{"id":14965,"date":"2016-08-01T13:15:53","date_gmt":"2016-08-01T10:15:53","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=14965"},"modified":"2018-02-19T12:52:25","modified_gmt":"2018-02-19T09:52:25","slug":"narsisizm-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/08\/01\/narsisizm-nedir","title":{"rendered":"Narsisizm nedir?"},"content":{"rendered":"

Her devir kendi ki\u015filik yap\u0131lanmas\u0131n\u0131 gerektirir. Yeni d\u00f6nemde yeni insan, yeni ki\u015filik ve yeni psikopatoloji! Temelde d\u00fcrt\u00fcsel arzular\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131na dayanan nevrotik ki\u015filik \u00f6rg\u00fctlenmesi art\u0131k sistem i\u00e7in kullan\u0131\u015fl\u0131 olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, arzular\u0131 tatmin edebilecek nesnelerin ger\u00e7ekten de var oldu\u011fu sanr\u0131s\u0131na kap\u0131lm\u0131\u015f, \u00f6n\u00fcndeki engellerin gereksiz oldu\u011fu inanc\u0131yla arzuya s\u0131n\u0131rs\u0131z serbestlik talep eden sapk\u0131n\/pervert ruhsal \u00e7ekirde\u011fin \u00e7atlay\u0131p ortaya d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yeni bir ki\u015filik \u00f6rg\u00fctlenmesi \u00f6n plana \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r: Narsisistik ki\u015filik.<\/em><\/p>\n

Hik\u00e2yemiz hem erkek hem di\u015fi olarak ya\u015fam\u0131\u015f yeg\u00e2ne ki\u015fi olan Tiresias ile ba\u015fl\u0131yor. Zeus ve Hera, cinsel eylemden kad\u0131n\u0131n m\u0131 yoksa erke\u011fin mi daha \u00e7ok zevk ald\u0131\u011f\u0131na dair yapt\u0131klar\u0131 tart\u0131\u015fmada birbirlerini ikna edemeyince bunu bilebilecek tek ki\u015fi olan Tiresias\u2019\u0131n hakemli\u011fine ba\u015fvururlar. Tiresias\u2019\u0131n tercihi kad\u0131nlardan yana olur. (Ancak, mitin baz\u0131 versiyonlar\u0131nda Tiresias diplomatik bi\u00e7imde, kad\u0131nlar\u0131n zevki on kat daha \u015fiddetli hissettiklerini, erkeklerin ise on kat daha s\u0131k ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtir.) Bu yan\u0131t \u00fczerine son derece \u00f6fkelenen Zeus, Tiresias\u2019\u0131 k\u00f6r eder, ancak Hera, bu cezay\u0131 tel\u00e2fi etmek i\u00e7in Tiresias\u2019\u0131n g\u00f6n\u00fclg\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7ar ve ona keh\u00e2net becerisi bah\u015feder.<\/p>\n

Narkisos, annesi Liriope\u2019nin \u0131rmak-tanr\u0131s\u0131 Sefisus\u2019un tecav\u00fcz\u00fcne u\u011framas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan do\u011far. Do\u011fumundan itibaren m\u00fcstesna bir g\u00fczelli\u011fe sahiptir; bu \u00f6ylesine bir g\u00fczelliktir ki, haset dolu dedikoducular Tiresias\u2019a gelip, b\u00f6yle g\u00fczel bir yarat\u0131\u011f\u0131n uzun bir s\u00fcre ya\u015fay\u0131p ya\u015fayamayaca\u011f\u0131n\u0131 sorarlar. Tiresias gizemli bir yan\u0131t verir: \u201cUzun ya\u015fayabilir, kendini tan\u0131mazsa \u015fayet!\u201d.<\/p>\n

Bir s\u00fcredir, Hera kocas\u0131 Zeus\u2019un su perilerinden biriyle d\u00fc\u015f\u00fcp kalkt\u0131\u011f\u0131ndan ku\u015fkulanmaktad\u0131r. Zeus\u2019un sevgilisinin hangi peri oldu\u011funu bilmeyen Hera, bunu \u00f6\u011frenmek i\u00e7in bir g\u00fcn korulara iner. Hera\u2019n\u0131n geldi\u011fini sezen perilerin hepsi ka\u00e7\u0131\u015f\u0131r; bir tek Eko kal\u0131r ortada. Hera, \u201cZeus\u2019un sevgilisi olsa olsa bu peridir\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve onu cezaland\u0131r\u0131r. Eko art\u0131k konu\u015famayacak, kendinden \u00f6nce kim konu\u015ftuysa onun son kelimesini tekrarlayacakt\u0131r ancak.<\/p>\n

Narkisos b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f; yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131, herkesi kendine \u00e2\u015f\u0131k eden, y\u00fcrekler yakan bir delikanl\u0131 olup \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Narkisos\u2019a \u00e2\u015f\u0131k olan Eko hep onun pe\u015finde dola\u015f\u0131r ama a\u011fz\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131p da tek bir kelime s\u00f6yleyememektedir. Bir g\u00fcn eline bir f\u0131rsat ge\u00e7er. Narkisos arkada\u015flar\u0131na \u201cKimse var m\u0131 burada?\u201d diye seslendi\u011finde son kelimeyi sevin\u00e7le tekrarlar: \u201cBurada, burada\u201d. A\u011fa\u00e7lar\u0131n arkas\u0131nda durmaktad\u0131r. Narkisos g\u00f6remez onu. \u201cGel\u201d diye ba\u011f\u0131r\u0131r. Eko \u201cGel\u201d der ve kollar\u0131n\u0131 a\u00e7arak a\u011fa\u00e7lar\u0131n aras\u0131ndan \u00e7\u0131kar. Periyi g\u00f6r\u00fcnce pek \u015fa\u015f\u0131r\u0131r Narkisos, \u201cBana dokunmana izin vermektense \u00f6l\u00fcr\u00fcm daha iyi\u201d der ve ka\u00e7\u0131p gider. Bu k\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ilk kalp de\u011fildir Narkisos\u2019un, daha evvel de ona \u00e2\u015f\u0131k pek \u00e7ok periyi reddetmi\u015ftir. Bunun \u00fczerine beddua eder periler ve yakararak tanr\u0131lara, Narkisos\u2019un cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 isterler:<\/p>\n

\u201cNarkisos da d\u00fc\u015fs\u00fcn a\u015fka<\/em><\/p>\n

Ve ac\u0131 \u00e7eksin, ayn\u0131 bize \u00e7ektirdi\u011fi gibi<\/em><\/p>\n

O da, bizim gibi, \u00e2\u015f\u0131k olsun <\/em><\/p>\n

Ve g\u00f6rs\u00fcn umutsuzlu\u011fu\u201d<\/em><\/p>\n

Yakar\u0131\u015flar\u0131 duyan y\u00fcce tanr\u0131lar \u201cBa\u015fkalar\u0131n\u0131 sevmeyen kendini sevsin!\u201d derler ve kat\u0131 y\u00fcrekli delikanl\u0131n\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015fini ad\u0131 \u201cHakl\u0131 \u00d6fke\u201d anlam\u0131na gelen Tanr\u0131\u00e7a Nemesis\u2019e b\u0131rak\u0131rlar. Nemesis\u2019in g\u00f6revini yerine getirmesi uzun s\u00fcrmez. Avdan d\u00f6nen Narkisos susay\u0131p da duru bir p\u0131nara e\u011filince suda kendi y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcr. Neden sonra, yans\u0131man\u0131n kendine ait oldu\u011funu fark eder ve \u201cBa\u015fkalar\u0131 benim y\u00fcz\u00fcmden ne ac\u0131lar \u00e7ekmi\u015f; \u015fimdi anl\u0131yorum\u201d der. \u201cKendime olan sevgimle yan\u0131yorum ben. Suda yans\u0131yan bu g\u00fczelli\u011fe nas\u0131l kavu\u015fabilirim? O g\u00fczellikten vazge\u00e7emem de. Art\u0131k yaln\u0131z \u00f6l\u00fcm kurtar\u0131r beni.\u201d<\/p>\n

\u201cAnl\u0131yorum o benim, aldatm\u0131yor beni art\u0131k hayalim<\/em><\/p>\n

Tutu\u015fturan da ben, tutu\u015fan da, kendime olan sevgimle yan\u0131yorum<\/em><\/p>\n

Ne yapay\u0131m? \u0130steneyim mi, isteyeyim mi? \u0130stenecek ne kald\u0131 art\u0131k?<\/em><\/p>\n

Beni yoksul ediyor varl\u0131\u011f\u0131m; arzulad\u0131\u011f\u0131m benli\u011fimle<\/em><\/p>\n

Ayr\u0131labilsem v\u00fccudumdan; garip bir dilek seven i\u00e7in ama<\/em><\/p>\n

Sevdi\u011fim uzak olsa ke\u015fke!<\/em><\/p>\n

Kemirsin art\u0131k g\u00fcc\u00fcm\u00fc ac\u0131; geldi son g\u00fcnleri \u00f6mr\u00fcm\u00fcn<\/em><\/p>\n

G\u00f6\u00e7\u00fcyorum hayat\u0131m\u0131n bahar\u0131nda<\/em><\/p>\n

\u00d6l\u00fcm zor gelmeyecek bana, dinecekse ac\u0131lar\u0131m<\/em><\/p>\n

Sevdi\u011fim daha uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olsun dilerdim<\/em><\/p>\n

Ve \u015fimdi can verelim, ikimiz de bir solukta\u201d<\/em><\/p>\n

B\u00f6ylece, su k\u0131y\u0131s\u0131nda eriyip gider Narkisos. Can\u0131 \u00d6l\u00fcler Irma\u011f\u0131\u2019n\u0131 ge\u00e7erken suya e\u011filir ve son bir kez bakar o g\u00fczel y\u00fcz\u00fcne. Su perileri, g\u00f6mmek i\u00e7in bo\u015fa ararlar Narkisos\u2019un \u00f6l\u00fc g\u00f6vdesini. Ancak, eridi\u011fi yerde g\u00fczel, yepyeni bir \u00e7i\u00e7ek a\u00e7ar. Sevdiklerinin ad\u0131yla adland\u0131r\u0131rlar onu, Narkisos (nergis) derler.<\/p>\n

Can \u00e7\u0131kar huy \u00e7\u0131kmaz, derler. S\u00f6ylendi\u011fine g\u00f6re, Narkisos, \u015fimdi de \u00d6l\u00fcler \u00dclkesi\u2019ndeki Stiks sular\u0131na bak\u0131p kendi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc seyredermi\u015f. Eko\u2019ya gelince\u2026 Narkisos onu reddetti\u011finden beri derin ve karanl\u0131k ma\u011faralara ve \u0131ss\u0131z koyaklara \u00e7ekilmi\u015ftir. Tek ba\u015f\u0131na ya\u015far da\u011flarda ve kim y\u00fcksek sesle bir \u015fey s\u00f6ylese, son kelimeyi tekrarlar h\u00e2l\u00e2. (Hughes, 1997; Hamilton, 1996; Estin & Laporte, 2002)<\/p>\n

\"\"
\u201cKendime olan sevgimle yan\u0131yorum ben. Suda yans\u0131yan bu g\u00fczelli\u011fe nas\u0131l kavu\u015fabilirim? O g\u00fczellikten vazge\u00e7emem de. Art\u0131k yaln\u0131z \u00f6l\u00fcm kurtar\u0131r beni.\u201d (Gerard-van-Kuijl\u2019in \u201cNarkisos\u201d adl\u0131 tablosu)<\/figcaption><\/figure>\n

Narsisizm sorunsal\u0131n\u0131n do\u011fu\u015fu<\/strong><\/p>\n

\u0130nsano\u011flu di\u011fer hayvanlarla benzer i\u00e7g\u00fcd\u00fclere (beslenme, sava\u015f-ka\u00e7, \u00fcreme, vb.) sahip olmas\u0131na ra\u011fmen, benzersiz evrimsel ge\u00e7mi\u015fi dolay\u0131s\u0131yla, s\u00f6z konusu i\u00e7g\u00fcd\u00fcleri tatmine ta\u015f\u0131yacak yeterlilikte beceri ve donan\u0131mdan, genetik olarak belirlenmi\u015f, bedene i\u00e7kin \u201corganik ego[1]<\/sup>\u201ddan yoksundur. \u0130\u00e7g\u00fcd\u00fcleri n\u00f6tralize edecek yetkinlikte organik egonun yoklu\u011fu sonucu geli\u015fen acizlik nedeniyle i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel uyaranlar\u0131n n\u00f6ral d\u00fczeyde kronik bi\u00e7imde frustrasyona (doyumsal yoksunluk) u\u011framas\u0131, bedeniyle kendini \u00f6zde\u015fle\u015ftiren benli\u011fi[2] -[\u201cEgo her \u015feyden \u00f6nce beden-egodur\u201d demi\u015fti Freud (1923)]- kronik bir yetersizlik hissiyle sakatlar. Narsisistik sorunsal esas itibar\u0131yla i\u015fte bu acizlik ve yetersizlikten t\u00fcrer.<\/p>\n

Psikanalizin kurucu ismi Sigmund Freud (1996), narsisizmi \u201cegonun[3]<\/sup> libidinal yat\u0131r\u0131ma u\u011framas\u0131\u201d olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. O h\u00e2lde \u00f6ncelikle ya\u015fam d\u00fcrt\u00fcs\u00fcn\u00fcn enerjisi olarak bildi\u011fimiz libidonun niteli\u011fine ve libidinal yat\u0131r\u0131m davran\u0131\u015f\u0131na bir g\u00f6z atal\u0131m. Libido do\u011fas\u0131 gere\u011fi benli\u011fi tatmine ve dolay\u0131s\u0131yla hazza ta\u015f\u0131yacak (i\u00e7sel ve\/veya d\u0131\u015fsal) nesnelere[4] ba\u011flanma e\u011filimindedir. S\u00f6z konusu ba\u011flanma fenomenolojik planda ilgili nesneye y\u00f6nelik sevgi, tutku, g\u00fcven ve memnuniyet gibi duygularla kendini belli eder. Narsisizm s\u00f6z konusu oldu\u011funda \u00f6zellikle vurgulamak gerekir ki, bu nesne benli\u011fin bizatihi kendisi de olabilir, zira libidonun kaynakland\u0131\u011f\u0131 \u201cid\u201d[5] a\u00e7\u0131s\u0131ndan yat\u0131r\u0131m\u0131n hedefi olarak benli\u011fin di\u011fer nesnelerden herhangi bir fark\u0131 yoktur. Dolay\u0131s\u0131yla, libidonun benli\u011fe y\u00f6nelik narsisistik yat\u0131r\u0131m\u0131 duygusal planda benlik de\u011feri, \u00f6zsevgi, \u00f6zg\u00fcven ve kendinden memnuniyet olarak deneyimlenecektir.<\/p>\n

\"\"\u0130nsani ego, i\u00e7g\u00fcd\u00fcleri tatmine ta\u015f\u0131yacak yap\u0131sal yeterlilikte olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indir ki benli\u011fe y\u00f6nelik narsisistik yat\u0131r\u0131m mutlak olmayacak, libido benlikten ziyade, nesne ili\u015fkilerini olu\u015fturacak bi\u00e7imde, g\u00fc\u00e7 ve yeterlilik atfetti\u011fi nesnelere y\u00f6nelecektir. Nitekim libidonun temel davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 inceledi\u011fimizde benli\u011fi tatmine ta\u015f\u0131yacak nesne olarak benlikten ziyade nesneleri tercih etti\u011fini g\u00f6zleriz. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, sevilen, sayg\u0131 duyulan, be\u011fenilen, hayran olunan, \u00f6zenilen, onun gibi olunmak istenen \u00e7o\u011fu kez hep bir ba\u015fkas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Dikkat edilirse ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm bu ruhsal \u015femada benli\u011fin yetersizli\u011fi ve\/veya eksikli\u011fine i\u015faret eden narsisistik sorunsal d\u0131\u015fsal birinin m\u00fcdahalesinden, travmatik ihmali ve\/veya ihlalinden, ki\u015fileraras\u0131 ili\u015fkilerde ge\u00e7en ger\u00e7ek bir ya\u015fant\u0131dan kaynaklanmaz. Daha ziyade egonun i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel uyaranlar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki i\u00e7sel \u00e7aresizli\u011finden k\u00f6kenlenen ili\u015fki-d\u0131\u015f\u0131 diyebilece\u011fimiz ontolojik bir yetersizliktir s\u00f6z konusu olan. D\u0131\u015fsal nesnelerle (insanlarla) ili\u015fki bu ontolojik yetersizli\u011fin g\u00f6lgesi alt\u0131nda ba\u015flayacak; olumlu ya\u015fant\u0131lar benlikteki bu yetersizli\u011fi hafifletirken olumsuz ya\u015fant\u0131lar peki\u015ftirip derinle\u015ftirecektir. Bu a\u00e7\u0131dan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, psiko-antropolojik bir fenomen olarak tan\u0131mlayaca\u011f\u0131m narsisizm, son tahlilde, insan\u0131 insan yapan ko\u015fullar ve imk\u00e2nlarla ili\u015fkilidir ve insani egonun ontolojik yetersizli\u011finden t\u00fcrer.<\/p>\n

Egonun ontolojik yetersizli\u011fi salt libidinal yat\u0131r\u0131mda eksiklikle sonu\u00e7lanmaz; benlik egonun yetersizli\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde agresif yat\u0131r\u0131m\u0131n da hedefi h\u00e2line gelir. Egonun i\u00e7g\u00fcd\u00fcleri n\u00f6tralize etmekteki zafiyeti benli\u011fin kendinden daima -en hafifiyle bir par\u00e7a- nefret etmesine, ne yapsa gideremedi\u011fi bir ho\u015fnutsuzluk duymas\u0131na neden olur. \u0130nsano\u011flunun k\u00f6kensel yetersizlik ve acizlik dolay\u0131s\u0131yla kendine y\u00f6nelik agresyonu, kendinden ve varolu\u015fundan duydu\u011fu kronik ve k\u00f6kensel ho\u015fnutsuzluk d\u0131\u015far\u0131ya yans\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda nesneye y\u00f6nelik agresyona d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. \u0130\u00e7sel acizlik ve ho\u015fnutsuzluktan d\u0131\u015fsal nesneyi sorumlu tutmak ve agresyonu ona yans\u0131tmak suretiyle, benlik, asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa, kendi acizli\u011fini ve yetersizli\u011fini gerek\u00e7elendirirken \u00f6rtbas da etmi\u015f olur.<\/p>\n

T\u00fcm bu saptamalardan hareketle, e\u011fer benlik yaln\u0131zca kendini tatmine ta\u015f\u0131yan nesneyi sevebiliyorsa (Freud, 1915) ve e\u011fer narsisizm benli\u011fin libidinal yat\u0131r\u0131ma u\u011framas\u0131n\u0131n sonucu olarak insan\u0131n kendinden memnuniyeti, kendini sevmesi ile ili\u015fkiliyse, o h\u00e2lde insan en temelde kendinden memnun de\u011fildir; kendinden ziyade nesnesini sever. Ancak \u00f6te yandan nesneye ba\u011f\u0131ml\u0131 olman\u0131n frustrasyona a\u00e7\u0131k do\u011fas\u0131 gere\u011fi kendine yetebilmek, kendi gereksinimlerini tatmine ta\u015f\u0131yacak yeterlili\u011fe sahip bir egoya da sahip olmak ister.<\/p>\n

Narsisistik psikopatolojide en belirgin h\u00e2liyle ortaya \u00e7\u0131kan yetersizlik, de\u011fersizlik ve yabanc\u0131l\u0131k hislerinin ve t\u00fcm bu hislerden kurtulmak \u00fczere kullan\u0131lan b\u00fcy\u00fcklenmeci, \u015fi\u015finmeci, kibirli ve g\u00fc\u00e7 odakl\u0131 savunmalar\u0131n k\u00f6keninde, t\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn bu d\u00fcnyadaki varolu\u015fsal yabanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve yetersizli\u011fi yatar asl\u0131nda. Bu nedenledir ki, narsisizm, yaln\u0131zca, baz\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n kendi \u00f6zel tarihlerinin ar\u0131zi sonucu olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015fahsi bir mesele de\u011fil, t\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn ortak meselesidir. Varolu\u015fumuzun kalbindeki bu temel ar\u0131za ile kendi bireysel yazg\u0131m\u0131z i\u00e7indeki temas ve ba\u015f etme tarz\u0131m\u0131z ki\u015fisel psikopatolojimizi ve\/veya \u201cnormalli\u011fi\u201dmizi belirler.<\/p>\n

\"\"
Cenneti ararken d\u00fcnyay\u0131 cehenneme \u00e7eviren insano\u011flu, tanr\u0131sall\u0131k pe\u015finde ko\u015farken \u015feytanile\u015fir; arzusu en b\u00fcy\u00fck azab\u0131 ve gazab\u0131 olur. (Michelangelo\u2019nun \u0130lk G\u00fcnah ve Cennetten Kovulu\u015f adl\u0131 tablosu.<\/figcaption><\/figure>\n

