{"id":14857,"date":"2016-09-01T14:03:41","date_gmt":"2016-09-01T11:03:41","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=14857"},"modified":"2017-12-20T14:07:09","modified_gmt":"2017-12-20T11:07:09","slug":"genc-maonun-isyan-deneyimleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/09\/01\/genc-maonun-isyan-deneyimleri","title":{"rendered":"Gen\u00e7 Mao\u2019nun isyan deneyimleri"},"content":{"rendered":"

\u201cBayan \u00c7ao\u2019nun \u00f6l\u00fcm\u00fcne toplum i\u00e7i fakt\u00f6rler yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r ve bu y\u00fczdendir ki bu toplum \u00e7ok tehlikeli bir nesnedir. Bu toplum gen\u00e7 k\u0131z\u0131 \u00f6ld\u00fcrebilmi\u015ftir,\u00a0sadece onu de\u011fil, yar\u0131n \u00c7i,\u00a0Sun ya da Li ad\u0131ndaki k\u0131zlar\u0131m\u0131z\u0131 da \u00f6ld\u00fcrecek g\u00fc\u00e7tedir ve kad\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131 kahretti\u011fi gibi erkeklerimizi de kahredecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr.\u00a0Biz hepimiz \u015fu toplumun gizli kurbanlar\u0131y\u0131z, bu korkun\u00e7 nesneden, bize her an \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc bir darbe vurabilecek olan \u015fu deh\u015fetten sak\u0131nmal\u0131y\u0131z.\u201d<\/em><\/p>\n

Sunu\u015f<\/strong><\/p>\n

Felsefeci Y\u0131lmaz \u00d6ner\u2019in (1928-2003) okuyaca\u011f\u0131n\u0131z yaz\u0131s\u0131, \u201cGeleneksel \u00c7in Felsefesi, Mao \u00c7e-Tung ve Sosyal Karar Teorisi\u201d ba\u015fl\u0131kla kitab\u0131ndan (Doyuran Matbaas\u0131, \u0130stanbul 1974) al\u0131nd\u0131. \u00d6ner bu metinde, \u00c7in Devriminin lideri Mao Zedung\u2019un insan, toplum ve tarih anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n olu\u015fumunun gen\u00e7li\u011findeki izlerini \u00f6rneklerden yola \u00e7\u0131karak irdeliyor. T\u00fcrkiye toplumunun ve bu toplumda ya\u015fayan gen\u00e7lerin de benzer sorunlarla bo\u011fu\u015ftu\u011fundan hareketle bu metni okurlar\u0131m\u0131za sunmak istedik. Ba\u015fl\u0131k ve araba\u015fl\u0131klar taraf\u0131m\u0131zdan konulmu\u015ftur.<\/p><\/blockquote>\n

\"\"
Mao Zedung\u2019un bilinen en gen\u00e7 foto\u011fraf\u0131 (1911).<\/figcaption><\/figure>\n

Hunan eyalet kenti \u00c7ang-\u015fa\u2019da yay\u0131nlanan \u00f6nemli bir g\u00fcnl\u00fck gazete olan Ta Kung Pao<\/em>\u2019da 16 Kas\u0131m 1919 g\u00fcn\u00fc ilgin\u00e7 bir makale \u00e7\u0131kt\u0131, gen\u00e7 ayd\u0131nlardan biri ilk bak\u0131\u015fta yerel \u00f6nem ta\u015f\u0131r gibi g\u00f6r\u00fcnen bir olay\u0131 ate\u015f p\u00fcsk\u00fcr\u00fcrcesine \u00f6fkeli c\u00fcmlelerle anlat\u0131yordu. Nanyang soka\u011f\u0131nda oturan \u00c7ao Vu\u00e7i ad\u0131nda gen\u00e7 bir k\u0131z, ailesinin ve kendisine lay\u0131k g\u00f6r\u00fclen bir kocan\u0131n eski kafal\u0131 geleneklerine uygun bir evlilik yapmaya zorlanarak \u00e7aresiz b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f ve iki g\u00fcn \u00f6nce kendi ya\u015fam\u0131na son vermi\u015fti. Makalenin yazar\u0131, 26 ya\u015f\u0131ndaki gen\u00e7 adam ayn\u0131 kentte uzun y\u0131llar okula gitmi\u015fti ve bir s\u00fcre Pekin ve \u015eanghay\u2019da ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131. 4 May\u0131s hareketinin (4 May\u0131s 1919\u2019da Pekin\u2019de \u00f6\u011frenci g\u00f6sterileriyle ba\u015flay\u0131p grevlerle geli\u015fen anti-emperyalist ve anti-feodal kitle hareketi) yay\u0131lan fikirlerine, politik ve sosyal bir\u00e7ok protesto y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerini \u00f6rg\u00fctlemi\u015f olman\u0131n tecr\u00fcbesine dayanarak bir devrimci olman\u0131n \u00fcnl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fc ayn\u0131 kente.<\/p>\n

