{"id":14700,"date":"2016-10-01T13:23:17","date_gmt":"2016-10-01T10:23:17","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=14700"},"modified":"2017-12-19T13:27:56","modified_gmt":"2017-12-19T10:27:56","slug":"maymun-utopyasinin-tuhaf-ziyaretcileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/10\/01\/maymun-utopyasinin-tuhaf-ziyaretcileri","title":{"rendered":"Maymun \u00fctopyas\u0131n\u0131n tuhaf ziyaret\u00e7ileri"},"content":{"rendered":"

Asl\u0131nda bir bilimkurgu yazar\u0131 olmayan ve daha \u00e7ok Kwai K\u00f6pr\u00fcs\u00fc kitab\u0131yla tan\u0131nan Frans\u0131z yazar Pierre Boulle, 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda k\u00f6le gibi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p, bin bir t\u00fcrl\u00fc zorlu\u011fa g\u00f6\u011f\u00fcs germek zorunda b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Japon esaretinden kurtulduktan sonra, insanlar\u0131n birbirine ve \u00e7evresine kar\u015f\u0131 tavr\u0131 \u00fczerine bir kitap yazmaya karar verdi. Bu kitab\u0131 insanlarla maymunlar\u0131n aras\u0131nda ge\u00e7en bir \u00e7arp\u0131\u015fma olarak kurgulad\u0131. Kitab\u0131 bilimkurgu t\u00fcr\u00fcne kazand\u0131ran \u00f6\u011fe ise olaylar\u0131n ge\u00e7ti\u011fi yer olarak se\u00e7ilen gezegendeki medeniyetin maymunlar taraf\u0131ndan kurulmu\u015f olmas\u0131. Bir\u00e7ok satirik \u00f6\u011feyi i\u00e7inde bulunduran ve yazar\u0131n ilk bilimkurgu kitab\u0131 olan Maymunlar Gezegeni<\/em>\u2019nin yay\u0131nlanma tarihi ise 1963.<\/p>\n

Kitapta ba\u015fkarakter Ulysse M\u00e9rou\u2019nun Soror gezegeninde ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7enler anlat\u0131l\u0131yor. Bir gazeteci olan M\u00e9rou\u2019nun, \u00fc\u00e7 ki\u015filik bir ekiple D\u00fcnya\u2019da ba\u015flayan heyecanl\u0131 maceras\u0131n\u0131n Soror gezegeninde nas\u0131l bir kabusa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc konu eden Maymunlar Gezegeni<\/em>, insanlar\u0131n D\u00fcnya\u2019y\u0131 payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 di\u011fer canl\u0131lara ve kendi t\u00fcrde\u015flerine kar\u015f\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 bir tokat gibi okuyucusunun y\u00fcz\u00fcne vuruyor. Bilimkurgu kal\u0131plar\u0131 i\u00e7erisinde ilerlerken, her sat\u0131r\u0131nda okuyucuyu kendi t\u00fcr\u00fc hakk\u0131nda sormaktan ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131 sorular\u0131 sordurarak sadece bir bilimkurgu kitab\u0131 olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p bir edebiyat klasi\u011fi halini al\u0131yor.<\/p>\n

Ulysse M\u00e9rou, dahi bilimadam\u0131 Prof. Antell ve fizik\u00e7i Arthur Levaine, Betelguese adl\u0131 k\u0131z\u0131l g\u00fcne\u015fi incelemek i\u00e7in yola \u00e7\u0131k\u0131yorlar ve Latince \u201ck\u0131z karde\u015f\u201d anlam\u0131na gelen Soror ad\u0131n\u0131 verdikleri D\u00fcnya\u2019ya benzeyen gezegene ini\u015f yap\u0131yorlar. Burada ilk kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 canl\u0131lar ise insanlar. Ancak fiziksel olarak ayn\u0131 olsalar da, bu insanlar D\u00fcnya\u2019daki insanlardan farkl\u0131lar: Vah\u015filer, ilkeller, \u00fcrkekler ve konu\u015fam\u0131yorlar. Bu insan benzeri canl\u0131larla ileti\u015fim kurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 s\u0131rada kahramanlar\u0131m\u0131z\u0131n yakalanmas\u0131 ve Levaine\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fc ile sonu\u00e7lanacak bir av partisinde kendilerini av olarak buluyorlar. \u015ea\u015fk\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131n katlanmas\u0131na sebep olan \u015fey ise bu av partisini d\u00fczenleyen canl\u0131lar: Goriller!<\/p>\n

