{"id":14842,"date":"2016-09-01T13:31:12","date_gmt":"2016-09-01T10:31:12","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=14842"},"modified":"2017-12-20T13:38:01","modified_gmt":"2017-12-20T10:38:01","slug":"beyin-dopingi-atletlerin-performansini-arttirabilir-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/09\/01\/beyin-dopingi-atletlerin-performansini-arttirabilir-mi","title":{"rendered":"\u201cBeyin dopingi\u201d atletlerin performans\u0131n\u0131 artt\u0131rabilir mi?"},"content":{"rendered":"

Yeni ara\u015ft\u0131rmalar, atletlerin ge\u00e7irdikleri kazalar sonras\u0131 h\u0131zl\u0131 iyile\u015fmelerini sa\u011flayabilecek ya da atletlere \u201cbeyin dopingi\u201d ile rekabet avantajlar\u0131n\u0131 geli\u015ftirebilme olana\u011f\u0131 tan\u0131yacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/em><\/p>\n

Sunu\u015f<\/strong><\/p>\n

Okuyaca\u011f\u0131n\u0131z haber, Nature dergisinin 17 Mart 2016 tarihli 531. say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r (ss.283-284). http:\/\/www.nature.com\/news\/brain-doping-may-improve-athletes-performance-1.19534 adresinden ald\u0131k, spot ekledik, sunuyoruz. Yazar:\u00a0Sara Reardon<\/p><\/blockquote>\n

Kayakla atlamac\u0131 atletlerin en iyileri, dik bir yoku\u015ftan kayarak saatte 100 kilometreyi bulan h\u0131za ula\u015f\u0131p sonra da yere sa\u011flam inebilmek i\u00e7in u\u00e7 noktalarda bir denge-g\u00fc\u00e7 sistemleri oldu\u011funa g\u00fcvenirler. Bu konuda kendilerini geli\u015ftirirler. ABD Kayak ve Kar Kaya\u011f\u0131 Birli\u011fi (USSA), bu se\u00e7kin atletlerin kendilerini geli\u015ftirebilmeleri i\u00e7in s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlayarak e\u011fitebilecekleri farkl\u0131 bir kas grubu aray\u0131\u015f\u0131na girdi: Beyin ve zihin.<\/p>\n

Kaliforniya San Fransisko\u2019daki Halo N\u00f6robilim \u015eirketi, bir grup kayakla atlamac\u0131 atletin beyinlerini elektrik yoluyla uyararak yeteneklerini daha da geli\u015ftirip performanslar\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131p artt\u0131ramayacaklar\u0131n\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015fan testler yap\u0131yor. Di\u011fer bir ara\u015ft\u0131rma ise, belli bir hedef b\u00f6lgeye y\u00f6nelik beyin uyar\u0131s\u0131n\u0131n atletlerin \u201ct\u00fckenmi\u015flik alg\u0131s\u0131n\u0131\u201d azaltabilece\u011fini kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu tip teknolojiler, atletlerin ge\u00e7irdikleri kazalar sonras\u0131 h\u0131zl\u0131 iyile\u015fmelerini sa\u011flayabilecek ya da atletlere \u201cbeyin dopingi\u201d ile rekabet avantajlar\u0131n\u0131 geli\u015ftirebilme olana\u011f\u0131 tan\u0131yacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

Bir\u00e7ok bilim insan\u0131 hen\u00fcz sadece k\u00fc\u00e7\u00fck gruplarda ve az say\u0131da insanda \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in beyin uyar\u0131s\u0131n\u0131n etkinli\u011fi konusunda karars\u0131z. Avustralya Melbourne \u00dcniversitesi\u2019nden bili\u015fsel psikolog Jared Horvath\u2019a g\u00f6re bunlar \u00e7ok iddial\u0131 bulgular, ancak ne anlama geldiklerini tam olarak anlamam\u0131z ne yaz\u0131k ki hen\u00fcz olas\u0131 de\u011fil.<\/p>\n

USSA, Halo \u015eirketiyle birlikte \u00e7al\u0131\u015farak, beynin fiziksel aktiviteleri kontrol eden b\u00f6lgesi olan motor kortekse elektrik g\u00f6nderen bir cihaz\u0131n etkinli\u011fini belirlemek istedi. \u015eirketin sav\u0131, bu beyin uyar\u0131s\u0131n\u0131n beyinde yeni bir beceri geli\u015ftirmeye yarayacak \u015fekilde yeni ileti\u015fim a\u011flar\u0131 olu\u015fturabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeydi. Cihaz\u0131, yay\u0131mlamad\u0131klar\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmada, aralar\u0131nda olimpik atletlerin bulundu\u011fu yedi kuzeyli se\u00e7kin kayakla atlamac\u0131 atlette denediler.<\/p>\n

\"\"
Soldaki kayak\u00e7\u0131 atletik performans\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131p artt\u0131rmayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek \u00fczere beyin uyar\u0131 cihaz\u0131 ile teste tabii tutuluyor.<\/figcaption><\/figure>\n