\u2018Bu toplum tehlikeli bir nesne\u2019<\/strong><\/p>\n

Bu makaleyi iki hafta i\u00e7inde dokuz makale daha izledi. \u0130ntihar olay\u0131n\u0131n ard\u0131nda herhangi bir skandal nedeni aramak \u015f\u00f6yle dursun, yazar\u0131n \u00c7in toplumunun i\u00e7inde bulundu\u011fu umutsuz durumu, \u201csosyal sistemin k\u00f6hneli\u011fini\u201d mahkum etmek i\u00e7in bu olay\u0131 gerek\u00e7e olarak kullanmas\u0131 okuyucular\u0131, hele makalenin alt\u0131nda Mao Zedung ismini g\u00f6renler i\u00e7in hi\u00e7 de \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmad\u0131. \u201c\u015eunu bilelim ki\u201d diye yaz\u0131yordu Mao, \u201ck\u0131z\u0131n ailesi ve koca aday\u0131n\u0131n ailesi bir su\u00e7 i\u015flemi\u015flerdir ve bu su\u00e7un kayna\u011f\u0131 toplumun i\u00e7indedir\u201d.[1]<\/p>\n

Su\u00e7un her \u015feyden \u00f6nce o iki ailenin \u00fczerinde oldu\u011funu Mao ger\u00e7i teslim ediyordu, ama ayn\u0131 zamanda \u015funa da i\u015faret ediyordu ki, aileler sadece toplumun gelenek ve g\u00f6renekleriyle kendilerine y\u00fcklemi\u015f oldu\u011fu \u015feyi yapmaktan \u00f6teye gitmemi\u015flerdi.\u00a0K\u0131z\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden toplumu da su\u00e7lu tutmak gerekiyordu ve bireysel ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 bi\u00e7imlendirme iradesini sezen herkes bu toplumun kar\u015f\u0131s\u0131nda kendini kollamal\u0131yd\u0131. Bu gizli tehdidi Mao sonradan \u015f\u00f6yle kesinle\u015ftiriyordu:<\/p>\n

\u201cBayan \u00c7ao\u2019nun \u00f6l\u00fcm\u00fcne toplum i\u00e7i fakt\u00f6rler yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r ve bu y\u00fczdendir ki bu toplum \u00e7ok tehlikeli bir nesnedir. Bu toplum gen\u00e7 k\u0131z\u0131 \u00f6ld\u00fcrebilmi\u015ftir,\u00a0sadece onu de\u011fil, yar\u0131n \u00c7i,\u00a0Sun ya da Li ad\u0131ndaki k\u0131zlar\u0131m\u0131z\u0131 da \u00f6ld\u00fcrecek g\u00fc\u00e7tedir ve kad\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131 kahretti\u011fi gibi erkeklerimizi de kahredecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr.\u00a0Biz hepimiz \u015fu toplumun gizli kurbanlar\u0131y\u0131z, bu korkun\u00e7 nesneden, bize her an \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc bir darbe vurabilecek olan \u015fu deh\u015fetten sak\u0131nmal\u0131y\u0131z.\u201d[2]<\/p>\n

