Evrim(sel)cilik, bir ideolojik \u00e7ar\u00e7ur malzemesi olal\u0131 beri -ki bu, Viktoryen d\u00f6nemi idrak etmi\u015f Darwin\u2019e dek g\u00f6t\u00fcr\u00fclebilecektir- pek tabii olarak bizatihi evrim \u00e7al\u0131\u015fan insan malzemesini de \u015fekillendirmi\u015ftir. K\u00fclt\u00fcr sava\u015flar\u0131 bilhassa 1990\u2019lardan bu yana siyasal s\u00f6ylemin art-alan\u0131n\u0131 tayin ederken, sek\u00fclarizm tart\u0131\u015fmalar\u0131nda \u201cevrim\u201d o a\u015fin\u00e2 konumuna da otur(tul)mu\u015f oldu. Bunun bir sosyok\u00fclt\u00fcrel tarih\u00e7esi vard\u0131r, e\u015felenebilir; fakat bu metnin meram\u0131 o de\u011fil.<\/p>\n
Darwin, san\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir biliminsan\u0131yd\u0131. \u0130\u015fbu \u00f6nerme bir y\u00fcceltme (hagiography<\/em>) olarak t\u0131nlasa da, \u00f6yle al\u0131mlanmas\u0131n\u0131 do\u011frusu istemem. Freud\u2019un vaktiyle onu Copernicus\u2019un hizas\u0131na yazmas\u0131, tarihsel olarak ayn\u0131 siklete oturtmas\u0131 gibi. \u00c7ok \u00fcstelenmi\u015fse de, \u0131srarla ayn\u0131 t\u00fcrk\u00fcy\u00fc tekrarlamaya gerek yoktur. Belki, me\u015fhur bir tarihsel analojiyi vasat yaparak terenn\u00fcm edilebilir: Necib Mahfuz, Nobel Edebiyat \u00d6d\u00fcl\u00fc\u2019ne l\u00e2y\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, bir M\u0131s\u0131r gazetesinin att\u0131\u011f\u0131 man\u015fet gibi: \u201cNobel, Mahfuz\u2019u kazand\u0131\u201d. Bir Frans\u0131z entelekt\u00fceli olsa, meseleyi buradan al\u0131r, k\u00fclt\u00fcrel bir kaz\u0131 hatt\u0131yla, T\u00fcrkiye\u2019deki muktedir yap\u0131n\u0131n, -medyaya g\u00f6re- s\u0131rf Darwin\u2019i kapak g\u00f6rseli olarak kulland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in T\u00dcB\u0130TAK Bilim ve Teknik Dergisi\u2019nin edit\u00f6r\u00fcn\u00fc g\u00f6revden almas\u0131 ve \u201cson anda\u201d kapa\u011f\u0131n de\u011fi\u015ftirilerek yay\u0131nlanmas\u0131 akt\u00fcel-hadisesine (Mart, 2009) ba\u011flayabilirdi pek\u00e2l\u00e2. Neyse ki metin, s\u00f6z\u00fc edilen motiften de ba\u011f\u0131\u015f\u0131k.<\/p>\n Evrimsel t\u0131p, gerek yerli, gerekse \u00fcniversal (\u0130ngilizce \u00fcretilen bilim-k\u00fcresini kastediyorum), b\u00fct\u00fcn bir tababet erbab\u0131nca \u00f6telenegeldi. Ke\u015ffedilmemi\u015f bir uzak k\u0131ta, bir terra incognita <\/em>olarak kald\u0131. \u0130yi-k\u00f6t\u00fc hakk\u0131nda konu\u015fulur, bilimsel yay\u0131n \u00fcretilir olu\u015fu ancak 1990\u2019lar\u0131 buldu. \u0130lan-\u0131 izdiva\u00e7, Nesse ve Williams\u2019\u0131n pop\u00fcler \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla oldu denebilir (Why We Get Sick <\/em>[Neden Hastalan\u0131r\u0131z], 1995). Bunun b\u00f6yle cereyan etmi\u015f olmas\u0131n\u0131n tarihsel izahlar\u0131 muhakkak var. Giri\u015fte s\u00f6ylenen politik patinaj\u0131n do\u011furdu\u011fu handikaplarla ba\u015flanabilir. Basit bir emsal: Ba\u015ftan sona