaya konulmas\u0131d\u0131r. Ekim Devrimi\u2019nin pedagoji alan\u0131na a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 olanaklar\u0131n \u00f6nde gelen temsilcilerinden ve devrimin merkez kadrolar\u0131ndan Nadezhda Krupskaya\u2019n\u0131n 1924-1936 d\u00f6nemi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 derleyen, Kom\u00fcnist Ahlak <\/em>ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitapta burjuva kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fcyle yok etme konusundaki tavizsiz \u00e7abalar, nedenleriyle birlikte anlat\u0131l\u0131yor.(29)<\/p>\n

Kom\u00fcnizm bir mezhep de\u011fildir!<\/strong><\/p>\n

Gen\u00e7lere, \u201cKi\u015fisel ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131, m\u00fccadele nedenimiz olan kom\u00fcnizmin in\u015fas\u0131yla ba\u011fda\u015ft\u0131rmak zorunday\u0131z\u201d diye hitap ediyor Krupskaya, 12 Temmuz 1924\u2019teki Rusya Gen\u00e7 Kom\u00fcnistler Birli\u011fi\u2019nin 6. Kongresi\u2019nde yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada. \u201cAma\u201d diye devam ediyor, \u201cbu zorunluluk hi\u00e7bir \u015fekilde ki\u015fisel ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131n reddi anlam\u0131na gelmez. Kom\u00fcnizm bir mezhep<\/strong> de\u011fildir ve bu t\u00fcr sofuluk<\/strong>lar\u0131n kom\u00fcnizmde yeri olamaz.\u201d(30)<\/p>\n

\"\"
Nadejda Krupskaya (Lenin\u2019in e\u015fi) ya\u015fam\u0131n\u0131 devrimci pedagoji alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalara adam\u0131\u015ft\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

Krupskaya, Ekim Devrimi\u2019nin iktidar\u0131 ele almas\u0131yla birlikte insanl\u0131\u011f\u0131n kendi geli\u015fiminin \u00f6n\u00fcne set \u00e7eken engelleri ortadan kald\u0131rma f\u0131rsat\u0131 yakalad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamaktayd\u0131. Sosyalizm, hayat\u0131 bireyler i\u00e7in geli\u015ftirme ve zenginle\u015ftirmenin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7maktayd\u0131 ve buna sahip \u00e7\u0131kmak i\u00e7in birey olman\u0131n unutulmas\u0131 de\u011fil, bireyin m\u00fccadele g\u00fcc\u00fcn\u00fcn di\u011ferleriyle birlikte ortaya konmas\u0131 gerekiyordu. Birey inand\u0131\u011f\u0131 \u015fey i\u00e7in m\u00fccadele etmeyi \u00e7evresindekilerle birlikte ger\u00e7ekle\u015ftirilmeliydi. Kendisi gibi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor diye di\u011ferlerini d\u0131\u015flamak, yaln\u0131zca kendisi gibi d\u00fc\u015f\u00fcnenlerle birlikte olmay\u0131 aramak kom\u00fcnist bir tav\u0131r olamazd\u0131; tersine kom\u00fcnizmin i\u00e7selle\u015ftirilmesine, yani kom\u00fcnizmin t\u00fcm insanl\u0131k i\u00e7in gereklili\u011finin kavranmas\u0131na engel \u00e7\u0131kart\u0131rd\u0131. Krupskaya bundan yola \u00e7\u0131karak konu\u015fmas\u0131nda, sosyalizmin in\u015fas\u0131 bahanesiyle kocas\u0131n\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131, yak\u0131n \u00e7evresini bo\u015flayan kad\u0131n parti militanlar\u0131n\u0131 da \u00f6rnek vererek ele\u015ftiriyordu. Militanl\u0131k ailenin yok say\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bir s\u0131\u011f\u0131nak olamazd\u0131.<\/p>\n

S\u0131n\u0131fl\u0131 toplumlar\u0131n e\u011fitimi kullanarak insanl\u0131\u011fa binlerce y\u0131ld\u0131r telkin etti\u011fi ve emek\u00e7ileri teslim alan bencilli\u011fin kararl\u0131 ve \u0131srarl\u0131 bir bi\u00e7imde tersine \u00e7evrilmesi gerekiyordu. Dolay\u0131s\u0131yla e\u011fitimin yayg\u0131n bir bi\u00e7imde uygulanmas\u0131, yeti\u015fkinlerin de bu kapsama al\u0131nmas\u0131 do\u011frultusunda ciddi \u00e7al\u0131\u015fmalara giri\u015fildi. Y\u00fcksek verimlili\u011fe ula\u015fan dev fabrikalar veya saatte \u015fu kadar bu\u011fday\u0131 i\u015fleyen modern de\u011firmenler kurmakla, i\u015fletmekle bitmiyordu i\u015f. Bu ekonomik ilerlemenin, refah\u0131n topluma e\u015fit ve adil bir \u015fekilde yans\u0131mas\u0131 i\u00e7in de s\u00fcrekli \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131, e\u011fitimin g\u00fcncellenmesi, sosyalist devrimin s\u00fcreklili\u011finin sa\u011flanmas\u0131 gerekiyordu.<\/p>\n