Tanr\u0131sall\u0131k arzusu ve cennet fantezisi<\/strong><\/p>\n

Psikanalitik kurama g\u00f6re insan ruhunun i\u015fleyi\u015f mekanizmas\u0131, ac\u0131 veren ve\/veya tatminden yoksun varolu\u015f durumundan, haz ve tatmini i\u00e7eren, her t\u00fcr eksikten muaf narsisistik taml\u0131k durumuna meyleden fanteziler olu\u015fturmaya ayarl\u0131d\u0131r. Organik yetersizlik nedeniyle i\u00e7g\u00fcd\u00fclerin n\u00f6ral frustrasyonu dolay\u0131s\u0131yla insan yaln\u0131zca i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel gereksinimlerin tatminini de\u011fil, daha ziyade gereksinimlerini tatmine ta\u015f\u0131yacak kudrette egoya sahip olmay\u0131 arzular. \u0130\u00e7g\u00fcd\u00fcsel tatminin zora girmesi ve ya\u015fanan \u015fiddetli frustrasyonlar tatmini ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bi\u00e7imde g\u00fc\u00e7le ili\u015fkili h\u00e2le getirir, muktedir olma arzusu tatmin arzusuyla i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7er ve benlik her arzusunu tatmin edebilecek kudrette t\u00fcmg\u00fc\u00e7l\u00fc, tanr\u0131sal bir \u201cego ideali\u201d fantezisine kap\u0131l\u0131r. \u00d6yle ki, s\u00f6z konusu fantezi, i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel boyuttan \u00f6zerk bir ruhsal bile\u015fen olarak, insanda bitmez t\u00fckenmez bir iktidar tutkusuna yol a\u00e7ar.<\/p>\n

\u00d6zde\u015fle\u015fildi\u011fi takdirde egoyu acizli\u011finden kurtaraca\u011f\u0131 umut edilen ego ideali, benli\u011fi mutlak narsisizm<\/strong> durumuna ta\u015f\u0131may\u0131 vaat eder. \u0130nsan\u0131n k\u00f6kensel yetersizli\u011finden t\u00fcreyen, nesne ili\u015fkileri i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 frustrasyonlarla g\u00fc\u00e7lenen mutlak narsisizm<\/strong> fantezisi ilham\u0131n\u0131 erken \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131na \u00f6zg\u00fc tatmin olma deneyimleri esnas\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yo\u011fun hazdan al\u0131r. Ruhsall\u0131\u011f\u0131n taml\u0131k idealini ama\u00e7layan temel arzu kipidir mutlak narsisizm; tatmin i\u00e7in arzulaman\u0131n yeterli ko\u015ful say\u0131ld\u0131\u011f\u0131, insanl\u0131k durumunun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 y\u0131kmaya y\u00f6nelik tutku dolu bir arzu. Her ihtiyac\u0131n tatmin olaca\u011f\u0131, benli\u011fin s\u0131n\u0131rs\u0131z imk\u00e2n ve kudrete, sonsuz mutluluk ve huzura ve nihayet \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011fe kavu\u015faca\u011f\u0131 ideal bir varolu\u015f hali, ruhun \u00fctopyas\u0131 bir ba\u015fka deyi\u015fle. Mutlak narsisizm ve onun ki\u015file\u015fmi\u015f temsili olan \u201cego ideali\u201d bireysel ve kolektif t\u00fcm narsisistik fantezi ve \u00fctopyalar\u0131n merkezinde rol alan ruhsal \u00e7ekirdektir. Nitekim ge\u00e7mi\u015ften bug\u00fcne mitolojik ve dini t\u00fcm cennet tasvirlerinde, bir\u00e7ok ideolojik \u00fctopyada bu nihai arzunun izine rastlar\u0131z; a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n, yoksunlu\u011fun, kayb\u0131n ve hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, tatminsizli\u011fin ve mutsuzlu\u011fun, emniyetsizli\u011fin ve nihayet \u00f6l\u00fcm\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fckemmel bir varolu\u015f hayali.<\/p>\n

Psikanalitik kuram bu arzunun i\u015faret etti\u011fi ideal durumu, ruhsal bir homoestasisi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131racak bi\u00e7imde birincil narsisizm<\/strong> olarak kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131r. Psikanalizin, ya\u015fam\u0131n ba\u015f\u0131na yerle\u015ftirdi\u011fi yar\u0131 mitik geli\u015fim d\u00f6nemi birincil narsisizm, rahim i\u00e7i fetal d\u00f6neme dek izi s\u00fcr\u00fclen, benlik-nesne ayr\u0131m\u0131n\u0131n hen\u00fcz ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi, libidonun sadece ve sadece benli\u011fe yat\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, benli\u011fin sadece kendini sevdi\u011fi ruhsal d\u00fcnyan\u0131n yitik asr-\u0131 saadet d\u00f6nemidir. Kurama g\u00f6re birincil narsisistik d\u00f6nemde benlik gereksinimlerini kapal\u0131 devre solipsist ruhsal evreni i\u00e7inde kendi ba\u015f\u0131na doyurabildi\u011fini sanr\u0131lar. Ancak, g\u00fcn\u00fc geldi\u011finde, benli\u011fin d\u00fcrt\u00fcsel gereksinimlerini kendi i\u00e7inde kalarak tatmin edemeyece\u011fini, tatminin d\u0131\u015fsal eri\u015fkin bir nesneye ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu fark etmesiyle beraber nesne ili\u015fkilerinin ba\u015flamas\u0131 insan\u0131n ruhsal tarihinde bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olur. Freud\u2019un hilflosigkeit<\/strong> kavram\u0131nda ifadesini bulan \u00e7ocuksu benli\u011fin d\u00fcrt\u00fcleri kar\u015f\u0131s\u0131ndaki acizli\u011finin ay\u0131rd\u0131na varmas\u0131 narsisistik t\u00fcmg\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yerle bir eder ve benli\u011fin kendine atfetti\u011fi b\u00fct\u00fcnl\u00fck\/taml\u0131k hissiyat\u0131n\u0131 par\u00e7alar. Bu andan itibaren benli\u011fin feragat edip ego ideali bi\u00e7iminde nesneye yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 narsisistik t\u00fcmg\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fck t\u00fcm bir ya\u015fam s\u00fcresi boyunca nesne yat\u0131r\u0131mlar\u0131, \u00f6zde\u015fle\u015fmeler ve i\u00e7selle\u015ftirmeler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla par\u00e7a par\u00e7a benli\u011fe geri al\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacak ancak arzulanan geri d\u00f6n\u00fc\u015f asla ya\u015fanamayacakt\u0131r. \u00d6yle de olsa, benli\u011fin gereksinimlerini nesneye muhta\u00e7 kalmadan kendi ba\u015f\u0131na tatmin edebildi\u011fi ve dolay\u0131s\u0131yla yetersizlik, doyumsuzluk, eksiklik ve hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 gibi \u201chayat\u0131n ar\u0131zalar\u0131\u201dndan muaf oldu\u011fu birincil narsisistik d\u00f6nem ruhsal bellekte sonraki her ya\u015fant\u0131n\u0131n ona g\u00f6re k\u0131yaslanaca\u011f\u0131 eksiksiz bir mutluluk hat\u0131ras\u0131 ve t\u00fcmg\u00fc\u00e7l\u00fc bir taml\u0131k hissi olarak ya\u015famay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecektir. \u0130nsan olmak her \u015feyden evvel eski m\u00fckemmellik durumunun hasretini \u00e7ekmektir, demi\u015fti Frans\u0131z psikanalist Janine Chasseguet-Smirgel (1985) ve eklemi\u015fti: \u0130nsan t\u00fcm ya\u015fam\u0131 boyunca, her edimiyle, illetli bir hayvan misali yitip gitmi\u015f o g\u00f6rkemli bir mazinin pe\u015finde nafile ko\u015fup duracakt\u0131r.<\/p>\n

Dinlerle klasik psikanalitik kuram\u0131 beklenmedik bi\u00e7imde benzer bir yan\u0131lsamada birle\u015ftiren narsisistik fantezinin yine benzer bi\u00e7imde kay\u0131pla ili\u015fkilendirilmesi \u00f6zellikle dikkate de\u011fer. Peki, ama neden her daim bir kay\u0131ptan s\u00f6z edilmektedir; kay\u0131p bir cennetten, kaybedilen ilksel m\u00fckemmellik h\u00e2linden veya kay\u0131p bir nesneden? Muhtemelen \u015fu nedenle: Kayb\u0131n i\u00e7erdi\u011fi anlam itibar\u0131yla, (maddi veya ruhsal) evrende hi\u00e7bir \u015feyin ger\u00e7ekte kaybolmayaca\u011f\u0131n\u0131, yaln\u0131zca yer de\u011fi\u015ftirebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, \u015fimdi ve burada \u00e7ekti\u011fimiz ac\u0131lar\u0131n, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hayal k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131 ve kayg\u0131lar\u0131n ve nihayet \u00f6l\u00fcm\u00fcn asl\u0131nda kayb\u0131n ard\u0131ndan geli\u015fen ge\u00e7ici birer durum oldu\u011funu; kaybetti\u011fimiz m\u00fckemmel varolu\u015fu nihayet buldu\u011fumuzda eski g\u00f6rkemli maziye tekrar d\u00f6nece\u011fimizi -bilin\u00e7li ve\/veya bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131- umut etmek pek\u00e2l\u00e2 i\u015fimize gelir. Dinsel d\u00fc\u015f\u00fcnce cennet tasar\u0131m\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kurgulad\u0131\u011f\u0131 narsisistik m\u00fckemmellik durumunu ger\u00e7ekten \u00f6ng\u00f6r\u00fcr ve vaat ederken psikanaliz insano\u011flunun bu hayalin pe\u015finde durmaks\u0131z\u0131n ko\u015fmas\u0131na ra\u011fmen bunu ger\u00e7ekte asla ba\u015faramayaca\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131ndad\u0131r. Taml\u0131k, eksiksizlik, t\u00fcmg\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fck, mutlak ve ebedi saadet bir hayaldir; ya\u015fam i\u00e7inde yol almak i\u00e7in, belki, pe\u015fine d\u00fc\u015f\u00fclmesi ama asla kan\u0131lmamas\u0131 gereken nafile bir hayal.<\/p>\n

\u00c2dem ile Havva\u2019n\u0131n cennetten kovulma mitinde de \u00f6rne\u011fini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00fczere, insan(l\u0131k) zihni asl\u0131nda hi\u00e7 ya\u015famad\u0131\u011f\u0131 bir ruhsal m\u00fckemmelli\u011fi kaybetti\u011fine inanarak avutmaktad\u0131r kendini. Ruhsal bir saltanat\u0131 kaybetmi\u015f olmak, ona hi\u00e7 sahip olmam\u0131\u015f olmaktan daha az umutsuz ve daha az gurur k\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r besbelli ki. Birincil narsisizmi, aynen \u00e7ocuksu cinsel kuramlar\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u015fleve benzer bi\u00e7imde, travmatik insanl\u0131k durumunu \u00e7arp\u0131tmak suretiyle anlamland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan insan ruhsall\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u00e7ocuksu ontolojik kuramlar\u0131ndan biri olarak yorumlamal\u0131 kan\u0131mca: Bu d\u00fcnyada kendini imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6tesinde arzulara kap\u0131lm\u0131\u015f \u015fekilde buluveren, elde etmekte yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 nesnelere ihtiya\u00e7 duyan insano\u011flunun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7aresizli\u011fi ve hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in ba\u015fvurdu\u011fu ve bu durumdan kurtulmakta umut olarak kulland\u0131\u011f\u0131 bir psiko-mit.<\/p>\n

\"\"
Sapk\u0131n bir davran\u0131\u015f bi\u00e7imini betimlemek \u00fczere Narkisos mitine ilk kez g\u00f6ndermede bulunan \u0130ngiliz cinsel bilimci Havelock Ellis (1859-1939).<\/figcaption><\/figure>\n

Birincil narsisizm, psikanalitik kurama da s\u0131zm\u0131\u015f bir arzunun yan\u0131lsamas\u0131d\u0131r dolay\u0131s\u0131yla, ancak \u00f6yle de olsa libidonun t\u00fcm\u00fcn\u00fc benlikte toplamaya \u00e7al\u0131\u015fan arzu dolu iradenin nihai hedefini (yani mutlak narsisizmi) temsil eder ve narsisizmi anlamak bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli bir dayanak noktas\u0131 olu\u015fturur. Zira narsisizmin ger\u00e7ekte ne oldu\u011fu en iyi mutlak narsisizm temsilinde anla\u015f\u0131l\u0131r hale gelir, narsisizm en mutlak haline eri\u015fti\u011finde i\u00e7y\u00fcz\u00fcn\u00fc apa\u00e7\u0131k eder: Mutlak narsisizmde art\u0131k dolay\u0131ms\u0131z temsiline ula\u015fan narsisizm her t\u00fcrl\u00fc yoksunluk ve engelden ar\u0131nm\u0131\u015f varl\u0131k haline ula\u015fmak isteyen, tanr\u0131sall\u0131\u011fa terfi etmek suretiyle yoksunlu\u011funu, aczini, yetersizli\u011fini ve \u00e7aresizli\u011fini tats\u0131z bir mazi gibi geride b\u0131rakaca\u011f\u0131n\u0131 ve b\u00f6ylelikle insanl\u0131k durumundan kurtulup insan olman\u0131n \u0131st\u0131rab\u0131na nihayet son verece\u011fini uman insano\u011flunun en kadim, en insani, en tutkulu ama ayn\u0131 zamanda en tahripk\u00e2r arzusuna i\u015faret eder. \u0130nsan en temelde travmatik mevcudiyetini a\u015fmaya meyilli bir varl\u0131kt\u0131r; aczini s\u0131f\u0131rlamak, muktedir olmak, kursa\u011f\u0131nda kalm\u0131\u015f t\u00fcm heveslerini ger\u00e7ekle\u015ftirecek, \u201cOl!\u201d dedi\u011fini olduracak tanr\u0131sal kudrete eri\u015fmek ve cenneti ya\u015fant\u0131lamak, organik empotans\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 ruhsal omnipotans r\u00fcyas\u0131yla dindirmek ister.<\/p>\n

Aczin s\u0131f\u0131rlanabilece\u011fi ve taml\u0131k idealine ula\u015fabilece\u011fi yan\u0131lsamas\u0131na kap\u0131lm\u0131\u015f insano\u011flu i\u00e7in t\u00fcm mesele art\u0131k bunu m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak nesnenin pe\u015fine d\u00fc\u015fmektir. Hayat, bundan b\u00f6yle, b\u00fcy\u00fcl\u00fc nesnenin bitmez t\u00fckenmez ama nafile aray\u0131\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fecektir. O denli tutkulu bir aray\u0131\u015ft\u0131r ki bu, b\u00fcy\u00fcl\u00fc nesneyi elde etmek ve ruhsall\u0131\u011f\u0131n tanr\u0131sal krall\u0131\u011f\u0131na girmek u\u011fruna insano\u011flu hemen her zorlu\u011fu ve u\u011fursuzlu\u011fu g\u00f6ze alabilir. Tutkulu a\u015fk\u0131n, g\u00f6z\u00fc kara cesaretin, co\u015fku dolu umudun, sars\u0131lmaz inanc\u0131n oldu\u011fu kadar nefretin ve h\u0131nc\u0131n, y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve zalimli\u011fin ve hasedin ard\u0131nda da ayn\u0131 g\u00fcd\u00fclenme yatar.<\/p>\n

\u0130nsano\u011flunun en b\u00fcy\u00fck arzusu insan olmaktan kurtulmakt\u0131r anla\u015f\u0131lan. \u0130nsan olarak \u015fekillenirken bu hali yads\u0131mak \u00fczere de \u015fekillenmi\u015fiz, besbelli. Ancak bedeli ger\u00e7eklikten kopmakla \u00f6denen, bozguna u\u011framaya mahk\u00fbm, belki ho\u015f ama bo\u015f bir hayali i\u00e7eren bu varolu\u015fsal yads\u0131ma gerisinde hep \u00e7ok\u00e7a hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve ac\u0131, bolca g\u00f6zya\u015f\u0131 ve kan b\u0131rak\u0131r. Cenneti ararken d\u00fcnyay\u0131 cehenneme \u00e7eviren insano\u011flu, tanr\u0131sall\u0131k pe\u015finde ko\u015farken \u015feytanile\u015fir, arzusu en b\u00fcy\u00fck azab\u0131 ve gazab\u0131 olur. Umut edilecek bir ba\u015fka se\u00e7enek daha mevcut oysa. G\u00fcn olur da \u201cvarolu\u015fsal mutsuzlu\u011fu\u201dnun sebebinin bo\u015f yere su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 nesne(ler) de\u011fil de bu d\u00fcnyadaki mevcudiyet bi\u00e7imi oldu\u011funu fark eder ve ger\u00e7ekle\u015fmesi imk\u00e2ns\u0131z t\u00fcmg\u00fc\u00e7l\u00fc narsisistik hayalinden feragat edebilirse, insan i\u00e7in yepyeni bir varolu\u015fun kap\u0131s\u0131 aralan\u0131r. Kendisine ve d\u00fcnyas\u0131na farkl\u0131 bir bilin\u00e7le yakla\u015f\u0131r, nefretin ve arzunun fuzuli y\u00fck\u00fcnden kurtulur. \u0130nsan olman\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve imk\u00e2nlar\u0131yla yetinebilecek kalenderli\u011fi g\u00f6sterebildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde ise kendisiyle ve d\u00fcnyas\u0131yla i\u00e7tenlikle bar\u0131\u015fma imk\u00e2n\u0131na kavu\u015fur, varolu\u015fun belki g\u00f6steri\u015fsiz ama hakiki ne\u015fesiyle tan\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n

\"\"
1911\u2019de Sigmund Freud narsisizm terimini genetik olarak geli\u015fimsel bir d\u00f6nemi tarif etmek, dinamik olarak ise kibir ve kendine hayranl\u0131k gibi belirli tutumlar\u0131 a\u00e7\u0131klamak amac\u0131yla kullanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/figcaption><\/figure>\n

Tarih\u00e7e ve literat\u00fcr<\/strong><\/p>\n

Narsisizm terimi, psikanaliz taraf\u0131ndan sahiplenilmeden evvel, olduk\u00e7a spesifik ve s\u0131n\u0131rl\u0131 bir klinik fenomeni, bir t\u00fcr cinsel sapk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 tan\u0131mlamaktayd\u0131. Freud, Narsisizm \u00dczerine: Bir Giri\u015f<\/em> (1914) adl\u0131 makalesinde bunu \u00f6zl\u00fc bi\u00e7imde betimler: \u201c\u2026kendi bedenine genellikle cinsel bir nesnenin bedenine davran\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi davranan, yani kendi bedenine tam bir tatmin elde edene kadar bakan, onu ok\u015fayan, seven bir insan\u0131n tutumu\u2026\u201d.<\/p>\n

Bu sapk\u0131nl\u0131k daha evvel psikiyatri literat\u00fcr\u00fc i\u00e7inde betimlenmi\u015fse de ilk kez \u0130ngiliz cinsel bilimci Havelock Ellis taraf\u0131ndan Narkisos mitolojisiyle ili\u015fkilendirilmi\u015ftir. (Ellis, 1898) Ellis, 1898\u2019de yay\u0131nlanan makalesinde yaln\u0131zca yukar\u0131da s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en spesifik sapk\u0131nl\u0131\u011fa g\u00f6ndermede bulunmam\u0131\u015f ayn\u0131 zamanda kavram\u0131n y\u00fczeyde cinsel nitelik ta\u015f\u0131mayan davran\u0131\u015flarla ili\u015fkisine de ilk kez dikkat \u00e7ekmi\u015ftir: \u201c\u2026daha \u00e7ok kad\u0131nlarda rastlanan, cinsel heyecanlardaki, kendine hayranl\u0131k ile me\u015fgul olma ve onun i\u00e7inde zaman zaman b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yitip gitme e\u011filimi\u2026\u201d. (Cooper, 1986) K\u0131sa bir s\u00fcre sonra 1899\u2019da Paul Nacke (1899) Ellis\u2019in makalesinin Almanca bir \u00f6zetini yay\u0131nlad\u0131 ve \u201cnarsisizm<\/strong>\u201d terimini ilk kez bu \u00f6zetlemede kulland\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla, terimi icat eden ki\u015fi Ellis\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015flerini yorumlayan Nacke\u2019dir, ancak, Autoerotism: A Psychological Study <\/em>(1898) eserinde, sapk\u0131n bir davran\u0131\u015f bi\u00e7imini betimlemek \u00fczere Narkisos mitine ilk kez g\u00f6ndermede bulunan ise Ellis\u2019tir.<\/p>\n

Narsisizm psikanalitik bir kavram olarak ilk kez 1908\u2019de Sadger\u2019in bir makalesinde g\u00fcndeme gelir. (Sadger, 1908) Makaleye Stekel, Viyana Psikanaliz Toplulu\u011fu\u2019nun 27 May\u0131s 1908 tarihli toplant\u0131s\u0131nda g\u00f6ndermede bulunur. Freud, Viyana Psikanaliz Toplulu\u011fu\u2019nun 10 Kas\u0131m 1909\u2019daki toplant\u0131s\u0131nda Sadger\u2019in 1910\u2019da yay\u0131nlayaca\u011f\u0131 bir makaleyi tart\u0131\u015f\u0131r ve a\u00e7\u0131k\u00e7a kavram\u0131 g\u00fcndeme getirmenin onurunun Sadger\u2019e ait oldu\u011funu belirtir: \u201cSadger\u2019in narsisizmle ilgili yorumu, yeni ve de\u011ferli g\u00f6r\u00fcnmektedir.\u201d (Nunberg ve Federn, 1967) Sadger (1910), s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en bu makalesinde terimi normal ruhsal geli\u015fim s\u00fcreci i\u00e7inde yer alan bir d\u00f6neme i\u015faret edecek bi\u00e7imde kullanmaktad\u0131r: \u201cCinselli\u011fe uzanan yol her zaman narsisizm \u00fczerinden ge\u00e7er; bir ba\u015fka deyi\u015fle, ki\u015finin kendini sevmesi \u00fczerinden.\u201d<\/p>\n

