Oca\u011f\u0131n \u00fczerinden d\u00fc\u015fmek \u00fczere olan s\u0131cak bir tavay\u0131 tam tutmak \u00fczereyken son anda yanmamak i\u00e7in refleksle elimizi geri \u00e7ekeriz. Zira beynimiz baz\u0131 otomatik y\u00f6nlendirmeleri bozabilecek ve ortama uyum sa\u011flatacak kadar ileri d\u00fczey bir kontrole sahiptir. Son zamanlarda yap\u0131lan baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar,\u00a0 beynin bu \u00f6zelli\u011finin bellek reflekslerimiz \u00fczerinde de \u00e7al\u0131\u015fabilece\u011fini g\u00f6stermeye u\u011fra\u015f\u0131yor. Acaba beynimiz kendili\u011finden ve aniden \u00e7\u0131k\u0131p geliveren ac\u0131 verici an\u0131lar\u0131 hat\u0131rlamam\u0131z\u0131 durdurabilir mi?<\/p>\n
Beynin i\u00e7inde an\u0131lar\u0131m\u0131z, birbiriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 bir bilgi a\u011f\u0131 \u015feklinde bulunur. Sonu\u00e7 olarak bir an\u0131 bir di\u011ferini, herhangi bilin\u00e7li bir g\u00fc\u00e7 harcamaks\u0131z\u0131n aniden y\u00fczeye \u00e7\u0131karabilir. Cambridge \u00dcniversitesi\u2019nde n\u00f6robilimci olan Michael Anderson\u2019a g\u00f6re, beyne hat\u0131rlat\u0131c\u0131 herhangi bir uyar\u0131 geldi\u011finde, beyin de size \u201ciyilik\u201d yaparak o an\u0131yla ilintili di\u011fer an\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r. Fakat bazen bu a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan bilgiler bizi \u00e7ok mutlu etmez.<\/p>\n
\u0130nsanlar bu s\u00fcre\u00e7 kar\u015f\u0131s\u0131nda tamamen \u00e7aresiz de\u011fildir elbette. Daha \u00f6nceki g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, beynin frontal (\u00f6n) b\u00f6lgesinin, bellekten sorumlu ana yap\u0131 olan hipokamp\u00fcs\u00fc k\u00f6relterek baz\u0131 \u201ctekrar an\u0131msamalar\u0131\u201d bast\u0131rabildi\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Son zamanlarda Anderson ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131, hipokamp\u00fcs\u00fcn bask\u0131lanmas\u0131 durumunda neler oldu\u011funu \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, 381 \u00fcniversite \u00f6\u011frencisinden birbiriyle genel hatlar\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 bir \u00e7ift kelime \u00f6\u011frenmesini istediler. Daha sonra kelimelerden birini g\u00f6stererek di\u011ferini hat\u0131rlamalar\u0131n\u0131 ya da tamamen tersi, bilin\u00e7li olarak di\u011fer kelimeyi d\u00fc\u015f\u00fcnmemelerini istediler. Bazen de kat\u0131l\u0131mc\u0131lara, hat\u0131rlama aral\u0131klar\u0131nda, konuyla tamamen ilgisiz (otoparkta duran tavusku\u015fu gibi ) resimler g\u00f6sterdiler.<\/p>\n
Nature Communications<\/em>\u2019da yay\u0131mlanan \u00e7al\u0131\u015fmada, art arda tavusku\u015fu ya da ba\u015fka de\u011fi\u015fik resimler g\u00f6sterilmi\u015f g\u00f6n\u00fcll\u00fclerden 2. kelimeyi hat\u0131rlamalar\u0131 istendi\u011finde, bu resimlerin g\u00f6sterilmedi\u011fi ve hemen 2. kelimeyi hat\u0131rlamalar\u0131 istenen kat\u0131l\u0131mc\u0131lara g\u00f6re y\u00fczde 40 oran\u0131nda hat\u0131rlamada azalma g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. Bulgular, haf\u0131za kontrol mekanizmas\u0131n\u0131n ger\u00e7ekten oldu\u011funu kan\u0131tlarken; \u00f6zellikle belli bir an\u0131y\u0131 unutmaya \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n genel haf\u0131za \u00fczerinde olumsuz bir etki yaratabilece\u011fini de \u00f6nermektedir.\u00a0 \u00c7\u00fcnk\u00fc ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n \u201camnezik g\u00f6lge\u201d (unutkan g\u00f6lge) dedikleri bu olay hipokampal aktivitenin azalmas\u0131yla birlikte olayla ilintisiz di\u011fer pek \u00e7ok olay\u0131n da hat\u0131rlanmas\u0131n\u0131 engellemektedir. \u00c7al\u0131\u015fmaya kat\u0131lmam\u0131\u015f uzmanlar\u0131n da belirtti\u011fi gibi, bu sonu\u00e7lar travma deneyimi ya\u015fam\u0131\u015f ve bunu \u00f6zellikle unutmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f baz\u0131 ki\u015filerin neden g\u00fcnl\u00fck olaylarda da zay\u0131f bir haf\u0131zaya sahip olduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klar g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n Anderson\u2019a g\u00f6re ge\u00e7ici bellek kayb\u0131 olmaks\u0131z\u0131n istenildi\u011finde baz\u0131 an\u0131lar\u0131n bask\u0131lanmas\u0131 faydal\u0131 olabilecektir. Bu sebeple Anderson ve birlikte \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc Ana Catarino, bug\u00fcnlerde insanlar\u0131 bu \u201can\u0131 bask\u0131lama sanat\u0131\u201d ile ilgili e\u011fitip e\u011fitemeyeceklerini g\u00f6stermeyi hedefleyen bir dizi ara\u015ft\u0131rma yap\u0131yorlar. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada g\u00f6n\u00fcll\u00fc kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n beyin faaliyetleri ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak monit\u00f6rize edilirken hipokampal faaliyetin ne kadar\u0131n\u0131n k\u00f6reltilebildi\u011fi s\u00f6zel geri bildirimlerle tespit ediliyor. Hipotezlerinde \u00f6zellikle, travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu ya\u015fayan ki\u015filerde iyile\u015febilmek i\u00e7in k\u00f6t\u00fc an\u0131lar\u0131n se\u00e7ici olarak nas\u0131l daha fazla unutulabilece\u011fi ve bunu ki\u015finin \u00f6\u011frenip \u00f6\u011frenemeyece\u011fi tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Oca\u011f\u0131n \u00fczerinden d\u00fc\u015fmek \u00fczere olan s\u0131cak bir tavay\u0131 tam tutmak \u00fczereyken son anda yanmamak i\u00e7in refleksle elimizi geri \u00e7ekeriz. Zira beynimiz baz\u0131 otomatik y\u00f6nlendirmeleri bozabilecek ve ortama uyum sa\u011flatacak kadar ileri d\u00fczey bir kontrole sahiptir. Son zamanlarda yap\u0131lan baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar,\u00a0 beynin bu \u00f6zelli\u011finin bellek reflekslerimiz \u00fczerinde de \u00e7al\u0131\u015fabilece\u011fini g\u00f6stermeye u\u011fra\u015f\u0131yor. Acaba beynimiz kendili\u011finden ve aniden […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":14722,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[188,19,35],"tags":[1678,254,298,347,1677],"class_list":["post-14721","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-151-sayi","category-bilim-gundemi","category-noroloji","tag-bellek","tag-beyin","tag-hafiza","tag-noroloji","tag-unutmak"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14721","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/42"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14721"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14721\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14722"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14721"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14721"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14721"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}