{"id":14724,"date":"2016-09-01T15:27:02","date_gmt":"2016-09-01T12:27:02","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=14724"},"modified":"2017-12-19T15:31:05","modified_gmt":"2017-12-19T12:31:05","slug":"cin-dunyanin-kuantum-ozellikli-ilk-uydusunu-firlatti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/09\/01\/cin-dunyanin-kuantum-ozellikli-ilk-uydusunu-firlatti","title":{"rendered":"\u00c7in d\u00fcnyan\u0131n kuantum \u00f6zellikli ilk uydusunu f\u0131rlatt\u0131"},"content":{"rendered":"

\u0130smini, insanl\u0131k tarihinde ilk optik deneyler yapan antik \u00c7in felsefecisi ve do\u011fabilimci Micius\u2019tan alan kuantum \u00f6zellikli uydu, 16 A\u011fustos Sal\u0131 g\u00fcn\u00fc ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde f\u0131rlat\u0131ld\u0131.<\/p>\n

F\u0131rlatma, \u00c7in\u2019in kuzeybat\u0131s\u0131ndaki Gobi \u00c7\u00f6l\u00fc\u2019nde bulunan Jiuquan Uydu F\u0131rlatma Merkezi\u2019ndeki \u201cUzun Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f-2D\u201d roketi ile ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Micius, 500 kilometre y\u00fckseklikte g\u00fcne\u015f e\u015fzamanl\u0131 y\u00f6r\u00fcngeye oturduktan sonra her 90 dakikada bir d\u00fcnyan\u0131n \u00e7evresinde bir tur atacak.<\/p>\n

\u0130ki y\u0131ll\u0131k bir g\u00f6rev s\u00fcresine sahip olan Micius, uzaydan yery\u00fcz\u00fcne iletece\u011fi k\u0131r\u0131lamaz ileti\u015fim anahtarlar\u0131 ile \u201chack korumal\u0131\u201d bir kuantum ileti\u015fim sistemi kurmak ve kuantum fizi\u011finin en ilgin\u00e7 fenomenlerinden biri olan kuantum dolan\u0131kl\u0131k fenomenine dair yeni anlay\u0131\u015flar getirmek \u00fczere tasarland\u0131.<\/p>\n

\"\"
Kuantum \u00f6zellikli ilk uydu ad\u0131n\u0131, insanl\u0131k tarihinde ilk optik deneyler yapan antik \u00c7in felsefecisi ve do\u011fabilimci Micius\u2019tan al\u0131yor.<\/figcaption><\/figure>\n

Micius nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015facak?<\/strong><\/p>\n

Uydu, dolanm\u0131\u015f foton \u00e7iftleri -\u00f6zellikleri birbirlerine ba\u011f\u0131ml\u0131 olan atomalt\u0131 \u0131\u015f\u0131k partik\u00fclleri- yaratacak ve her bir \u00e7iftin yar\u0131s\u0131 \u00c7in\u2019de ve Avusturya\u2019da bulunan baz istasyonlar\u0131na aktar\u0131lacak. Bu i\u015flemde kullan\u0131lan \u00f6zel lazer t\u00fcr\u00fc ise t\u00fcrl\u00fc dikkat \u00e7ekici \u00f6zelliklere sahip. Bunlardan biri, kuantum durumunun de\u011fi\u015ftirilemeden g\u00f6zlemlenemedi\u011fi \u201cg\u00f6zlemci etkisi\u201d olarak biliniyor. Yani, uydu taraf\u0131ndan belirli bir kuantum durumunda yarat\u0131lan \u015fifreleme anahtar\u0131, ona yap\u0131lacak herhangi bir m\u00fcdaheleyi an\u0131nda a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131yor ve ayn\u0131 zamanda mevcut anahtar\u0131 de\u011fi\u015ftirerek kullan\u0131lamaz hale getiriyor. Bu da sistemin k\u0131r\u0131lamaz bir yap\u0131ya sahip olmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Sistemin sorunsuz bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 halinde, \u015fifreli ileti\u015fim sistemlerinin en temel sorunlar\u0131ndan biri -anahtarlar\u0131n m\u00fcdahale edilmeden iletilmesi sorunu- \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f olacak; \u015fifrelenmi\u015f mesaj\u0131n kendisi anahtar de\u011fi\u015fiminden sonra normal bir \u015fekilde iletilebilecek. Projeyi y\u00f6neten Wang Jianyu, yap\u0131lacak i\u015flemin \u201cdeniz seviyesinden 100.000 metre y\u00fcksekte u\u00e7an bir u\u00e7aktan, d\u00f6nen bir kumbaraya bir bozuk para f\u0131rlatmakla ayn\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131\u201d ifade ediyor.<\/p>\n