Freud, narsisizm kavram\u0131n\u0131 ilk kez Cinsellik \u00dczerine \u00dc\u00e7 Deneme<\/em> (1905) adl\u0131 eserine 1910 y\u0131l\u0131nda ilave etti\u011fi bir dipnotta erkek e\u015fcinsellerdeki nesne se\u00e7iminden s\u00f6z ederken kullanm\u0131\u015ft\u0131r. (Laplanche ve Pontalis, 1988) Bu ifadede narsisizm, erkek e\u015fcinsellerin libidinal geli\u015fimlerindeki bir evre olarak, genetik bir anlamda tarif bulmaktayd\u0131. Burada narsisizm h\u00e2l\u00e2 spesifik bir sapk\u0131nl\u0131\u011fa i\u015faret etmektedir: \u201cM\u00fcstakbel sapk\u0131nlar, \u00e7ocukluklar\u0131n\u0131n ilk y\u0131llar\u0131nda bir kad\u0131na (genellikle annelerine) olduk\u00e7a yo\u011fun ancak k\u0131sa s\u00fcreli bir fiksasyon ya\u015fad\u0131klar\u0131 bir evreden ge\u00e7erler… Bu evreyi geride b\u0131rakt\u0131ktan sonra, kad\u0131nla kendilerini \u00f6zde\u015fle\u015ftirirler ve kendilerini kendilerinin cinsel nesnesi olarak se\u00e7erler. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, narsisistik bir temelden hareketle, kendilerine benzeyen ve annelerinin bir zamanlar kendilerini sevdi\u011fi gibi sevecekleri gen\u00e7 bir erkek ararlar.\u201d Freud, birka\u00e7 ay sonra Leonardo<\/em> eserinde narsisizme yapt\u0131\u011f\u0131 daha uzun bir g\u00f6ndermede de terimi ayn\u0131 anlamda kullan\u0131r. (Freud, 1910)<\/p>\n

Kavram\u0131n geli\u015fimindeki bir sonraki ad\u0131m, 1911\u2019de Rank\u2019\u0131n narsisizmle ilgili ilk psikanalitik makaleyi yay\u0131nlamas\u0131 olmu\u015ftur. (Rank, 1911) Bu makalede narsisizm h\u00e2l\u00e2 \u00f6ncelikli olarak benli\u011fin tensel olarak sevilmesi anlam\u0131nda ele al\u0131nmaktad\u0131r ancak ayn\u0131 zamanda g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde cinsel olmayan ruhsal fenomenlerle de ili\u015fkilendirilmektedir: Kibir ve kendine hayranl\u0131k. \u201cKendi bedenlerini sevmeleri normal kad\u0131n kibrinde \u00f6nemli bir etkendir.\u201d Rank, bu makalede ayn\u0131 zamanda ilk kez narsisizmin savunmac\u0131 niteli\u011fini tarif etmi\u015ftir. Kad\u0131n bir hastas\u0131ndan s\u00f6z ederken: \u201cHasta, erkeklerin o denli k\u00f6t\u00fc ve sevgi konusunda o denli beceriksiz; bir kad\u0131n\u0131n g\u00fczelli\u011fini ve de\u011ferini takdir etme yetisinden o denli mahrum olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekteydi ki, \u00f6nceki narsisistik duruma d\u00f6nmesinin ve erkekten ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak kendi kendisini sevmesinin daha iyi olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu.\u201d diye yazar.<\/p>\n

1911\u2019de Freud narsisizm terimini genetik olarak geli\u015fimsel bir d\u00f6nemi tarif etmek, dinamik olarak ise kibir ve kendine hayranl\u0131k gibi belirli tutumlar\u0131 a\u00e7\u0131klamak amac\u0131yla kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Schreber (1911) olgu \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fcn ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde narsisizm, cinsel geli\u015fimde otoerotizm ile nesne sevgisi aras\u0131ndaki bir evre olarak tan\u0131mlan\u0131r. Freud, s\u00f6z konusu metinde \u201cbenli\u011fin libidinal yat\u0131r\u0131ma u\u011framas\u0131\u201d anlam\u0131nda narsisizm kavram\u0131na k\u0131saca de\u011finir. Bu kavramsalla\u015ft\u0131rma sonralar\u0131 narsisizmin temel tan\u0131m\u0131 haline gelecektir. Benzer g\u00f6r\u00fc\u015fler Totem ve Tabu<\/em> (1913) eserinde de ileri s\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Bireyin geli\u015fimi ile insanl\u0131\u011f\u0131n evreni kavray\u0131\u015f tarz\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Totem ve Tabu<\/em> (1913) adl\u0131 eserinde Freud, ilkel insan\u0131n animistik omnipotans\u0131n\u0131 (t\u00fcmg\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fck) ve megalomanisini narsisizmle ili\u015fkilendirir. Bu eserinde Freud, insano\u011flunun evreni kavray\u0131\u015f\u0131ndaki a\u015famalar\u0131 animistik, dinsel ve bilimsel olarak \u00fc\u00e7e ay\u0131r\u0131r: \u201cAnimistik evrede insanlar omnipotans\u0131 kendilerine atfetmektedirler. Dinsel evrede omnipotans\u0131 tanr\u0131lara aktar\u0131rlar; ancak arzular\u0131na uygun yollarla tanr\u0131lar\u0131 etkileme g\u00fcc\u00fcn\u00fc koruduklar\u0131 i\u00e7in omnipotans\u0131 kesin olarak da terk etmi\u015f say\u0131lmazlar. Evrenin bilimsel g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, ki\u015finin omnipotens\u0131na yer b\u0131rakmaz; insanlar kendi k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fcklerini kabul ederler ve \u00f6l\u00fcme teslimiyetle boyun e\u011ferler.\u201d Freud, animistik evreyi narsisizmle e\u015fle\u015ftirir. Nesne ili\u015fkilerinin (ki\u015fileraras\u0131 ili\u015fki) geli\u015fti\u011fi a\u015fama dinsel evreye kar\u015f\u0131l\u0131k gelmektedir. \u00c7ocuk bu evrede kendi birincil megalomanisini nesnesi lehine terk etmek zorunda oldu\u011funu kabul eder. Bilimsel evre ise bireyin ger\u00e7ekli\u011fin gerekliliklerini kabul etti\u011fi olgunluk evresidir<\/p>\n

Freud\u2019un tamam\u0131yla narsisizm kavram\u0131na adanm\u0131\u015f yeg\u00e2ne eseri olan Narsisizm \u00dczerine: Bir Giri\u015f<\/em> (1914) makalesine gelindi\u011finde kavram\u0131n temelleri zaten \u00e7oktan at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u201cNarsisizm\u201d yap\u0131t\u0131nda narsisizm kavram\u0131 psikanalitik kuramla b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmekte, \u00f6zellikle libidinal yat\u0131r\u0131mlarla ili\u015fkilendirilmektedir. Freud bu makaleyle birlikte libido kuram\u0131n\u0131 ve psikoseks\u00fcel geli\u015fim kuram\u0131n\u0131 narsisizmi kapsayacak tarzda geni\u015fletir.<\/p>\n

Narsisizm makalesinden hemen sonra yaz\u0131lan \u0130\u00e7g\u00fcd\u00fcler ve De\u011fi\u015fimleri<\/em> (1915) adl\u0131 yap\u0131t\u0131nda narsisizmin ele al\u0131n\u0131\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Narsisizm ile otoerotizm aras\u0131ndaki ayr\u0131m ise belirsizle\u015fir: \u201cEgonun geli\u015fiminin, cinsel i\u00e7g\u00fcd\u00fclerin otoerotik doyum buldu\u011fu erken evresine \u2018narsisizm\u2019 ad\u0131n\u0131 vermeye al\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131z\u2026 Ba\u015flang\u0131\u00e7ta zihinsel ya\u015fam\u0131n en erken d\u00f6nemlerinde ego, i\u00e7g\u00fcd\u00fclerin yat\u0131r\u0131m\u0131na sahiptir ve belli \u00f6l\u00e7\u00fcye dek onlar\u0131 kendi ba\u015f\u0131na doyurabilmektedir. Bu duruma \u2018narsisizm\u2019, doyum elde etmenin bu bi\u00e7imine de \u2018otoerotizm\u2019 ad\u0131n\u0131 veriyoruz.\u201d<\/p>\n

Yas ve Melankoli<\/em> makalesinde Freud (1917) normal yas s\u00fcrecinde, ki\u015finin zaman i\u00e7inde kaybetti\u011fi nesnesinden vazge\u00e7ebilecek a\u015famaya geldi\u011finde libidosunu s\u00f6z konusu nesneden geri \u00e7ekti\u011fini ve yeni bir nesneye yat\u0131r\u0131mda bulunabilecek serbestli\u011fe kavu\u015ftu\u011funu saptar. Ancak melankolide benlik kay\u0131p nesneden yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 geri \u00e7ekmemekte direnir; kayb\u0131 ink\u00e2r etmek ve nesneyi elde tutabilmek amac\u0131yla nesneyle narsisistik \u00f6zde\u015fle\u015fmeye girer. Melankolik depresyonda g\u00f6zlenen kendini su\u00e7lama ve \u00f6zde\u011fer kayb\u0131n\u0131n benli\u011fe d\u00e2hil edilmi\u015f kay\u0131p nesneye y\u00f6nelik sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131 yans\u0131t\u0131r Freud\u2019a g\u00f6re.<\/p>\n

Freud ilk nesnesiz narsisistik durumla nesne ili\u015fkileri aras\u0131nda mutlak bir kar\u015f\u0131tl\u0131k \u00f6ne s\u00fcrer. Grup Psikolojisi<\/em> (1921) eserinde, birincil narsisizm olarak adland\u0131r\u0131lan bu ilkel durumun d\u0131\u015f d\u00fcnyayla herhangi bir ili\u015fkiden mutlak yoksunlukla, ego ve id aras\u0131nda ayr\u0131\u015fman\u0131n yoklu\u011fuyla ay\u0131rt edildi\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclmekte; rahim i\u00e7i varolu\u015f onun prototip bi\u00e7imi olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrken uykunun s\u00f6z konusu ideal durumun az \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir taklidi oldu\u011fu ifade edilmektedir.<\/p>\n

Ruhsal yap\u0131y\u0131 id, ego ve s\u00fcperego bi\u00e7iminde kavramsalla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yap\u0131sal teorisini \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Ego ve \u0130d<\/em> (1923) eserinde Freud, narsisizm kavram\u0131na s\u00f6z konusu yap\u0131sal kuram \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yeni bir i\u00e7erik kazand\u0131rm\u0131\u015f, kavram\u0131 ego geli\u015fimindeki \u00f6zde\u015fle\u015fmelerle ili\u015fkisi ba\u011flam\u0131nda ele alm\u0131\u015ft\u0131r: \u201cEgo cinsel nesnenin \u00f6zelliklerini \u00f6zde\u015fle\u015fme sonucu kazand\u0131\u011f\u0131nda kendisini ide bir sevgi nesnesi olarak dayatmakta ve \u015f\u00f6yle demektedir: \u2018Bak beni de sevebilirsin. Ben nesnene \u00e7ok benziyorum.\u2019\u201d\u2026 \u201cDolay\u0131s\u0131yla, egonun narsisizmi nesnelerden geri al\u0131nm\u0131\u015f olan ikincil bir narsisizmdir.\u201d. Psikanalizin \u00d6zeti<\/em>\u2019nde (1940) ba\u015flang\u0131\u00e7ta egonun libidonun t\u00fcm\u00fcn\u00fc i\u00e7ermesi \u201cmutlak birincil narsisizm\u201d olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Birincil narsisizmin, egonun narsisistik libidoyu nesne libidosuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in, nesne temsillerini libido ile y\u00fcklemeye ba\u015flamas\u0131na dek s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc belirtilir.<\/p>\n

Freud\u2019un bu katk\u0131lar\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 erken d\u00f6nemlerde e\u015fzamanl\u0131 olarak ba\u015fka baz\u0131 \u00f6nemli teorisyenlerin de\u011ferli katk\u0131lar\u0131na da rastl\u0131yoruz. \u00d6rne\u011fin, Ernest Jones (1913) \u201cnarsisistik\u201d terimini kullanmamakla beraber bozuklu\u011fu tan\u0131mlamada olduk\u00e7a yararl\u0131 bilgiler vermi\u015ftir. Tanr\u0131 Karma\u015fas\u0131<\/em>\u2019nda (1913) Jones\u2019un, a\u00e7\u0131k b\u00fcy\u00fcklenmeci \u00f6zellikler g\u00f6steren narsisistik bireyi betimleyen ilk analitik yazar oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Bu makalesinde Jones te\u015fhirci, so\u011fuk, duygusal a\u00e7\u0131dan ula\u015f\u0131lmaz olan, omnipotens fantezilerine sahip, kendi yarat\u0131c\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 derecede \u00f6nemseyen ve yarg\u0131lay\u0131c\u0131 e\u011filimle ay\u0131rt edilen bir ki\u015filik tipini tarif eder. Bu gibi ki\u015fileri, psikozdan normale uzanan ruhsal sa\u011fl\u0131k yelpazesinde betimler: \u201cBu gibi insanlar delirdiklerinde ger\u00e7ekte tanr\u0131 olduklar\u0131 hezeyan\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterme e\u011filimindedirler ve her t\u0131marhanede b\u00f6ylelerine rastlan\u0131r.\u201d<\/p>\n

\"\"
Wilhelm Reich<\/figcaption><\/figure>\n

Hem sa\u011fl\u0131kl\u0131 hem de patolojik geli\u015fim a\u00e7\u0131s\u0131ndan narsisizmin temel \u00f6nemini vurgulayan ilk yazar Wilhelm Reich\u2019t\u0131r. Karakter Analizi<\/em> (1933) adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc \u201cfallik-narsisistik karakter\u201de ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Betimledi\u011fi karakter \u201ckendine g\u00fcvenli\u2026kibirli\u2026enerjik, \u00e7o\u011fu kez davran\u0131\u015flar\u0131yla etkileyici\u2026 yakla\u015fmakta olan sald\u0131r\u0131ya erken davran\u0131p kendi sald\u0131r\u0131s\u0131yla kar\u015f\u0131l\u0131k veren\u201d, rastgele cinsel ili\u015fkiler kuran, ele\u015ftiriye kar\u015f\u0131 tepkisel davranan; sadistik e\u011filimler, e\u015fcinsellik, madde ba\u011f\u0131ml\u0131\u011f\u0131, s\u00fcperego eksiklikleri g\u00f6steren biridir. Reich, narsisistiklerin libidosunun nesne sevgisi pahas\u0131na kendilerine y\u00f6neldi\u011fini belirtmi\u015ftir. Temel psikopatoloji Reich\u2019a g\u00f6re derindeki a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k duygular\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Karl Abraham (1919) \u201canal karakterli narsisistik nevroz\u201d olarak niteledi\u011fi psikopatolojiye sahip hastalardaki aktar\u0131m direncini tan\u0131mlayan ilk psikanalisttir. \u201cObsesyonel nevroz\u201d olarak da tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 patolojideki baba karma\u015fas\u0131na i\u015faret eder. B\u00fcy\u00fcklenmeci fantezilere sahip s\u00f6z konusu hastalar\u0131n psikanalisti a\u015fa\u011f\u0131 g\u00f6rd\u00fcklerini, onu seyirci olarak kulland\u0131klar\u0131n\u0131, hasetle dolu olduklar\u0131n\u0131, d\u00fc\u015fmans\u0131 ve rekabet\u00e7i \u00f6zellikler sergilediklerini, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte uysal bir izlenim verseler de asl\u0131nda \u00e2si bir tutum i\u00e7inde olduklar\u0131n\u0131, serbest \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m yerine planl\u0131, haz\u0131rlan\u0131lm\u0131\u015f bir anlat\u0131mlar\u0131 oldu\u011funu ve analizin ak\u0131\u015f\u0131na kendilerini teslim etmediklerini belirtir. Riviera (1936) psikanaliz s\u00fcrecinde ortaya \u00e7\u0131kan narsisistik diren\u00e7lerin, olumsuz terap\u00f6tik tepkilerin geli\u015fiminde \u00f6nemli bir neden oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Bu hastalar iyile\u015fmeye tahamm\u00fcl edemezler, zira iyile\u015fme bir ba\u015fkas\u0131ndan yard\u0131m alm\u0131\u015f oldu\u011funu kabullenmeyi gerektirir.<\/p>\n

Daha yak\u0131n d\u00f6nemlere gelirsek, Melanie Klein\u2019\u0131n Haset ve \u015e\u00fckran<\/em> (1957) kitab\u0131n\u0131 temel alan Rosenfeld (1964) narsisistik ki\u015filiklerin psikolojik yap\u0131 \u00f6zelliklerini ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak betimlemi\u015f, psikanaliz s\u00fcrecinde ortaya \u00e7\u0131kan aktar\u0131m geli\u015fmelerini anlatm\u0131\u015ft\u0131r. Narsisizm \u00fczerine \u00f6zg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla tan\u0131nan Frans\u0131z psikanalist B\u00e9la Grunberger\u2019in (1979) narsisizm kuram\u0131nda insan yavrusunun d\u00fcrt\u00fcleri kar\u015f\u0131s\u0131ndaki temel acizli\u011fi \u00f6nemli bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131d\u0131r. Ruhsal geli\u015fimi narsisizm-d\u00fcrt\u00fc diyalekti\u011fi ba\u011flam\u0131nda ele alan yazar narsisistik b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc do\u011fum \u00f6ncesi rahim-i\u00e7i ya\u015famla \u00f6zde\u015fle\u015ftirir. Optimal geli\u015fim s\u00fcreci i\u00e7inde insan\u0131n geli\u015fimsel \u00f6devi narsisistik b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn d\u00fcrt\u00fcsel sisteme entegrasyonu arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla rahim-i\u00e7i narsisistik iyilik h\u00e2linin nesne-ili\u015fkisel d\u00fczlemde bir e\u015fde\u011ferini olu\u015fturmakt\u0131r. Ego ideali \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 son derece de\u011ferli kuramsal \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda Janine Chasseguet-Smirgel (1985), Freud\u2019un ego idealinin birincil narsisizmin miras\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki saptamas\u0131ndan hareket eder ve ruhsall\u0131\u011f\u0131n geli\u015fim s\u00fcrecini ve yap\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 egonun idealiyle \u00f6zde\u015fle\u015fme \u00e7abas\u0131 \u00fczerinden okur. Chasseguet-Smirgel kuramsal \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda birincil narsisistik taml\u0131\u011f\u0131 yeniden ele ge\u00e7irmeye y\u00f6nelik tutkulu \u00e7aban\u0131n, biri, egonun haz ilkesinin egemenli\u011finde idealiyle k\u0131sa yoldan kayna\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 sanr\u0131lad\u0131\u011f\u0131, idealini ger\u00e7ekmi\u015f\u00e7esine ya\u015fant\u0131lad\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla geli\u015fimi ketleyen sapk\u0131n\/pervert regresif hatta; di\u011feri, egonun idealini ileriye yans\u0131t\u0131p ikincil s\u00fcrece ve ger\u00e7eklik ilkesine tabi i\u00e7selle\u015ftirme ve \u00f6zde\u015fle\u015fmelerle zenginle\u015fti\u011fi hatta y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc iki farkl\u0131 g\u00fczerg\u00e2h\u0131 ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla i\u015fler.<\/p>\n

\"\"
Benlik Psikoloji (Self Psychology) ekol\u00fcne \u00f6nc\u00fcl\u00fck eden Heinz Kohut (1913-1981)<\/figcaption><\/figure>\n

Narsisizme dair yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalardan hareketle psikanaliz i\u00e7inde \u00f6zg\u00fcn bir kuram olan Benlik Psikoloji (Self Psychology) ekol\u00fcne \u00f6nc\u00fcl\u00fck eden Heinz Kohut (1971, 1977, 1984) narsisistik ki\u015filerin, \u00e7ocukluklar\u0131nda ebeveynlerin temin etmesi gereken \u00f6zg\u00fcl narsistik tepkilerden yoksun kald\u0131klar\u0131 i\u00e7in geli\u015fimsel duraksamaya u\u011fram\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f bir benlik geli\u015ftiremediklerini \u00f6ne s\u00fcrer. Ebeveynlerin vakt-i zaman\u0131nda \u00e7ocu\u011fun d\u00f6neme uygun (te\u015fhirci, ikizlik ve idealle\u015ftirme) narsisistik gereksinimlerine kar\u015f\u0131l\u0131k gelen benlik nesnesi i\u015flevi g\u00f6rmekte empatik bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k g\u00f6stermi\u015f olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. H\u00fcsrana u\u011fram\u0131\u015f olan ve \u0131srarla doyum talep eden narsisistik gereksinimler psikanalitik s\u00fcre\u00e7te analiste y\u00f6nelik te\u015fhirci-b\u00fcy\u00fcklenmeci, idealle\u015ftirme ve ikiz aktar\u0131m tepkilerine yol a\u00e7arlar. Psikanalistin temel terap\u00f6tik g\u00f6revi zaman\u0131nda hastan\u0131n ebeveynleri taraf\u0131ndan uygun bi\u00e7imde aynalanmam\u0131\u015f bu gereksinimlere gerekli benlik nesnesi i\u015flevlerini sa\u011flamak olacakt\u0131r.<\/p>\n