Ulysse, Prof. Antell ve Soror gezegeninin insanlar\u0131ndan birka\u00e7 tanesi bu goriller taraf\u0131ndan \u00fczerlerinde bilimsel ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmak \u00fczere bir tesise g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcyorlar. Bu tesisin ba\u015f\u0131nda ise bir orangutan oldu\u011funu \u00f6\u011freniyoruz. Orangutanlar\u0131n alt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan biliminsanlar\u0131n\u0131n da \u015fempanzeler oldu\u011funu \u00f6\u011frendi\u011fimizde Soror gezegeninin medeniyetini olu\u015fturan canl\u0131lar ve bu medeniyetin hiyerar\u015fisi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f oluyor: Orangutanlar\u0131n y\u00f6netici, gorillerin ya politik ya da fiziksel g\u00fc\u00e7 sahibi oldu\u011fu ve \u015fempanzelerin de en zekiler olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n alt kesimi olu\u015fturdu\u011fu bir toplum.<\/p>\n

Ulysse\u2019nin, Pavlov deneylerine benzer deneyleri y\u00fcr\u00fcten \u015fempanze Zira\u2019ya, di\u011fer insanlardan farkl\u0131 oldu\u011funu, konu\u015fabildi\u011fini ve zeki bir varl\u0131k oldu\u011funu kan\u0131tlamas\u0131yla Zira ve ni\u015fanl\u0131s\u0131 Corn\u00e9lius ona yard\u0131m etmeye karar veriyor. Uzun s\u00fcre Zira\u2019n\u0131n \u00f6zel e\u011fitiminden ge\u00e7en Ulysse binlerce maymunun \u00f6n\u00fcnde onlar\u0131n dilinde bir konu\u015fma yap\u0131p maymunlara zeki oldu\u011funu kan\u0131tl\u0131yor ve bu ana kadar \u00e7\u0131plak gezmek zorunda olan Ulysse k\u0131yafet giyme, \u015fehirde dola\u015fma ve bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalara bir biliminsan\u0131 unvan\u0131yla kat\u0131lma hakk\u0131 kazan\u0131yor. \u0130lk yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fey ise Prof. Antell\u2019in ak\u0131betini \u00f6\u011frenmek oluyor. Prof. Antell\u2019in art\u0131k Soror insanlar\u0131ndan farks\u0131z bir halde, insanlar\u0131n sergilendi\u011fi bir parkta ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6ren ve onu geri d\u00f6nd\u00fcrmeyi ba\u015faramayan Ulysse\u2019nin kabuslar\u0131na bir yenisi daha eklenmi\u015f oluyor.<\/p>\n

Evrim devrime d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr m\u00fc?<\/strong><\/p>\n