Neden \u00c7in?<\/strong><\/p>\n

\u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nin en son yap\u0131lan be\u015f y\u0131ll\u0131k kalk\u0131nma plan\u0131nda temel bilimsel ara\u015ft\u0131rmalara \u00e7ok b\u00fcy\u00fck miktarlarda para tahsis etmesi, onu bu alanda d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda en \u00f6n s\u0131ralara ta\u015f\u0131yor. Ayn\u0131 zamanda \u00c7in Halk Cumhuriyeti hen\u00fcz kan\u0131tlanmam\u0131\u015f teknolojiler konusunda \u201crisk almaya\u201d da olduk\u00e7a yatk\u0131n bir \u00fclke. Ancak, \u00c7HC liderli\u011finde y\u00fcr\u00fcyen Uzay \u00d6l\u00e7e\u011finde Kuantum Deneyleri (QUESS) Projesine Avusturya da dahil olmu\u015f durumda.<\/p>\n

\u00c7in\u2019in uygulamaya soktu\u011fu bu fikri Avrupa Uzay Ajans\u0131\u2019na (ESA) ilk \u00f6neren isim olan Viyana \u00dcniversitesi\u2019nden fizik\u00e7i Anton Zeilinger ise \u015fimdilerde daha \u00f6nceden doktoras\u0131n\u0131 denetledi\u011fi \u00c7in Bilimler Akademisi\u2019nden Pan Jianwei\u2019nin alt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Bu projeye dair \u00c7in Halk Cumhuriyeti d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan \u00fclkeler de var, ancak onlar\u0131n projeleri daha ufak \u00e7apta ve daha az riskli. Kanada, ABD, Avrupa Uzay Ajans\u0131 ve di\u011ferleri de sahaya girmi\u015f durumda. \u0130ngiltere\u2019nin Strathclyde \u00dcniversitesi, Singapur Ulusal \u00dcniversitesi ile birlikte ufak uydular \u00fczerinde kuantum deneyleri ger\u00e7ekle\u015ftirmek \u00fczere ortak bir tak\u0131m olu\u015fturdu. Ancak bug\u00fcne kadarki en iddial\u0131 proje \u00c7HC\u2019ye ait. E\u011fer bu giri\u015fim ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lan\u0131rsa, di\u011ferlerinin \u201cdikkati\u201d anla\u015f\u0131l\u0131r g\u00f6r\u00fcnebilir. Ancak ba\u015far\u0131l\u0131 olursa, di\u011fer \u00fclkeler \u00c7HC ile \u201cyakalamaca oynamak\u201d zorunda kalacak.<\/p>\n

Ancak ilk veriler al\u0131nd\u0131 bile! D\u00fcnyan\u0131n kuantum \u00f6zellikli ilk uydusunun f\u0131rlat\u0131lmas\u0131ndan bir g\u00fcn sonra, ilk veriler 17 A\u011fustos \u00c7ar\u015famba g\u00fcn\u00fc Pekin yak\u0131nlar\u0131nda bulunan Miyun\u2019daki\u00a0 \u00c7in Uzaktan Alg\u0131lama Uydu Yer \u0130stasyonu\u2019na ula\u015ft\u0131. \u0130yi kalitedeki 202MB\u2019lik veri \u00c7in\u2019in Ulusal Uzay Bilimleri Merkezi\u2019ne iletildi.<\/p>\n

