T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131\u2019na g\u00f6re, ta\u015f\u0131n\u0131r\/ta\u015f\u0131nmaz k\u00fclt\u00fcr varl\u0131klar\u0131n\u0131n sahibi devlettir. Bu varl\u0131klara ne yap\u0131laca\u011f\u0131na ili\u015fkin kararlar\u0131 ise K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n (bundan sonra KTB) ilgili birimleri verir. Arkeologlar, ister bir kaz\u0131 veya y\u00fczey ara\u015ft\u0131rmas\u0131 olsun, ister bir m\u00fczenin deposundaki bir eser olsun, k\u00fclt\u00fcr varl\u0131klar\u0131yla ilgili ara\u015ft\u0131rma yapmak istedikleri zaman, KTB\u2019den izin almak zorundad\u0131r. Bilimsel ara\u015ft\u0131rma yapabilmek i\u00e7in bakanl\u0131\u011f\u0131n iznine t\u00e2bi olduklar\u0131ndan, arkeologlar \u201cdevlet\u201dle iyi ge\u00e7inmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Yaln\u0131zca devletle de\u011fil, devleti temsil eden herhangi bir ki\u015fiyle dahi iyi ge\u00e7inmeyen bir arkeolog, KTB\u2019den bilimsel ara\u015ft\u0131rma izni alamaz. Bu \u00f6yle kuru kuruya bir iftira de\u011fil maalesef. Son g\u00fcnlerde ya\u015fanan G\u00f6bekli Tepe tart\u0131\u015fmalar\u0131, bu durumun kamuoyu \u00f6n\u00fcnde cereyan eden bir \u00f6rne\u011fi. G\u00f6bekli Tepe -hakl\u0131 olarak- \u00e7ok pop\u00fcler bir yer oldu\u011fu i\u00e7in, k\u00f6\u015fe yaz\u0131lar\u0131na, haberlere konu olabiliyor.[2] Ancak g\u00fcndeme gelmeyen, arkeologlar\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131, duydu\u011fu, bildi\u011fi fakat ses etmedi\u011fi bir y\u0131\u011f\u0131n benzeri haks\u0131zl\u0131k mevcut.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin KTB\u2019nin davac\u0131 konumunda oldu\u011fu bir davada, bakanl\u0131k aleyhine bilirki\u015fi raporu haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, kaz\u0131lara kat\u0131lma izni alamayan arkeologlar var. \u00dcstelik bu olay tek de\u011fil; \u00f6zellikle baraj, boru hatt\u0131 vb b\u00fcy\u00fck projeler i\u00e7in haz\u0131rlanan bilirki\u015fi raporlar\u0131nda projenin (devletin) aleyhine bir sonuca varmak, bir daha mesle\u011finizi yapamamak anlam\u0131na gelebiliyor. E\u011fer bilirki\u015fiden bakanl\u0131\u011f\u0131n\/devletin taraf\u0131n\u0131 tutmas\u0131 bekleniyor, aksi halde cezaland\u0131r\u0131l\u0131yorsa, dava a\u00e7maya, bilirki\u015fili\u011fe, t\u00fcm bu hukuk tiyatrosuna ne l\u00fczum var acaba?<\/p>\n
\u0130ktidarda olan partinin (AKP\u2019nin) herhangi bir politikas\u0131n\u0131 ele\u015ftirmek yahut KTB\u2019nin k\u00fclt\u00fcr varl\u0131klar\u0131yla ilgili bir uygulamas\u0131 hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f belirtmek de ara\u015ft\u0131rma izinlerinin reddedilmesine neden olabilir. Akdeniz \u00dcniversitesi Arkeoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Prof. Dr. G\u00fcl I\u015f\u0131n, bakanl\u0131\u011f\u0131n eski eser politikalar\u0131 hakk\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 ele\u015ftirel bir yaz\u0131 nedeniyle, 2 y\u0131ld\u0131r devam etti\u011fi Tlos Kaz\u0131 Heyeti Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131.[3]<\/sup> Bal\u0131k ba\u015ftan kokar; KTB de aynen iktidar partisi gibi, ya benimle ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve bunu beyan edersin ya da sana bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131 tan\u0131may\u0131z diyor.