Krupskaya ya\u015fam\u0131n\u0131 adad\u0131\u011f\u0131 devrimci pedagoji alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00fczerine ald\u0131\u011f\u0131 notlarda, yeni ku\u015faklar\u0131n ak\u0131ll\u0131, \u00f6zg\u00fcr ve cesur bireyler olarak yeti\u015ftirilmelerinin kendi ko\u015fullar\u0131n\u0131 geli\u015ftirme taleplerinde, uzun d\u00f6nemli bir sosyalist kolektifi kurmalar\u0131nda en \u00f6nemli unsur oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmekteydi. \u201cBen\u201d ve \u201cbiz\u201din ayr\u0131lmaz bir b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, bu ortakla\u015fmac\u0131 (kolektif) b\u00fcnyede ger\u00e7ekle\u015fecekti. Bu birliktelik g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ideolojik uzla\u015fma ve dayan\u0131\u015fma temelinde y\u00fckseltilecekti.<\/p>\n

Krupskaya, Maksim Gorki\u2019ye yazm\u0131\u015f oldu\u011fu 20 Eyl\u00fcl 1932 tarihli mektubunda, sosyalist ortakla\u015fmac\u0131l\u0131\u011f\u0131n kurulmas\u0131nda edebiyat ve sanat\u0131n olduk\u00e7a belirleyici bir rol oynayabilece\u011fine dikkat \u00e7ekiyor ve Marx\u2019a at\u0131fta bulunarak, \u00f6nemli olan\u0131n insanlar\u0131n fiziksel birli\u011fi de\u011fil \u00fcretim potansiyellerini bir araya getirmeleri oldu\u011funu yaz\u0131yor, yaln\u0131zca birlikte olmak i\u00e7in bir araya gelmenin s\u00f6m\u00fcr\u00fclmeye haz\u0131r bir \u201cs\u00fcr\u00fc\u201d olu\u015fturmaktan ba\u015fka bir i\u015fe yaramayaca\u011f\u0131n\u0131, ancak emek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn birlikte harekete ge\u00e7irilmesi do\u011frultusunda bir araya geli\u015flerin insanl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan muazzam de\u011fi\u015fimleri harekete ge\u00e7irebilece\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyordu. Marx\u2019\u0131n da vurgulam\u0131\u015f oldu\u011fu gibi, bu t\u00fcr giri\u015fimler birer yenilmez g\u00fc\u00e7 olmaya adayd\u0131r.(31)<\/p>\n

Krupskaya\u2019n\u0131n notlar\u0131 yaln\u0131zca e\u011fitimin devrimci d\u00f6nemde \u00fcstlenmesi gereken i\u015flevi irdelemesiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Bu d\u00f6nemde ortaya \u00e7\u0131kan temel baz\u0131 aksakl\u0131klara da dikkat \u00e7eker ve uyar\u0131r. Yeni ya\u015fam bi\u00e7iminin kurulmas\u0131nda e\u011fitimin temel prensiplerinden olan i\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n temel e\u011fitimin i\u00e7erisinde yer alarak \u00e7ocuklara \u00f6\u011fretilmesi hi\u00e7bir zaman g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir. \u00c7al\u0131\u015fan insanlar, emek\u00e7iler, okullardan uzak kalmamal\u0131d\u0131rlar. Bu, yaln\u0131zca anne ve babalar i\u00e7in de\u011fil t\u00fcm proletarya i\u00e7in ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir g\u00f6revdir. Emek\u00e7iler okullara m\u00fcdahil olmal\u0131, e\u011fitimin i\u015flevini kendi \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakmamal\u0131d\u0131rlar. Emek\u00e7ilerin kat\u0131l\u0131m\u0131 kom\u00fcnist e\u011fitimin \u00f6nemli prensibi, \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 \u00f6\u011frenmeye, \u00fcretkenli\u011fi anlamaya yap\u0131lan en de\u011ferli katk\u0131 olacakt\u0131r Krupskaya\u2019ya g\u00f6re.<\/p>\n

Yine buna ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7ocuklu\u011fun b\u00fcy\u00fck\u00e7e bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc okul d\u0131\u015f\u0131 zamanlar\u0131n olu\u015fturdu\u011funa dikkati \u00e7ekerek, bu geni\u015f zaman diliminde \u00e7ocuklar\u0131 sokaklardaki aylakl\u0131\u011fa ve serserili\u011fe iten duruma m\u00fcdahale edilmesi gerekti\u011fi, bunun da en ger\u00e7ek\u00e7i yolunun \u00e7ocuklardaki ilgi alanlar\u0131n\u0131n ke\u015ffi ve bunlar\u0131 geli\u015ftirecekleri mek\u00e2nlar\u0131n onlara sa\u011flanmas\u0131 oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. Krupskaya, parti organlar\u0131ndan, Gen\u00e7 \u00d6nc\u00fc hareketinin bu konuda gereken gayreti g\u00f6sterdi\u011fini fakat emek\u00e7ilerin de kendi b\u00f6lgelerinde de\u011fi\u015fik alanlarda sosyal \u00e7al\u0131\u015fma birimleri, at\u00f6lyeler ve kitapl\u0131klar olu\u015fturarak son derece yap\u0131c\u0131 katk\u0131larda bulunabileceklerini yazmaktad\u0131r.(32)<\/p>\n

Kom\u00fcnizmin y\u0131k\u0131c\u0131 (!) g\u00f6revi<\/strong><\/p>\n

Sosyalizmde e\u011fitime ayr\u0131 bir b\u00f6l\u00fcm ay\u0131ran, Bukharin ve Preobrazensky\u2019nin birlikte kaleme ald\u0131klar\u0131 1920 tarihli Kom\u00fcnizmin Alfabesi <\/em>bro\u015f\u00fcr\u00fcnde(33), yukar\u0131da ele al\u0131nan konulara ayk\u0131r\u0131 gelebilecek bir alt b\u00f6l\u00fcm dikkati \u00e7ekiyor. Sosyalizme olumlu anlamlar y\u00fckleyen geli\u015ftirici, ilerletici yanlar\u0131yla \u00e7eli\u015fiyor gibi g\u00f6r\u00fcnen \u201cKom\u00fcnizmin Y\u0131k\u0131c\u0131 G\u00f6revi\u201d!<\/p>\n