Kitap boyunca maymunlar\u0131n insan deneklerine kar\u015f\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131, av partisi s\u0131ras\u0131nda uygulad\u0131klar\u0131 orant\u0131s\u0131z \u015fiddet ve t\u00fcrlerin birbirlerine kar\u015f\u0131 olan bak\u0131\u015flar\u0131 asl\u0131nda bizi anlat\u0131yor. Maymunlar\u0131n \u015fempanze, orangutan ve goril ayr\u0131mlar\u0131 ve bunlar\u0131n birbirlerini k\u00fc\u00e7\u00fcmser, kendilerini y\u00fcceltir tav\u0131rlar\u0131 ile insanlar\u0131n \u0131rk, dil, din ayr\u0131mlar\u0131 b\u00fcy\u00fck benzerlikler ta\u015f\u0131yor. Maymunlar denek olarak insanlar\u0131 kullan\u0131yorlar. Evrim teorisi bir \u015fempanze taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015f ve bu do\u011frultuda kendilerini anlamak i\u00e7in insanlar \u00fczerinde deneyler uygulayarak onlar\u0131 katlediyorlar. Bir di\u011fer yandan ise zor durumda kalan bir insan\u0131n akl\u0131n\u0131 ve bilgisini kullanarak y\u00fckselmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu, ayn\u0131 zamanda da ilkel k\u00f6klerine d\u00f6nmesinin de baz\u0131 \u015fartlarda ne kadar kolay oldu\u011fu anlat\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Kitab\u0131n yazar\u0131 Pierre Boulle bu kitab\u0131nda okuyucusunu kar\u015f\u0131s\u0131na al\u0131p aynaya bakmas\u0131n\u0131 \u00f6\u011f\u00fctl\u00fcyor. Kendi t\u00fcr\u00fcm\u00fcz i\u00e7erisinde kimilerinin bizden \u00fcst\u00fcn, kimilerinin ise bizim alt\u0131m\u0131zda oldu\u011funu ne kadar da kolay s\u00f6yleyebiliyoruz. \u0130nsan t\u00fcr\u00fc olarak nas\u0131l da di\u011fer canl\u0131lar\u0131n bizim kadar de\u011ferli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcveriyoruz. Oysaki bu d\u00f6rt t\u00fcr primatlardan evrildi\u011finde, zek\u00e2s\u0131yla \u00f6ne \u00e7\u0131kan insan\u0131n yerine herhangi bir t\u00fcr de ge\u00e7ebilirdi. Bu kitap okuyucuya zek\u00e2ya sahip t\u00fcr\u00fcn insan de\u011fil de bir ba\u015fkas\u0131 olmas\u0131 durumunda ayn\u0131 mant\u0131kla insanlara neler yapabilece\u011fini t\u00fcm \u00e7arp\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131yla aktarmay\u0131 ba\u015far\u0131yor. As\u0131l ser\u00fcven ise kitab\u0131n son c\u00fcmlesini okuduktan sonra ba\u015fl\u0131yor. Kitab\u0131 bitirdikten sonra en az bir saat sessizce oturup, bu d\u00fcnyay\u0131 payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z canl\u0131larda bende olan zek\u00e2 olsayd\u0131 acaba durum ger\u00e7ekten ne olurdu diye d\u00fc\u015f\u00fcnece\u011finizden ve hayvan haklar\u0131 hakk\u0131nda okudu\u011funuz, kendi fikriniz oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir\u00e7ok \u015feyi yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irece\u011finizden eminim.<\/p>\n

8 film, 2 televizyon dizisi, onlarca \u00e7izgi roman ve y\u00fczlerce oyunca\u011f\u0131n hayat\u0131m\u0131za girmesine sebep olan Maymunlar Gezegeni <\/em>hakk\u0131nda \u00f6zellikle sonu ile ilgili herkesin muhakkak duydu\u011fu bir iki \u015fey vard\u0131r. Sonunu bilseniz dahi, \u00f6zellikle filmler \u00fczerinden fikir sahibi olsan\u0131z dahi, heyecan ve merakla okuyaca\u011f\u0131n\u0131z bir kitap Maymunlar Gezegeni<\/em>. S\u0131rf muhte\u015fem sonu i\u00e7in bile okumaya de\u011fer.<\/p>\n

– Maymunlar Gezegeni, Pierre Boulle, \u00c7ev. S. \u0130pek Ortaer Montanari, \u0130thaki Yay\u0131nlar\u0131, 2015, 208 s.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Asl\u0131nda bir bilimkurgu yazar\u0131 olmayan ve daha \u00e7ok Kwai K\u00f6pr\u00fcs\u00fc kitab\u0131yla tan\u0131nan Frans\u0131z yazar Pierre Boulle, 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda k\u00f6le gibi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p, bin bir t\u00fcrl\u00fc zorlu\u011fa g\u00f6\u011f\u00fcs germek zorunda b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Japon esaretinden kurtulduktan sonra, insanlar\u0131n birbirine ve \u00e7evresine kar\u015f\u0131 tavr\u0131 \u00fczerine bir kitap yazmaya karar verdi. Bu kitab\u0131 insanlarla maymunlar\u0131n aras\u0131nda ge\u00e7en bir \u00e7arp\u0131\u015fma […]<\/p>\n","protected":false},"author":741,"featured_media":14701,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[189,32,513],"tags":[200,861,210,1671],"class_list":["post-14700","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-152-sayi","category-evrim","category-kitapcil","tag-evrim","tag-gezegen","tag-kitap","tag-maymun"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t