\u2018Kendini \u00f6ld\u00fcrmek\u2019 \u00fczerine\u2026<\/strong><\/p>\n

Mao geleneksel toplum d\u00fczeninin tehlikesini ortaya d\u00f6kmek, bu d\u00fczenin maskesini \u00e7\u0131kar\u0131p atmakla yetinmedi, i\u015fi uyar\u0131 safhas\u0131nda b\u0131rakmak istemiyordu. Bayan\u00a0\u00c7ao olay\u0131yla ilgili son makalesinde, kendini \u00f6ld\u00fcrmenin toplum bask\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 koyabilmek bak\u0131m\u0131ndan uygun bir ara\u00e7 veya \u00e7\u00f6z\u00fcm olup olmad\u0131\u011f\u0131 problemine de el att\u0131.<\/p>\n

Makaledeki bu sorunlarla ilgili pasajlar Mao\u2019yu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren ana problemin bu oldu\u011funu ve okuyucuya problemin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc de getirmek istedi\u011fini g\u00f6stermektedir. Kendini \u00f6ld\u00fcrmeyi, diyordu Mao, onaylayamay\u0131z: Kendi eliyle \u00f6l\u00fcm\u00fc se\u00e7mek insan\u0131n do\u011fas\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u00d6te yanda g\u00f6z\u00fc d\u00f6nm\u00fc\u015f kana susam\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 direnmek bak\u0131m\u0131ndan intihar\u0131n tek \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu oldu\u011fu durumlar da vard\u0131r, b\u00f6yle bir davran\u0131\u015f y\u00fcreklice bir i\u015ftir, takdire de\u011fer, ama \u201csava\u015farak \u00f6lmek kendi can\u0131na k\u0131ymaktan daha iyidir\u201d diyordu Mao.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc sava\u015f\u0131n hedefi, ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclmek de\u011fil, kendi ki\u015fili\u011fini eylem durumuna getirme \u00e7abas\u0131d\u0131r.\u00a0\u0130nsan t\u00fcm u\u011fra\u015f\u0131lar\u0131na, \u00e7abalar\u0131na ra\u011fmen b\u00f6yle bir hedefe eri\u015fmemi\u015fken b\u00f6yle bir m\u00fccadelede \u015fehit d\u00fc\u015ferse hi\u00e7 ku\u015fkusuz d\u00fcnyan\u0131n en y\u00fcrekli insan\u0131d\u0131r, onun trajedisi insanlar\u0131n y\u00fcre\u011finde derin izlerini er ge\u00e7 b\u0131rakacakt\u0131r.<\/p>\n

\"\"
Mao Zedung (soldan d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc) \u00f6\u011frenci arkada\u015flar\u0131yla (1917).<\/figcaption><\/figure>\n

Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs t\u00f6resinin canavarca niteli\u011fi<\/strong><\/p>\n

1919 y\u0131l\u0131 sonunda \u00c7ang-\u015fa kentinde ge\u00e7en ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 haber belgelerinden yoksun kalan bu k\u00fc\u00e7\u00fck olay Mao Zedung\u2019un \u00f6ylesine hareketli ya\u015fam\u0131 i\u00e7inde elbette pek hafif kalmaktad\u0131r. Bu olayla ilgili makalelerinin onun \u201cSe\u00e7me Yaz\u0131lar\u0131\u201d (Hs\u00fcan-\u00e7i\u2019nin resmi bask\u0131lar\u0131) i\u00e7ine bile al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz, bu makalelerin sonralar\u0131 geni\u015f \u00e7evrelerde tan\u0131nmas\u0131 hagiografik bir hayranl\u0131ktan ve bilimsel bir Akribi\u2019den ileri gelmektedir. Buna ra\u011fmen Mao\u2019nun ki\u015fili\u011fine ili\u015fkin karakteristik \u00e7izgileri \u00f6ylesine vurucu bir bi\u00e7imde yans\u0131tmaktad\u0131r ki, yar\u0131m y\u00fczy\u0131ldan beri hemen hemen hi\u00e7 de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011framamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bu \u00e7izgilere biraz daha g\u00f6z atmak faydal\u0131 olur.<\/p>\n