muhteris bir politik k\u00f6\u015fe-kapma yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n f\u00e2ili olarak, ser\u00e2zat b\u0131rak\u0131lsa kendini zaten er-ge\u00e7 imha edecek olan \u2018Harun Yahya\u2019 fenomeninin ciddiye al\u0131n\u0131p \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclmesine o denli kolektif mesai harcanm\u0131\u015f olmas\u0131 (bir \u00f6rne\u011fi: Harun Yahya Safsatas\u0131 ve Evrim Ger\u00e7e\u011fi<\/em>, \u0130stanbul: Bilim ve Gelecek Kitapl\u0131\u011f\u0131, 2009), ba\u015fl\u0131ba\u015f\u0131na \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 ve bir o kadar da yanl\u0131\u015f\/m\u00fcsrif bir strateji de\u011fil midir? \u00c7ok\u00e7a beyaz ekranda s\u00fcr\u00fcp giden bu m\u00fcnazara k\u00fclt\u00fcr\u00fc, do\u011furdu\u011fu kakofoniyle evrim-i\u00e7i tart\u0131\u015fmalar\u0131 adamak\u0131ll\u0131 geri plana itti. Evrimin uygulamal\u0131 bilimlerdeki olas\u0131 ve olanakl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 gecikmi\u015f oldu. Bu r\u00f6tar\u0131n bir sebebi de, evrimsel d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015fe ilgi duyanlar\u0131n sosyotarihsel, belki entelekt\u00fcel bile\u015fkelerinin g\u00f6rece \u00e7i\u011f kalm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r, kanaatindeyim. Richard Dawkins ile Terry Eagleton aras\u0131nda fi tarihinde kopmu\u015f olan tart\u0131\u015fma, i\u00e7eri\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda bir kompartmanla\u015fmaya da (C. P. Snow ve \u2018iki k\u00fclt\u00fcr<\/em>\u2019 bahsine at\u0131fla) i\u015faret etmesi bak\u0131m\u0131ndan de\u011ferliydi. Yahut tersinden, \u015f\u00f6yle de s\u00f6ylenebilir: Evrim-i\u00e7i tart\u0131\u015fmalarda bir s\u00fcrt\u00fcnme, bir tak\u0131l\u0131 kalma h\u00e2li g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor. Bu, bir yandan \u2018evrim\u2019i kavramsal olarak doktrinerle\u015ftirirken, \u00f6te yandan onu siyasal alan\u0131n bir \u0131skarta malzemesi, bir narkoz enstr\u00fcman\u0131 olarak kutsuyor. Burada belki, evrimsel mekanizman\u0131n (do\u011fal seleksiyon eliyle) \u201crastlant\u0131sall\u0131\u011f\u0131\u201d (accidentality<\/em>) bahsinde y\u00fcr\u00fct\u00fclen tart\u0131\u015fma \u00f6rneklenebilir. Canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 bir yandad\u0131r; di\u011fer yanda ise rastlant\u0131sal s\u00f6ylem. Birbirinin antitezi olarak konulur bu. Veyahut, teleonomi bir yandad\u0131r, arborizasyon \u00f6b\u00fcr yanda. Richard Dawkins, mesel\u00e2, t\u00fcm o vital karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n bir t\u00fcr rastlant\u0131ya indirgenemeyece\u011fini s\u00f6yler (K\u00f6r Saat\u00e7i<\/em>\u2019yi [1986] ve oradaki biyomorflar\u0131 an\u0131msayal\u0131m). Ayn\u0131 meyanda s\u0131k\u0131 bir ateizm s\u00f6zc\u00fcs\u00fc, aktivistidir Dawkins; i\u015fte tam da bu bir rastlant\u0131 olamaz! Beri yanda, bir ba\u015fka \u00f6rnekleme