\u0130ki hafta boyunca, haftada d\u00f6rt kez kayak\u00e7\u0131lar, sabit olmayan bir platform \u00fczerine atlama prati\u011fi yapt\u0131lar. D\u00f6rt atlet \u201cbeyin ge\u00e7i\u015fli do\u011frudan ak\u0131m uyar\u0131s\u0131\u201d ( tDCS= transcranial direct-current stimulation) alm\u0131\u015ft\u0131. Di\u011fer \u00fc\u00e7\u00fc ise kontrol grubuydu ve ak\u0131m verilmi\u015f gibi yap\u0131ld\u0131. Uyar\u0131 sonras\u0131 ger\u00e7ekten verilen grubun \u201catlama\u201d g\u00fcc\u00fc y\u00fczde 70; di\u011fer koordinasyon becerileri de kontrol grubuna g\u00f6re y\u00fczde 80 artm\u0131\u015ft\u0131. Halo bu bulgular\u0131 \u015eubat 2016\u2019da duyurdu.<\/p>\n

USSA y\u00f6neticilerinden Troy Taylor, sonu\u00e7lar\u0131 cesaret verici bulduklar\u0131n\u0131, ancak tam bir kabul i\u00e7in \u00e7ok ba\u015flang\u0131\u00e7ta olduklar\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n

Limitleri zorlamak<\/strong><\/p>\n

\u0130ngiltere Nottingham\u2019da yap\u0131lan Biyomedikal Kongresi\u2019nde 7 Martta sunulan bir \u00e7al\u0131\u015fmada da, tDCS y\u00f6nteminin atletlerde t\u00fckenmi\u015flik alg\u0131s\u0131n\u0131 azaltabilece\u011fi savland\u0131. \u0130ngiltere Canterbury Kent \u00dcniversitesi\u2019nden spor bilimci Lex Mauger ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131, motor korteksin bacak i\u015flevlerini kontrol eden b\u00f6lgesine elektriksel uyar\u0131 verildi\u011finde bisiklet\u00e7ilerin yorgunluk hissetmeksizin \u00e7ok daha uzun s\u00fcre sabit pedal \u00e7evirebildiklerini g\u00f6sterdiler.<\/p>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fmada profesyonel olmayan 12 g\u00f6n\u00fcll\u00fc bisiklet\u00e7inin beyni elektriksel olarak uyar\u0131ld\u0131. G\u00f6n\u00fcll\u00fcler yorgunluktan b\u0131rakana kadar sabit pedal \u00e7evirdiler ve her dakika efor seviyelerinin oranlar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc.<\/p>\n

Ortalama olarak, beyin uyar\u0131s\u0131 alanlar almayanlara g\u00f6re iki dakika daha fazla pedal \u00e7evirebilmi\u015fti. Bu ki\u015filer ayn\u0131 zamanda kendilerini daha az yorgun hissetmi\u015flerdi. Ancak her iki grup aras\u0131nda kardiyolojik oranlar ve kasta olu\u015fan laktat d\u00fczeyiyle ilgili bir farkl\u0131l\u0131k saptanmam\u0131\u015ft\u0131. Anla\u015f\u0131lan o ki beynin alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 durum, kas a\u011fr\u0131s\u0131 ve di\u011fer v\u00fccut geri bildirimlerinden \u00e7ok daha \u00f6nemliydi ve performans\u0131 artt\u0131rabiliyordu.<\/p>\n

Yine Brezilya Rio Federal \u00dcniversitesi\u2019nde Alexandre Okano ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmada, bisiklet\u00e7ilerde, v\u00fccut fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 ve nefes alma gibi otomatik i\u015flevlerden sorumlu \u201ctemporal korteks\u201d b\u00f6lgesi elektriksel olarak uyar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda performans art\u0131\u015f\u0131 tespit edilmi\u015fti. Sonu\u00e7ta Okano, temporal korteksle motor kortekslerin hen\u00fcz tam anlayamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fekilde bir ba\u011flant\u0131 kurduklar\u0131n\u0131, ya da tDCS y\u00f6nteminin beyinde \u00f6zellikle bir b\u00f6lgeyi hedef alamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini s\u00f6yledi.<\/p>\n

New York Burke \u00dcniveristesi\u2019nden n\u00f6rofizyolog Dylan Edwards\u2019a g\u00f6re t\u00fcm bu sonu\u00e7lara g\u00f6re beyin, elektriksel uyar\u0131yla \u201cgeri bildirim\u201d mekanizmas\u0131n\u0131 bir \u015fekilde i\u015fleterek kaslara \u201cfazla yorulmad\u0131n\u0131z\u201d mesaj\u0131n\u0131 yolluyor. Bu da egzersiz s\u0131ras\u0131nda kendinizi ne kadar zorlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrseniz d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, daima yedek bir kapasiteniz oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Hileli testler<\/strong><\/p>\n