\"\"
Evrensel, e\u015fit ve zorunlu e\u011fitim 7\u2019yle 17 ya\u015f aras\u0131 t\u00fcm \u00e7ocuklar i\u00e7in eri\u015filebilir hale getirilmelidir. (K\u00fcba\u2019da \u00f6\u011fretmen ve \u00f6\u011frencileriyle bir s\u0131n\u0131f)<\/figcaption><\/figure>\n

Burjuva ideolojisinin toplumun genelini e\u011fitmek gibi bir sorunu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Bukharin ve Preobrazhensky, kapitalist toplumlarda okullar\u0131n sisteme birer k\u00f6le yeti\u015ftirme i\u015flevini \u00fcstlendiklerini, ger\u00e7ek anlamda k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fmeninse yaln\u0131zca burjuva s\u0131n\u0131f\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n devam edebildi\u011fi okullarla s\u0131n\u0131rl\u0131 kald\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyorlar. Emek\u00e7i s\u0131n\u0131f \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n devam edebildi\u011fi okullarsa zaten t\u00fcm\u00fcyle kilisenin denetimi alt\u0131ndad\u0131r ve \u00e7ocuklar cahil \u00f6\u011fretmenlerin ellerine terkedilmi\u015ftir. Bu okullarda halk \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel bir donan\u0131ma sahip olabilme olana\u011f\u0131 hi\u00e7 yoktur. Ama\u00e7 egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n taleplerine itirazs\u0131z uyacak ki\u015filiksiz k\u00f6le s\u00fcr\u00fcleri yaratmaktan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n

Sosyalizmin g\u00f6revi bu durumu t\u00fcm\u00fcyle ortadan kald\u0131rmakt\u0131r. \u0130\u015fte bu nedenle de insan ya\u015fam\u0131na getirece\u011fi t\u00fcm olumlu \u015feylerin yan\u0131 s\u0131ra devrald\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm bu gerici miras\u0131 yok etmek durumundad\u0131r. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f, e\u011fitimde burjuva de\u011ferlerine kar\u015f\u0131 militanca yap\u0131lacak bir m\u00fccadelenin de ana hedefini olu\u015fturur. Bukharin ve Preobrazensky bro\u015f\u00fcrlerinde, burjuva ideolojisini \u00e7ocuklara a\u015f\u0131lamakla g\u00f6revli ve asl\u0131nda herhangi bir pedagojik birikimi de olmayan \u00f6\u011fretmenlerin derhal -g\u00f6zlerinin ya\u015f\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n- proletarya okullar\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131n\u0131 \u00f6nerirler.<\/p>\n

Din, \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131 okullar\u0131nda t\u00fcm\u00fcyle zenginlerin bask\u0131 arac\u0131 haline gelmi\u015ftir. Kilise de bu bask\u0131ya can\u0131 g\u00f6n\u00fclden kat\u0131larak emek\u00e7i \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc t\u0131kamak, geleceklerini karartmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla yeni d\u00f6nemde okullar kiliselerin elinden al\u0131nmal\u0131, din kesinlikle okul duvarlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na at\u0131lmal\u0131, din dersinde ya da din adamlar\u0131n\u0131n okullara girmesinde \u0131srar eden \u00f6\u011fretmenlere, gruplara ya da ana babalara okulun kap\u0131s\u0131 kapat\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\"\"
Bol\u015fevik \u00f6nderlerden Bukharin (solda) ve Preobrazensky birlikte kaleme ald\u0131klar\u0131 1920 tarihli Kom\u00fcnizmin Alfabesi bro\u015f\u00fcr\u00fcnde sosyalizmde e\u011fitim sorununu da incelemi\u015flerdi.<\/figcaption><\/figure>\n

\"\"Bukharin ve Preobrazensky, \u00e7ocu\u011fu ana baban\u0131n mal\u0131 olarak g\u00f6ren burjuva anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131yorlard\u0131. Ebeveynlerin kendi komplekslerini, ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 \u00e7ocuklar\u0131 \u00fczerinde tatmin etmeye kalk\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmeliydi. Bireyin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve gelece\u011fini teminat alt\u0131na almak toplumun g\u00f6reviydi ve bu sosyalist devrimin tepeden t\u0131rna\u011fa yeniden d\u00fczenleyece\u011fi yeni e\u011fitim uygulamalar\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilecekti. \u0130\u015fte bunun i\u00e7in kom\u00fcnizmin eski anlay\u0131\u015f\u0131, yap\u0131lanmay\u0131 y\u0131kmas\u0131, ortadan kald\u0131rmas\u0131 gerekiyordu.<\/p>\n

\u00d6te yanda, e\u011fitimin aile ve anne sorumlulu\u011fundan devlete verilmesi kad\u0131nlar\u0131 da \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirecektir. Anne\/kad\u0131n, \u00e7ocu\u011funa bakma zorunlulu\u011fundan kaynaklanan ev i\u015fleri, \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131 gibi kendisini geli\u015ftirme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u0131s\u0131tlayan, onu toplumsal faaliyetlere fiilen kat\u0131lma hakk\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131ran, cinsiyet e\u015fitli\u011fini ortadan kald\u0131ran durumdan kurtulacakt\u0131r. Bu, kom\u00fcnist toplumun e\u011fitimi sosyalle\u015ftirmesi gere\u011finin nedenlerinden biridir.<\/p>\n