<\/p>\n KTB\u2019den kaz\u0131 ve ara\u015ft\u0131rma izni alabilmek i\u00e7in sadece \u201cuysal\u201d olmak da yeterli de\u011fil. Yabanc\u0131 arkeologlara, bakanl\u0131kla aralar\u0131ndaki bir problem nedeniyle de\u011fil, s\u0131rf Almanya, \u0130ngiltere, Yunanistan vb vatanda\u015f\u0131 olduklar\u0131 i\u00e7in kaz\u0131 izni verilmeyebiliyor. Onlar ayr\u0131ca kendi h\u00fck\u00fcmet\/devletlerinin politikalar\u0131ndan da sorumludur. \u00d6rne\u011fin 2016 y\u0131l\u0131nda Almanya\u2019dan ba\u015fvuru yapan kaz\u0131 ekipleri izin alamad\u0131lar. Nedeni ise Almanya\u2019n\u0131n Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 yasa tasar\u0131s\u0131n\u0131 kabul etmesi. Asl\u0131nda bakanl\u0131k burada bir hata yapm\u0131\u015f; kaz\u0131 izni i\u00e7in ba\u015fvuran yabanc\u0131 ekip \u00fcyelerinden, Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 iddialar\u0131n\u0131n bir yalan oldu\u011funu yaz\u0131l\u0131 olarak beyan etmelerini isteyebilirdi. \u00d6nceki y\u0131llarda da T\u00fcrkiye\u2019de kaz\u0131 yapan yabanc\u0131 ekiplere, (100-150 y\u0131l \u00f6nce) \u00fclkelerine ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015f eserler geri g\u00f6nderilmedi\u011fi takdirde kaz\u0131lar\u0131n\u0131n ellerinden al\u0131naca\u011f\u0131 uyar\u0131s\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, \u00f6zel toplant\u0131larda. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, yabanc\u0131 kaz\u0131 ekiplerinin T\u00fcrkiye\u2019de kaz\u0131 yapmamalar\u0131 i\u00e7in elden ne gelirse yap\u0131l\u0131yor, hem de \u00e7irkin say\u0131labilecek y\u00f6ntemlerle.[4] Bu yaz\u0131 yaz\u0131l\u0131rken, Efes kaz\u0131lar\u0131n\u0131n durduruldu\u011fu haberleri yer ald\u0131 medyada. Nedeni a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmese de Avusturya-T\u00fcrkiye ili\u015fkilerinin buna neden oldu\u011fu iddia ediliyor.[5] En temizinden \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131kt\u0131r bu. Irk\u00e7\u0131 bir siyasi partinin \u00fcyelerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131n, \u00c7inli diye Uzakdo\u011fulu herhangi birini d\u00f6vmesi de i\u015fte bu \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131kla malul zihniyetin sonucudur. Efes kaz\u0131lar\u0131n\u0131n durdurulmas\u0131n\u0131n temelde bu davran\u0131\u015ftan bir fark\u0131 yoktur.<\/p>\n T\u00fcm bu fa\u015fist\/despotik uygulamalara, \u201cKaz\u0131\u2019m elimden al\u0131nmas\u0131n\u201d, \u201cBakanl\u0131kla aram bozulmas\u0131n\u201d vb ki\u015fisel ikbal kayg\u0131lar\u0131yla en ufak bir itirazda bulunmayan bir arkeoloji camiam\u0131z var maalesef. Aksine bir k\u0131sm\u0131 \u201cyabanc\u0131\u201d kaz\u0131 ekiplerine uygulanan her yapt\u0131r\u0131mdan sonra \u201cAma onlar da\u2026\u201d diye ba\u015flayan c\u00fcmlelerle bu kararlar\u0131n ne denli hakl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterme tela\u015f\u0131nda. \u00dclkenin genel d\u00fc\u015f\u00fcnce iklimine hakim \u201cnedensiz\u201d yabanc\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 sayesinde, \u201cbiz\u201de, \u201cbizim ge\u00e7mi\u015fimiz\u201de ait bir yerin \u201conlar\u201d taraf\u0131ndan kaz\u0131l\u0131yor olmas\u0131 da gencinden ya\u015fl\u0131s\u0131na, hemen hemen t\u00fcm ku\u015faklardan arkeologlar aras\u0131nda \u015fikayet edilen bir durum.