Avustralya Merlbourne \u00dcniversitesi\u2019nden Horvath ise beyin uyar\u0131lmas\u0131n\u0131n uzun s\u00fcreli etkileriyle ilgili hen\u00fcz \u00e7ok az bilgimiz oldu\u011fu konusunda uyar\u0131da bulunuyor. Di\u011ferleri de bu tekni\u011fin performans artt\u0131r\u0131c\u0131 etkisi konusunda \u015f\u00fcpheciler. Londra\u2019dan N\u00f6robilimci Vincent Walsh\u2019 g\u00f6re de, \u00e7al\u0131\u015fmalar \u00e7ok farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rma gruplar\u0131 aras\u0131nda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan bir optimizasyon sa\u011flamak zor g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin \u00e7ok yo\u011fun miktarda elektrik uyar\u0131s\u0131n\u0131n verildi\u011fi Mauger\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda bazen istenmeyen kas\u0131ts\u0131z beyin aktiviteleri g\u00f6zlenmi\u015fti.<\/p>\n

Bu konuda tekrarlayan \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmak, insanlar\u0131n beyninin nas\u0131l tepki verece\u011fini bilemedi\u011fimizden zorluklar i\u00e7eriyor. Baz\u0131lar\u0131 hi\u00e7 yan\u0131t vermiyor. Baz\u0131lar\u0131 sadece belli bir yolakta uyar\u0131 ald\u0131\u011f\u0131nda yan\u0131t veriyor. Hatta bazen ayn\u0131 ki\u015finin g\u00fcnler i\u00e7inde farkl\u0131 tepkileri olabiliyor. Edwards\u2019a g\u00f6re e\u011fer bu y\u00f6ntem tedavi ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lmak isteniyorsa mutlaka farkl\u0131l\u0131klar\u0131 da i\u00e7eren yol g\u00f6sterici bir harita \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131. Yani \u201cihtiyaca y\u00f6nelik beyin uyar\u0131s\u0131 re\u00e7etesi\u201d sa\u011flanabilmeli.<\/p>\n

Bununla birlikte tDCS\u2019nin sporda kullan\u0131m\u0131 sadece \u201cartt\u0131rma\u201d ihtiya\u00e7l\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u00d6rne\u011fin motor korteksi uyarmak motor beceriyi artt\u0131racak, video oyuncular\u0131 teknikleri h\u0131zla kap\u0131p kazanmay\u0131 artt\u0131r\u0131c\u0131 cihazlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak. Halo \u015firketi \u201catletik performans\u0131 artt\u0131rma\u201d \u00f6nerili pazarlama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flad\u0131 bile.<\/p>\n

Taylor, herhangi bir atletik yar\u0131\u015fma \u00f6ncesi atletlerin karbonhidrat yiyerek dayan\u0131kl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 artt\u0131rmalar\u0131 yerine, bu y\u00f6ntemin ge\u00e7ip ge\u00e7emeyece\u011fini merak ediyor. \u0130\u015fbirli\u011finin, daha fazla \u00f6\u011frenme konusunda yard\u0131mc\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylerken, bu y\u00f6ntemle sonu\u00e7ta v\u00fccuda \u201cyapay\u201d bir \u015fey uygulanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirtiyor.<\/p>\n

Edwards ise Tdcs uygulamas\u0131n\u0131n \u201cdenetlenebilir\u201d bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131ndan atletler i\u00e7in \u201cbeyin dopingi\u201d olarak kabul edilip ak\u0131llar\u0131n\u0131n \u00e7elinebilece\u011fini, bunun da olimpiyat kurallar\u0131n\u0131 ve uygulay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 endi\u015feye s\u00fcr\u00fckleyebilece\u011fini vurguluyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yeni ara\u015ft\u0131rmalar, atletlerin ge\u00e7irdikleri kazalar sonras\u0131 h\u0131zl\u0131 iyile\u015fmelerini sa\u011flayabilecek ya da atletlere \u201cbeyin dopingi\u201d ile rekabet avantajlar\u0131n\u0131 geli\u015ftirebilme olana\u011f\u0131 tan\u0131yacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Sunu\u015f Okuyaca\u011f\u0131n\u0131z haber, Nature dergisinin 17 Mart 2016 tarihli 531. say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r (ss.283-284). http:\/\/www.nature.com\/news\/brain-doping-may-improve-athletes-performance-1.19534 adresinden ald\u0131k, spot ekledik, sunuyoruz. Yazar:\u00a0Sara Reardon Kayakla atlamac\u0131 atletlerin en iyileri, dik bir yoku\u015ftan kayarak saatte 100 kilometreyi […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":14843,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[188,212,35],"tags":[254,1694,347,495],"class_list":["post-14842","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-151-sayi","category-bilissel-bilimler","category-noroloji","tag-beyin","tag-doping","tag-noroloji","tag-sinirbilim"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14842","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/42"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14842"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14842\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14843"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14842"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14842"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14842"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}