Sosyalist e\u011fitimin ancak mesle\u011finde yeti\u015fmi\u015f, pedagojik yeterlili\u011fini kan\u0131tlam\u0131\u015f \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131nca sa\u011flanabilirli\u011fi emek\u00e7ilerin ba\u015fl\u0131ca hedeflerinden olmal\u0131yd\u0131. Emek\u00e7iler aras\u0131ndaki etnisite ve dil farkl\u0131l\u0131klar\u0131 e\u011fitimin herkese ula\u015fmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan herhangi bir engel te\u015fkil etmemeliydi. Sosyalist toplum anadilde temel e\u011fitim hakk\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almakla y\u00fck\u00fcml\u00fcyd\u00fc. Bu arada eski burjuvazinin \u00e7ocuklar\u0131 da devlet okullar\u0131nda, proletaryan\u0131n \u00e7ocuklar\u0131yla e\u015fit ko\u015fullarda e\u011fitimlerine devam edecekler, onlara emek\u00e7iler gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri \u00f6\u011fretilecekti. Herkesin, herhangi bir ayr\u0131m yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n yeni sosyal ili\u015fkilerin kurulmas\u0131 konusundaki bilinci burada geli\u015fecekti.<\/p>\n

Kom\u00fcnist Parti\u2019nin \u00f6n\u00fcndeki bir di\u011fer \u00f6nemli g\u00f6rev de \u00f6zellikle end\u00fcstrile\u015fmi\u015f b\u00f6lgelerde okul \u00f6ncesi e\u011fitimin h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde yeniden programlanarak ele al\u0131nmas\u0131yd\u0131. Sosyalizm, toplumun geneline bu olana\u011f\u0131 yaymakla y\u00fck\u00fcml\u00fcyd\u00fc ancak hem annenin hem de baban\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmak durumunda oldu\u011fu yerlerde bu gereksinim daha da acildi. Okul \u00f6ncesi e\u011fitim programlar\u0131, anne ve babalar\u0131n e\u011fitilmelerini de kapsamak zorundayd\u0131. Sorun yaln\u0131zca ilk e\u011fitim \u00f6ncesi \u00e7ocuklar\u0131 okula haz\u0131rlamak de\u011fil, temel e\u011fitimin i\u015flevi konusunda anne babalar\u0131n da ger\u00e7ek\u00e7i bir bak\u0131\u015fa sahip olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131. Bu ama\u00e7la olu\u015fturulacak kurumlar\u0131n sorumluluklar\u0131, y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri i\u015fler anne babalarca da payla\u015f\u0131lmal\u0131, denetlenmeliydi. B\u00f6ylelikle evde \u00f6zel e\u011fitimin daha nitelikli olaca\u011f\u0131 do\u011frultusundaki ideolojik burjuva inanc\u0131n\u0131n etkisi ortadan kald\u0131r\u0131lacakt\u0131. Bu s\u00fcrecin en tutarl\u0131 g\u00fcvencesi e\u011fitimin bilin\u00e7 d\u00fczeyleri y\u00fcksek anne ve babalarca da izleniyor olmas\u0131 olacakt\u0131. Bu do\u011frultuda, anne ve babalar\u0131n \u00e7e\u015fitli dernekler alt\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenmeleri kom\u00fcnist parti taraf\u0131ndan te\u015fvik edilmeliydi.<\/p>\n

\u0130\u015f\u00e7i Akademileri<\/strong><\/p>\n

\u00c7ocuklar\u0131n okula ba\u015flama ya\u015f\u0131 7\u2019yi ge\u00e7memeliydi. Bu ya\u015ftan sonra art\u0131k her birey merkezi kurumsal bir yap\u0131lanman\u0131n b\u00fcnyesinde kapsaml\u0131 bir e\u011fitime ge\u00e7mi\u015f olmal\u0131yd\u0131 ve herkes i\u00e7in bu zorunlu tutulmal\u0131yd\u0131. Evrensel, e\u015fit ve zorunlu e\u011fitim 7\u2019yle 17 ya\u015f aras\u0131 t\u00fcm \u00e7ocuklar i\u00e7in eri\u015filebilir hale getirilecekti. Sosyalist devletin okulu, bir \u201ci\u015f\u00e7i akademisi\u201d olmal\u0131yd\u0131. Buralarda e\u011fitim, i\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fmayla birlikte, i\u00e7 i\u00e7e y\u00fcr\u00fct\u00fclmeliydi, hatta bu okullar i\u015f\/emek temeli \u00fczerinde kurumla\u015fmal\u0131yd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fma \u00e7ocuklar\u0131n yaln\u0131zca beden sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n geli\u015fmesine de\u011fil ayn\u0131 zamanda da t\u00fcm di\u011fer melekelerinin olgunla\u015fmas\u0131na katk\u0131da bulunacakt\u0131.<\/p>\n