\u00c7in toplumundaki o kahredici yap\u0131ya Mao hi\u00e7 de rastgele bir konu olarak de\u011finmi\u015f de\u011fildir.\u00a0Mao\u2019nun amac\u0131 daha \u00e7ok,\u00a0olaydan k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce ba\u015fka bir tak\u0131m gen\u00e7 \u00c7in ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle Lu Hs\u00fcn\u2019\u00fcn[3]\u00a0\u00c7in toplumuna ve bu topluma damgas\u0131n\u0131 vuran Konf\u00fc\u00e7y\u00fcsc\u00fc teolojik kural yanl\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fckleri su\u00e7lamalara kat\u0131lmakt\u0131. Yeni Gen\u00e7lik<\/em> (Hsin \u00c7ing-nien) dergisinin May\u0131s 1918 n\u00fcshas\u0131nda yay\u0131nlanan heyecan uyand\u0131r\u0131c\u0131 bir k\u0131sa hik\u00e2yesinde -Bir Delinin G\u00fcnl\u00fck Notlar\u0131 (Kuang-yen yi \u00e7i)- Lu Hs\u00fcn bir deliye \u015funlar\u0131 s\u00f6yletiyordu:<\/p>\n

\u201cTarih denen kitaba bak\u0131yorum da sayfalar\u0131nda tarih olmaya de\u011fer hi\u00e7bir belirti g\u00f6remiyorum, yaln\u0131zca insanc\u0131ll\u0131k, adalet, t\u00f6rellik ve erdem g\u00f6r\u00fcyorum\u2026 Okuduk\u00e7a uykum ka\u00e7t\u0131,\u00a0b\u00fct\u00fcn gece okumaya devam ettim, sonunda sat\u0131rlar aras\u0131nda \u015fu s\u00f6zleri ay\u0131rt edebiliyordum: \u2018\u0130nsanlar birbirlerini yiyorlard\u0131\u201d.[4]<\/p>\n

Lu Hs\u00fcn\u2019\u00fcn G\u00fcnl\u00fck Notlar\u2019da ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc su\u00e7lamalar\u0131n \u00f6z\u00fc,\u00a0iki bin y\u0131ldan beri \u00c7in toplumunu e\u011fitip yo\u011furmu\u015f olan Konf\u00fc\u00e7y\u00fcsc\u00fc teolojinin bir yamyaml\u0131k \u00e7izgisinde oldu\u011fuydu.\u00a0Bu teolojinin t\u00f6rel gerekleri insanlar\u0131 o duruma sokuyordu ki bu gereklere uyanlar \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc canavarlara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor, kendi \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 bile bo\u011fmaktan \u00e7ekinmeyen acayip yarat\u0131klar haline geliyorlard\u0131. Lu Hs\u00fcn ve arkada\u015flar\u0131, bu iddialar\u0131n\u0131 Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs klasiklerinden ve tarih belgelerinden ald\u0131klar\u0131 somut \u00f6rneklerle kolayca kan\u0131tl\u0131yorlard\u0131. Bu belgelerde \u00e7ocuklar\u0131n ana-babalar\u0131n\u0131 sivrisineklerin sald\u0131r\u0131s\u0131ndan korumak zorunlulu\u011fuyla kendilerini bu hayvanc\u0131klara bile bile \u0131s\u0131rtt\u0131klar\u0131, evdeki ya\u015fl\u0131lar\u0131n ge\u00e7imini sa\u011flamak amac\u0131yla fakir ailelerin kendi \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 her an \u00f6ld\u00fcrmeye haz\u0131r olduklar\u0131 yaz\u0131l\u0131yd\u0131.\u00a0Hatta hi\u00e7 \u00e7ocuk eti tatmad\u0131\u011f\u0131ndan yak\u0131nan feodal beyin buyru\u011fuyla a\u015f\u00e7\u0131n\u0131n kendi \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 da pi\u015firmeye kalkt\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131yordu bu belgelerde ve \u00fcstelik ku\u015fat\u0131lan kentin komutan\u0131 binlerce kad\u0131n ve \u00e7ocu\u011fu \u00f6ld\u00fcr\u00fcp yedirebiliyordu askerlerine salt kendileri sa\u011f kals\u0131n diye ve komutan b\u00f6ylece ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015f oluyordu efendisine, a\u011fas\u0131na ve beyine kar\u015f\u0131. Gen\u00e7 ayd\u0131nlar bu yamyamca sap\u0131kl\u0131klar\u0131n genelle\u015ftirilemeyece\u011fini pek\u00e2l\u00e2 biliyorlard\u0131, ama b\u00f6yle olaylar\u0131n yine de birer ger\u00e7ek olmas\u0131,\u00a0\u00fcstelik paradigmatik bir davran\u0131\u015f tarz\u0131 olarak a\u00e7\u0131ktan a\u00e7\u0131\u011fa \u00f6v\u00fcl\u00fcp yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmak istenmesi pek \u00e7ok \u015feyleri belgelemeye, halk\u0131 Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs t\u00f6resinin canavarca niteli\u011fine inand\u0131rmaya yetiyordu.<\/p>\n

