{"id":14545,"date":"2016-10-01T14:02:39","date_gmt":"2016-10-01T11:02:39","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=14545"},"modified":"2017-12-18T14:38:47","modified_gmt":"2017-12-18T11:38:47","slug":"50-binyil-onceki-kulturel-ve-bilissel-sicrama-sadece-genetik-olamaz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/10\/01\/50-binyil-onceki-kulturel-ve-bilissel-sicrama-sadece-genetik-olamaz","title":{"rendered":"50 biny\u0131l \u00f6nceki k\u00fclt\u00fcrel ve bili\u015fsel s\u0131\u00e7rama, sadece genetik olamaz!"},"content":{"rendered":"

Harvard T\u0131p Fak\u00fcltesi biliminsanlar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen ve sonu\u00e7lar\u0131 Nature<\/em>\u2019da yay\u0131mlanan uluslararas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma, hi\u00e7bir tekil genin yakla\u015f\u0131k 50.000 y\u0131l \u00f6nce meydana gelmi\u015f olan insan geli\u015fimindeki \u00f6nemli k\u00fclt\u00fcrel ve bili\u015fsel geli\u015fmeyi a\u00e7\u0131klayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fma, 2001\u2019de yay\u0131mlanan \u201ckanonik\u201d insan genomu dizisine yakla\u015f\u0131k 6 milyon DNA baz \u00e7ifti ekleyerek, incelenen pop\u00fclasyonlardan elde edilen y\u00fcksek kaliteli genomik sekanslar\u0131n en b\u00fcy\u00fck verisini sundu.<\/p>\n

Veriler \u00f6nceden bilinmeyen bir pop\u00fclasyona \u00f6zg\u00fc mutasyonlar\u0131n milyonlarcas\u0131n\u0131 tan\u0131ml\u0131yor. Bu veriler biliminsanlar\u0131na hassas hedefli tan\u0131 testleri geli\u015ftirmede yard\u0131m edebilecek ve d\u00fcnyan\u0131n yeterli hizmet alamayan pop\u00fclasyonlar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in kendi tedavi aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 sa\u011flayabilecek.<\/p>\n

Bug\u00fcne kadar genom pop\u00fclasyonu dizileme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 daha \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir n\u00fcfusun bir avu\u00e7 kadar\u0131na odaklanm\u0131\u015ft\u0131. Harvard T\u0131p Okulu\u2019nun y\u00f6netti\u011fi \u00e7al\u0131\u015fma, daha \u00f6nce incelenmi\u015f olanlar\u0131n \u00e7o\u011fuyla, 142 k\u00fc\u00e7\u00fck pop\u00fclasyondan elde edilen \u00f6rneklerin dizilerini k\u0131yasl\u0131yor.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015fyazar\u0131 ve Harvard T\u0131p Okulu\u2019nda genetik profes\u00f6r\u00fc olan David Reich \u201c\u0130nsanlar olarak sadece sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkelerde ve sadece say\u0131ca geni\u015f gruplarda da ya\u015fam\u0131yoruz\u201d diyor. \u201cGer\u00e7ekte ne oldu\u011fumuzu anlamak istiyorsak, sadece az temsil edilen, k\u00fc\u00e7\u00fck pop\u00fclasyonlarda g\u00f6zlemlenen insan varvasyonunun ilgin\u00e7 y\u00f6nlerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131 da dikkate almak zorunday\u0131z.\u201d \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nde gelen yazarlar\u0131ndan ve Reich Laboratuvar\u0131\u2019nda Biyoinformatik Sistemleri M\u00fcd\u00fcr\u00fc olan Swapan Mallick \u201cD\u00fcnyan\u0131n her yerine gitmeyi ve yapabildi\u011fimiz kadar\u0131yla etnik, dilsel ve antropolojik \u00e7e\u015fitli \u00f6rneklerinin \u00e7o\u011fuyla i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 istedik\u201d diyor.<\/p>\n

Ekibin analizleri \u015fimdiden \u00e7e\u015fitli toplumlar\u0131n genetik k\u00f6kenleri konusundaki sorular\u0131 yan\u0131tlamaya ba\u015flad\u0131; fakat ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu verilerin uzun bir yolculu\u011fun sadece bir kilometre ta\u015f\u0131 oldu\u011funu belirtiyor. Mallick, \u201cD\u00fcnyada elbetteki etnik a\u00e7\u0131dan farkl\u0131 binlerce pop\u00fclasyon bulunmaktad\u0131r ve pek \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yap\u0131lmas\u0131na ihtiya\u00e7 vard\u0131r\u201d diyor.<\/p>\n