Ger\u00e7ekte, zaten kom\u00fcnist toplumun in\u015fas\u0131 i\u00e7in, \u201ci\u015f\u00e7i akademileri\u201d ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Kom\u00fcnist toplumda her bireyin \u00fcretkenlikle ilgili ara\u00e7lar konusunda -en az\u0131ndan- bir fikir sahibi olmas\u0131 gerekir. Her birey, hangi arac\u0131n ne i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131n\u0131 az \u00e7ok bilecek d\u00fczeyde bir e\u011fitim donan\u0131m\u0131 edinme \u015fans\u0131na sahip olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kom\u00fcnist toplumda, gizli kapakl\u0131 i\u015flerin \u00e7evrilmesine, basmakal\u0131p konular\u0131n habire insanlara dayat\u0131lmas\u0131na, kemikle\u015fmi\u015f kadrolar\u0131n belirli yerlere, koltuklara yap\u0131\u015f\u0131p kalmas\u0131na izin verilmez. En de\u011ferli biliminsan\u0131n\u0131n bile kol eme\u011finin toplumsal i\u015flevi konusunda bir deneyimi, bir fikri olmal\u0131d\u0131r. Kom\u00fcnist toplum, birle\u015fik \u201ci\u015f\u00e7i akademileri\u201dnde yeti\u015ftirdi\u011fi \u00f6\u011frencilerinden, bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalara devam edip profes\u00f6rl\u00fc\u011fe kadar y\u00fckselme ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6sterseler dahi onlardan toplum i\u00e7in maddi bir de\u011fer \u00fcretmelerini, ortaya koymalar\u0131n\u0131 bekler. \u0130\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fma, yemek i\u00e7mek gibi hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7erisinde insan ya\u015fam\u0131nda yer almas\u0131 gereken ortak gerekliliklerdendir. Bu da ancak kom\u00fcnist okullar\u0131n b\u00fcnyesinde e\u011fitimle sa\u011flanabilir.<\/p>\n

Bireyin 17 ya\u015f\u0131na kadar alaca\u011f\u0131 e\u011fitim, bu yeni ya\u015fam d\u00fczeninin pratik ve teorik \u00f6\u011freniminin tamamlanmas\u0131yla ilgili olacakt\u0131r. Ancak e\u011fitim bununla da s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmamal\u0131d\u0131r. Temel, genel bilin\u00e7lenmenin \u00fczerine ayr\u0131ca \u201c\u00f6zg\u00fcn e\u011fitim\u201din de eklenmesi gerekir. Do\u011fal olarak ya\u015famsal kabul edilen bilim dallar\u0131n\u0131n kapsad\u0131klar\u0131 konular o denli geni\u015f ve \u00e7e\u015fitlidir ki hi\u00e7bir ki\u015fi bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc birden \u00f6\u011frenme kapasitesine ve zaman\u0131na sahip olamaz. Bu nedenle de, temel e\u011fitimin son y\u0131llar\u0131nda \u00f6\u011frencilerin en \u00e7ok ilgi duyduklar\u0131, yetenekli olduklar\u0131 alanlar tespit edilerek onlar\u0131 bu alanlara y\u00f6neltmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ger\u00e7i temel e\u011fitimin verildi\u011fi birle\u015fik i\u015f\u00e7i okullar\u0131nda \u00f6zg\u00fcn e\u011fitim alanlar\u0131na da yer verilmelidir ama buradaki s\u00fcreler ve olanaklar, \u00f6\u011frencilerin ya\u015f\u0131 bu t\u00fcr bir e\u011fitimin hakk\u0131yla verilebilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeterli olmayacakt\u0131r.<\/p>\n

Bir di\u011fer \u00f6nemli ger\u00e7ek de 17 ya\u015f \u00f6ncesinin halen \u00e7ocukluk olarak kabul edilmesi ve \u00e7ocuklar\u0131n re\u015fit say\u0131lmalar\u0131na temel te\u015fkil eden \u201ccezai ehliyet\u201de sahip olmamalar\u0131d\u0131r. Bu nedenle de meslek e\u011fitimi ancak toplumsal \u00fcretime kat\u0131larak devletin b\u00fct\u00e7esine maddi katk\u0131da bulunmaya haz\u0131r bireylerin, yani 17 ya\u015f sonras\u0131n\u0131n y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

\"\"
Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde e\u011fitim ve pedagoji alanlar\u0131nda \u00f6nc\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla bilinen Anton Semyonovich Makarenko (1888-1939).<\/figcaption><\/figure>\n

Bukharin ve Preobrazensky, temel e\u011fitim sonras\u0131nda politeknik okullar\u0131n ve \u00fcniversitelerin ne \u015fekilde \u00f6rg\u00fctleneceklerine, \u00f6\u011frencilerin 17 ya\u015f sonras\u0131nda bu e\u011fitime nas\u0131l devam edeceklerine dair net bir g\u00f6r\u00fc\u015f ortaya koymuyorlar. Onlara g\u00f6re o anda bunun \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi pek de ger\u00e7ek\u00e7i olmayabilir.(34) Kitab\u0131n haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131, \u201cSava\u015f Kom\u00fcnizmi\u201d d\u00f6nemi pek \u00e7ok konunun ileriye, beslenme sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ve \u00fcretimin art\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik politikalar\u0131n ertesine at\u0131lma zorunlulu\u011funu gerektiriyordu. E\u011fitimle ilgili sosyalist uygulamalar hen\u00fcz prati\u011fe konulmu\u015ftu ve okul m\u00fcfredatlar\u0131 \u00fczerinde tart\u0131\u015fmalar s\u00fcr\u00fcyordu. \u00c7arl\u0131k kurumlar\u0131n\u0131n e\u011fitim alan\u0131ndaki etkisi devam ediyordu ve \u00f6zellikle de \u00f6\u011fretim kadrolar\u0131 i\u00e7erisindeki burjuva ideolojisinin g\u00fc\u00e7l\u00fc kal\u0131nt\u0131lar\u0131yla m\u00fccadele etmek gerekiyordu. Yukar\u0131da da al\u0131nt\u0131s\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi Lenin ve devrimin di\u011fer \u00f6nderleri bu \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc m\u00fccadeleye \u00f6zellikle dikkati \u00e7ekmekteydiler.<\/p>\n