ad\u0131na, Prof. Asl\u0131han Torun, yine bir Harun Yahya motivasyonlu toplant\u0131da, asl\u0131nda tastamam rasyonel bir strateji g\u00fcderek \u201c\u00c7ok da iyi tasarland\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6ylenemez,\u201d diyebilmi\u015f ve bu sayede neyin \u00fcst\u00fcne ve nas\u0131l palas pand\u0131ras bir tav\u0131rla tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 meselesine gayet m\u00fctevaz\u0131 bir soru i\u015fareti ili\u015ftirmi\u015fti. Soru i\u015faretinin alt\u0131ndaki noktay\u0131 ise primatolog Frans de Waal koyar, Bonobo ve Ateist<\/em> ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131c\u0131 yap\u0131t\u0131nda: \u201c\u0130nsan\u0131n evrimden \u015f\u00fcphe etmesi i\u00e7in kan\u0131tlara kar\u015f\u0131 epey ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sahibi olmas\u0131 gerekir.\u201d<\/p>\n Bununla birlikte, olan-biten her \u015fey o denli deterministik de de\u011fil: Di\u011fer bir ifadeyle, ko\u015fullar\u0131n h\u00fckm\u00fcn\u00fc icra ediyor olu\u015fu, evrimsel perspektifin s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 da \u00f6rtbas edemez. Ne ki, evvel\u00e2, bir galat-\u0131 me\u015fhura erratum <\/em>demeli: T\u0131p, bilim de\u011fildir. Hay\u0131r, bir bilim dal\u0131 da de\u011fildir. Uygulamal\u0131 bir bilimsel disiplindir. Edgar Morin\u2019in vurgulad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrden bir ge\u00e7i\u015fimli disiplinleraras\u0131l\u0131k prati\u011fidir t\u0131p.<\/p>\n Cari t\u0131p paradigmas\u0131n\u0131n refleks pand\u00fcl\u00fc, e\u011fer parkur iki kutupluysa, hep \u2018i\u015flev\u2019den yana d\u00fc\u015fer: Bir i\u015flevselcilik sisi \u00e7\u00f6k\u00fcverir sem\u00e2ya. Bu, giderek onun gayriahl\u00e2k\u00ee aksiyolojisini belirler. Patoloji de demini buradan al\u0131r. Michel Foucault, t\u0131bb\u0131n, patolojik verilerle normal bulgular aras\u0131ndaki ayr\u0131m \u00e7izgisinin ilerleyerek nas\u0131l silindi\u011fini ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler; hastal\u0131\u011f\u0131n normal fizyolojik olanaklarda desenlenmi\u015f olmas\u0131 gibi, iyile\u015fme olana\u011f\u0131 da hastal\u0131\u011f\u0131n seyrinde desenlenmi\u015ftir, der Psikoloji ve Ruhsal Hastal\u0131k<\/em>\u2019ta. Cari t\u0131pta \u2018yap\u0131\u2019ya ili\u015filmez; \u00f6yle ki g\u00f6rkemi biat uyand\u0131r\u0131r. Yirminci asr\u0131n ilk y\u0131l\u0131ndan bu yana alan\u0131n Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fc, \u201cfizyoloji veya<\/em> t\u0131p\u201d olarak takdim edilir. Yap\u0131n\u0131n bizatihi yap\u0131 olmakl\u0131\u011f\u0131 dahi i\u015flevsel addedilir. \u201870\u2019lerin sonlar\u0131na, yani daha d\u00fcne dek, temel kitaplarda, bug\u00fcn\u00fcn \u201cbiyokimya\u201ds\u0131, fizyolojik <\/em>kimya olarak ge\u00e7mekteydi, s\u00f6zgeli\u015fi. Yine \u00f6rnek olsun: \u201cKaraci\u011fer fonksiyon testi\u201d dedi\u011finiz \u015fey, bir