{"id":14542,"date":"2016-10-01T13:54:39","date_gmt":"2016-10-01T10:54:39","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=14542"},"modified":"2018-02-07T18:58:42","modified_gmt":"2018-02-07T15:58:42","slug":"ilk-kutlecekimsel-dalgalar-gokadalarin-birlesmesinden-10-milyon-yil-sonra-olustu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/10\/01\/ilk-kutlecekimsel-dalgalar-gokadalarin-birlesmesinden-10-milyon-yil-sonra-olustu","title":{"rendered":"\u0130lk k\u00fctle\u00e7ekimsel dalgalar, g\u00f6kadalar\u0131n birle\u015fmesinden 10 milyon y\u0131l sonra olu\u015ftu"},"content":{"rendered":"

Albert Einstein, genel g\u00f6relilik kuram\u0131nda, bir as\u0131r \u00f6nce k\u00fctle\u00e7ekimsel dalgalar\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Bu y\u0131l, Amerikan K\u00fctle \u00c7ekimsel Dalga G\u00f6zlemevi LIGO ilk kez D\u00fcnya\u2019dan iki b\u00fcy\u00fck k\u00fctleli karadeli\u011fin birle\u015fmesi sonucu meydana gelen uzaydaki b\u00f6yle bir e\u011frilmeyi g\u00f6zlemleyip, kaydetmeyi ba\u015fard\u0131. K\u00fctle\u00e7ekimsel dalgalar -ve dolay\u0131s\u0131 ile evrenin k\u00f6keni- \u00fczerindeki ara\u015ft\u0131rmalar t\u00fcm h\u0131z\u0131 ile devam ediyor. ESA taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen proje ile 2034\u2019ten itibaren uzaydan \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck frekans aral\u0131\u011f\u0131ndaki k\u00fctle\u00e7ekimsel dalgalar\u0131 \u00f6l\u00e7mek amac\u0131 ile eLISA (Geli\u015ftirilmi\u015f Lazer \u0130nterferometre Uzay Antenleri) ad\u0131 verilen \u00fc\u00e7 tane uydu f\u0131rlat\u0131lacak.<\/p>\n

Ancak, \u015fu ana kadar k\u00fctle\u00e7ekimsel dalgalar\u0131n galaksiler birle\u015fti\u011finde tetiklendi\u011fini ve uzay boyunca yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kesin bir \u015fekilde \u00f6ng\u00f6rmek olanaks\u0131zd\u0131. Z\u00fcrih \u00dcniversitesi, \u0130slamabad Uzay Teknolojisi Enstit\u00fcs\u00fc, Heidelberg \u00dcniversitesi ve \u00c7in Bilimler Akademisi\u2019nden astrofizik\u00e7ilerin olu\u015fturdu\u011fu uluslararas\u0131 bir ekip, bunu kapsaml\u0131 bir sim\u00fclasyon kullanarak ilk kez hesaplad\u0131.<\/p>\n

Tahmin edilenden daha h\u0131zl\u0131<\/strong><\/p>\n

Her galaksinin merkezinde bir s\u00fcper k\u00fctleli karadelik vard\u0131r. Bu karadelikler, G\u00fcne\u015f\u2019ten milyonlar, hatta milyarlarca kez daha k\u00fctleli olabilirler. Evrenin ger\u00e7ek\u00e7i bir sim\u00fclasyonunda birbirine g\u00f6reli olarak yak\u0131n olan yakla\u015f\u0131k olarak 3 milyar ya\u015f\u0131ndaki iki galaksinin birle\u015fimi sim\u00fcle edildi. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, s\u00fcper bilgisayarlar yard\u0131m\u0131yla, yakla\u015f\u0131k 100 milyon G\u00fcne\u015f k\u00fctlesine sahip iki merkezi karadeli\u011fin, galaksilerin \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131ndan sonra bu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u00fctle \u00e7ekimsel dalga yayabilmeleri i\u00e7in gereken s\u00fcreyi hesaplad\u0131.<\/p>\n

Z\u00fcrih \u00dcniversitesi Hesaplamal\u0131 Bilim Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden Lucio Mayer, \u201cSonu\u00e7 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131. \u0130ki karadeli\u011fin birle\u015fimi h\u00e2lihaz\u0131rda 10 milyon y\u0131l sonra ilk k\u00fctle \u00e7ekimsel dalgalar\u0131 tetikledi. \u00d6nceden tahmin etti\u011fimizden yakla\u015f\u0131k olarak 100 kez daha h\u0131zl\u0131.\u201d yorumunu yapt\u0131.<\/p>\n

Y\u0131l boyu s\u00fcren s\u00fcper bilgisayar hesaplamas\u0131<\/strong><\/p>\n

Bir y\u0131ldan fazla s\u00fcren bilgisayar sim\u00fclasyonu \u00c7in, Z\u00fcrih ve Heidelberg taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc. Proje farkl\u0131 s\u00fcper bilgisayarlar \u00fczerinde farkl\u0131 n\u00fcmerik kodlarla birlikte yenilik\u00e7i hesaplama yakla\u015f\u0131mlar\u0131 gerektirdi. S\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde her s\u00fcper bilgisayar, iki s\u00fcper k\u00fctleli karadeli\u011fin ve i\u00e7erisinde bulunduklar\u0131 galaksilerin y\u00f6r\u00fcngesel yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n belirli bir safhas\u0131n\u0131 hesaplamakla sorumluydu.<\/p>\n

\u00d6nceki modellere k\u0131yasla, merkezdeki karadeliklerin y\u00f6r\u00fcngeleriyle ev sahibi galaksilerin ger\u00e7ek\u00e7i yap\u0131s\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki mevcut sim\u00fclasyonda hesaba kat\u0131ld\u0131. Mayer, \u201cHesaplamalar\u0131m\u0131z b\u00f6ylece evrenin erken evresindeki s\u00fcper k\u00fctleli karadeliklerin birle\u015fme oran\u0131n\u0131 etkili bir bi\u00e7imde tahmin etmemizi sa\u011fl\u0131yor. T\u00fcm bunlar yak\u0131n gelecekte eLISA\u2019n\u0131n bulaca\u011f\u0131 k\u00fctle\u00e7ekimsel dalgalar\u0131 daha etkin bir \u015fekilde de\u011ferlendirmemize yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r\u201d diye ekledi.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Albert Einstein, genel g\u00f6relilik kuram\u0131nda, bir as\u0131r \u00f6nce k\u00fctle\u00e7ekimsel dalgalar\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Bu y\u0131l, Amerikan K\u00fctle \u00c7ekimsel Dalga G\u00f6zlemevi LIGO ilk kez D\u00fcnya\u2019dan iki b\u00fcy\u00fck k\u00fctleli karadeli\u011fin birle\u015fmesi sonucu meydana gelen uzaydaki b\u00f6yle bir e\u011frilmeyi g\u00f6zlemleyip, kaydetmeyi ba\u015fard\u0131. K\u00fctle\u00e7ekimsel dalgalar -ve dolay\u0131s\u0131 ile evrenin k\u00f6keni- \u00fczerindeki ara\u015ft\u0131rmalar t\u00fcm h\u0131z\u0131 ile devam ediyor. ESA taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen proje […]<\/p>\n","protected":false},"author":812,"featured_media":14543,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[189,30,19,26],"tags":[657,1653,1651,1652,1161],"class_list":["post-14542","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-152-sayi","category-astronomi","category-bilim-gundemi","category-fizik","tag-evren","tag-fizil","tag-galaksi","tag-gokada","tag-kutlecekim"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t