Devrimin korunmas\u0131, ray\u0131na oturtulmas\u0131 ve \u00f6zellikle de politik iktidar\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi s\u00fcrecinde e\u011fitim alan\u0131nda \u00f6ncelikle okul \u00f6ncesi e\u011fitimin ve temel e\u011fitimin d\u00fczene sokulmas\u0131na a\u011f\u0131rl\u0131k verilmesi yoluna gidildi. Yak\u0131n gelecek i\u00e7in ilk etapta kara cehaletin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u00fcm emek\u00e7ilerin temel \u00f6\u011fretim olanaklar\u0131na ula\u015fabilmesinin sa\u011flanmas\u0131, insanlar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocukluktan ba\u015flayarak toplumsal \u00fcretimin birlikte art\u0131r\u0131lmas\u0131 prensibiyle tan\u0131\u015fmalar\u0131, toplum refah\u0131n\u0131n ayr\u0131ms\u0131z herkesin fiilen kat\u0131l\u0131m\u0131yla y\u00fckseltilmesi, bireyin kendi \u00f6zel gelece\u011fini bu ili\u015fkiler i\u00e7erisinde yeniden yaratabilmesi hedefleri \u00f6ncelik kazand\u0131. \u0130nsan\u0131n zihinsel ve fiziksel geli\u015fimindeki en kritik y\u0131llar olarak kabul edilen ilk 17 y\u0131l\u0131n temelden sosyalist ilkelere g\u00f6re d\u00fczenlenmesi teknolojik ve bilimsel e\u011fitimin sosyalizmde nas\u0131l bir uygulamaya d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fi konusu da haliyle bir sonraki a\u015famaya ertelenmi\u015f oluyordu. Ancak gerek Bukharin ve Preobrazensky\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 olsun gerekse Krupskaya, Luna\u00e7arsky, Makarenko, Kalinin gibi sosyalist pedagoji anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n, uygulamalar\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na katk\u0131da bulunmu\u015f devrimcilerin gayretleri olsun, tarihteki ilk i\u015f\u00e7i devletinin yaratt\u0131\u011f\u0131 ve bug\u00fcne \u0131\u015f\u0131k tutmaya devam eden bilgi birikimi insanl\u0131\u011f\u0131n hak etti\u011fi bi\u00e7imde refah ve bar\u0131\u015f i\u00e7erisinde ya\u015fayabilmesi do\u011frultusunda olduk\u00e7a \u00f6nemli bir ad\u0131md\u0131r. Teknoloji ve bilim alan\u0131ndaki katk\u0131lar\u0131 da bu geli\u015fmenin yolunu ayd\u0131nlatan de\u011feri tart\u0131\u015f\u0131lmaz miras\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Dipnotlar<\/strong><\/p>\n

1 K. Marx, \u201cInstructions for the Delegates of the Provisional General Council, The Different Questions, 4-Juvenile and children\u2019s labor (both sexes)\u201d, The International Workingmen\u2019s Association (Birinci Enternasyonal), 1866, Instructions for the Delegates of the Provisional General Council (Marx taraf\u0131ndan \u0130ngilizce olarak A\u011fustos 1866 sonunda kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk kez, Der Vorbot<\/em>e dergisinin Ekim-Kas\u0131m 1866 tarihli 18 ve 11 say\u0131lar\u0131nda, daha sonra da, The International Courier<\/em>\u2019\u0131n, 20 \u015eubat tarih ve 6\/7 numaral\u0131 ve, 13 Mart 1867 tarih ve 8\/10 numaral\u0131 say\u0131lar\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r); marxists.org, eri\u015fim: Haziran 2015.<\/p>\n

2 Marx notlar\u0131nda, \u201ceducation\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kullan\u0131yor. Bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u201ce\u011fitim\u201d oldu\u011fu a\u00e7\u0131k. Ancak eski kullan\u0131m\u0131, \u201cterbiye\u201d, belki de daha a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 olacakt\u0131r. \u201cPoliteknik\u201di ise Marx, \u201cTechnological training<\/em>\u201d olarak not etmektedir. Ancak Almancaya, \u201cpolytechnical training<\/em>\u201d olarak \u00e7evrilmi\u015ftir (Bkz. ayn\u0131 kaynakta, edit\u00f6r\u00fcn notu). Ki, sanat\/zanaat, bir konuda uzmanl\u0131k e\u011fitimi, meslek e\u011fitimi, teknik e\u011fitim olarak anlamak gerekir. Bu nedenle de t\u00fcm bu tan\u0131mlar\u0131 i\u00e7erdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, \u201cpoliteknik\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tercih ediyoruz.<\/p>\n

3 Karl Marx, Kapital: Kapitalist \u00fcretimin ele\u015ftirel bir tahlili<\/em>, Birinci Cilt, \u00e7eviren: Alaattin Bilgi, Sol Yay\u0131nlar\u0131, ikinci bask\u0131, Mart 1978, Ankara, s.492-509 (\u201cKapitalist \u00dcretim\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc K\u0131s\u0131m, Onbe\u015finci b\u00f6l\u00fcm\u00fcn, \u201cFabrika yasalar\u0131, Bu yasan\u0131n sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim ile ilgili maddeleri, Bunlar\u0131n \u0130ngiltere\u2019de yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 Dokuzuncu kesimi i\u00e7erisinde).<\/p>\n