Kuantum ileti\u015fim sistemleri ilk defa m\u0131 kullan\u0131l\u0131yor?<\/strong><\/p>\n

Fiber-optik kuantum anahtar da\u011f\u0131t\u0131m a\u011flar\u0131 Avrupa, ABD ve \u00c7in\u2019de halihaz\u0131rda bulunuyor olsa da, daha \u00f6nce bu sistem uzaydan denenmi\u015f de\u011fil. Her ne kadar sinyaller mesafeye oranla zay\u0131flasa da, proje sinyalleri \u00e7o\u011funlukla uzaydan g\u00f6ndererek minimuma indirmeyi hedefliyor. Ancak fizik kanunlar\u0131 bir yana, uzayda inan\u0131lmaz bir h\u0131zla seyrederken ate\u015flenen atomalt\u0131 par\u00e7ac\u0131klar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir mesafe kat ederek y\u00fczyedeki belirli hedeflere ula\u015fmas\u0131 gibi bir mesele daha var.<\/p>\n

Projenin \u00c7in Bilimler Akademisi ile birlikte ba\u015f biliminsan\u0131 g\u00f6revini y\u00fcr\u00fcten Pan Jianwei, projeyle ilgili olarak \u201cE\u011fer \u00c7in d\u00fcnya y\u00f6r\u00fcngesine daha fazla kuantum ileti\u015fim uydusu g\u00f6nderirse, k\u00fcresel bir kuantum ileti\u015fim a\u011f\u0131n\u0131n 2030 senesi dolaylar\u0131nda kurulmas\u0131n\u0131 bekleyebiliriz\u201d ifadesini kullan\u0131yor.<\/p>\n

Biliminsanlar\u0131 bu projeyle birlikte savunma, askeri ve finans gibi alanlarda yeni nesil ileti\u015fim sisteminin uygulanmas\u0131na dair b\u00fcy\u00fck umutlar besliyorlar ve bu yeni nesil teknolojinin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki on y\u0131llarda insanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fimini olumlu y\u00f6nde de\u011fi\u015ftirece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyorlar.<\/p>\n

Kaynaklar<\/strong><\/p>\n

– http:\/\/www.bbc.com\/news\/world-asia-china-37091833<\/p>\n

– http:\/\/english.cas.cn\/head\/201608\/t20160816_166483.shtml<\/p>\n

– http:\/\/www.chinadaily.com.cn\/china\/2016-08\/18\/content_26527037.htm<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130smini, insanl\u0131k tarihinde ilk optik deneyler yapan antik \u00c7in felsefecisi ve do\u011fabilimci Micius\u2019tan alan kuantum \u00f6zellikli uydu, 16 A\u011fustos Sal\u0131 g\u00fcn\u00fc ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde f\u0131rlat\u0131ld\u0131. F\u0131rlatma, \u00c7in\u2019in kuzeybat\u0131s\u0131ndaki Gobi \u00c7\u00f6l\u00fc\u2019nde bulunan Jiuquan Uydu F\u0131rlatma Merkezi\u2019ndeki \u201cUzun Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f-2D\u201d roketi ile ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Micius, 500 kilometre y\u00fckseklikte g\u00fcne\u015f e\u015fzamanl\u0131 y\u00f6r\u00fcngeye oturduktan sonra her 90 dakikada bir d\u00fcnyan\u0131n \u00e7evresinde […]<\/p>\n","protected":false},"author":875,"featured_media":14726,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[188,30,19,26],"tags":[609,1675,1533,391,392],"class_list":["post-14724","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-151-sayi","category-astronomi","category-bilim-gundemi","category-fizik","tag-cin","tag-foton","tag-kuantum","tag-uydu","tag-uzay"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t