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019deki arkeoloji camias\u0131ndan bu t\u00fcr uygulamalara bir tepki \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 beklemek, abesle i\u015ftigal asl\u0131nda. Zira T\u00fcrkiye\u2019de arkeologlarla devlet ili\u015fkisi her zaman b\u00f6yle bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisi olagelmi\u015ftir. Arkeolojik kaz\u0131 vb ara\u015ft\u0131rma yapabilmenin \u00f6nko\u015fulu, devlete ba\u011fl\u0131 bir \u00fcniversitede \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olmak ya da devlete ba\u011fl\u0131 bir m\u00fczede \u00e7al\u0131\u015fmak, yani devletten maa\u015f almakt\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmalara ekonomik deste\u011fi de devletin \u00e7e\u015fitli kurumlar\u0131 (KTB, TTK, T\u00dcB\u0130TAK, \u00fcniversiteler) sa\u011flar. Son y\u0131llarda irili ufakl\u0131 baz\u0131 \u00f6zel \u015firketler ve belediyeler kaz\u0131lara sponsorluk yapmaya ba\u015flad\u0131lar ama ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n ekonomik ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 halen b\u00fcy\u00fck oranda devlet kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r. Yani t\u00fcm bak\u0131mlardan devlet, arkeologlar\u0131n \u201cpatron\u201du pozisyonundad\u0131r. Arkeologlar maa\u015flar\u0131n\u0131, ara\u015ft\u0131rma izinlerini ve kaynaklar\u0131n\u0131 devletten alan bir t\u00fcr memur pozisyonundad\u0131r. Eh, memur da kelime olarak emir alan, emredilen demek. \u201cPatron\u201d nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri ve davranmalar\u0131 gerekti\u011fini emrederse, \u201cmemur\u201dlarda \u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve davran\u0131r.<\/p>\n Dipnotlar<\/strong><\/p>\n *Ece Ayhan\u2019\u0131n, \u00c7anakkaleli Melahat\u2019a \u0130ki El Mektup Ya Da \u00d6zel Bir Fuhu\u015f Tarihi<\/em> kitab\u0131ndan.<\/p>\n [2] http:\/\/www.arkeolojikhaber.com\/haber-gobeklitepedeki-kirli-tezgah-aydinlatilabilecek-mi-1438\/ [3] Bkz: \u201cKaz\u0131 Heyetinden \u00c7\u0131kar\u0131lan Profes\u00f6r, Mahkemeye Ba\u015fvurdu\u201d (27 Eyl\u00fcl 2013 tarihli haber), http:\/\/www.haberler.com\/kazi-heyetinden-cikarilan-profesor-mahkemeye-5112515-haberi\/<\/p>\n [4] http:\/\/www.haber7.com\/yazarlar\/yasar-iliksiz\/847425-gobeklitepede-ziplayan-cekirgenin-derdi-ne<\/p>\n [5] http:\/\/www.hurriyet.com.tr\/avusturyanin-tum-kazilari-iptal-40217026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131\u2019na g\u00f6re, ta\u015f\u0131n\u0131r\/ta\u015f\u0131nmaz k\u00fclt\u00fcr varl\u0131klar\u0131n\u0131n sahibi devlettir. Bu varl\u0131klara ne yap\u0131laca\u011f\u0131na ili\u015fkin kararlar\u0131 ise K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n (bundan sonra KTB) ilgili birimleri verir. Arkeologlar, ister bir kaz\u0131 veya y\u00fczey ara\u015ft\u0131rmas\u0131 olsun, ister bir m\u00fczenin deposundaki bir eser olsun, k\u00fclt\u00fcr varl\u0131klar\u0131yla ilgili ara\u015ft\u0131rma yapmak istedikleri zaman, KTB\u2019den izin almak zorundad\u0131r. Bilimsel ara\u015ft\u0131rma yapabilmek […]<\/p>\n","protected":false},"author":897,"featured_media":14692,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[189,20,535],"tags":[244,597,460,995],"class_list":["post-14691","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-152-sayi","category-arkeoloji","category-forum","tag-arkeoloji","tag-kazi","tag-kultur","tag-politika"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14691","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/897"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14691"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14691\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nhttp:\/\/www.urfahizmet.com\/haberdetay.aspx?id=89417<\/p>\n