Yeni bulgular olas\u0131 atomalt\u0131 bir par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n ke\u015ffine i\u015faret ediyor. Teorik fizik\u00e7ilere g\u00f6re bu ke\u015fif be\u015finci temel etkile\u015fime i\u015faret ediyor olabilir. Yeni bir par\u00e7ac\u0131k evrendeki karanl\u0131k maddeyi anlamam\u0131za olanak tan\u0131yabilir.<\/p>\n
\u201cE\u011fer do\u011fruysa bu bir devrim niteli\u011findedir\u201d diyen fizik ve astronomi profes\u00f6r\u00fc Jonathan Feng, \u201cOn y\u0131llard\u0131r gravitasyon, elektromanyetizma, zay\u0131f ve g\u00fc\u00e7l\u00fc n\u00fckleer\u00a0 etkile\u015fmeler (kuvvetler) olmak \u00fczere d\u00f6rt temel etkile\u015fim oldu\u011funu biliyoruz. Bulgular yeni deneylerde de elde edilirse, olas\u0131 bir be\u015finci etkile\u015fimin varl\u0131\u011f\u0131 evren anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 t\u00fcm\u00fcyle de\u011fi\u015ftirecektir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra kuvvetlerin birle\u015ftirilmesi ve karanl\u0131k madde problemleri \u00fczerine de yeni bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 da sa\u011flayacakt\u0131r\u201d s\u00f6zlerini ekliyor.<\/p>\n
UCI (Kalifroniya \u00dcniversitesi, Irvine) ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n\u0131 bu fikre iten g\u00f6zlem, Macar Bilim Akademisi\u2019nin 2015 ortalar\u0131nda \u201ckaranl\u0131k foton\u201d ad\u0131 verilen, karanl\u0131k maddenin elektromanyetik kuvvet ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen par\u00e7ac\u0131k ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 deneyden ileri geliyor. Macar bilimciler, yapt\u0131klar\u0131 deneyde radyoaktif bir bozunum anomalisiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131 ve bu anomali elektrondan 30 kat daha hafif bir par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etti.<\/p>\n
Deneycilerin bu bulgunun yeni bir etkile\u015fim oldu\u011funu iddia edemedi\u011fini iddia eden Feng, \u201cDeneyde g\u00f6zlemlenen \u015fey, yeni bir par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eden bir s\u00fcrecin ger\u00e7ekle\u015fmesinden ibaret. Ancak bunun madde par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 m\u0131, yoksa kuvvet ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 bir par\u00e7ac\u0131k m\u0131 oldu\u011fu belli de\u011fildi\u201d diyor.<\/p>\n
Macar ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ve daha \u00f6nceki benzer deneysel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n verileri \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan UCI grubu, olas\u0131 par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n karanl\u0131k foton veya madde par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 olamayaca\u011f\u0131nda karar k\u0131ld\u0131. T\u00fcm verileri sentezleyip yeni bir teori ortaya koyan ekibe g\u00f6re, bu par\u00e7ac\u0131k be\u015finci bir temel etkile\u015fmeye i\u015faret ediyor.<\/p>\n
UCI ekibi yay\u0131mlad\u0131klar\u0131 makalede, par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n karanl\u0131k fotondan ziyade, \u201cprotofobik X bozonu\u201d oldu\u011funu savl\u0131yor. Bildi\u011fimiz elektrik kuvveti, elektron ve protonlarla etkile\u015firken, bu bozon son derece s\u0131n\u0131rl\u0131 mesafelerde ve sadece elektron ve n\u00f6tron ile etkile\u015fmektedir. Fizik ve astronomi profes\u00f6r\u00fc Timothy Tait, \u201cBu karakterde g\u00f6zlemleyebildi\u011fimiz ba\u015fka bir bozon t\u00fcr\u00fc olmad\u0131. Bu par\u00e7ac\u0131\u011fa X bozonu diyoruz; X burada bilinmeyeni temsil ediyor\u201d diyor.<\/p>\n
Feng\u2019e g\u00f6re bundan sonra yap\u0131lacak benzer deneyler son derece \u00f6nemli. \u201cBu par\u00e7ac\u0131k a\u011f\u0131r de\u011fil; 50\u2019li y\u0131llardan beri bu par\u00e7ac\u0131k enerjisini \u00fcretebilecek laboratuvar teknolojilerine sahibiz\u201d diyen Feng, zorlu\u011fun ise olduk\u00e7a hafif olan bu par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 etkile\u015fmenin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor. Ancak art\u0131k k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli laboratuvarlar\u0131n nereye bakacaklar\u0131n\u0131 bildiklerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc i\u015flerinin g\u00f6rece kolay oldu\u011funu da ekliyor.<\/p>\n
Bir\u00e7ok bilimsel k\u0131r\u0131lma gibi bu olas\u0131 ke\u015fif de bir\u00e7ok yeni \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131na ve eski teorilerdeki d\u00fczeltmelere gebe durumda. Feng\u2019in s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi devrimsel geli\u015fmelerden biri, olas\u0131 be\u015finci kuvvetin elektromanyetik, zay\u0131f ve g\u00fc\u00e7l\u00fc n\u00fckleer kuvvetler ile birle\u015ftirilip tek bir birle\u015fik kuvvet formunda yaz\u0131labilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde.<\/p>\n
Temel par\u00e7ac\u0131k ve etkile\u015fmelerin teorisi standard modelin yan\u0131 s\u0131ra belki de \u201ckaranl\u0131k\u201d bir sekt\u00f6r\u00fcn daha oldu\u011funu, burada da karanl\u0131k maddeler ve karanl\u0131k etkile\u015fmelerin ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fi konusunda spek\u00fclatif bir yorum yapan Feng, bu iki sekt\u00f6r\u00fcn birbiriyle hen\u00fcz \u00e7\u00f6z\u00fclememi\u015f temel bir etkile\u015fim arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ileti\u015febilece\u011fini savl\u0131yor ve \u201cMacar grubunun deneylerinden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kadar\u0131yla bu karanl\u0131k sekt\u00f6r, etkile\u015fimini protofobik kuvvet \u015feklinde g\u00f6steriyor olabilir. Daha geni\u015f bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla bu kuvvet \u015fekli karanl\u0131k maddenin g\u00f6zlemledi\u011fimiz do\u011fas\u0131na da uygunluk g\u00f6stermektedir\u201d diyor.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Yeni bulgular olas\u0131 atomalt\u0131 bir par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n ke\u015ffine i\u015faret ediyor. Teorik fizik\u00e7ilere g\u00f6re bu ke\u015fif be\u015finci temel etkile\u015fime i\u015faret ediyor olabilir. Yeni bir par\u00e7ac\u0131k evrendeki karanl\u0131k maddeyi anlamam\u0131za olanak tan\u0131yabilir. \u201cE\u011fer do\u011fruysa bu bir devrim niteli\u011findedir\u201d diyen fizik ve astronomi profes\u00f6r\u00fc Jonathan Feng, \u201cOn y\u0131llard\u0131r gravitasyon, elektromanyetizma, zay\u0131f ve g\u00fc\u00e7l\u00fc n\u00fckleer\u00a0 etkile\u015fmeler (kuvvetler) olmak \u00fczere d\u00f6rt […]<\/p>\n","protected":false},"author":634,"featured_media":14716,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[188,19,26],"tags":[250,606,288,356],"class_list":["post-14715","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-151-sayi","category-bilim-gundemi","category-fizik","tag-atom-fizigi","tag-deney","tag-fizik","tag-parcacik-fizigi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14715","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/634"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14715"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14715\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14716"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14715"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14715"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14715"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}