Narsisizm \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan bir di\u011fer \u00f6nemli isim olan James Masterson (1990) narsisistik bozuklu\u011funu Mahler\u2019in ayr\u0131\u015fma-bireyle\u015fmeyi esas alan geli\u015fim kuram\u0131 ba\u011flam\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Ya\u015fam\u0131n ilk \u00fc\u00e7 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmesi beklenen anneden ayr\u0131\u015fma-bireyle\u015fme s\u00fcrecinde \u00e7ocu\u011fun annesinden \u00f6zerkle\u015fmeyi ba\u015farmas\u0131 ve ya\u015famla ba\u015fa \u00e7\u0131kacak benlik kapasitelerini geli\u015ftirmesi sayesinde ki\u015filikte ger\u00e7ek benlik yap\u0131la\u015f\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde kritik nokta, annenin \u00e7ocu\u011fun ortaya \u00e7\u0131kmakta olan ger\u00e7ek benli\u011fini alg\u0131lamas\u0131, geli\u015fimini te\u015fvik etmesi, desteklemesi ve yap\u0131la\u015fmas\u0131 i\u00e7in gerekli ortam\u0131 sa\u011flamas\u0131d\u0131r. Bu destek olmad\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ocuk annenin, ger\u00e7ek benli\u011fi olu\u015fturan birincil, spontan gereksinimlerini ve bireyselle\u015fme gayretlerini onaylamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fant\u0131lar. Bu \u00e7ocuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi bir travmad\u0131r ve patolojik narsisizme zemin haz\u0131rlar. Sonu\u00e7 olarak ger\u00e7ek benlik yap\u0131la\u015fmaz; onun yerine, enerjisini ger\u00e7ek benli\u011fin bast\u0131r\u0131lmas\u0131ndan alan sahte bir benlik geli\u015fir. Sahte benlik \u00e7ocu\u011fun hakiki gereksinimleri taraf\u0131ndan de\u011fil, annenin ve ya\u015fam\u0131n ileri evrelerinde, benlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131yacak t\u00fcm ki\u015filerin ondan beklentileri taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirilir. Masterson\u2019a g\u00f6re ortaya \u00e7\u0131kmakta olan benli\u011fin nesne deste\u011finden yoksun olmas\u0131 \u00e7ocuk taraf\u0131ndan terk edilme olarak ya\u015fant\u0131lan\u0131r ve terk depresyonu olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir dizi \u015fiddetli duyguya yol a\u00e7ar. Masterson\u2019\u0131n kendi \u00f6zg\u00fcn kavram\u0131 olan \u201cterk depresyonu\u201d deneyimi g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131m\u0131z i\u00e7inde gelip giden depresyon bi\u00e7imlerinden \u00e7ok daha ciddi ve tahrip edicidir. Benlik bu zihinsel duruma kar\u015f\u0131 kendini savunmak i\u00e7in, sahte benlik taraf\u0131ndan te\u015fvik edilen ve y\u0131llar i\u00e7inde bu terk depresyonunu savu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fi savunmac\u0131 paternlere s\u0131\u011f\u0131n\u0131r. Terk depresyonu asl\u0131nda \u015femsiye bir kavramd\u0131r: depresyon, panik, \u00f6fke, su\u00e7luluk, \u00e7aresizlik, umutsuzluk ve bo\u015fluk. Masterson\u2019a g\u00f6re sahte benlik kabaca birbirinden net bi\u00e7imde ay\u0131rt edilebilecek iki tip psikopatoloji \u00fcretir; s\u0131n\u0131r ve narsisistik ki\u015filik. S\u0131n\u0131r ki\u015filik (borderline personality) s\u00f6nm\u00fc\u015f bir sahte benli\u011fe sahipken, narsisistik ki\u015filik \u015fi\u015fmi\u015f, b\u00fcy\u00fcklenmeci bir sahte benli\u011fe sahiptir.<\/p>\n

\"\"
Otto Kernberg<\/figcaption><\/figure>\n

\u0130smini anaca\u011f\u0131m\u0131z son ki\u015fi \u00e7a\u011fda\u015f Nesne \u0130li\u015fkileri Kuram\u0131\u2019n\u0131n \u00f6nde gelen kuramc\u0131lar\u0131ndan Otto Kernberg psikanaliz i\u00e7inde narsisizm \u00fczerine son derece de\u011ferli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla tan\u0131n\u0131r. Kernberg\u2019\u00fcn narsisizm ve narsisistik bozukluklar\u0131 hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerine yaz\u0131 i\u00e7inde ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla yer verece\u011fim.<\/p>\n

Narsisizm ve patolojik narsisizm<\/strong><\/p>\n

Narsisizme dair elimizde Freud\u2019dan miras kalan, Heinz Hartmann\u2019\u0131n (1950) netle\u015ftirdi\u011fi neredeyse tek tan\u0131m vard\u0131r; Otto Kernberg de (1975) bu tan\u0131m\u0131 sahiplenir ve narsisizmi benli\u011fin libidinal yat\u0131r\u0131ma u\u011framas\u0131 olarak tan\u0131mlar.<\/p>\n

Kernberg, \u201cbenli\u011fin libidinal yat\u0131r\u0131ma u\u011framas\u0131\u201dn\u0131n veya bir ba\u015fka ifadeyle sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00f6zsevgi, \u00f6zsayg\u0131 ve benlik de\u011ferinin basit\u00e7e i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel libidinal enerji kayna\u011f\u0131ndan k\u00f6kenlenmedi\u011fini belirtir. S\u00f6z konusu yat\u0131r\u0131m, benlikle di\u011fer ruh-i\u00e7i (intrapsi\u015fik) yap\u0131lar ve d\u0131\u015fsal etmenler aras\u0131ndaki \u00e7e\u015fitli ili\u015fkilerden kayna\u011f\u0131n\u0131 al\u0131r.<\/p>\n

Benli\u011fin libidinal yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131, yani sa\u011fl\u0131kl\u0131 narsisizmi, belirleyen ruh-i\u00e7i yap\u0131lar ve d\u0131\u015fsal etmenler nelerdir?<\/p>\n

1) D\u0131\u015fsal etmenler<\/strong>: \u0130nsan ili\u015fkilerinden sa\u011flanan libidinal tatmin, k\u00fclt\u00fcrel, entelekt\u00fcel arzular\u0131n tatmini benli\u011fin libidinal yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla sa\u011fl\u0131kl\u0131 narsisizme katk\u0131 sunar.<\/p>\n

2) \u0130\u00e7g\u00fcd\u00fcsel ve organik etmenler<\/strong>: \u0130yi bir genel sa\u011fl\u0131k hali, benli\u011fin libidinal yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi, ki\u015finin i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel gereksinimlerini ki\u015fisel ve sosyal olarak kabul edilebilir bir \u015fekilde tatmin etme becerisi de ayn\u0131 i\u015flevi yerine getirir.<\/p>\n

3) S\u00fcperego<\/strong> etmenleri<\/strong>: S\u00fcperegonun ele\u015ftirel veya cezaland\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelliklerini k\u0131\u015fk\u0131rtmayacak tarzda ya\u015famak benlik de\u011ferini ve \u00f6zsayg\u0131y\u0131 art\u0131r\u0131r. \u0130deal benlik ve ideal nesne imgelerinin b\u00fct\u00fcnle\u015fmesi sonucu olu\u015fan di\u011fer bir s\u00fcperego yap\u0131s\u0131 olan ego idealinin talepleri ve beklentilerine uygun davran\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde benlik de\u011feri artar.<\/p>\n

4) \u0130deal benlik ve ego etmenleri<\/strong>: Egonun kendi i\u00e7inde yer alan ego ama\u00e7lar\u0131 ger\u00e7ek benli\u011fin ona k\u0131yasla \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc hedefleri temsil eder. S\u00f6z konusu hedeflere ula\u015fmak benli\u011fin libidinal yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. Sahip oldu\u011fumuzu hissetti\u011fimiz ki\u015filik ile olmak istedi\u011fimiz ki\u015filik birbirine ne kadar yak\u0131nsa ve ideal benli\u011fimize ne kadar kolay ula\u015fabiliyorsak benli\u011fin libidinal yat\u0131r\u0131m\u0131 o kadar y\u00fcksek olur.<\/p>\n

5) \u0130\u00e7sel nesne d\u00fcnyas\u0131<\/strong>: Benlik ile i\u00e7sel nesne d\u00fcnyas\u0131 aras\u0131nda olumlu ve sevecen ili\u015fkinin h\u00e2kimiyeti benlik de\u011feri i\u00e7in bir ba\u015fka \u00f6nemli kaynakt\u0131r. Bu ili\u015fki, i\u00e7sel huzurun, ya\u015fam sevincinin, mutlulu\u011fun ve iyimserli\u011fin temel kayna\u011f\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, b\u00f6ylesi olumlu i\u00e7sel nesne d\u00fcnyas\u0131, \u00f6zellikle ki\u015fi ger\u00e7ek ya\u015fam\u0131nda hayal k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131 ve frustrasyonlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131nda benli\u011fi sevgi ve iyilik hissiyle destekler.<\/p>\n

\u00d6zetlemek gerekirse iyi bir sa\u011fl\u0131k hali, ego ama\u00e7lar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek hayatta kazan\u0131lan ba\u015far\u0131lar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi, d\u0131\u015fsal nesnelerden elde edilen sevgi ve tatmin, i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel gereksinimlerin ger\u00e7eklik ilkesi \u00e7er\u00e7evesinde tatmini, benlikle s\u00fcperego yap\u0131lar\u0131 aras\u0131ndaki uyum, s\u00fcperegoya paralel bir ya\u015fam tarz\u0131, \u00f6zde\u015fle\u015fmek istedi\u011fimiz ideal benli\u011fe ula\u015fabilmek, sevdi\u011fimiz ve sevildi\u011fimiz iyi bir i\u00e7sel nesne d\u00fcnyas\u0131 benli\u011fin libidinal yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla benli\u011fin kendinden memnuniyetini art\u0131r\u0131r. Kernberg\u2019e g\u00f6re normalde benli\u011fe yap\u0131lan libidinal yat\u0131r\u0131m\u0131n artmas\u0131 nesnelere y\u00f6nelik libidinal yat\u0131r\u0131m\u0131n art\u0131\u015f\u0131n\u0131 da beraberinde getirir; zira nesne ili\u015fkilerinde nesnelere yat\u0131r\u0131m ile benli\u011fe yat\u0131r\u0131m e\u015fzamanl\u0131 ve i\u00e7 i\u00e7e ger\u00e7ekle\u015fir. (Van der Waals, 1965) Libidinal yat\u0131r\u0131m\u0131 artm\u0131\u015f, kendisiyle bar\u0131\u015f\u0131k ve mutlu bir benlik, insanlarla ve bu insanlar\u0131n i\u00e7selle\u015ftirilmi\u015f temsillerine daha fazla yat\u0131r\u0131m yapabilir. Genel olarak agresif yat\u0131r\u0131ma k\u0131yasla benli\u011fe y\u00f6nelik libidinal yat\u0131r\u0131m artt\u0131\u011f\u0131nda sevme ve verme, \u015f\u00fckran duyma ve bunu ifade etme, ba\u015fkalar\u0131 i\u00e7in tasa duyma, cinsel sevgi, y\u00fcceltme ve yarat\u0131c\u0131l\u0131k yetisi de bunun paralelinde artar.<\/p>\n

\"\"Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, narsisizmi d\u00fczenleyen s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en \u00e7e\u015fitli yap\u0131lardan ve d\u0131\u015f ger\u00e7eklikten kaynaklanan benli\u011fe y\u00f6nelik agresif yat\u0131r\u0131m benlik de\u011ferini azalt\u0131r. D\u0131\u015fsal sevgi kaynaklar\u0131n\u0131n kayb\u0131, ego ama\u00e7lar\u0131na ula\u015fmada veya ego beklentilerine uygun ya\u015famada ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k, s\u00fcperegonun kabul edilemez addetti\u011fi i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel itkilere y\u00f6nelik bask\u0131s\u0131, ego idealinin taleplerine uygun ya\u015fayamama, i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel gereksinimlerin genel olarak frustre olmas\u0131 veya kronik fiziksel hastal\u0131k gibi durumlarda benli\u011fin libidinal yat\u0131r\u0131m\u0131 azal\u0131r ve bu durum patolojik narsisizm olu\u015fumuna zemin haz\u0131rlar. Bu alanlar\u0131n herhangi birindeki ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k veya kay\u0131p di\u011fer alanlarda yank\u0131s\u0131n\u0131 bulur; zira benli\u011fin libidinal yat\u0131r\u0131m\u0131ndan sorumlu ruh-i\u00e7i yap\u0131lar birbirinden izole de\u011fil, dinamik bir denge i\u00e7inde yer al\u0131rlar.<\/p>\n

Klinik planda, \u201cnarsisistik \u00e7at\u0131\u015fmalar\u201ddan her s\u00f6z etti\u011fimizde asl\u0131nda benlik ile benli\u011fe libidinal veya agresif yat\u0131r\u0131m\u0131 etkileyen intrapsi\u015fik yap\u0131lar ve \u00e7evresel fakt\u00f6rler aras\u0131ndaki sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve patolojik ili\u015fkilerden s\u00f6z etmi\u015f oluruz. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, benlik ile s\u00f6z konusu yap\u0131lar ve fakt\u00f6rler aras\u0131ndaki ili\u015fkiler, benli\u011fe y\u00f6nelik yat\u0131r\u0131m\u0131n libidinal veya agresif olu\u015funu belirlerler. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 narsisizm, benli\u011fe y\u00f6nelik libidinal yat\u0131r\u0131m\u0131n agresif yat\u0131r\u0131ma k\u0131yasla daha bask\u0131n oldu\u011funa i\u015faret eder.<\/p>\n

NARS\u0130S\u0130ST\u0130K K\u0130\u015e\u0130L\u0130K BOZUKLU\u011eU (NKB)<\/strong><\/p>\n

\"\"\u201cPatolojik narsisizm\u201d terimi Kernberg\u2019e g\u00f6re nevrozdan narsisistik ki\u015filik bozuklu\u011funa dek uzanan geni\u015f bir bozukluk yelpazesini kapsar. (Kernberg, 1975) Kernberg\u2019\u00fcn \u201cpatolojik narsisizmin saf k\u00fclt\u00fcr\u00fc\u201d olarak niteledi\u011fi narsisistik ki\u015filik bozuklu\u011fu narsisistik patoloji spektrumunun prototipik bozuklu\u011fudur. Narsisistik ki\u015filik bozuklu\u011fu bir bak\u0131ma insan ruhsall\u0131\u011f\u0131na i\u00e7kin narsisistik \u00e7ekirde\u011fin sa\u011fl\u0131kl\u0131 ruhsal yap\u0131lanmalarla dengelenmedi\u011finde ki\u015fili\u011fin nas\u0131l bir hal alaca\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcm \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla a\u00e7\u0131\u011fa vurur. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, narsisistik ki\u015filik her birimizin i\u00e7inde ya\u015fatt\u0131\u011f\u0131 narsisistik benli\u011fin t\u00fcm ki\u015fili\u011fimizi ele ge\u00e7irdi\u011finde sergileyece\u011fimiz karakteri betimler. Metin boyunca bu bozuklu\u011fa sahip ki\u015filerden s\u00f6z ederken anlat\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla \u201cnarsisistik ki\u015fi\/narsisistik ki\u015filik\u201d ifadeleri kullan\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n

Narsisistik ki\u015filer, benlik de\u011ferlerinde, kendine g\u00fcven ve sayg\u0131 duymada ciddi sorun ya\u015fayan ki\u015filerdir. Narsisistik ki\u015finin t\u00fcm \u00e7abas\u0131 bu d\u00fcnyada de\u011ferli, anlaml\u0131 ve me\u015fru bir varl\u0131k oldu\u011funu di\u011fer insanlara tasdik ettirmektir. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f itibariyle, narsisistik ki\u015fi, genellikle, kibirli, \u00fcstten bakan, kendini be\u011fenmi\u015f, so\u011fuk, mesafeli ancak \u00e7o\u011fu kez \u00e7ekici bir izlenim verir. Di\u011fer insanlara k\u0131yasla \u00f6zel ve \u00fcst\u00fcn biri oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Y\u00fczeyde bu ki\u015filer ciddi bir davran\u0131\u015f bozuklu\u011fu g\u00f6stermeyebilirler, hatta baz\u0131lar\u0131 sosyal ve mesleki olarak olduk\u00e7a ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n

Kendilerinden memnuniyet duymak, kendilerini sevilebilir hissetmek i\u00e7in m\u00fckemmel, kusursuz g\u00f6r\u00fcnmeye ihtiya\u00e7 duyarlar. \u0130nsanlar\u0131n takdirini, onay\u0131n\u0131, sevgisini, be\u011fenisini, karakteristik olarak ise hayranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanman\u0131n pe\u015findedirler. Ba\u015fkalar\u0131ndan ald\u0131klar\u0131 takdir ya da kendi b\u00fcy\u00fcklenmeci fantezileri d\u0131\u015f\u0131nda hayattan pek zevk almazlar. \u0130nsanlar\u0131n hayranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazand\u0131klar\u0131n\u0131, onlar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde m\u00fckemmel g\u00f6r\u00fcnd\u00fcklerini veya idealize ettikleri ki\u015finin onay\u0131n\u0131 hissettikleri durumda ancak kendilerini iyi, sevilebilir, g\u00fcven dolu ve mutlu hissederler. Bu olmad\u0131\u011f\u0131 takdirde hissettikleri huzursuzluk, s\u0131k\u0131nt\u0131 ve \u00e7\u00f6kk\u00fcnl\u00fckt\u00fcr. Narsisistik ki\u015fi, m\u00fckemmel g\u00f6r\u00fcnmedi\u011fini hissetti\u011finde \u201cya hep ya hi\u00e7\u201d kural\u0131n\u0131 i\u015fletir; kendini de\u011fersiz, \u00f6nemsiz, yetersiz ve kusurlu hisseder. B\u00fcy\u00fcklenmeci benli\u011fin \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc depresif d\u00f6nemlerinde hipokondriya, \u00f6l\u00fcm endi\u015fesi, paranoid kayg\u0131lar yo\u011funla\u015f\u0131r. Bu duygulan\u0131mlar, narsisistik bireyin kendini neye kar\u015f\u0131 savundu\u011funu a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r. T\u00fcm gayreti, ona derin bir \u0131st\u0131rap veren de\u011fersizlikle y\u00fckl\u00fc benli\u011fin ink\u00e2r\u0131na y\u00f6neliktir. M\u00fckemmel olmaktaki ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k \u015fiddetli utan\u00e7 duygular\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r. Nevrotik bireydeki su\u00e7luluk duygusuna kar\u015f\u0131l\u0131k narsisistik ki\u015finin merkezi duygusu yetersizlik hissine ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan utan\u00e7t\u0131r.<\/p>\n

\"\"
Salvador Dali, Metamorphosis of Narcissus.<\/figcaption><\/figure>\n

Narsisistik ki\u015fi s\u00fcrekli olarak m\u00fckemmel imaj\u0131n\u0131 diri tutacak, besleyecek aynalamalara ihtiya\u00e7 duyar. Bu tepkileri elde etmek i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131r durur. Dolay\u0131s\u0131yla, kendini iyi hissetmenin yolu olarak narsisistik ki\u015fi tipik olarak b\u00fcy\u00fckl\u00fck ve \u00fcst\u00fcnl\u00fck hissini peki\u015ftirmek i\u00e7in s\u00fcrekli bir \u015feyler yapmak zorunda hisseden, performans zorlant\u0131s\u0131 i\u00e7indeki ki\u015fidir. Narsisistik ki\u015fi, benli\u011finin uzant\u0131s\u0131 olarak ya\u015fant\u0131lad\u0131\u011f\u0131 \u00e7evresindeki canl\u0131 ve cans\u0131z t\u00fcm nesnelerin de kendi m\u00fckemmelli\u011fini yans\u0131tmas\u0131n\u0131, onlar\u0131n da m\u00fckemmel g\u00f6r\u00fcnmelerini bekler; ev, araba, giysi, gidilen mekanlar, partner, ili\u015fki i\u00e7inde olduklar\u0131 insanlar\u0131n m\u00fckemmelli\u011fi, bir bak\u0131ma, onun m\u00fckemmelli\u011finin kan\u0131t\u0131d\u0131r. (Masterson, 1990) D\u00fcnyay\u0131 \u015f\u00f6hretli, zengin, b\u00fcy\u00fck ve \u00f6nemli insanlar ile a\u015fa\u011f\u0131lanabilir, de\u011fersiz,\u201dd\u00fc\u015f\u00fck kalite\u201d insanlar bi\u00e7iminde ikiye b\u00f6ler. B\u00fcy\u00fck, \u00f6nemli, zengin ve g\u00fc\u00e7l\u00fc gruba de\u011fil de \u201cd\u00fc\u015f\u00fck kaliteli\u201d gruba ait olmaktan korkar. (Kernberg, 1975) S\u0131radan olmak narsisistik ki\u015fi i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 ve korkutucudur.<\/p>\n