Tarihin ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131<\/strong><\/p>\n

Reich, Mallick ve uluslararas\u0131 ekiplerindeki \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 \u0130nsan Genomu \u00c7e\u015fitlilik Projesi (Human Genome Diversity Project) olarak adland\u0131r\u0131lan bir koleksiyonda sunulan 51 pop\u00fclasyonun her birinden iki genom se\u00e7erek \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Daha sonra, geni\u015f \u00e7apl\u0131 genom \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda daha \u00f6nce yer almayan \u00e7e\u015fitli K\u0131z\u0131lderili, G\u00fcney Asya ve Afrika pop\u00fclasyonlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren 91 grubun \u00fcyelerinden \u00f6rnekler toplad\u0131lar ve dizilenmesi i\u00e7in DNA g\u00f6nderdiler. Toplamda proje 300 ki\u015finin genomlar\u0131n\u0131 analiz etti.<\/p>\n

Elde edilen anahtar sonu\u00e7, -Afrika\u2019n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na g\u00f6\u00e7 etmi\u015f bir tek pop\u00fclasyondan t\u00fcreyen Afrikal\u0131 olmayan modern insan atalar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu-, Nature<\/em>\u2019da e\u015fzamanl\u0131 olarak yer alan iki tam genom dizileme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 taraf\u0131ndan da desteklenmektedir. Estonyal\u0131 bir grup taraf\u0131ndan y\u00f6netilen bir \u00e7al\u0131\u015fma 379 ki\u015fiye ait t\u00fcm genom dizilerine odakland\u0131; Danimarkal\u0131 bir grup taraf\u0131ndan y\u00f6netilen di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalar 108 Avustralyal\u0131 ve Yeni Gineliyi analiz etti.<\/p>\n

\u00dc\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fma, Afrika\u2019dan erken ayr\u0131lan ve Hint Okyanusu k\u0131y\u0131lar\u0131na ula\u015fan ikinci bir grubun b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yerle\u015ftikleri Avustralya, Yeni Gine ve Andaman Adalar\u0131\u2019n\u0131n yerli ve yerli olmayan halklar\u0131 hakk\u0131ndaki geriye kalan sorulara y\u00f6neldiler. Harvard T\u0131p Okulu ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 incelenen \u00f6rneklerin s\u00f6z konusu pop\u00fclasyona ait olmad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar.<\/p>\n

Howard Hughes T\u0131p Enstit\u00fcs\u00fc ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 ve Broad Enstit\u00fcs\u00fc \u00fcyesi Reich \u201cErken g\u00f6\u00e7 eden pop\u00fclasyonun soy oran\u0131 i\u00e7in en iyi tahminimiz s\u0131f\u0131r\u201d diyor. \u201cBirlikte ele al\u0131nd\u0131klar\u0131nda her \u00fc\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fmada en fazla y\u00fczde 2\u2019lik bir oynama var.\u201d<\/p>\n

Harvard T\u0131p Okulu\u2019nun y\u00f6netti\u011fi \u00e7al\u0131\u015fma ayr\u0131ca, Afrika d\u0131\u015f\u0131na yay\u0131l\u0131m olmadan en az 200.000 y\u0131l \u00f6nce modern insan atalar\u0131n\u0131n birbirlerinden ayr\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n

Mallick, \u201cAfrika i\u00e7indeki n\u00fcfusun b\u00fcy\u00fck bir alt k\u00fcmesinin, Afrika d\u0131\u015f\u0131na yay\u0131lm\u0131\u015f olan grupla temsil edilip edilmedi\u011fi belirsizdir\u201d diyor. \u201cBu ger\u00e7ekten, geni\u015flemenin \u00f6ncesinde altyap\u0131n\u0131n \u00e7ok oldu\u011funu g\u00f6steriyor.\u201d<\/p>\n

Geneti\u011fin tek ba\u015f\u0131na son 50.000 y\u0131ldaki k\u00fclt\u00fcrel, ekonomik ve entelekt\u00fcel geli\u015fmenin h\u0131zlanmas\u0131n\u0131 hesaplayamayaca\u011f\u0131 ek ke\u015ffi, alandaki pop\u00fcler hipoteze ters d\u00fc\u015f\u00fcyor. Reich \u201cAtalar\u0131m\u0131z aras\u0131nda aniden beliren ve onlar\u0131n derin bir \u015fekilde farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmelerine izin veren bir veya birka\u00e7 mutasyon olu\u015fumu g\u00f6zlemlenmemektedir\u201d diyor.<\/p>\n