yap\u0131 testinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir; enzimatik (AST, ALT gibi transaminazlar) \u00f6l\u00e7\u00fcme dayal\u0131 bir h\u00fccresel (hepatosell\u00fcler) hasar g\u00f6stergesidir. G\u00f6r\u00fcnen o ki, i\u015flev aksamad\u0131k\u00e7a asayi\u015f berkem\u00e2ldir, i\u015fler(lik) yeti\u015fir\u2026 Bu, belki de\u011fil tastamam, yap\u0131ya, bedenin ta kendisine dair neyin bilindi\u011fiyle ilgili bir \u00e7\u0131kmaz, bir mahk\u00fbmiyet; o ki t\u0131bb\u0131n dis<\/em>morfoloji kar\u015f\u0131s\u0131nda yapabilece\u011fi herhangi bir \u015fey (h\u00e2len) yok \u2013Freud da \u201canatomi kaderdir,\u201d diyebilenlerdendi. Bir mahk\u00fbmiyet, evet, belki de her \u015feyden evvel bir epistemoloji problemati\u011fi. Dahas\u0131, yap\u0131y\u0131 ikincille\u015ftirirken s\u00fctre gerisinde onu bizzat ve kasten, \u00fcstelik de varolu\u015fu ipotek ederek kuran sivri bir ukalal\u0131kt\u0131r bu. Ukalal\u0131kt\u0131r zira, t\u0131p, acziyeti kabul etmez. Terap\u00f6tik olan\u0131 \u00f6nceler. Armamentarium<\/em> tabirinin etimolojisi a\u00e7\u0131kt\u0131r. M\u00fchimmat marifetiyle \u2018sava\u015f\u0131l\u0131r\u2019. Hastal\u0131klar\u0131n \u2018yenilmesi\u2019 beklenir. Metaforik de kullan\u0131lsa, tarihsel-t\u0131bb\u00ee jargona basbaya\u011f\u0131 sinmi\u015f olmas\u0131yla bir g\u00f6stergedir de. S\u00f6z konusu acziyet, nihayet, morfolojik olan\u0131n paranteze al\u0131nmas\u0131yla y\u00f6netilir. Tababete i\u00e7kin bir t\u00fcr kurumsal defanst\u0131r bu. Evrimsel biyoloji de, son tahlilde nesnesi yap\u0131sal\/morfolojik olan bir temel bilimdir.<\/p>\n \u201cModern evrimsel sentez\u201d diye bir saha vard\u0131r ve mal\u00fbm, Weismann ve sonras\u0131nda Dobzhansky\u2019nin \u00e7abas\u0131na tarihlenir. Do\u011fal seleksiyon ve genetik sular\u0131ndan gelen enformasyon al\u00fcvyonunun bir deltas\u0131d\u0131r bu. \u00d6te yandan, genomik ve proteomik birer \u2018yap\u0131sal\u2019 biyoloji meselesidir. Neticede o yak\u0131c\u0131 soruya gelmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum: \u201cYap\u0131\u201dya ne \u00f6l\u00e7\u00fcde m\u00fcd\u00e2hil olunabilir? S\u00f6zgelimi, \u2018imm\u00fcn sistem\u2019e. Zerde\u00e7al (C. longa<\/em>) veya (diyelim ki) me\u015fhur ticar\u00ee preparat Imuneks<\/em> t\u00fcketilerek nas\u0131l bir katk\u0131 sunulabilir? Sunulursa; \u00f6l\u00e7e\u011fi standardize edilebilir bir katk\u0131 m\u0131d\u0131r bu? Yoksa salt durumsal bir \u015fey olup, sistem de\u011fil ama \u2018imm\u00fcnite\u2019 ile mi s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r? Pazarlama stratejisi olarak, zerde\u00e7al\u0131n \u00f6m\u00fcr uzatt\u0131\u011f\u0131, kansere iyi geldi\u011fi s\u00f6ylenir. Hindistan\u2019da, veya tekmil G\u00fcney Asya co\u011frafyas\u0131nda, zaten \u00f6m\u00fcr, kronik hastal\u0131klara (koroner arter hastal\u0131\u011f\u0131, kanser vd.) yakalan\u0131lamayacak kadar k\u0131sad\u0131r. Ve herkes bilir ki, sigara ve t\u00fct\u00fcn piyasas\u0131 da bu ill\u00fczyonist propagandadan epey nemalanm\u0131\u015ft\u0131r, vakti zaman\u0131nda (1970\u2019leri d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz).<\/p>\n Bu kal\u0131b\u0131n bir uzant\u0131s\u0131 da, alternatif (art\u0131k, tamamlay\u0131c\u0131<\/em>) t\u0131p sahas\u0131d\u0131r. Hemen t\u00fcm tamamlay\u0131c\u0131 t\u0131p geleneklerinin ortak noktas\u0131, o bildik b\u00fct\u00fcnc\u00fcl (\u00fcniter-holistik-gestalt\u00e7\u0131<\/em>) yakla\u015f\u0131md\u0131r. Metni do\u011frudan ilgilendirmedi\u011fi i\u00e7in k\u0131saca de\u011finip ge\u00e7eyim: Bununla ilgili tart\u0131\u015fmalar, ABD \u00f6zelinde y\u0131llar y\u0131l\u0131 s\u00fcr\u00fcyor, osteopatik ve allopatik t\u0131p ba\u015fl\u0131klar\u0131 alt\u0131nda. Ne ki, s\u0131nanabilir olmayan \u015feyler, masum olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, birer \u015farlatanl\u0131k kap\u0131s\u0131d\u0131r. \u0130mdi, kilitli kap\u0131lar\u0131 zorlamak ad\u0131na birka\u00e7 maymuncuk-soru y\u00f6neltelim: Hastal\u0131k, \u2018tedavi edilmeden\u2019 \u00f6nce acaba ger\u00e7ekten<\/em> var m\u0131yd\u0131? Bunu g\u00f6steren a\u00e7\u0131k (\u00e7o\u011fu kere \u2018organik\u2019) bir t\u0131bb\u00ee delil kaydedilmi\u015f miydi? Var idiyse, hastal\u0131k ger\u00e7ekten<\/em> iyile\u015fti mi, yoksa \u015fifac\u0131 ya da hasta m\u0131 \u00f6yle oldu\u011funu bildiriyor(du)? Buradaki italik vurgular, tumturakl\u0131 olsun diye de\u011fil, bilimsel hayatiyetten \u00f6t\u00fcr\u00fc yap\u0131ld\u0131 ki, bizzat sorular\u0131n sigortas\u0131n\u0131 te\u015fkil etmektedir. K\u0131sacas\u0131, etkinliklerinden emin olunamayacak, mekanizmas\u0131 bilinmeyen metotlar, durgun suya potkal b\u0131rakmaktan farks\u0131zd\u0131r. Her bedenin belirli bir d\u00fczeyde haiz oldu\u011fu \u00f6z-savunma\/onar\u0131m\/iyile\u015fme yetisinin cahil\u00e2ne suistimalidir. Ve \u2018post hoc-propter hoc<\/em>\u2019 (\u2018bundan sonra, demek ki bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc\u2019) mant\u0131k silsilesi hastay\u0131 her daim \u00e7eler. Bir sakall\u0131 b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fcn bundan yakla\u015f\u0131k 170 sene evvel ta\u015f\u0131 gedi\u011fine oturttu\u011fu gibi: \u201c\u2026 Teoriyi gizemcili\u011fe sapt\u0131ran b\u00fct\u00fcn gizemler, ussal \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini insan prati\u011finde ve bu prati\u011fin kavranmas\u0131nda bulurlar.