4\u00a0Kapital<\/em>, ayn\u0131 \u00e7eviri, s.494.<\/p>\n

5 K\u00fcba Pedagoji Enstit\u00fcs\u00fc, K\u00fcba\u2019daki \u00fcniversite \u00f6ncesi e\u011fitimin planland\u0131\u011f\u0131 ve ulusal \u00e7apta m\u00fcfredatlar\u0131n\u0131n belirlendi\u011fi, E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesinde \u00e7al\u0131\u015fan merkezdir. \u201cK\u00fcba\u2019da e\u011fitimin temel prensipleri de\u011fi\u015fmez\u201d<\/em>, Sol internet haber portal\u0131 (sol.org.tr), Blog Yaz\u0131lar\u0131: Sosyalizm, 7 Temmuz 2015.<\/p>\n

6 Ignazio Ramonet, \u201cIn Conversation With Fidel<\/em>\u201d, Cuban Council of State Publications, Havana 2008, s.433.<\/p>\n

7 V. I. Lenin, E\u011fitim Politikas\u0131 ve Pedagoji \u00dczerine<\/em>, Konuk yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, birinci bask\u0131: Ocak 1977, s.121-122.<\/p>\n

8 V. I. Lenin, a.g.e., s.162.<\/p>\n

9 V. I. Lenin, a.g.e., s.297.<\/p>\n

10 V. I. Lenin, a.g.e., s.320 ve 321.<\/p>\n

11 V. I. Lenin, <\/em>\u201cSpeech of Greeting At The First All-Russia Congress on Adult Education, May 6, 1919\u201d, Pravda<\/em>, say\u0131: 96, 7 May\u0131s 1919; V. I. Lenin, On Culture and Cultural Revolution<\/em>, Progress Publishers, Moscow, Third Printing 1978, s.78-82.<\/p>\n

12 V. I. Lenin, <\/em>\u201cfrom Speech At The Third All-Russia Conference of Directors of Adult Education Divisions of Gubernia Education Departments, February 25, 1920\u201d, \u00f6zet rapor 2 Mart 1920 tarihli Vecherniye Izvestia Moskovskogo Soveta Rabochikh I Krasnoarmeiskikh Deputatov <\/em>No.481\u2019de, tamam\u0131ysa Pravda<\/em>\u2019n\u0131n 25 Nisan 1930 tarihli 114. say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r; V. I. Lenin, On Culture and Cultural Revolution<\/em>, s.116-119.<\/p>\n

13 \u201cK\u00fcba\u2019da e\u011fitimin temel prensipleri de\u011fi\u015fmez\u201d, age.<\/p>\n

14 V. I. Lenin, \u201cOn Proletarian Culture<\/em>\u201d, 8 Ekim 1920\u2019de yaz\u0131lm\u0131\u015f ve Krasnaya <\/em>dergisinin Ekim 1926 tarihli 3. say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r; V. I. Lenin, On Culture and Cultural Revolution<\/em>, Progress Publishers, Moscow, Third Printing 1978, s.146-148.<\/p>\n

15 K\u00fcba Cumhuriyeti Anayasas\u0131, Birinci B\u00f6l\u00fcm Madde 1, \u00e7eviren: Jos\u00e9 Marti K\u00fcba Dostluk Derne\u011fi \u00fcyeleri, Jos\u00e9 Marti K\u00fcba Dostluk Derne\u011fi Yay\u0131n\u0131, Ocak 2008, \u0130stanbul, s.17.<\/p>\n

16 V. I. Lenin, \u201cRough Draft of A Resolution On Proletarian Culture\u201d, 9 Ekim 1920\u2019de yaz\u0131lm\u0131\u015f ve 1945\u2019te Lenin Miscellany XXXV\u2019de yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r; V. I. Lenin, On Culture and Cultural Revolution<\/em>, Progress Publishers, Moscow, Third Printing 1978, s.149.<\/p>\n

17 V. I. Lenin, \u201cSpeech Delivered At The All-Russia Conference of Political Education Workers of Gubernia and Uyezd Education Departments\u201d, 3 Kas\u0131m 1920 tarihli konu\u015fma, konferans b\u00fclteninde (Bulletin of the All-Russia Conference of Political Education Workers, 1-8 Kas\u0131m 1920) yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r; V. I. Lenin, On Culture and Cultural Revolution<\/em>, Progress Publishers, Moscow, Third Printing 1978, s.150-164.<\/p>\n

18 Dr Lisardo\u2019nun, \u201cArada bir fark oldu\u011funun g\u00f6sterilmesi gere\u011fi\u201dne dikkat \u00e7ekmi\u015f olmas\u0131n\u0131 burada yeniden an\u0131msayal\u0131m.<\/p>\n

19 Ayn\u0131 metin, s.152.<\/p>\n

20 Ayn\u0131 metin, s.153-156.<\/p>\n

21 Ayn\u0131 metin, s.157-164.<\/p>\n

22 V. I. Lenin, \u201cTo The People\u2019s Commissariat of Education\u201d, \u015eubat 1919\u2019da yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, marxists.org, eri\u015fim: Haziran 2015.<\/p>\n