\"\"
Mao Zedung ve Yang Kaihui 1920 k\u0131\u015f\u0131nda Hunan\u2019da evlenmi\u015flerdi.<\/figcaption><\/figure>\n

K\u00f6hnemi\u015f aile sistemi<\/strong><\/p>\n

Oysa Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs t\u00f6resinin can al\u0131c\u0131 noktas\u0131,\u00a0daha do\u011frusu \u201cgeleneksel \u00c7in toplumunun ideolojik temeli\u201d[5] bundan b\u00f6yle \u00e7ocuklar\u0131 sevmek (hsiao) erdemiydi, Konf\u00fc\u00e7y\u00fcsc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn klasik metinlerinden biri olan T\u00f6re Kitab\u0131<\/em>\u2019nda (Li-\u00e7i)[6]<\/a> bu erdem \u201ct\u00fcm insanc\u0131 e\u011fitimin temeli\u201d olarak, \u201cd\u00fcnyan\u0131n amac\u0131, as\u0131l anlam\u0131\u201d olarak g\u00f6steriliyordu. Bu t\u00f6relere bak\u0131l\u0131rsa \u00e7ocuklar\u0131n ana-baban\u0131n, \u00f6zellikle baban\u0131n isteklerine hi\u00e7 ses \u00e7\u0131karmadan boyun e\u011fmesi gerekiyordu, davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 baba \u00f6l\u00fcnceye kadar ona uydurmak zorundayd\u0131lar, hatta baba \u00f6ld\u00fckten sonra da o neyi seviyorsa onu sevmeli, neye sayg\u0131 duyuyorsa ona sayg\u0131 duymal\u0131yd\u0131lar. Bunlar erdem say\u0131l\u0131yordu, bu erdemlere uyma zorunlulu\u011fu, ataerkil k\u00f6kenlere dayanan H\u00fck\u00fcmdar ve Uyruk aras\u0131 ili\u015fkilere de yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yordu,\u00a0bir bak\u0131ma b\u00f6ylece aile ve toplum gelene\u011finde oturakl\u0131 bir kararl\u0131l\u0131k sa\u011flanm\u0131\u015f oluyordu.<\/p>\n

\u00d6te yanda yeti\u015fmekte olan \u00e7ocuklar b\u00f6ylesine bir kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n bedelini ge\u00e7irdikleri \u00e7ok a\u011f\u0131r i\u00e7 bunal\u0131mlarla \u00f6d\u00fcyorlard\u0131, \u00e7ocuklar kendi ki\u015filiklerini geli\u015ftirme,\u00a0kendi yollar\u0131n\u0131 kendileri \u00e7izme olanaklar\u0131na kavu\u015fam\u0131yorlard\u0131. Az bile olsa yine de var olabilecek geli\u015fme olanaklar\u0131n\u0131 engelleyen ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 T\u00f6re Kitab\u0131<\/em>\u2019n\u0131n kat\u0131 kurallar\u0131na uymaya zorlayan anlay\u0131\u015f yoksunu ana-babalar y\u00fcz\u00fcnden u\u011franan bu ki\u015filik engellenmesinin bedeli \u00e7ok y\u00fcksekti ve Hu \u015ei\u2019nin ifade etti\u011fi \u00fczere, \u201cgerek zihinsel gerek bedensel i\u015fkenceye yol a\u00e7an gaddarca bask\u0131lardan\u201d ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi.[7]<\/p>\n