\u00d6zellikle idealize ettikleri insanlar\u0131n kendileri hakk\u0131ndaki duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerine a\u015f\u0131r\u0131 bir hassasiyet g\u00f6sterirler. \u0130maj, d\u0131\u015far\u0131ya kar\u015f\u0131 nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc narsisistik ki\u015fi i\u00e7in hayati bir \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Ger\u00e7ekte ne olduklar\u0131ndan ziyade nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnd\u00fcklerini daha \u00e7ok \u00f6nemserler. Kendilerini, d\u0131\u015far\u0131dan bir g\u00f6zle izlerler. Bu nedenle, narsisistik ki\u015finin zihni tipik olarak s\u00fcrekli bi\u00e7imde kendisiyle, insanlar\u0131n g\u00f6z\u00fcndeki izlenimiyle me\u015fguld\u00fcr. \u00d6tekinin g\u00f6z\u00fcne girmek, benli\u011fi ifade etmenin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mi\u015ftir. Bu ki\u015filer kendilerine hayranl\u0131k kazand\u0131racak sahte, ger\u00e7ek \u00f6zde\u015fle\u015fmelerden uzak, y\u00fczeysel \u00f6zde\u015fle\u015fmeleri yans\u0131tan imajlara, davran\u0131\u015flara b\u00fcr\u00fcn\u00fcrler. \u0130dealize ettikleri ki\u015fiye\/ki\u015filere \u00f6zenir, onu\/onlar\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f, davran\u0131\u015f olarak taklit ederler. S\u00fcrekli bi\u00e7imde benliklerini \u00f6zde\u015fle\u015fmek istedikleri b\u00fcy\u00fcklenmeci ideal benlikleriyle k\u0131yaslar ve uygunlu\u011funu s\u0131narlar. Ba\u015fkalar\u0131na oldu\u011fu kadar kendilerine kar\u015f\u0131 da ac\u0131mas\u0131z bi\u00e7imde ele\u015ftireldirler ve kendilerini s\u00fcrekli bi\u00e7imde olmalar\u0131 gerekenden eksik hissederler. Ele\u015ftiriye ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 olduk\u00e7a hassast\u0131rlar. Bu durumda kendilerini incinmi\u015f ve k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f hisseder, \u00f6fkeyle tepki verirler. Bu ki\u015filer a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u201cba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k\u201d rekabet i\u00e7eren bir ortamda birinci, \u00f6nde gelen ya da tercih edilen ki\u015fi olamamak anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

G\u00fcc\u00fcn\u00fc kendi benli\u011finden de\u011fil, narsisistik yat\u0131r\u0131mda bulundu\u011fu \u00f6tekilerin g\u00f6z\u00fcndeki hayranl\u0131k dolu \u0131\u015f\u0131lt\u0131dan al\u0131r narsisistik ki\u015fi. Kendini iyi hissetmenin t\u00fcm\u00fcyle nesneye endeksli bu yolu yabanc\u0131la\u015fmaya i\u015faret eder; narsisistik ki\u015fi yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f ki\u015fidir. Spontan, oldu\u011fu haliyle de\u011fil, ancak, hayranl\u0131k uyand\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc, benli\u011fine yabanc\u0131 sahte, b\u00fcy\u00fcklenmeci bir benlik sayesinde sevilebilece\u011fine derinden inanm\u0131\u015ft\u0131r. Asl\u0131nda, \u00e7o\u011fu kez zannedilenin aksine narsisistik ki\u015fi kendini seven de\u011fil kendinden nefret eden ki\u015fidir. Bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131nda kendini de\u011fersiz, eksik, kusurlu ve k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6r\u00fcr. T\u00fcm savunmalar\u0131 nefret etti\u011fi benli\u011fini bast\u0131rmak ve hayranl\u0131k elde etme yoluyla temel \u00f6teki nezdinde kendini sevilebilir hale getirmeye y\u00f6neliktir. Ancak bu durumda, benlik de\u011ferini y\u00fckseltebilir ve dolay\u0131s\u0131yla kendini iyi hissedebilir. Benli\u011fiyle d\u0131\u015far\u0131 yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 imaj\u0131 aras\u0131ndaki bu z\u0131tl\u0131k narsisistik ki\u015finin yapayl\u0131k, yapmac\u0131kl\u0131k ve sahtelik hissi ya\u015famas\u0131na yol a\u00e7ar. Sevgiyi, be\u011feniyi, hayranl\u0131\u011f\u0131 elde etti\u011findeyse i\u00e7ten i\u00e7e ger\u00e7ekten sevilmedi\u011fini, asl\u0131nda sevilenin sahte benli\u011fi oldu\u011funu hisseder. Bu fark\u0131ndal\u0131k, elde etti\u011fi hayranl\u0131\u011f\u0131n keyfini ve co\u015fkusunu g\u00f6lgeler.<\/p>\n

\"\"
Narsisistik ki\u015fi s\u00fcrekli olarak m\u00fckemmel imaj\u0131n\u0131 diri tutacak, besleyecek aynalamalara ihtiya\u00e7 duyar.<\/figcaption><\/figure>\n

Sevgi ve hayranl\u0131k narsisistik ki\u015finin i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda e\u015f anlaml\u0131d\u0131r. Sevmek ve sevilmek i\u00e7in kusursuz, m\u00fckemmel, hayranl\u0131k uyand\u0131r\u0131c\u0131 olmak gerekti\u011fine inan\u0131r. Psikanalitik inceleme, sevilmemekten ve de\u011fer g\u00f6rmemekten yak\u0131nan narsisistik bireyin asl\u0131nda kendisinin kimseyi ger\u00e7ekten sevmedi\u011fini ve de\u011fer vermedi\u011fini ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r. Narsisistik ki\u015finin sorunu asl\u0131nda sevilmemek de\u011fil sevememektir. Sevgisizlik, i\u00e7 d\u00fcnyada agresyonun libido \u00fczerindeki h\u00e2kimiyetinin fenomenolojik duygusal g\u00f6stergesidir.<\/p>\n

Narsisistik ki\u015filer benliklerini ve dolay\u0131s\u0131yla t\u00fcm spontan duygulan\u0131mlar\u0131n\u0131 ketlediklerinden, duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini tarif ederken s\u0131kl\u0131kla \u201chissiz\u201d terimini kullan\u0131rlar; hi\u00e7bir hakiki duygu ya\u015fayamad\u0131klar\u0131ndan yak\u0131n\u0131rlar. Bu noktada, mitolojideki \u201cNarkisos\u201dla \u201cnarkoz\u201dun ortak \u201cnark-\u201d k\u00f6k\u00fcnden geldi\u011fini ve \u201chissiz\u201d anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetmek ilgin\u00e7tir. (Gabbard, 1994) G\u00fcnl\u00fck ya\u015famlar\u0131nda sorumluluklar\u0131n\u0131 adeta g\u00f6rev icab\u0131, s\u00fcr\u00fckleniyormu\u015f\u00e7as\u0131na yerine getirirler. Ya\u015famlar\u0131n\u0131n merkezinde \u00fcrpertici bir bo\u015fluk, can s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 ve anlams\u0131zl\u0131k hissederler. \u0130\u00e7sel bo\u015fluklar\u0131n\u0131 doldurmak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli d\u0131\u015favurum davran\u0131\u015flar\u0131na y\u00f6nelirler. Derinli\u011fi ve gelece\u011fi olmayan geli\u015fig\u00fczel y\u00fczeysel ili\u015fkiler, anlams\u0131z ve\/veya sapk\u0131n cinsel etkinlikler, alkolizm, madde kullan\u0131m\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 ba\u015far\u0131 h\u0131rs\u0131, i\u015fkoliklik; ideolojik, dinsel ve grupsal fanatizm yayg\u0131n d\u0131\u015favurumlard\u0131r.<\/p>\n

Narsisistik ki\u015fi i\u00e7in varolu\u015f hen\u00fcz burada olmayan, ger\u00e7ek hayat\u0131n ve ger\u00e7ek a\u015fk\u0131n ba\u015flayaca\u011f\u0131 \u00e2n\u0131 arama ve bekleme s\u00fcrecidir. (Bromberg, 1986) \u015eu an, daima kusurlu ve eksiktir. Umut hep kar\u015f\u0131 k\u0131y\u0131dad\u0131r. B\u00fcy\u00fcklenmeci benlik tatmine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ve bu sayede insanlar\u0131n hayranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131nda sonsuz emniyet, tatmin, mutluluk ve sevgiye kavu\u015faca\u011f\u0131 tipik fantezisidir. Onu hayat\u0131n risklerinden, ac\u0131lar\u0131ndan, tatminsizliklerinden ve tehlikelerinden; asl\u0131nda temelde bir t\u00fcrl\u00fc ba\u015fa \u00e7\u0131kamad\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnya kar\u015f\u0131s\u0131ndaki \u00e2cizli\u011finden kurtaracak ideal, tatmin edici, sevgi dolu t\u00fcmg\u00fc\u00e7l\u00fc nesneyle, onun hayranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanmak suretiyle kayna\u015fma arzusu t\u00fcm davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ard\u0131ndaki temel g\u00fcd\u00fclenme kayna\u011f\u0131d\u0131r. Ya\u015fam, bu fantastik kayna\u015fman\u0131n pe\u015finde ko\u015farken ge\u00e7en zamand\u0131r; k\u00e2h bunu bir s\u00fcreli\u011fine de olsa yakalad\u0131\u011f\u0131 yan\u0131lsamas\u0131na kap\u0131l\u0131r, k\u00e2h hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla umudunu sonras\u0131na erteler. Ancak, hi\u00e7bir zaman bu kayna\u015fma fantezide oldu\u011fu gibi ger\u00e7ekle\u015fmez; ancak, narsisistik ki\u015fi hep bu umutla s\u00fcrekli ba\u015far\u0131, hayranl\u0131k, ideal a\u015fk, ideal partner pe\u015finde sonsuz bir aray\u0131\u015f i\u00e7inde ko\u015far durur. Bu arada hayat ge\u00e7ip gider.<\/p>\n

Narsisistik ki\u015fi, narsisistik \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 i\u00e7sel g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ya g\u00fcce sahip olarak ya da g\u00fcc\u00fcn par\u00e7as\u0131 olarak -ki bu durumda da dolayl\u0131 olarak g\u00fcce ula\u015f\u0131r- a\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Kendini \u201cpotent\u201d hissedemedi\u011fi i\u00e7in \u201comnipotent\u201d olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r; bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131nda kendini \u201chi\u00e7\u201d hissetti\u011fi i\u00e7indir ki \u201chep\u201d olmak ister. B\u00fcy\u00fcklenmecili\u011fin yan\u0131 s\u0131ra g\u00fc\u00e7 atfetti\u011fi ki\u015fileri idealize etmesi, ancak ilk kusurlar\u0131nda ya da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 hayal k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131nda h\u0131zla g\u00f6zden d\u00fc\u015f\u00fcrmesi narsisistik bireyin tipik davran\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Yak\u0131ndan incelendi\u011finde idealize etti\u011fi ki\u015finin kendi b\u00fcy\u00fcklenmeci benli\u011finin yaln\u0131zca bir uzant\u0131s\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r. Duygusal ya\u015famlar\u0131 s\u0131\u011fd\u0131r. Duygusal derinlikten yoksun, di\u011fer insanlardaki karma\u015f\u0131k duygulan\u0131mlar\u0131 fark etmede ba\u015far\u0131s\u0131z olman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra kendi duygular\u0131 da farkl\u0131la\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r; \u00e7abuk alevlenen ve ertesinde s\u00f6nen duygulan\u0131mlara sahiptirler. Ger\u00e7ek \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve yas i\u00e7eren \u00f6zlemden \u00f6zellikle yoksun olduklar\u0131 g\u00f6zlenir; depresif tepkiler ya\u015fant\u0131lama kapasitesine sahip olmamalar\u0131 temel \u00f6zelliklerindendir. Terk edildiklerinde veya hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011frad\u0131klar\u0131nda g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte depresyona benzeyen tepkiler verseler de yak\u0131ndan incelendi\u011finde bu tepkilerin de\u011fer verilen ki\u015finin kayb\u0131nda duyulan hakiki bir \u00fcz\u00fcnt\u00fcden \u00e7ok, intikam arzular\u0131yla y\u00fckl\u00fc k\u0131zg\u0131nl\u0131k ve kin oldu\u011fu fark edilir.<\/p>\n

\"\"
Cynthia Decker\u2019\u0131n bir \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131: \u201cNarcissism\u201d.<\/figcaption><\/figure>\n

Narsisistik ki\u015fi di\u011fer insanlara y\u00f6nelik dikkat \u00e7ekecek derecede ilgi ve empati yoksunlu\u011fu sergiler. \u0130nsanlar\u0131n duygular\u0131na ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerine empati g\u00f6stermez. G\u00f6sterir gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde ise bunun ard\u0131ndaki motivasyon da tan\u0131d\u0131kt\u0131r: o ki\u015finin minnettarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irip onu kendi narsisistik gereksinimleri do\u011frultusunda davranmaya sevk etmek. \u0130nsanlar\u0131n kendilerine has ve narsisistik ki\u015finin arzular\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z gereksinimleri, duygular\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri oldu\u011funu kabullenmekte zorlan\u0131r. Kendinde g\u00f6rmeye tahamm\u00fcl edemedi\u011fi, kurtulmaya, saklamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 eksik ve kusurlara sahip oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc ki\u015fileri k\u00fc\u00e7\u00fcmser, a\u015fa\u011f\u0131lar ve de\u011fersizle\u015ftirir. Kronik ve yo\u011fun haset bu insanlar\u0131n duygusal ya\u015famlar\u0131n\u0131n temel bir \u00f6zelli\u011fidir. Narsisistik ki\u015filer, kendilerinin sahip olmad\u0131\u011f\u0131na sahip olan veya yaln\u0131zca hayattan zevk al\u0131yor g\u00f6r\u00fcnen insanlara kar\u015f\u0131 olduk\u00e7a yo\u011fun haset duyarlar. \u00d6zellikle b\u00fcy\u00fcklenmeci benlikle \u00f6zde\u015fle\u015ftiklerinde, dolay\u0131s\u0131yla kendilerini m\u00fckemmel hissettiklerinde di\u011fer insanlar\u0131n onlara haset ettiklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler.<\/p>\n

Narsisistik ki\u015filerin savunmac\u0131 \u00f6r\u00fcnt\u00fcleri, bilin\u00e7li benli\u011fi patolojik nesne ili\u015fkisinden korurken, \u00f6te yandan nesne ili\u015fkilerini ciddi derecede tahrip eder. \u0130nsanlarla ili\u015fkileri s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc ve parazitiktir. \u0130li\u015fkilerini sanki bir limonun suyunu s\u0131k\u0131p posas\u0131n\u0131 bir kenara \u00e7\u0131kar\u0131rm\u0131\u015f gibi ya\u015farlar. \u0130nsanlar onun i\u00e7in ya i\u00e7inden al\u0131n\u0131p \u00e7\u0131kar\u0131lacak potansiyel narsisistik besinlere sahip veya i\u00e7i bo\u015f ve de\u011fersiz olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcrler. \u0130nsanlar\u0131n narsisistik ki\u015finin hayat\u0131nda onu doyurmak; onun taraf\u0131ndan kullan\u0131lmak ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclmek; ona biricik, \u00f6zel, ayr\u0131cal\u0131kl\u0131, \u00f6nemli ve \u00fcst\u00fcn biri oldu\u011funu hissettirmekten ba\u015fka bir i\u015flevleri yoktur adeta. Narsisistik destek bekledikleri ki\u015fileri idealle\u015ftirme, hi\u00e7bir \u015fey beklemediklerini ise k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rme, yok sayma e\u011filimindedirler.<\/p>\n

\u0130nsanlar\u0131 ger\u00e7ekte sevmez, kendilerinden nefret ettikleri gibi asl\u0131nda insanlardan da nefret ederler. Onlar\u0131 savunmac\u0131 narsisistik ama\u00e7lar\u0131, gereksinimleri do\u011frultusunda davranmaya zorlamak tipik davran\u0131\u015flar\u0131d\u0131r. Bu tutum \u201comnipotent kontrol\u201d olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Adeta \u00e7ocuksu bir beklentiyle d\u00fcnyan\u0131n arzusuna g\u00f6re \u015fekillenmesini ve gereksinimleri do\u011frultusunda vaziyet almas\u0131n\u0131 umar. Narsisistik yat\u0131r\u0131mda bulundu\u011fu \u201ciyi nesne\u201d arzusuna uygun davranmad\u0131\u011f\u0131nda birden \u201ck\u00f6t\u00fc nesne\u201dye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Agresyonu nispeten yo\u011fun narsisistik ki\u015filerde omnipotent kontrol zaman zaman a\u00e7\u0131k bir zorbal\u0131\u011fa, sald\u0131rganl\u0131\u011fa ve \u015fiddete d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Anti-sosyal \u00f6zellikleri belirgin narsisistik ki\u015filiklerde (habis narsisizm) ise bu tutum sistematik bir sald\u0131rgan davran\u0131\u015f halini al\u0131r.<\/p>\n

Narsisistik ki\u015fi, partnerinin narsisistik gereksinimlerini kusursuz bi\u00e7imde kar\u015f\u0131lamas\u0131n\u0131 bekler. Buna hakk\u0131 oldu\u011funa derinden inan\u0131r. Ya hayranl\u0131k bekler ya da idealize etti\u011fi partnerinin y\u00fcceli\u011fine s\u0131\u011f\u0131nmak ister. Bu beklentisi kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131nda \u015fiddetli bir h\u00fcsran ve \u00f6fke ya\u015far ve partnerini de\u011fersizle\u015ftirerek kar\u015f\u0131l\u0131k verir. De\u011fersizle\u015ftirmeyi hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 olarak ya\u015fant\u0131lar ve me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131r. Sonu gelmez ve asla doyum bulmayan narsisistik talepleri yo\u011fun, mutlak ve \u0131srarc\u0131d\u0131r. \u00dcstelik \u00e7o\u011fu kez de kar\u015f\u0131s\u0131ndakinin kar\u015f\u0131layabilece\u011fi t\u00fcrden mak\u00fbl talepler de\u011fildir. \u0130li\u015fkilerinde h\u00e2kim taraf olmak isterler. \u00d6zel ve \u00fcst\u00fcn olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerinden insanlardan ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 muamele beklerler. \u0130li\u015fkileri her zaman gizli bir g\u00fcndeme sahiptir. Y\u00fczeyde arkada\u015f\u00e7a, samimi g\u00f6r\u00fcnebilseler de altta ili\u015fkinin tek bir amac\u0131 vard\u0131r: b\u00fcy\u00fcklenmeci benli\u011fi ayakta tutacak narsisistik geribildirimleri\/tepkileri elde etmek.<\/p>\n

\"\"
\u00c7ocu\u011fun sahip oldu\u011fu ve\/veya annenin varsayd\u0131\u011f\u0131 \u00fcst\u00fcn nitelikler, \u00e7ocukta b\u00fcy\u00fcklenmeci benli\u011fin \u00e7ekirde\u011fini olu\u015fturur.<\/figcaption><\/figure>\n

Tatmin edici, hakiki bir yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7eren duygusal ili\u015fkiye giremez veya s\u00fcrd\u00fcremezler. \u0130li\u015fkileri genelde k\u0131sa s\u00fcrer veya olduk\u00e7a sorunludur. Ki\u015filik yap\u0131lar\u0131 gere\u011fi kendilerini duygusal olarak i\u00e7tenlikle birine adayamazlar, zira yak\u0131n ili\u015fkiler kendini ifade etme, ortaya koyma ve empati becerisi; gerekti\u011finde \u00f6tekinin gereksinimleri ad\u0131na kendi gereksinimlerini ikincil plana alabilme \u00f6zverisi ve esnekli\u011fi gerektirdi\u011fi i\u00e7in narsisistik bireyin \u00f6zellikle beceremedi\u011fi bir ili\u015fki tarz\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, yak\u0131n ili\u015fkiler insanlardan ve kendinden saklad\u0131\u011f\u0131 yaral\u0131, bo\u015f, de\u011fersiz hissedilen ve pek do\u011fal olarak asl\u0131nda hi\u00e7 de m\u00fckemmel olmayan ger\u00e7ek benli\u011fin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kma, fark edilme riskini de ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in narsisistik ki\u015finin \u00f6zellikle ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ili\u015fkilerdir. Bu ki\u015filer, i\u00e7sel d\u00fcnyalar\u0131nda asl\u0131nda yo\u011fun bir yaln\u0131zl\u0131k ya\u015farlar. Samimi, yak\u0131n ili\u015fki kuramamalar\u0131, kendilerini i\u00e7tenlikle birine adayamamalar\u0131; kendilerini oldu\u011fu haliyle, t\u00fcm spontanl\u0131klar\u0131yla ortaya koyamamalar\u0131, ortaya koyduklar\u0131 takdirde i\u00e7sel g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fckleri nedeniyle travmaya maruz kalacaklar\u0131 endi\u015fesi sosyal hayatta mesafeli, kontroll\u00fc, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ili\u015fkiler geli\u015ftirmelerine ve dolay\u0131s\u0131yla kendilerini yaln\u0131z hissetmelerine yol a\u00e7ar. Kendilerini olduklar\u0131 haliyle serbest\u00e7e ifade edememeleri, hakiki duygular\u0131n\u0131 ya\u015fayamamalar\u0131 nedeniyle insanlarla ili\u015fkilerinde kayna\u015fm\u0131\u015f hissedemezler; ayr\u0131ks\u0131l\u0131k, d\u0131\u015far\u0131da kalm\u0131\u015fl\u0131k, d\u0131\u015flanm\u0131\u015fl\u0131k hisleri yo\u011fundur.<\/p>\n