23 V. I. Lenin, \u201cThe New Economic Policy and The Tasks of The Political Education Departments\u201d adl\u0131 17 Ekim 1921 tarihli konu\u015fmas\u0131ndan al\u0131nt\u0131 (T\u00fcm Mucizelerin En B\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc), konferans b\u00fclteninde (Second All-Russia Congress of Political Education Departments. Bulletin of the Congress No. 2, 19 Ekim 1921) yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r; V. I. Lenin, On Culture and Cultural Revolution<\/em>, Progress Publishers, Moscow, Third Printing 1978, sf. 178-179.<\/p>\n

24 Harun Karadeniz, E\u011fitim \u00dcretim \u0130\u00e7indir<\/em>, G\u00f6zlem Yay\u0131nlar\u0131, Eyl\u00fcl 1975, \u0130stanbul. Harun Karadeniz\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra kitap \u015feklinde yay\u0131mlanan bu \u00e7al\u0131\u015fma muhtemelen 1969-70 y\u0131llar\u0131nda, T\u00fcrkiye \u00d6\u011fretmenler Sendikas\u0131 (T\u00d6S) i\u00e7erisinde Harun Karadeniz\u2019in \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde, devrimcilerin yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 bir dizi \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n derlenmi\u015f ve bro\u015f\u00fcr \u015fekline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f halidir. Ne yaz\u0131k ki Harun Karadeniz, olduk\u00e7a \u00f6nemli olan bu konu \u00fczerinde derinle\u015fecek zaman\u0131 bulamad\u0131.<\/p>\n

25 V. I. Lenin, \u201cNotes For A Report At The Second All-Russia Congress of Political Education Workers\u201d – \u201cThe New Economic Policy and The Tasks of Political Education Workers\u201d, 17 Ekim 1921 tarihinden \u00f6nce notlar \u015feklinde yaz\u0131lm\u0131\u015f ve ilk kez 1924\u2019te, Molodaya Gvardia dergisinin 2-3. say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r; V. I. Lenin, On Culture and Cultural Revolution<\/em>, Progress Publishers, Moscow, Third Printing 1978, s.180-182.<\/p>\n

26 Alexandra Kollontai, The First Steps Towards the Protection of Motherhood<\/em>, https :\/\/www marxists.org\/ archive\/ kollonta\/1918\/steps-motherhood.htm, eri\u015fim: Temmuz 2015.<\/p>\n

27 V. I. Lenin, \u201cOn The Significance of Militant Materialism\u201d, 12 Mart 1921 tarihli; Pod Znamenem Marksizma dergisinin Mart 1922, 3. say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r; V. I. Lenin, On Culture and Cultural Revolution<\/em>, Progress Publishers, Moscow, Third Printing 1978, s.183-196.<\/p>\n

28 Ayn\u0131 metin, s.188 (R. Y. Wipper, The Origins of Christianity<\/em>) ve s.189 (Arthur Drews, The Christ Myth<\/em>).<\/p>\n

29 Nadezhda K. Krupskaya, Kom\u00fcnist T\u00f6re \u00dczerine<\/em>; (kaynak kitap: N. K. Krupskaya, Communist Morality<\/em>, compiled by N. Bychkova, R. Lavrov and V. Lubisheva, Progress Publishers, 1962), www.marxists.org \/archive\/ krupskaya\/ works\/ ethics.htm, eri\u015fim: Temmuz 2015.<\/p>\n

30 Age<\/p>\n

31 Ayn\u0131 metinde, \u201cFrom a Letter to A. M. Gorky\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fc.<\/p>\n

32 Ayn\u0131 metinde, \u201cLetter to Working Men and Women at the Trekhgornaya Manufaktura Mills\u201d, b\u00f6l\u00fcm\u00fc.<\/p>\n

33 Nikolai Bukharin, Evgenii Preobrazensky, The ABC of Communism<\/em>, https :\/\/ www.<\/a> marxists.org \/archive\/ bukharin\/works\/1920\/abc\/index.htm (Bro\u015f\u00fcr\u00fcn i\u00e7erisindeki, \u201cChapter 10: Communism and Education\u201d, adl\u0131 metin.<\/p>\n

34 Ayn\u0131 metinde, \u201c\u00dcniversiteler (82. The universities)\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fc.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gerek Bukharin ve Preobrazensky\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 olsun gerekse Krupskaya, Luna\u00e7arsky, Makarenko, Kalinin gibi sosyalist pedagoji anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n, uygulamalar\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na katk\u0131da bulunmu\u015f devrimcilerin gayretleri olsun, tarihteki ilk i\u015f\u00e7i devletinin yaratt\u0131\u011f\u0131 ve bug\u00fcne \u0131\u015f\u0131k tutmaya devam eden bilgi birikimi insanl\u0131\u011f\u0131n hak etti\u011fi bi\u00e7imde refah ve bar\u0131\u015f i\u00e7erisinde ya\u015fayabilmesi do\u011frultusunda olduk\u00e7a \u00f6nemli bir ad\u0131md\u0131r. Teknoloji ve bilim alan\u0131ndaki katk\u0131lar\u0131 da […]<\/p>\n","protected":false},"author":715,"featured_media":14447,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[190,215,28,29],"tags":[655,276,540,334,1641,378,544],"class_list":["post-14445","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-153-sayi","category-egitim-bilimleri","category-sosyal-bilimler","category-toplum","tag-devrim","tag-egitim","tag-ekim-devrimi","tag-marksizm","tag-okul","tag-sosyalizm","tag-sovyetler-birligi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14445","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/715"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14445"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14445\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14447"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14445"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14445"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14445"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}