\u00c7in\u2019de k\u00f6hnemi\u015f aile sistemine ve bu sistemin \u00f6z\u00fcnde yatan teolojik kurallara kar\u015f\u0131 direnmeye yol a\u00e7an fikirlerin ba\u015f\u0131nda gelen fikirler Bat\u0131n\u0131n o bireycilik ve temel insan haklar\u0131yla ilgili d\u00fc\u015f\u00fcnceleri de\u011fildi. Ama b\u00f6yle bir uyan\u0131\u015f\u0131n 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yirmi y\u0131l\u0131 i\u00e7inde geli\u015fmesine ve kamuoyu i\u00e7inde dallan\u0131p budaklanmas\u0131na elbette \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde yard\u0131mc\u0131 olmu\u015flard\u0131. Devletin i\u00e7ten ve d\u0131\u015ftan \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs teolojisinin inand\u0131r\u0131c\u0131 y\u00fcz\u00fcn\u00fc zay\u0131flatt\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece yararl\u0131 ve etkili oluyordu bu direni\u015fler, \u00fcstelik geleneksel kurumlar\u0131n yetkisini y\u0131kmaya ba\u015fl\u0131yordu. Konf\u00fc\u00e7y\u00fcsc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn kal\u0131plar\u0131yla i\u015fleyen kamuoyu bask\u0131s\u0131 ki\u015filik bak\u0131m\u0131ndan zay\u0131f kimseleri h\u00e2l\u00e2 \u00f6l\u00fcme s\u00fcr\u00fckleyebilecek kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fc, ama bu bask\u0131 \u00f6\u011frencilerin aralar\u0131nda olu\u015fturmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131 kar\u015f\u0131 cepheyi saf d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakacak,\u00a0sindirecek g\u00fc\u00e7te de de\u011fildi.<\/p>\n

\u2018Baba\u2019ya isyan<\/strong><\/p>\n

Ne yaz\u0131k ki, Mao\u2019nun 1937 y\u0131l\u0131nda Edgar Snow\u2019a vermi\u015f oldu\u011fu otobiyografik r\u00f6portaj\u0131n bilimsel psikolojik a\u00e7\u0131dan bir ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u00e2l\u00e2 yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Ama b\u00f6yle bir analiz yap\u0131lmadan da diyebiliriz ki Mao\u2019nun gen\u00e7li\u011findeki aile tecr\u00fcbesi,\u00a0\u00f6zellikle babas\u0131yla aras\u0131ndaki s\u00fcrekli uzla\u015fmazl\u0131k, onun ki\u015fili\u011finin bi\u00e7imlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Bayan \u00c7ao olay\u0131na dokuz makalelik yaz\u0131 serisiyle yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131 sadece onun bu aile tecr\u00fcbelerinden etkilenmi\u015f olmas\u0131yla a\u00e7\u0131klanamaz.\u00a0Onun bir d\u00fcnya yaratmaktan yana, \u201cbirinin ana baba evinden ka\u00e7\u0131p ba\u015fka yere s\u0131\u011f\u0131nmas\u0131n\u0131n onursuz bir i\u015f de\u011fil, tersine onurlu bir i\u015f olarak kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131\u201d bir d\u00fcnyay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmekten yana oldu\u011funu g\u00f6steren i\u015faretler Mao\u2019nun salt aile i\u00e7i ya\u015fant\u0131s\u0131ndan do\u011fmu\u015f olamaz.<\/p>\n