\u201d<\/p>\n O sahneyi hi\u00e7 unutmuyorum: Bir kongre \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yd\u0131, fuayedeydik, epey de medyatik bir fig\u00fcr olan bir radyasyon onkologu, \u00f6zel sohbetimizde \u201cyap\u0131\u201dy\u0131 \u00f6nceleyen bir paradigma in\u015fa etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, (biyolojik) parankim<\/em>\u2019in bu defa matriks<\/em> (stroma) denen yap\u0131 iskelesi ile ik\u00e2me edilmesi gerekti\u011fini, i\u015flev tak\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n utilitaryen<\/em> bir \u015fey oldu\u011funu, y\u0131llar y\u0131l\u0131 bu konuda gayet \u2018pozitif\u2019 okumalar yap\u0131p, makaleler \u00fcretti\u011fini, dahas\u0131 onlar\u0131 ilgili yay\u0131nlarda ne\u015fredebildi\u011fini, buna ra\u011fmen ve salt bu y\u00fczden, m\u00fcte\u00e2ddit kereler m\u00fclakata girdi\u011fi halde \u201cdo\u00e7entlik\u201d unvan\u0131n\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc elde edemedi\u011fini, kendisine maksatl\u0131 kurulmu\u015f bir komployu if\u015fa edercesine, bir s\u0131rra ger\u00e7ekten vak\u0131f olmu\u015f gibi, bir yandan da onun gerektirdi\u011fi olgunlukla \u00f6fkesini g\u00fc\u00e7bel\u00e2 \u00f6rtbas ederek i\u015ftahla anlat\u0131yordu\u2026 Bu \u00f6zg\u00fcvenin kayna\u011f\u0131 merak edilirse, s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en medyatik fig\u00fcr, ilgili \u00e7evrelerde bir tamamlay\u0131c\u0131 t\u0131p <\/em>bilgini addediliyordu.<\/p>\n \u0130shal, ate\u015f gibi savunma mekanizmalar\u0131, mikroorganizmalar\u0131n antibiyotik direnci ve enfeksiy\u00f6z tablolar, kanser, otoimm\u00fcnite, mukayeseli anatomi ve patogenez, \u201csava\u015f ya da ka\u00e7\u201d (fight or flight<\/em>) mefhumu, g\u0131da rejiminde \u201cta\u015f devri\u201d anlat\u0131s\u0131 (belki, nostaljisi) ve \u00f6tesi\u2026 Do\u011frudur: Evrimsel biyolojik perspektifin a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fc y\u00fcksektir. G\u00fcrb\u00fczd\u00fcr. Zira \u2018nas\u0131l\u2019larla de\u011fil, \u2018neden\u2019lerle u\u011fra\u015f\u0131r. \u00d6te yandan ayn\u0131 perspektifle min\u00f6r deneysel modeller kurmak, konvansiyonel protokoller \u00e7er\u00e7evesinde \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmak hi\u00e7 de kolay say\u0131lmaz. Bunu tespit etmek, bir s\u00f6ylem tehlikesi im\u00e2s\u0131n\u0131 da i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Ad\u0131n\u0131 koyal\u0131m ki, doktrinerle\u015fme tehlikesidir bu. Kavramsal tarih\u00e7ilik mesaisi bu bahiste epey \u00f6\u011fretici verimler sunar bize. \u2018Diyalektik\u2019 kavram\u0131n\u0131n ge\u00e7mi\u015fini d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Demek ki kavram\u0131n geli\u015fig\u00fczel \u00e7ar\u00e7uru, harc\u0131\u00e2lem bir buzzword<\/em> h\u00e2lini almas\u0131, herkesin kendisinden kalkarak konu\u015ftu\u011fu ve s\u00fcrekli kendisine k\u0131vr\u0131lan totolojik bir \u00e7\u0131kmaza yazg\u0131l\u0131d\u0131r. \u00dcstelik de, g\u00fcncel klinik pratikteki do\u011frudan\/terap\u00f6tik izd\u00fc\u015f\u00fcmleri ku\u015fku g\u00f6t\u00fcr\u00fcr bir perspektif olarak evrim, k\u0131yas a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir m\u00fchendislik prati\u011fi kadar \u201cverimli\u201d sonu\u00e7lar sunmaz bize. \u00d6yle ki bug\u00fcne bug\u00fcn, robotik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda basbaya\u011f\u0131 evrimsel algoritmalardan ilham al\u0131nmakta.