\u00c7o\u011fu kez narsisistik ki\u015filerin ba\u011f\u0131ml\u0131 olduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Narsisistik geribildirimler elde etme noktas\u0131nda \u00f6tekilere ba\u011f\u0131ml\u0131 olduklar\u0131 do\u011frudur; zira kendilerine dair olumsuz hisleri ve temsilleri ancak bu ko\u015fulda bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131nda tutabilmektedirler. Nitekim bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k onlar\u0131 ki\u015fileraras\u0131 ili\u015fkilerde k\u0131r\u0131lgan ve al\u0131ngan hale sokar. Ancak \u00f6te yandan, derin bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131 d\u00fczeyde insanlara y\u00f6nelik yo\u011fun g\u00fcvensizlikleri ve ku\u015fkular\u0131 nedeniyle herhangi birine ger\u00e7ekten samimiyetle g\u00fcvenemez, ili\u015fkilere kendilerini emniyet duygusu i\u00e7inde teslim edemezler. Bu durumda, yo\u011fun olarak g\u00fc\u00e7s\u00fcz benliklerinin zarar g\u00f6rece\u011fi kayg\u0131s\u0131 ya\u015farlar. Asl\u0131nda bu ki\u015filerin en b\u00fcy\u00fck korkusu bir ba\u015fkas\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 olmakt\u0131r; zira ba\u011f\u0131ml\u0131 olmak muhta\u00e7 olmak, nefret etmek, haset duymak, kendini s\u00f6m\u00fcr\u00fclme, a\u015fa\u011f\u0131lanma, k\u00f6t\u00fc muamele g\u00f6rme ve frustre edilmeye a\u00e7\u0131k hale getirmek anlam\u0131na gelir. \u00d6tekine ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 bir zay\u0131fl\u0131k olarak de\u011ferlendirirler. Nitekim b\u00fcy\u00fcklenmeci benli\u011fin \u00f6nemli bir i\u015flevi de ki\u015finin di\u011fer insanlara ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ink\u00e2r\u0131na imk\u00e2n tan\u0131mas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Kendine yeterlilik fantezileri ile ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k gereksinimlerine kar\u015f\u0131 kendilerini korurlar; davran\u0131\u015f d\u00fczeyinde bu savunma kendini kat\u0131 bir gurur, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve kendine yeterli g\u00f6r\u00fcnme, ger\u00e7ekten ihtiya\u00e7 duydu\u011fu bir \u015feyi talep edememe, reddedilme kayg\u0131lar\u0131, muhta\u00e7 duruma d\u00fc\u015fmekten korku duyma, b\u00f6yle bir durumda kendini a\u015fa\u011f\u0131lanm\u0131\u015f hissetme ve \u015fizoid ka\u00e7\u0131nmac\u0131 davran\u0131\u015flar bi\u00e7iminde a\u00e7\u0131\u011fa vurur. Temel fantezilerinden biri, hayranl\u0131k elde ettiklerinde di\u011ferlerinin onun gereksinimlerini kendili\u011finden doyuracaklar\u0131 veya hayranl\u0131k uyand\u0131rd\u0131klar\u0131 i\u00e7in onlardan bunlar\u0131 rahatl\u0131kla isteyebilme hakk\u0131na eri\u015fecekleri hissidir.<\/p>\n

Narsisistik bozuklu\u011fun bir ba\u015fka t\u00fcr\u00fc: \u201cgizli narsisist\u201d<\/strong><\/p>\n

Psikanalitik literat\u00fcrde s\u0131kl\u0131kla narsisistik ki\u015filik bozuklu\u011funun bir ba\u015fka varyasyonuna i\u015faret edilir. Kernberg\u2019e (1975) g\u00f6re narsisistik bozuklu\u011fun bu tipine mensup ki\u015filer olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fc ve bilin\u00e7li emniyetsizlik, de\u011fersizlik ve a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k duygular\u0131 ya\u015farlar. Bazen a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k ve emniyetsizlik duygular\u0131 b\u00fcy\u00fcklenmeci ve t\u00fcmg\u00fc\u00e7l\u00fc\/omnipotent fantezilerle yer de\u011fi\u015ftirir. Bazen de bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131 omnipotans ve narsisistik b\u00fcy\u00fcklenmecilik ancak analizde bir s\u00fcre sonra su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kar. Bu ki\u015filer, te\u015fhircilikten ziyade bask\u0131n tarzda idealizasyon savunmas\u0131n\u0131 kullan\u0131rlar. Paranoid \u00f6zellikler, hipokondriyak \u015fik\u00e2yetler ve \u015fizoid ka\u00e7\u0131nmac\u0131 \u00f6zellikler daha belirgindir. Benli\u011fe dair olumsuz temsil ve hisler bilince \u00e7ok yak\u0131n, \u00e7o\u011fu kez bilin\u00e7 d\u00fczeyindedir.<\/p>\n

Masterson\u2019\u0131n (1990) \u201cgizli narsisist\u201d olarak niteledi\u011fi bu ki\u015filer b\u00fcy\u00fcklenmecili\u011fi ve benmerkezcili\u011fi, te\u015fhirci narsisistin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi c\u00fcretk\u00e2r, do\u011frudan ve a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edemez\/etmezler. Gizli narsisist, narsisistik ki\u015fili\u011fini gizlerken, narsisistik gereksinimlerini onun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla tatmin edebilece\u011fi bir ba\u015fka ki\u015fi, grup veya kurum bulmak zorundad\u0131r. Asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa, gizli narsisist, te\u015fhirci narsisist ile ayn\u0131 i\u00e7sel yap\u0131ya sahiptir (t\u00fcmg\u00fc\u00e7l\u00fc\/omnipotent \u00f6teki imgesiyle kayna\u015fm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fcklenmeci bir benlik imgesi) ancak libidinal yat\u0131r\u0131m\u0131 b\u00fcy\u00fcklenmeci benlikten ziyade omnipotent \u00f6tekine y\u00f6nelmi\u015ftir. \u0130\u00e7sel g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc idealle\u015ftirdi\u011fi bir fig\u00fcr\u00fcn par\u00e7as\u0131 haline gelerek gidermeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, bu ki\u015filer aktif bi\u00e7imde b\u00fcy\u00fcklenmeci benli\u011fin aynalanmas\u0131n\u0131n pe\u015finde de\u011fildir, daha ziyade \u00f6tekini idealle\u015ftirir ve onun hayranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 elde etmek suretiyle \u201cy\u00fcceli\u011fine ve ihti\u015fam\u0131na s\u0131\u011f\u0131n\u0131rlar\u201d. B\u00fcy\u00fcklenmeci benliklerini, te\u015fhirci tipte oldu\u011fu gibi a\u00e7\u0131k te\u015fhircilikle de\u011fil \u00f6tekinin y\u00fcceli\u011fine s\u0131\u011f\u0131nmak suretiyle \u015fi\u015firirler. Gizli narsisistler, mahcup, \u00e7ekingen ve i\u00e7ed\u00f6n\u00fck g\u00f6r\u00fcn\u00fcrler. Te\u015fhircilikleri a\u00e7\u0131k davran\u0131\u015fsal \u00f6zellikler ta\u015f\u0131maz; daha ziyade uzun vadeye yay\u0131lan ba\u015far\u0131 projeleriyle kendini g\u00f6sterir. Projenin ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131 te\u015fhirci arzulara doyum sa\u011flar.<\/p>\n

\"\"Gabbard (1989) narsisistik ki\u015filik bozuklu\u011fu g\u00f6steren hastalar\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m g\u00f6sterdi\u011fi yelpazenin bir ucunda \u201ckay\u0131ts\u0131z narsisistin\u201d di\u011fer ucunda ise \u201ctedirgin narsisistin\u201d bulundu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrer. S\u00f6z konusu terimler, ki\u015finin hem terapi i\u00e7indeki aktar\u0131m ili\u015fkisine hem de genel sosyal ili\u015fkilerindeki h\u00e2kim ili\u015fki tarz\u0131na i\u015faret etmektedir. Kay\u0131ts\u0131z tip ilgi merkezi olmaktan haz duyar. Di\u011fer insanlar\u0131n gereksinimlerine duyars\u0131zd\u0131r. \u00d6te yandan tedirgin tipin narsisistik \u00f6zellikleri \u00e7ok farkl\u0131 bi\u00e7imde tezah\u00fcr eder. Bu ki\u015filer di\u011fer insanlar\u0131n onlara y\u00f6nelik davran\u0131\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 son derece duyarl\u0131d\u0131rlar. Kay\u0131ts\u0131z narsisistin kendisiyle me\u015fguliyetinin aksine tedirgin narsisistin dikkati s\u00fcrekli bi\u00e7imde di\u011ferlerine d\u00f6n\u00fckt\u00fcr. Paranoid hastaya benzer bi\u00e7imde, di\u011ferlerini, kendine y\u00f6nelik olas\u0131 bir ele\u015ftirel kan\u0131t elde etmek amac\u0131yla dikkatle dinler ve s\u00fcrekli bi\u00e7imde kendisini a\u015fa\u011f\u0131lanm\u0131\u015f ve incinmi\u015f hisseder. Bu ki\u015filer kendi varl\u0131klar\u0131n\u0131 unuttururcas\u0131na utanga\u00e7 ve ketlenmi\u015flerdir. \u0130lgi merkezi olmaktan \u00f6zellikle ka\u00e7\u0131n\u0131rlar. \u0130\u00e7sel d\u00fcnyalar\u0131n\u0131n merkezinde kendilerini b\u00fcy\u00fcklenmeci bir tarzda te\u015fhir etmeye dair gizli arzular\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 yo\u011fun bir utan\u00e7 hissi ta\u015f\u0131rlar. Te\u015fhirci arzular rezil duruma d\u00fc\u015fme korkular\u0131yla dizginlenir.<\/p>\n

Her iki narsisistik tip de benlik de\u011ferlerini ayarlamak i\u00e7in m\u00fccadele vermelerine ra\u011fmen bunu farkl\u0131 yollarla yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Kay\u0131ts\u0131z narsisist, di\u011fer insanlar\u0131 ba\u015far\u0131lar\u0131 ve meziyetleriyle etkilemeye \u00e7abalarken, di\u011ferlerinin olumsuz tepkilerini dikkate almayarak kendisini narsisistik yaralanmadan korumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Tedirgin narsisist ise incinmeye a\u00e7\u0131k ortam ve ili\u015fkilerden ka\u00e7\u0131narak ve nas\u0131l davranmas\u0131 gerekti\u011fini belirlemek i\u00e7in insanlar\u0131 dikkatle inceleyerek benlik de\u011ferini korumaya gayret eder. Kendisini s\u00fcrekli bi\u00e7imde kontrol alt\u0131nda tutar.<\/p>\n

T\u00fcm bu literat\u00fcr bilgi ve bulgular\u0131, narsisistik ki\u015filik bozuklu\u011funun birbirinden farkl\u0131 iki bi\u00e7imi oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r. Bu iki tip nadiren saf halleriyle bulunur; bir\u00e7ok narsisist her iki tipe ait fenomenolojik \u00f6zelliklerin bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131 sergiler. Bu iki u\u00e7 aras\u0131nda sosyal olarak \u00e7ok daha uyumlu ve g\u00fc\u00e7l\u00fc ki\u015fileraras\u0131 cazibeye sahip bir\u00e7ok narsisistik ki\u015fi yer almaktad\u0131r. Asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa, bu iki narsisistik tipoloji birbirini tamam\u0131yla d\u0131\u015flamaz; klinik inceleme, tedirgin narsisistlerin g\u00f6r\u00fcnd\u00fcklerinden daha az k\u0131r\u0131lgan olduklar\u0131n\u0131, k\u0131r\u0131lganl\u0131klar\u0131n\u0131n hemen alt\u0131nda \u015fiddetli \u00f6fke yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131; kay\u0131ts\u0131zm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen narsisistlerin ise i\u00e7 d\u00fcnyalar\u0131nda yo\u011fun bir bo\u015fluk ve umutsuzluk i\u00e7inde olduklar\u0131n\u0131, g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerinin aksine olduk\u00e7a k\u0131r\u0131lgan ve utanmaya e\u011filimli olduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r. (Bateman, 1998)<\/p>\n

NKB neden ve nas\u0131l olu\u015fur?<\/strong><\/p>\n

Narsisistik ki\u015filik bozuklu\u011funun temelleri erken \u00e7ocukluk d\u00f6neminde (3-5 ya\u015f aras\u0131ndaki bir d\u00f6neme kar\u015f\u0131l\u0131k gelir) at\u0131l\u0131r. Geli\u015fimin bu d\u00f6neminde k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocu\u011fun \u00f6nemli ki\u015filerle (\u00f6ncelikle anne veya anne i\u015flevini g\u00f6ren kimse ve ikincil olarak baba) olan ili\u015fkisinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015fiddetli frustrasyonlar sonucunda bir savunma olarak ideal benlik, ideal nesne ve ger\u00e7ek benli\u011fin baz\u0131 \u00f6zellikleri patolojik nitelikli b\u00fcy\u00fcklenmeci bir benlik olu\u015fturacak bi\u00e7imde kayna\u015f\u0131rlar. B\u00fcy\u00fcklenmeci benli\u011fin i\u00e7eri\u011fini \u00e7ocu\u011fun nesnel ay\u0131rt edici \u00f6zelliklerini i\u00e7eren ger\u00e7ek benli\u011fin baz\u0131 \u00f6zellikleri, \u00e7ocu\u011fun ya\u015fant\u0131lad\u0131\u011f\u0131 \u015fiddetli frustrasyonlar\u0131 tel\u00e2fi edecek bi\u00e7imde g\u00fc\u00e7, zenginlik, her \u015feyi bilirlik ve g\u00fczellik fantezileriyle y\u00fckl\u00fc benlik imgelerini i\u00e7eren ideal benlik temsili ve \u00e7ocu\u011fun ger\u00e7eklikteki deneyiminin aksine hep veren, hep seven ve kabul edici ebeveyn imgesini i\u00e7eren ideal nesne temsili olu\u015fturur.<\/p>\n

Muhta\u00e7 oldu\u011fu ki\u015fiyle ili\u015fkide travmatik frustrasyonlara maruz kalan benlik i\u00e7in \u00f6tekine g\u00fcven ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k art\u0131k ne pahas\u0131na olursa olsun ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 gereken travmatik bir hale d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Geli\u015fimsel olarak \u00f6tekinin sunmakla m\u00fckellef oldu\u011fu ancak esirgedi\u011fi \u015feye muhta\u00e7l\u0131k frustrasyon, \u00f6fke, haset ve \u00e7aresizli\u011fe yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bir durumda benlik \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolunu d\u0131\u015fsal \u00f6tekilere ve onlar\u0131n i\u00e7selle\u015ftirilmi\u015f temsillerine normal ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ink\u00e2r etmek \u00fczere b\u00fcy\u00fcklenmeci bir benlikle \u00f6zde\u015fle\u015fmekte bulur. B\u00fcy\u00fcklenmeci benlikle \u00f6zde\u015fle\u015fen ki\u015fi, bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131nda, frustre olmu\u015f muhta\u00e7 bir insandan, her t\u00fcrl\u00fc ihtiya\u00e7tan ar\u0131nm\u0131\u015f t\u00fcmg\u00fc\u00e7l\u00fc bir tanr\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr adeta. Tanr\u0131sall\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmek suretiyle nesneye ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n k\u00fclfetlerinden kurtuldu\u011funu sanr\u0131lar. \u0130nsan olmaktan kurtulup tanr\u0131sall\u0131\u011fa ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 sanr\u0131layan benlik art\u0131k sevilmeye de\u011fil hayran olunmaya gereksinim duyacakt\u0131r. Sevgi ihtiya\u00e7 i\u00e7indeki insano\u011flunun, hayranl\u0131k ise tanr\u0131sal y\u00fcceli\u011fin duygusudur zira. Tanr\u0131sall\u0131\u011fa terfi etti\u011fini sanr\u0131layan benlik nesnelerden art\u0131k onun tanr\u0131sall\u0131\u011f\u0131na biat etmesini beklemektedir. Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n yerini kendini hemen her durumda hakl\u0131 ve hak sahibi g\u00f6ren kibirli bir buyurganl\u0131k ve talepk\u00e2rl\u0131k al\u0131r. Benli\u011fin b\u00fcy\u00fcklenmecili\u011fi ve te\u015fhircili\u011fi, nesnenin ise boyun e\u011fici hayranl\u0131\u011f\u0131 tanr\u0131sall\u0131\u011f\u0131n\u0131 teyit eder\/do\u011frular. Narsisistik taleplerin kar\u015f\u0131lanmamas\u0131 tanr\u0131sal ve t\u00fcmg\u00fc\u00e7l\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini y\u00fcz\u00fcne vurdu\u011fu i\u00e7in \u00f6fke dolu frustrasyonlara, zorbal\u0131\u011fa ve h\u0131n\u00e7 dolu sald\u0131rganl\u0131\u011fa yol a\u00e7ar.<\/p>\n

\"\"B\u00fcy\u00fcklenmeci benlik, bireyin \u00f6nemli nesneye ihtiya\u00e7 duymas\u0131 ile ona haset etmesi ve ondan korkmas\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmadan ka\u00e7mas\u0131na olanak tan\u0131yan bir i\u015flev g\u00f6r\u00fcr. S\u00f6z konusu savunman\u0131n ki\u015filik bozuklu\u011fu bi\u00e7iminde \u00f6rg\u00fctlendi\u011fi narsisistik ki\u015filerin travmatize ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, oral agresyon ve haset kar\u015f\u0131s\u0131nda telafi edici gayretlerinde te\u015fhirci e\u011filimlere ba\u011fl\u0131 g\u00fc\u00e7 ve b\u00fcy\u00fckl\u00fck fantezileri merkezi bir yer tutar. B\u00fcy\u00fcklenmeci benlik ba\u015fkalar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n ink\u00e2r\u0131na olanak sa\u011flaman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ki\u015fiyi narsisistik \u00f6fke ve hasede kar\u015f\u0131 korur, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n devaml\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6r\u00fclmesi ve de\u011fersizle\u015ftirilmesi i\u00e7in \u00f6nko\u015fullar yarat\u0131r. Kendine hayranl\u0131k duyma, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmseme ve t\u00fcm ger\u00e7ek ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 bertaraf etme \u015feklindeki y\u0131prat\u0131c\u0131 d\u00f6ng\u00fc b\u00fcy\u00fcklenmeci benlikle beraber i\u015flemeye ba\u015flar. \u0130deal benlik, ideal nesne ve ger\u00e7ek benlik imgelerinin b\u00fcy\u00fcklenmeci benlik d\u00e2hilinde savunma ama\u00e7l\u0131 birle\u015fmesinin \u00f6nemli bir sonucu, yaln\u0131zca d\u0131\u015f \u00f6tekilerin de\u011fil i\u00e7selle\u015ftirilmi\u015f ki\u015fi imgelerinin de de\u011fersizle\u015ftirilmesi ve y\u0131k\u0131m\u0131d\u0131r. Narsisistik ki\u015filerin nesneleri ve nesne imgelerini de\u011fersizle\u015ftirmesi sosyal hayatlar\u0131nda s\u00fcrekli bir bo\u015fluk yarat\u0131r ve i\u00e7sel bo\u015fluk ya\u015fant\u0131lar\u0131n\u0131 peki\u015ftirir. Haset duymay\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in elde ettikleri her \u015feyi de\u011fersizle\u015ftirme ihtiyac\u0131 duyarlar. Bu durum narsisistik hastalar\u0131n trajedisidir; ba\u015fkalar\u0131ndan bir \u015feyler almaya \u00e7ok ihtiya\u00e7 duyarken, haset do\u011furaca\u011f\u0131 i\u00e7in bir \u015feyler almakta olduklar\u0131n\u0131 kabul edemezler. Bunun sonucunda kendilerini s\u00fcrekli bo\u015f hissederler. Hasetle ba\u011flant\u0131l\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar nedeniyle \u00f6tekinden elde ettikleri nedeniyle \u015f\u00fckran duyamazlar. \u015e\u00fckran duyma becerisinden yoksun olmalar\u0131 elde ettikleri sevgiyi sevecenlikle takdir etme yetisinin geli\u015fmesine engel olur. Kendinden esirgenen ve haset edilen \u015feyin \u00f6fkeyle gasp edilmesi ve a\u00e7g\u00f6zl\u00fc bi\u00e7imde ele ge\u00e7irilmesi narsisistik benli\u011fe tatmin sa\u011flamaz, zira gereksinim duyulan nesneye y\u00f6nelik bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131 nefret i\u00e7e al\u0131nan\u0131 kirletir; ki\u015fi nihayetinde kendini daima bo\u015f ve frustre olmu\u015f hisseder.<\/p>\n

Bu ki\u015filerin i\u00e7 d\u00fcnyalar\u0131nda benli\u011fin idealle\u015ftirilmi\u015f temsilleri, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n de\u011fersizle\u015ftirilen g\u00f6lgemsi imgeleri ve korkulan d\u00fc\u015fmans\u0131 nesneler ikamet eder. Psikoterapi i\u00e7indeki patolojik b\u00fcy\u00fcklenmeci benlik kapsam\u0131ndaki savunma \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn analizi frustre edildi\u011fi i\u00e7in empotan \u00f6fkeyle dolu, bu \u00f6fkesinden dolay\u0131 nesnenin misillemeci sald\u0131r\u0131s\u0131ndan \u00f6lesiye korkan, savunmas\u0131z, yapayaln\u0131z, kimsesiz, \u00e7aresiz, \u00e2ciz, a\u00e7; kendini sevgisiz, besinsiz ve tehlikelerle dolu bir d\u00fcnyada terkedilmi\u015f, de\u011fersiz, \u00f6nemsiz, bombo\u015f, anlams\u0131z, a\u015fa\u011f\u0131lanm\u0131\u015f ve tehdit alt\u0131nda hisseden bir benlik imgesini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r. Ki\u015fi t\u00fcm hayat\u0131n\u0131, bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6zbenli\u011fi olarak ya\u015fant\u0131lad\u0131\u011f\u0131 bu benlik imgesiyle y\u00fczle\u015fmemek \u00fczerine kurmu\u015ftur; bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131 derin d\u00fczeyde adeta bir \u00f6l\u00fcm kal\u0131m m\u00fccadelesi vermektedir. B\u00fcy\u00fcklenmeci benlik, s\u00f6z konusu nesne ili\u015fkisinin \u00fczerini \u00f6rt\u00fcp bilin\u00e7ten uzak tutmaya \u00e7al\u0131\u015fsa da bu nesne ili\u015fkisi bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131 d\u00fczeyde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n