Ger\u00e7ekte de Mao \u00e7ocukken birka\u00e7 kez evden ka\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk defas\u0131nda zorba ruhlu hocas\u0131n\u0131 protesto etmek amac\u0131yla ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131nda on ya\u015f\u0131ndayd\u0131, sonra on \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131ndayken babas\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 s\u00f6zlerine \u00f6fkelenip gitmi\u015fti, ba\u015fka bir sefer yine babas\u0131n\u0131n onu kendinden alt\u0131 ya\u015f b\u00fcy\u00fck bir k\u0131zla evlendirmek isteyi\u015fini protesto etmek[8] i\u00e7in ka\u00e7m\u0131\u015ft\u0131 evinden, bir ka\u00e7 y\u0131l sonra da babas\u0131n\u0131n \u00f6\u011frenimini yeterli bulup son vermek istemesinden kopmu\u015ftu k\u0131yamet.[9]<\/p>\n

Mao\u2019nun ev \u00e7evresindeki bu patlamalar\u0131 ger\u00e7i \u00c7in aile sisteminin genel yap\u0131s\u0131yla ili\u015fkili de\u011fildir, babas\u0131n\u0131n \u00f6zel e\u011fitim y\u00f6ntemleriyle de do\u011frudan do\u011fruya bir yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 yoktur. Gen\u00e7 Mao\u2019nun bu ba\u015fkald\u0131rmalar\u0131 ancak ba\u015fkaca biyografik ayr\u0131nt\u0131larla birlikte \u015funu g\u00f6steriyor ki, babas\u0131yla aras\u0131ndaki uzla\u015fmazl\u0131k,\u00a0onu birka\u00e7 y\u0131la kalmadan geleneksel toplum d\u00fczenini ele\u015ftirmeye iten ve ki\u015fisel karar verebilme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ba\u015fl\u0131ca savunucular\u0131ndan biri olmaya g\u00f6t\u00fcren nedenlerin ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Mao\u2019nun ilk gen\u00e7lik ya\u015fant\u0131lar\u0131 i\u00e7inde sadece onu geleneksel toplum sistemiyle uzla\u015fmazl\u0131\u011fa iten \u00f6\u011feler de\u011fil, onun k\u0131sa bir s\u00fcre sonunda devrimci olmas\u0131n\u0131 haz\u0131rlayan davran\u0131\u015f bi\u00e7imleri de sakl\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu bi\u00e7imle\u015fmeyi onu ikinci bir at\u0131l\u0131ma kadar g\u00f6t\u00fcren ko\u015fullar hakk\u0131nda s\u00f6ylediklerinden \u00e7\u0131karabiliriz.<\/p>\n

\u201cA\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 13 ya\u015f\u0131ndayken\u201d diye anlat\u0131yor E. Snow\u2019a \u201cBabam bir keresinde eve baz\u0131 konuklar \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Onlarla konu\u015furken aram\u0131zda bir tart\u0131\u015fma \u00e7\u0131kt\u0131, babam herkesin \u00f6n\u00fcnde bana -tembel, i\u015fe yaramaz herif- diye ba\u011f\u0131rd\u0131. Ben \u00e7ok \u00f6fkelendim ve k\u00fcf\u00fcr ede ede evden \u00e7\u0131kt\u0131m gittim. Annem arkamdan geldi, geri \u00e7evirmek istedi beni. Sonra babam da yeti\u015fti, hem k\u00fcf\u00fcr ediyor,\u00a0hem geri d\u00f6nmemi istiyordu. O arada bir g\u00f6l\u00fcn kenar\u0131na varm\u0131\u015ft\u0131m, babama bir ad\u0131m daha k\u0131m\u0131ldarsa, kendimi sulara ataca\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6yledim.\u00a0O durumdayken biz aram\u0131zdaki m\u00fccadelenin sona erdirilmesine ili\u015fkin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 istemleri tart\u0131\u015f\u0131yorduk. Bu ara babam kendisine boyun e\u011fmekli\u011fimi belirtmek i\u00e7in \u00f6z\u00fcr dilememde direniyordu (kou-tou). Ben de beni d\u00f6vmeyece\u011fine s\u00f6z verirse \u00f6z\u00fcr dilemeye haz\u0131r oldu\u011fumu s\u00f6yledim.\u00a0Kavgaya b\u00f6ylece son verdik ve ben \u015funu \u00f6\u011frendim ki hakk\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ba\u015fkald\u0131rarak savundu\u011fum zaman babam direnmekten vazge\u00e7iyor, tersine \u00fcrkek ve ba\u015fe\u011fer oldu\u011fum s\u0131rada da beni \u00f6ylesine ha\u015fl\u0131yor, \u00f6ylesine d\u00f6v\u00fcyordu.\u201d[10]<\/p>\n