Bunun yerine, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar meydana gelen ani de\u011fi\u015fimlerin h\u0131zlanmas\u0131nda \u00e7evre, ya\u015fam tarz\u0131 ve olas\u0131l\u0131kla genlerin de dahil oldu\u011fu bir fakt\u00f6rler k\u00fcmesinin etkili oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlar.<\/p>\n

Reich \u201cGenetik\u00e7iler, s\u0131k s\u0131k genetik a\u00e7\u0131klaman\u0131n bulundu\u011fu \u00f6rnekler aramaktad\u0131r. Bu noktada paradoksal olarak genetik veriler, net genetik cevaplar\u0131n olmayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir\u201d diyor.<\/p>\n

Engelleri a\u015fmak<\/strong><\/p>\n

Mallick ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131, b\u00fcy\u00fck miktarda veriyi i\u015fleyerek ve payla\u015farak kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 \u00f6nemli lojistik engellerin \u00fcstesinden geldiler. Bu \u00e7aptaki \u00e7al\u0131\u015fmalarda veriler s\u0131k s\u0131k, farkl\u0131 s\u0131ralama makinelerini ve farkl\u0131 deneysel protokolleri kullanan bir\u00e7ok laboratuvarda bir araya getirilir. Bu da, \u00f6rnekler aras\u0131ndaki ger\u00e7ek farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ay\u0131rt etmeyi zorla\u015ft\u0131ran s\u00f6zde y\u0131\u011f\u0131n etkileri olu\u015fturabilir. \u015eimdiki \u00e7al\u0131\u015fma, b\u00fct\u00fcn \u00f6rnekleri ayn\u0131 zamanda dizilemesi i\u00e7in tek bir merkeze yollayarak y\u0131\u011f\u0131n etkilerini k\u00fc\u00e7\u00fcltecektir.<\/p>\n

Ekip, 2014\u2019te mevcut olan veri k\u00fcmesinin \u00e7o\u011funu kamuoyuyla payla\u015ft\u0131; pek \u00e7ok ara\u015ft\u0131rma grubu da zaten onlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 kullanmaktad\u0131r. Yazarlar \u015fimdiye kadar bildirilen bulgular\u0131n, buzda\u011f\u0131n\u0131n sadece g\u00f6r\u00fcnen y\u00fcz\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

Mallick \u201cSunulan verilerin k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 analiz etmek bile bizim grubumuz i\u00e7in imk\u00e2ns\u0131z\u201d diyor. \u201cAmac\u0131m\u0131z d\u0131\u015far\u0131ya veri g\u00f6ndermek ve insanlar\u0131n kendi sorular\u0131 \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri i\u00e7in bu verileri kullanmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.\u201d<\/p>\n

 <\/p>\n

Fotoalt\u0131:<\/strong> \u00d6nceleri bilinmeyen DNA varyantlar\u0131n\u0131n konumlar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir harita. K\u0131rm\u0131z\u0131 renk y\u00fcksek say\u0131daki ke\u015fifleri, siyah az say\u0131daki ke\u015fifleri g\u00f6stermektedir. \u00a9 <\/em>Harvard T\u0131p Okulu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Harvard T\u0131p Fak\u00fcltesi biliminsanlar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen ve sonu\u00e7lar\u0131 Nature\u2019da yay\u0131mlanan uluslararas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma, hi\u00e7bir tekil genin yakla\u015f\u0131k 50.000 y\u0131l \u00f6nce meydana gelmi\u015f olan insan geli\u015fimindeki \u00f6nemli k\u00fclt\u00fcrel ve bili\u015fsel geli\u015fmeyi a\u00e7\u0131klayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyor. \u00c7al\u0131\u015fma, 2001\u2019de yay\u0131mlanan \u201ckanonik\u201d insan genomu dizisine yakla\u015f\u0131k 6 milyon DNA baz \u00e7ifti ekleyerek, incelenen pop\u00fclasyonlardan elde edilen y\u00fcksek kaliteli genomik sekanslar\u0131n en […]<\/p>\n","protected":false},"author":383,"featured_media":14546,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[189,19,21,231],"tags":[272,292,773,230],"class_list":["post-14545","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-152-sayi","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-molekuler-biyoloji-ve-genetik","tag-dna","tag-genetik","tag-genom","tag-insanlik-tarihi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14545","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/383"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14545"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14545\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14546"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14545"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14545"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14545"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}