<\/p>\n T\u0131bb\u00ee yay\u0131nlarda, mant\u0131k safsatalar\u0131 \u015f\u00f6yle dursun, ad\u0131na bias<\/em> denen onca etken ve fenomen tan\u0131mlanm\u0131\u015fken, varl\u0131\u011f\u0131 sebat ediyorken ve alana kendisini aktif (\u00fcretici) veya pasif (al\u0131c\u0131) olarak adayanlar\u0131n bu t\u00fcr bili\u015fsel yan\u0131lg\u0131lara kar\u015f\u0131 her an uyan\u0131k olmas\u0131 gerekiyorken, doktrinerle\u015fmi\u015f bir evrimsel t\u0131p, olsa olsa, kaotik parametreler denizine bir ka\u015f\u0131k daha katk\u0131 sunmu\u015f olmakla kal\u0131r. H\u00e2l b\u00f6yleyken, hi\u00e7 de\u011filse klinik tababet d\u00e2hilinde evrimi bir \u2018paradigma\u2019dan ziyade bir \u2018anlay\u0131\u015f\u2019 olarak kurgulamakta fayda var. S\u00f6zgelimi, k\u00f6relmi\u015f (vestigial<\/em>) yap\u0131lar\u0131n i\u015flevi \u00fczerinden y\u00fcr\u00fcyen evrimsel ekonomi ilkesi tart\u0131\u015fmas\u0131 sayesinde, radikal cerrahiden \u2018organ koruyucu cerrahi\u2019ye do\u011fru ad\u0131mlamay\u0131 ivmelendirebilecek bir anlay\u0131\u015f. Alabildi\u011fine ufuk a\u00e7\u0131c\u0131, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir anlay\u0131\u015f. Salt kendisi olarak, ve yani: \u0130\u00e7ine s\u00fcr\u00fcklendi\u011fimiz k\u00f6\u015fe-kapma sporunun bir istismar manivelas\u0131 olmadan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Evrim(sel)cilik, bir ideolojik \u00e7ar\u00e7ur malzemesi olal\u0131 beri -ki bu, Viktoryen d\u00f6nemi idrak etmi\u015f Darwin\u2019e dek g\u00f6t\u00fcr\u00fclebilecektir- pek tabii olarak bizatihi evrim \u00e7al\u0131\u015fan insan malzemesini de \u015fekillendirmi\u015ftir. K\u00fclt\u00fcr sava\u015flar\u0131 bilhassa 1990\u2019lardan bu yana siyasal s\u00f6ylemin art-alan\u0131n\u0131 tayin ederken, sek\u00fclarizm tart\u0131\u015fmalar\u0131nda \u201cevrim\u201d o a\u015fin\u00e2 konumuna da otur(tul)mu\u015f oldu. Bunun bir sosyok\u00fclt\u00fcrel tarih\u00e7esi vard\u0131r, e\u015felenebilir; fakat bu metnin […]<\/p>\n","protected":false},"author":541,"featured_media":14885,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[188,21,535],"tags":[200,1703,640],"class_list":["post-14884","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-151-sayi","category-biyoloji","category-forum","tag-evrim","tag-evrimsel-tip","tag-tip"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14884","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/541"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14884"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14884\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14885"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14884"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14884"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14884"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}