Dipnotlar<\/strong><\/p>\n

[1] Mao’nun 16 ve 30 Kasum 1919 tarihleri aras\u0131nda bayan \u00c7ao’nun intihar\u0131 konusunda kaleme ald\u0131\u011f\u0131 dokuz makalenin \u00f6zetlerini \u201cHunan li-\u015fi Tsu.liao\u201d (Hunan \u00fczerine tarihsel belgeler), no. 4 1959 adl\u0131 kitap\u00e7\u0131kta bulabilirsiniz. Ayr\u0131ca bak. 1) Chou Shih-chao, \u201c4 May\u0131s hareketinden \u00f6nce ve sonra Ba\u015fkan Mao ile ilgili an\u0131lar\u0131m\u201d,\u00a0\u0130\u015f\u00e7i gazetesi, 20.4.1959. 2) R. Schramm, The political thougth of Mao Tse-Tung, s.334-337.<\/p>\n

[2] Bak. Scrahmm, The Political Thought, s.336<\/p>\n

[3] Bak\u0131n\u0131z: Lu Hs\u00fcn, Toplu Eserleri, Pekin 1958 (10 cilt)\u00a0ve J. Last, Lu Hs\u00fcn, Dichter und Idol, Bd. 5 der Schriften des \u0130nstituts f\u00fcr Asien-Kunde in Hamburg.<\/p>\n

[4] Lu Hs\u00fcn, Bir Delinin G\u00fcnl\u00fck Notlar\u0131,\u00a0Hsin \u00e7ing.nien Yeni Gen\u00e7lik dergisi,\u00a0IV, 5 (15 May\u0131s 1918).<\/p>\n

[5] Fung Yu-lan, \u201cThe Philosophy at the Basis of Traditional Chinese Society\u201d adl\u0131 makale Ideological Differences and World Order, F.S.C.\u00a0Northrop, New York 1949, S.\u00a018’de yer almaktad\u0131r.<\/p>\n

[6] Bak Almanca \u00e7evirisi Li Gi, Das Buch der Sitte, D\u00fcsseldorf K\u00f6ln.<\/p>\n

[7] Hu Shih, The Chinese Renaissance, New York, 1963, s.110<\/p>\n

[8] Edgar Snow, Journey to the Beginning, New York 1958, s.165.<\/p>\n

[9] Edgar Snow Red Star Over China. First Black Cat Edition 1961, s.125-129.<\/p>\n

[10] E. Snow, Red Star Over China.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201cBayan \u00c7ao\u2019nun \u00f6l\u00fcm\u00fcne toplum i\u00e7i fakt\u00f6rler yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r ve bu y\u00fczdendir ki bu toplum \u00e7ok tehlikeli bir nesnedir. Bu toplum gen\u00e7 k\u0131z\u0131 \u00f6ld\u00fcrebilmi\u015ftir,\u00a0sadece onu de\u011fil, yar\u0131n \u00c7i,\u00a0Sun ya da Li ad\u0131ndaki k\u0131zlar\u0131m\u0131z\u0131 da \u00f6ld\u00fcrecek g\u00fc\u00e7tedir ve kad\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131 kahretti\u011fi gibi erkeklerimizi de kahredecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr.\u00a0Biz hepimiz \u015fu toplumun gizli kurbanlar\u0131y\u0131z, bu korkun\u00e7 nesneden, bize her an […]<\/p>\n","protected":false},"author":242,"featured_media":14860,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[188,222,29],"tags":[609,655,883,1696,785,1467],"class_list":["post-14857","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-151-sayi","category-tarih","category-toplum","tag-cin","tag-devrim","tag-feodal-toplum","tag-isyan","tag-mao","tag-toplumsal-siniflar"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14857","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/242"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14857"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14857\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14860"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14857"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14857"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14857"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}