\"\"
Jess Collins\u2019in Narkissos adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

Kernberg narsisistik hastalar\u0131 inceledi\u011finde bu hastalar\u0131n ge\u00e7mi\u015flerinde \u00f6rt\u00fck, s\u00f6zel olmayan ancak yo\u011fun ve incitici bir agresyona sahip; kronik olarak so\u011fuk, duyars\u0131z, ilgisiz, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte iyi i\u015flev g\u00f6ren bir anne fig\u00fcr\u00fcne s\u0131k\u00e7a rast geldi\u011fini belirtir. Buna ek olarak, \u00e7ocu\u011fun geli\u015fiminin ilk d\u00f6nemlerinde annenin narsisistik d\u00fcnyas\u0131na d\u00e2hil edilmesi, sonras\u0131nda \u00e7ocukta b\u00fcy\u00fcklenmeci fantezilerin etraf\u0131nda kristalle\u015fti\u011fi \u201ckendini \u00f6zel hissetme\u201d e\u011filimine yol a\u00e7ar. Bu ki\u015filer, \u00e7o\u011funlukla nesnel olarak fiziksel g\u00fczellik; \u00f6zel, \u00fcst\u00fcn bir yetenek, zek\u00e2 vb. gibi ger\u00e7ekten de di\u011ferlerinin hayranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 uyand\u0131ran baz\u0131 do\u011fal fiziksel ve zihinsel niteliklere sahiptirler. Bu ay\u0131rt edici \u00f6zellikler, \u00e7ocu\u011fu annenin sevgisizli\u011finden, ilgisizli\u011finden, nefretinden, k\u0131sacas\u0131 agresyonundan koruyucu bir i\u015flev g\u00f6r\u00fcrler. Bazen de annenin \u00e7ocu\u011fu narsisistik olarak kullanmas\u0131n\u0131n bizatihi kendisi \u00e7ocu\u011fun kendini \u00f6zel hissetmesine yol a\u00e7ar.<\/p>\n

\u00c7ocu\u011fun sahip oldu\u011fu ve\/veya annenin varsayd\u0131\u011f\u0131 \u00fcst\u00fcn nitelikler, \u00e7ocukta b\u00fcy\u00fcklenmeci benli\u011fin \u00e7ekirde\u011fini olu\u015fturur. \u00c7ocuk kendini \u00fcst\u00fcn niteliklere sahip hissetti\u011finde ideal benlikle \u00f6zde\u015fle\u015fti\u011fini ve bu ideal benli\u011fin de ideal nesne taraf\u0131ndan sevildi\u011fini hisseder. Ancak, \u00e7ocuk i\u00e7ten i\u00e7e, \u00e7o\u011fu kez bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011fu haliyle de\u011fil, bu ay\u0131rt edici \u00f6zellikleri dolay\u0131s\u0131yla sevildi\u011fini hisseder. \u00c7ocu\u011fun belli ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 olarak kendini \u00f6zel hissetmesi\/hissettirilmesi veya bu hissin teyit edilmesi b\u00fcy\u00fcklenmeci bir benli\u011fin yap\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndaki temel dinamiktir ve ki\u015fili\u011fin neden narsisistik bozuklu\u011fa evrildi\u011fini a\u00e7\u0131klar. Bu noktadan sonra, \u00e7ocuk ancak bu ay\u0131rt edici \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131, bu \u00f6zellikleri i\u00e7eren performanslar g\u00f6sterdi\u011fi, \u00f6tekinin narsisistik beklentilerine uygun davrand\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e sevilebilece\u011fi, fark edilebilece\u011fi ve gereksinimlerine duyarl\u0131 davran\u0131laca\u011f\u0131 mesaj\u0131n\u0131 i\u00e7selle\u015ftirir; sonu\u00e7ta kendine yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f, salt \u00f6tekinin hayranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanman\u0131n pe\u015finde ko\u015fan bir ki\u015filik olu\u015fur. Benli\u011finden k\u00f6kenlenen spontan ve me\u015fru gereksinimlerini ketleyen, \u00f6tekilerin beklentileri do\u011frultusunda, onlar\u0131n be\u011fenisini ve hayranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanacak tarzda davranan, yeri geldi\u011finde ise psikolojik ve\/veya fiziksel zorbal\u0131\u011fa ba\u015fvuran biri haline gelir.<\/p>\n

Narsisistik birey, \u00fcst\u00fcn \u00f6zellikleri dolay\u0131s\u0131yla kendini m\u00fckemmel hisseder ancak \u201cm\u00fckemmelli\u011fini\u201d her an te\u015fhirci\u011fiyle somutlamal\u0131d\u0131r, aksi takdirde alttaki de\u011fersizlik hisleriyle y\u00fckl\u00fc agresif nesne ili\u015fkisinin bilince \u00e7\u0131kma riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r. B\u00fcy\u00fcklenmeci benlik zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131 anda benlik bu olumsuz nitelikleriyle beraber bilince yans\u0131r ve \u015fiddetli duygulan\u0131mlara, \u00f6zellikle narsisistik bozuklu\u011fun \u00f6zg\u00fcl kayg\u0131s\u0131 olan da\u011f\u0131lma kayg\u0131s\u0131na yol a\u00e7ar. Bu nedenledir ki narsisistik birey s\u00fcrekli olarak b\u00fcy\u00fcklenmecili\u011fini ayakta tutacak u\u011fra\u015flarla me\u015fguld\u00fcr. Adeta da\u011f\u0131lmamak i\u00e7in b\u00fcy\u00fcklenir. Agresif yat\u0131r\u0131ma u\u011fram\u0131\u015f benlik temsili bast\u0131r\u0131lsa da s\u00f6z konusu benli\u011fe ili\u015fkin de\u011fersizlik, \u00f6nemsizlik, utan\u00e7, yetersizlik, eksiklik, korunmas\u0131zl\u0131k vb. duygulan\u0131mlar s\u0131n\u0131r durum ki\u015filik \u00f6rg\u00fctlenmesine has karakteristik bir savunma olan \u201cb\u00f6lme\u201d(split) ile bilin\u00e7te b\u00fcy\u00fcklenmeci benlikle yan yana birbirlerini etkilemeksizin durur. Agresyonun ruhsal d\u00fcnyadaki h\u00e2kimiyetinden k\u00f6kenlenen ve aslen libidonun agresyon taraf\u0131ndan yutulmas\u0131na kar\u015f\u0131 i\u015flev g\u00f6ren s\u00f6z konusu savunma, birbirine z\u0131t imge ve duygulan\u0131mlar\u0131n yan yana durabilmesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar. Ki\u015fi b\u00fcy\u00fcklenmeci benlikle \u00f6zde\u015fle\u015fti\u011fi vakit olumsuz duygulan\u0131mlar\u0131n\u0131 t\u00fcmden ink\u00e2r edebilir. Narsisistik ki\u015finin bir yandan kendini \u00fcst\u00fcn hissedip \u00f6te yandan b\u00fcy\u00fcklenmeci benlik irtifa kaybetti\u011finde kendini de\u011fersiz hissetmesi ve benlik de\u011ferinin d\u00fc\u015fmesi s\u0131k g\u00f6zlenir ve tipiktir.<\/p>\n

Narsisistik patolojinin seyri\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n

Narsisistik ki\u015filer, \u00e7o\u011fu kez fiziksel olarak \u00e7ekici, sosyal olarak cezbedici, akademik ve mesleki alanlarda hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r derecede ba\u015far\u0131l\u0131 bireylerdir. Ancak, benliklerindeki bo\u015flukla y\u00fczle\u015fmeyi erteleyebilseler de bundan ebediyen ka\u00e7amazlar. (Gabbard, 1994) Y\u0131llar ge\u00e7tik\u00e7e b\u00fcy\u00fcklenmeci benli\u011fi diri tutacak narsisistik besinleri elde etmek g\u00fc\u00e7le\u015fir; zira s\u0131radan bir ya\u015fam s\u00fcreci i\u00e7inde \u00e7o\u011fu narsisistik tatminin, ergenlik ve erken yeti\u015fkinlikte ya\u015fand\u0131\u011f\u0131; narsisistik zaferlerin, ba\u015far\u0131 ve kazan\u0131mlar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak yeti\u015fkinlik boyunca elde edildi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, ilerleyen y\u0131llarla beraber uzun ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn ola\u011fan ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonu\u00e7lar\u0131 olan ya\u015fl\u0131l\u0131k, hastal\u0131k, fiziksel ve zihinsel s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar, ayr\u0131l\u0131k ve kay\u0131plar savunmaya y\u00f6nelik narsisistik kaynaklar\u0131n azalmas\u0131na yol a\u00e7ar. (Kernberg, 1975) Dolay\u0131s\u0131yla, narsisistik \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 bast\u0131rabilmek i\u00e7in gerekli aynalamalardan mahrum kalan b\u00fcy\u00fcklenmeci benli\u011fin, \u00e7at\u0131\u015fmalar \u00fczerindeki bast\u0131r\u0131c\u0131 h\u00e2kimiyetinin sars\u0131lmas\u0131, narsisistik bireyi o g\u00fcne dek ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131r. Bu durum, genelde y\u00fczeysel uyumu nispeten iyi olan narsisistik ki\u015filerin i\u015flevselliklerini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde tahrip eder.<\/p>\n

Patolojik b\u00fcy\u00fcklenmeci benli\u011fin etkisi alt\u0131nda bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131 olarak (bazen bilin\u00e7li olarak) ebedi gen\u00e7liklerine, g\u00fc\u00e7lerine, g\u00fczelliklerine, zenginliklerine; onay, hayranl\u0131k ve emniyet kaynaklar\u0131n\u0131n sonu gelmez elveri\u015flili\u011fine inanm\u0131\u015f olan narsisistik ki\u015filiklerin, bu kaynaklar t\u00fckendi\u011finde i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fckleri durumu g\u00f6rmek olduk\u00e7a dramatiktir. Genelde pop\u00fcler psikolojide \u201corta ya\u015f krizi\u201d denerek adeta ola\u011fanla\u015ft\u0131r\u0131lan bu durumdan ka\u00e7\u0131nmak amac\u0131yla baz\u0131 narsisistikler, son bir gayretle yeni savunmac\u0131 \u00e7abalara giri\u015firler. \u00d6rne\u011fin, gen\u00e7 bir sevgili bulmak, a\u011f\u0131r fiziksel g\u00fc\u00e7 gerektiren sporlar yapmak suretiyle ve\/veya estetik ameliyatlarla ya\u015fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 ink\u00e2ra \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, yakla\u015fan \u00f6l\u00fcmden duyulan \u015fiddetli korkunun ve yaln\u0131zla\u015fman\u0131n g\u00fcd\u00fcledi\u011fi dini e\u011filimlerdeki art\u0131\u015f da s\u0131k g\u00f6zlenen savunmac\u0131 davran\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Narsisistik kaynaklar\u0131n azalmas\u0131yla beraber narsisistik birey kendini yaln\u0131z, destekten yoksun ve \u015fimdiye dek bo\u015f bir hayat s\u00fcrm\u00fc\u015f oldu\u011funu hisseder. Derin bir umutsuzlu\u011fun e\u015flik etti\u011fi bu hisler o g\u00fcne dek herhangi bir tedaviye gerek duymam\u0131\u015f narsisistik bireyi terapiye sevk edebilir. Kernberg, narsisistik bozuklu\u011fun, m\u00fckemmel y\u00fczeysel uyuma sahip ve hastal\u0131\u011f\u0131n \u0131st\u0131rab\u0131n\u0131n \u00e7ok az fark\u0131nda olan nispeten gen\u00e7 hastalarda bile uzun vadede tehlikeli prognostik olas\u0131l\u0131klara sahip oldu\u011funu ve ko\u015fullar elverdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde tedavi edilmesi gerekti\u011fini vurgular. Narsisistik hastalar, terapistler i\u00e7in olduk\u00e7a \u00e7etin vakalard\u0131r. Bu hastalar\u0131n psikoterapisi, olduk\u00e7a uzun s\u00fcrse de, hatta sonucunda elde edilen terap\u00f6tik ba\u015far\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 da olsa, ileriki y\u0131llarda kar\u015f\u0131la\u015facaklar\u0131 riskleri azaltmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan g\u00f6sterilen \u00e7aba buna de\u011ferdir. Tedavi imk\u00e2n\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, yap\u0131lan baz\u0131 takip \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ba\u015far\u0131lar, benli\u011fi harekete ge\u00e7iren s\u00fcrpriz ili\u015fkiler ve derin i\u00e7g\u00f6r\u00fcler hastal\u0131\u011f\u0131n, en az\u0131ndan, \u015fiddetini azaltmaktad\u0131r. (Evren, 1997)<\/p>\n

NKB\u2019nin psikoterapisi<\/strong><\/p>\n

Narsisistik ki\u015filer, terapiye genellikle b\u00fcy\u00fcklenmeci benli\u011fin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011framas\u0131 (narsisistik gereksinimleri elde etmede g\u00fc\u00e7l\u00fck, b\u00fcy\u00fcklenmeci benli\u011fin ama\u00e7lar\u0131na ula\u015famamas\u0131, ideal nesne taraf\u0131ndan terk edilme vb.) sonucunda ya\u015fad\u0131klar\u0131 depresyon, anksiyete, cinsel i\u015flev bozukluklar\u0131 veya t\u00fcm narsisistik tatminlere ula\u015fmalar\u0131na ra\u011fmen hissettikleri anlams\u0131zl\u0131k, s\u0131k\u0131nt\u0131 ve bo\u015fluk duygular\u0131 veya bir t\u00fcrl\u00fc birini sevememe nedeniyle ba\u015fvururlar. (Kernberg, 1975; Masterson, 1990)<\/p>\n

Narsisistik hastan\u0131n t\u00fcm \u00e7abas\u0131, b\u00fcy\u00fcklenmeci benli\u011fin \u00fczerini \u00f6rtt\u00fc\u011f\u00fc bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131 de\u011fersiz benli\u011fiyle y\u00fcz y\u00fcze gelmemek, sadistik omnipotent nesneyi hayranl\u0131k uyand\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 umdu\u011fu b\u00fcy\u00fcklenmeci performanslar ve \u00f6zellikler yoluyla sevecen, tatmin edici ve koruyucu iyi nesne haline getirmeye \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r; narsisistik hasta adeta t\u00fcm hayat tarz\u0131n\u0131 bu amaca y\u00f6nelik bi\u00e7imlendirir. Karakter formasyonu, bilinci bu nesne ili\u015fkisinden korumaya y\u00f6nelik \u015fekillenmi\u015ftir. Duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce, davran\u0131\u015flar\u0131, ili\u015fkileri, savunmalar\u0131n\u0131n hemen t\u00fcm\u00fc alttaki bu nesne ili\u015fkisiyle \u00f6zde\u015fle\u015fmekten ka\u00e7\u0131nmaya y\u00f6neliktir. Keza, t\u00fcm libidinal ve agresif yat\u0131r\u0131mlar da bu nesne ili\u015fkisinden ka\u00e7\u0131nmaya ve onu bast\u0131rmaya y\u00f6nelik i\u015fler.<\/p>\n

Narsisistik ki\u015filik bozuklu\u011funda, bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131na bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131 de\u011fersiz benli\u011finden ka\u00e7\u0131nman\u0131n yolu b\u00fcy\u00fcklenmeci benli\u011fi \u015fi\u015fkin halde tutmakt\u0131r. Ancak, b\u00fcy\u00fcklenmeci benlik aynen patlak bir balon gibi, s\u00fcrekli hava \u00fcflenmedi\u011fi s\u00fcrece s\u00f6ner. Bu nedenle, narsisistik ki\u015fi, b\u00fcy\u00fcklenmeci benli\u011fini b\u00fcy\u00fcklenmeci performanslar yoluyla \u015fi\u015fkin halde tutmak i\u00e7in didinir. Terapi i\u00e7inde terapistle geli\u015ftirece\u011fi aktar\u0131m ili\u015fkisinde de temel motivasyonu, bu olumsuz benlik temsilini her ne pahas\u0131na olursa olsun bast\u0131rmaya devam etmek, olumsuzlanm\u0131\u015f benli\u011finin ve narsisistik \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu i\u00e7sel g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, terapistten elde etmeyi umdu\u011fu narsisistik aynalamalar sayesinde \u015fi\u015firdi\u011fi b\u00fcy\u00fcklenmeci benli\u011fi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla a\u015fmak olacakt\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, terapistle olan ili\u015fkisini s\u00f6z konusu<\/p>\n

nesne ili\u015fkisini uyarmayacak ve savunmac\u0131 narsisistik gereksinimlerini elde edecek tarzda kontrol etmeye \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r: omnipotent kontrol.<\/p>\n

Alttaki olumsuz benlik temsili terapi s\u00fcrecinde geli\u015fecek olumsuz aktar\u0131m\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturur; narsisistik bozukluklar\u0131n terapisinde temel terap\u00f6tik hedef, yeterli ego g\u00fcc\u00fcne sahip hastalarda diren\u00e7lerin ard\u0131na saklanm\u0131\u015f bu olumsuz aktar\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131p derinlemesine \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r.<\/p>\n

Narsisizm \u00e7a\u011f\u0131 <\/strong><\/p>\n

Her toplumsal sistem, kendi yap\u0131s\u0131na ve i\u015fleyi\u015fine uygun ki\u015filik \u00f6rg\u00fctlenmesine ihtiya\u00e7 duyar ve kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc -yani, normlar\u0131n\u0131, temel kabullerini, deneyimi \u00f6rg\u00fctleme tarzlar\u0131n\u0131- sosyalle\u015ftirici kurumlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bireyde ki\u015filik bi\u00e7iminde yeniden \u00fcretir. Ba\u015fta aile olmak \u00fczere, okul ve di\u011fer karakter olu\u015fturucu kurumlar eliyle icra edilen sosyalle\u015fme s\u00fcreci, insan do\u011fas\u0131n\u0131 h\u00e2kim sosyal normlara uydurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. (Lasch, 1979) H\u00e2kim sistem, bir bak\u0131ma, sosyalle\u015ftirici kurumlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bireyi kendi gereksinimleri do\u011frultusunda \u015fekillendirir. Keza, her toplum, evrensel \u00e7ocukluk krizlerini (anneden ayr\u0131lma travmas\u0131n\u0131, terk edilme korkusunu, annenin sevgisi i\u00e7in di\u011ferleriyle rekabetin \u0131st\u0131rab\u0131n\u0131) kendi me\u015frebince \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve s\u00f6z konusu ruhsal krizlerle ba\u015f etme tarz\u0131 o\u00a0topluma \u00f6zg\u00fc bir ki\u015filik \u00f6rg\u00fctlenmesini ve onun patolojik t\u00fcrevi olan \u00f6zg\u00fcn psikopatoloji bi\u00e7imini ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, h\u00e2kim toplumsal sistem ile h\u00e2kim ki\u015filik yap\u0131s\u0131 ve giderek psikopatoloji aras\u0131nda her zaman yak\u0131n bir ili\u015fki vard\u0131r; her \u00e7a\u011f ve toplum kendi \u00f6zg\u00fcn ki\u015filik bi\u00e7imini ve patolojisini \u00fcretir. Psikopatoloji bir anlamda o k\u00fclt\u00fcr\u00fcn karakteristik ifadesidir ve bize toplumun \u00f6rg\u00fctlenme tarz\u0131, h\u00e2kim ili\u015fki bi\u00e7imi ve en \u00f6nemlisi insan do\u011fas\u0131yla \u00e7eli\u015fen y\u00f6nleri hakk\u0131nda ipucu verir. Psikoz, der Jules Henry (1963), bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn i\u00e7erdi\u011fi t\u00fcm yanl\u0131\u015flar\u0131n niha\u00ee sonucudur.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Sosyo-ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel ko\u015fullardaki de\u011fi\u015fimler, temel ki\u015filik \u00f6rg\u00fctlenmesinde yans\u0131mas\u0131n\u0131 bulur, zira yeni sosyal ko\u015fullar yeni ki\u015filik bi\u00e7imlerini, yeni sosyalle\u015fme tarzlar\u0131n\u0131 ve yeni \u00f6rg\u00fctleyici ya\u015fant\u0131lama yollar\u0131n\u0131 gerektirir. Nitekim Otto Kernberg (1975), \u00e7a\u011fda\u015f k\u00fclt\u00fcrdeki de\u011fi\u015fimlerin nesne ili\u015fkileri \u00fczerinde belirleyici etkilere sahip oldu\u011funu belirtmektedir. Genelde ki\u015filik bozukluklar\u0131n\u0131n, \u00f6zelde ise narsisistik bozuklu\u011fun h\u00e2kim psikopatoloji bi\u00e7imi olarak ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve bu geli\u015fimi g\u00fcd\u00fcleyen ki\u015filik yap\u0131s\u0131ndaki de\u011fi\u015fim, sosyo-ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel ko\u015fullarda \u00e7a\u011f\u0131m\u0131za has de\u011fi\u015fimlere i\u015faret ediyor. Peki, nas\u0131l bir \u00e7a\u011fda ya\u015f\u0131yoruz; nedir i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7a\u011f\u0131n ay\u0131rt edici \u00f6zellikleri?<\/p>\n

Asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa, \u015fimdiye dek insanl\u0131\u011f\u0131n tecr\u00fcbe etti\u011fi t\u00fcm toplum bi\u00e7imleri, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir benlik olu\u015fumunu engellemek bak\u0131m\u0131ndan birbirine benzerler. S\u0131n\u0131fl\u0131 toplumlarda sosyalle\u015fme s\u00fcreci, insan do\u011fas\u0131n\u0131n me\u015fru talepleriyle \u00e7eli\u015fecek tarzda y\u00fcr\u00fcr zira.<\/p>\n

Feodal-geleneksel toplumda, sistem bireyden geleneklerde ve t\u00f6relerde ifadesini bulan kurallara itaat etmesini talep etmekteydi. \u00dcretim bi\u00e7imi topra\u011fa ba\u011fl\u0131yd\u0131; \u00fcst\u00fcn, farkl\u0131la\u015fm\u0131\u015f beceriler gerektirmiyordu. Bireyler kendi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n en az\u0131ndan bir k\u0131sm\u0131n\u0131n nesnesini, meta dolay\u0131m\u0131na girmeden kendileri \u00fcretebiliyor, kendi gereksinimlerini bir \u00f6l\u00e7\u00fcde kendileri kar\u015f\u0131layabiliyorlard\u0131. Kapitalizmle birlikte \u00fcretim bi\u00e7imi ve ili\u015fkileri nitel bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ge\u00e7irse de erken kapitalizm de daha ziyade yasaklar ve bask\u0131lar d\u00fczeniydi; zira bu d\u00f6nemde teknolojik gerilik ve emek verimlili\u011finin d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131, meta birikimi i\u00e7in sistemin insanlar \u00fczerinde a\u00e7\u0131k bask\u0131 geli\u015ftirmesine neden olmaktayd\u0131. A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak kol eme\u011fine dayanan \u00fcretim \u00e7ark\u0131, istedi\u011fi verimi alabilmek i\u00e7in bireyin g\u00fcd\u00fclenmelerini \u00fcretimin gerekleri \u00e7er\u00e7evesinde tutmak ve denetlemek ihtiyac\u0131n\u0131 duymaktayd\u0131. Sistemin gerekleriyle \u00e7at\u0131\u015fan g\u00fcd\u00fclenmeler, \u00fcretimin bek\u00e2s\u0131 gere\u011fi \u015fiddetle bast\u0131r\u0131lmal\u0131yd\u0131. Sistemin mant\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemin ki\u015filik yap\u0131lanmas\u0131nda birebir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulmu\u015ftu; arzu ve yasaklar aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f birey, bu \u00e7at\u0131\u015fma kar\u015f\u0131s\u0131nda arzusunu bast\u0131rma yoluna gidiyor, kurallar\u0131 ihl\u00e2l etti\u011finde su\u00e7luluk hissediyordu, sistem su\u00e7luluk i\u00e7inde k\u0131vranan nevrotikler \u00fcretiyordu.<\/p>\n

Psikanaliz, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda tarih sahnesine \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7a\u011f\u0131n h\u00e2kim patolojisi olan nevrozu buldu. Erken d\u00f6nem psikanalizin, yo\u011fun bi\u00e7imde me\u015fgul oldu\u011fu histeri ve obsesyonel nevrozlar, hen\u00fcz geli\u015fiminin erken evresinde bulunan kapitalist d\u00fczenle ili\u015fkili ki\u015filik \u00f6zelliklerinin (maddiyat\u00e7\u0131l\u0131k, fanatik bi\u00e7imde kendini i\u015fe adama, haz aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n i\u015f disiplinini, \u00fcretim ili\u015fkilerini ve dolay\u0131s\u0131yla toplum d\u00fczenini bozma riski dolay\u0131s\u0131yla kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla cinselli\u011fin \u015fiddetli bi\u00e7imde bast\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi) a\u015f\u0131r\u0131 u\u00e7lara ta\u015f\u0131nmas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa. (Lasch, 1979)<\/p>\n

Modern kapitalist toplumda \u00fcretim giderek toplumsalla\u015fm\u0131\u015f, karma\u015f\u0131k bir hal alm\u0131\u015ft\u0131r. Teknolojik ilerleme beraberinde \u00fcretimde bollu\u011fu getirmi\u015f ve eme\u011fin \u00fcretim i\u00e7indeki rol\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Meta ekonomisinin had safhaya ula\u015fmas\u0131 ve t\u00fcm ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131 ku\u015fatmas\u0131yla beraber art\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fcz insan\u0131, t\u00fcm gereksinimleri i\u00e7in \u00f6tekine muhta\u00e7 h\u00e2le gelmi\u015f; bu gereksinimleri kar\u015f\u0131layabilmek i\u00e7in ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak meta ekonomisinin dolay\u0131m\u0131na girmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Meta ekonomisine dayal\u0131 sistemin temel mant\u0131\u011f\u0131 gere\u011fi gereksinimlerini kar\u015f\u0131layabilmek \u00f6teki i\u00e7in (daha do\u011frusu birbiri i\u00e7in) nesnele\u015fmi\u015ftir. Bir ba\u015fka \u015fekilde ifade etmek gerekirse, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz insan\u0131 t\u00fcm gereksinimlerini kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in meta \u00fcretmek (veya sahip olmak) zorundad\u0131r; sistem ancak meta \u00fcretiminde bulundu\u011fu (veya meta sahibi oldu\u011fu) takdirde gereksinimlerini kar\u015f\u0131layacak nesneleri ona sunmakta, aksi takdirde onu \u00f6l\u00fcmc\u00fcl acizli\u011fine terk etmekle tehdit etmektedir. \u00c7a\u011fda\u015f toplumda insan\u0131n sistem i\u00e7indeki konumu ve de\u011feri, sistemin ondan bekledi\u011fi niteliklere sahip olma derecesiyle belirlenmektedir; zira sistemin \u00fcretim \u00e7ark\u0131 nitelikli i\u015fg\u00fcc\u00fc talep etmektedir. Sistem a\u00e7\u0131s\u0131ndan bireyin \u00e2deta kendi olarak bir de\u011feri kalmamakta, sistemin gereksinimleri bireyinkilerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mektedir. Sistemin gereksinimleriyle ilgisiz veya \u00e7at\u0131\u015fan her \u015fey; her nitelik, her gereksinim ve arzu de\u011fersizle\u015ftirilmektedir.<\/p>\n

\u00d6te yandan, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131ndaki teknolojik geli\u015fimle beraber kapitalist sistemde kaliteli \u00fcretim art\u0131k sorun olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, hemen her markan\u0131n \u00fc\u00e7 a\u015fa\u011f\u0131 be\u015f yukar\u0131 birbirine yak\u0131n kalitede \u00fcretimde bulunabildi\u011fi piyasada i\u00e7erikten ziyade pazar pay\u0131, sunum, imaj ve rekl\u00e2m rekabetin k\u0131z\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 alan h\u00e2line gelmi\u015ftir. Ekonomik piyasada i\u00e7erikten ziyade g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn ve imaj\u0131n de\u011fer kazanmas\u0131 \u201cili\u015fki piyasas\u0131\u201dnda da yans\u0131mas\u0131n\u0131 bulur. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz insan\u0131ndan, mesle\u011finin gerektirdi\u011fi y\u00fcksek niteliklere sahip olmas\u0131, \u201cprezantabl\u201d olmas\u0131, en az bir yabanc\u0131 dil bilmesi, iyi ve markal\u0131 giyinmesi, zay\u0131f, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve gen\u00e7 kalmas\u0131, kendini iyi sunmas\u0131, etkileyici, karizmatik olmas\u0131, kendine g\u00fcvenli g\u00f6r\u00fcnmesi beklenmektedir. Ne oldu\u011fumuz, ger\u00e7ekte ne hissetti\u011fimiz veya ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, ne ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve ger\u00e7ekten neye ihtiya\u00e7 duydu\u011fumuz de\u011fil; nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, insanlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na nas\u0131l bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcyle \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6nem arz etmektedir. Fark edilmek, ay\u0131rt edici olmak, kendini var hissedebilmek i\u00e7in art\u0131k ki\u015finin kendini ger\u00e7ekle\u015ftirmesi, derin ili\u015fkiler kurmas\u0131, erdem sahibi olmas\u0131 gerekmez; mezun oldu\u011fu okul, yemek yedi\u011fi ve e\u011flendi\u011fi mek\u00e2n, kulland\u0131\u011f\u0131 araba, giydi\u011fi \u201cblue jean\u201d, g\u00fczel, bak\u0131ml\u0131, gen\u00e7 ve zay\u0131f g\u00f6r\u00fcnmesi \u00e2deta yeterli say\u0131lmaktad\u0131r. Ancak bu ko\u015fulda, insanlar birbirine de\u011fer vermekte ve birbiriyle ilgilenmektedir. \u00c2deta, sistemin \u201cteb\u00e2s\u0131yla\u201d ili\u015fki tarz\u0131 \u201cteb\u00e2n\u0131n\u201d kendi i\u00e7inde birbiriyle olan ili\u015fkilerine yans\u0131makta, insanlar\u0131n arzulama kal\u0131plar\u0131n\u0131 belirlemektedir. \u00d6yle ki, hepimizin sistemle \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015f, i\u015fbirli\u011fi yapan bir yan\u0131 var; sistemin \u00f6d\u00fcllendirdi\u011fi insanlar\u0131 be\u011feniyor; o niteliklere sahip insanlara \u00f6zeniyor, \u00e2\u015f\u0131k oluyoruz muhtemelen.<\/p>\n

Erken kapitalizmde \u201colmamas\u0131 gerekenin varl\u0131\u011f\u0131\u201dndan dolay\u0131 ya\u015fanan su\u00e7lulu\u011fun yerini modern kapitalizmde \u201colmas\u0131 gerekenin yoklu\u011fu\u201dndan dolay\u0131 ya\u015fanan yetersizlik ve utan\u00e7 almaktad\u0131r. \u00c7a\u011fda\u015f insan, yasa\u011f\u0131 ihl\u00e2l etti\u011fi i\u00e7in su\u00e7luluk i\u00e7inde k\u0131vranan nevrotik de\u011fildir art\u0131k; daha ziyade kendinden bekleneni yerine getiremedi\u011fi i\u00e7in yetersizlik ve utan\u00e7 hisseden veya sistemin gereklerini yerine getirdi\u011fi ve sistem taraf\u0131ndan c\u00f6mert bi\u00e7imde \u00f6d\u00fcllendirildi\u011fi h\u00e2lde bir t\u00fcrl\u00fc mutlulu\u011fu, i\u00e7sel huzuru ve tatmini yakalayamayan bo\u015f, s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 ve anlams\u0131z insand\u0131r.<\/p>\n

Narsisizm kavram\u0131, yak\u0131n d\u00f6nem sosyal de\u011fi\u015fimlerin psikolojik etkilerini anlamam\u0131z bak\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a i\u015flevsel bir kavramd\u0131r. Nitekim narsisistik bozukluklar\u0131n klinik betimlemeleri ile ailenin k\u00fclt\u00fcr\u00fc aktarmada rol\u00fcn\u00fcn azald\u0131\u011f\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla insanlar\u0131n ge\u00e7mi\u015fle zay\u0131f bir ba\u011flant\u0131 hissi i\u00e7inde olduklar\u0131, dev\u00e2s\u00e2 b\u00fcrokratik \u00f6rg\u00fctlenmeler, \u00e7okuluslu \u015firketler ve medya taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirilen bir toplum kar\u015f\u0131s\u0131nda giderek yaln\u0131zla\u015fan ve g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015fen g\u00fcn\u00fcm\u00fcz insan\u0131n\u0131n tipik ki\u015filik yap\u0131s\u0131 ve \u00e7a\u011fda\u015f k\u00fclt\u00fcr\u00fcn belirli baz\u0131 ay\u0131rt edici \u00f6zellikleri aras\u0131nda dikkat \u00e7ekici benzerlikler bulunmaktad\u0131r: \u0130maj\u0131n \u00f6ze ve i\u00e7eri\u011fe \u00f6ncelik kazanmas\u0131, imaja tak\u0131l\u0131p kalman\u0131n sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kan y\u00fczeysellik; b\u00fcy\u00fcklenmecilik, g\u00fcce tap\u0131nma, g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6r\u00fcnme \u00e7abas\u0131, maddiyat\u00e7\u0131l\u0131k, t\u00fcketim ve m\u00fclkiyet h\u0131rs\u0131, \u00f6tekinden duyulan \u015fiddetli korku ve \u00f6tekine y\u00f6nelmi\u015f d\u00fc\u015fmanl\u0131k, yabanc\u0131la\u015fma, samimiyet yoksunlu\u011fu, sahtelik, yapayl\u0131k, yaln\u0131zl\u0131k, anlams\u0131zl\u0131k, kronik tatminsizlik ve memnuniyetsizlik, spontanl\u0131k kayb\u0131, performans kayg\u0131s\u0131, a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fck, ba\u015far\u0131 h\u0131rs\u0131, \u015f\u00f6hret hayranl\u0131\u011f\u0131, ideal eksikli\u011fi, \u00f6tekiyle \u00e7at\u0131\u015fmaya dayal\u0131 bireysel kurtulu\u015f fantezileri, rekabet, sistemi de\u011fi\u015ftirmekten ziyade sistem i\u00e7inde h\u00e2kim konuma ge\u00e7me arzusu, ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce yoksunlu\u011fu, hayat\u0131 (ve benli\u011fi) ya\u015fayamamaktan ve gelecekte de ya\u015fayabilme umudunun yoklu\u011fundan kaynaklanan depresyonu bast\u0131rma i\u015flevi g\u00f6ren yozla\u015fm\u0131\u015f hazc\u0131l\u0131k ve g\u00fcndelikle\u015fme; mistisizme yo\u011fun ilgi; ya\u015flanmaktan, hastalanmaktan ve \u00f6l\u00fcmden duyulan \u015fiddetli korku, vb.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kadar\u0131yla, narsisistik ki\u015filik ile g\u00fcn\u00fcm\u00fcz sisteminin insan do\u011fas\u0131ndan talep etti\u011fi ki\u015filik tipi \u00f6rt\u00fc\u015fmektedir; \u00f6yle ki egemen sosyal ko\u015fullar, \u00e7e\u015fitli derecelerde de olsa herkeste narsisistik \u00f6zellikleri ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, narsisistik bozuklu\u011fu \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n bask\u0131n psikopatolojisi h\u00e2line getirmi\u015ftir. Art\u0131k \u201cnormal\u201d addedilen insanlar da narsisistik bozuklukta a\u015f\u0131r\u0131 bi\u00e7imiyle tezah\u00fcr eden bir\u00e7ok ki\u015filik \u00f6zelli\u011fini sergilemekte, narsisistik bozuklukla ili\u015fkili karakter \u00f6zellikleri \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131nda daha az \u015fiddetli h\u00e2lleriyle de olsa kendini g\u00f6stermektedir. Bu durum, narsisistik ki\u015filik yap\u0131s\u0131n\u0131n modern hayat\u0131n gerilimleri ve kayg\u0131lar\u0131yla ba\u015f etmede h\u00e2kim yolu temsil etti\u011fine i\u015faret etmektedir. (Lasch, 1979)<\/p>\n

Joel Kovel (1976), t\u00fcketim toplumunda reklam yoluyla enfantil arzular\u0131n k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lmas\u0131, medyan\u0131n ve okulun ebeveyn otoritesini ele ge\u00e7irmesi, sahte ki\u015fisel tatmin vaadiyle i\u00e7sel hayat\u0131n rasyonalizasyonu sonucunda yeni bir \u201csosyal birey\u201d tipinin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrer.<\/p>\n

Ger\u00e7ekten de erken kapitalist d\u00f6nemin aksine, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n en karakteristik \u00f6zelli\u011fi arzular\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131 de\u011fil bilakis k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lmas\u0131d\u0131r. Ge\u00e7mi\u015fte -erken kapitalist d\u00f6nemde- arzular bast\u0131r\u0131l\u0131p ger\u00e7eklik ilkesine uygun tatmin kanallar\u0131 sunulmazken g\u00fcn\u00fcm\u00fczde arzular serbest kalm\u0131\u015f, ancak beklenen tatmin gelmemi\u015f; arzular\u0131n savunmalar\u0131ndan \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi beraberinde doyumu getirmemi\u015ftir. Narsisizm \u00e7a\u011f\u0131, bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f arzular\u0131, evet, serbest b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r b\u0131rakmas\u0131na ama bu kez de arzu tatminini anlams\u0131zla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcnen o ki kapitalizmin evrimine paralel olarak yeniden \u00f6rg\u00fctlenen toplumsal hayat arzunun dinami\u011fini kar\u015f\u0131t kutba savurmu\u015ftur. Teknolojik gerilik, sermaye birikiminin azl\u0131\u011f\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla meta \u00fcretimindeki s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131k nedeniyle erken evresinde toplumsal ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131lamakta yetersiz kalan kapitalizm insanlar\u0131 arzular\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda geri \u00e7ekilmeye, tasarrufta bulunmaya, biriktirmeye, tahamm\u00fcl etmeye \u00e7a\u011f\u0131rmaktayd\u0131.<\/p>\n

G\u00fcn geldi devran d\u00f6nd\u00fc; teknolojik ilerleme, sermaye yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131n art\u0131\u015f\u0131 ve sermayenin muazzam hareket serbest\u00eesiyle t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 yekpare bir pazara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren, \u201ckat\u0131 olan her \u015feyi buharla\u015ft\u0131ran\u201d, madd\u00ee-manev\u00ee hemen her olguyu metala\u015ft\u0131rmak suretiyle varl\u0131\u011f\u0131na varl\u0131k katarak yepyeni bir evreye giren kapitalizm i\u00e7in art\u0131k sorun ge\u00e7mi\u015fteki gibi toplumsal talebin gerisinde kalan meta arz\u0131 de\u011fil bilakis toplumsal talebi kat be kat a\u015fan fazlal\u0131kt\u0131. Zaman tasarruf zaman\u0131 olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Vakt-i zaman\u0131nda tasarruf telkin edilen, arzular\u0131ndan feragat etmeleri veya ileri bir gelece\u011fe ertelemeleri, sabretmeleri ve sebat etmeleri istenen kitleler art\u0131k t\u00fcketmeye ve daha \u00e7ok t\u00fcketmeye \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n

Ge\u00e7mi\u015fte para biriktirmeleri i\u00e7in \u00e7ocuklara kumbara hediye eden bankalar\u0131n yerini \u00e7oktan \u00e7ocuklara \u00f6zel kredi kart\u0131 pazarlayan bankalar alm\u0131\u015ft\u0131 bile. Devir biriktirmek de\u011fil harcamak, perhiz de\u011fil t\u00fcketmek, sabretmek de\u011fil hemen elde etmek, sebatla \u00e7al\u0131\u015fmak de\u011fil ne yolla olursa olsun paray\u0131 bulmak, tasarruf de\u011fil israf devri olup \u00e7\u0131k\u0131vermi\u015fti. (G\u00fcrbilek, 2001)<\/p>\n

Her devir kendi ki\u015filik yap\u0131lanmas\u0131n\u0131 gerektirir, demi\u015ftik. Yeni d\u00f6nemde yeni insan, yeni ki\u015filik ve yeni psikopatoloji! Temelde d\u00fcrt\u00fcsel arzular\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131na dayanan nevrotik ki\u015filik \u00f6rg\u00fctlenmesi art\u0131k sistem i\u00e7in kullan\u0131\u015fl\u0131 olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, arzular\u0131 tatmin edebilecek nesnelerin ger\u00e7ekten de var oldu\u011fu sanr\u0131s\u0131na kap\u0131lm\u0131\u015f, \u00f6n\u00fcndeki engellerin gereksiz oldu\u011fu inanc\u0131yla arzuya s\u0131n\u0131rs\u0131z serbestlik talep eden sapk\u0131n\/pervert ruhsal \u00e7ekirde\u011fin \u00e7atlay\u0131p ortaya d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yeni bir ki\u015filik \u00f6rg\u00fctlenmesi \u00f6n plana \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r: Narsisistik ki\u015filik.<\/p>\n

Arzu nesnesi kendini yaln\u0131zca biyolojik k\u00f6kenli i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel gereksinimleri de\u011fil varolu\u015fsal s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u0131f\u0131rlamak suretiyle benli\u011fi, her arzunun tatmin edilebildi\u011fi yan\u0131lsamas\u0131n\u0131 i\u00e7eren mutlak narsisizm cennetine ta\u015f\u0131yacak b\u00fcy\u00fcl\u00fc bir nesne olarak takdim eder. Kapitalizm arzu nesnesinin bu sapk\u0131n\/pervert dinami\u011fini kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda kan\u0131rt\u0131rcas\u0131na kullan\u0131r; bizi mutlak narsisizm yan\u0131lsamas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funa inand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r; cep telefonlar\u0131ndan, son model arabalara, son nesil teknolojik \u00fcr\u00fcnlerden \u0131\u015f\u0131lt\u0131l\u0131 giysilere,\u201ceskort arkada\u015fl\u0131k\u201dlardan cinsel fantezi \u00fcr\u00fcnlerine dek arzu nesnesini somutlayan bilc\u00fcmle feti\u015f-nesneleri sat\u0131n al\u0131rsak \u015fayet, ontolojik gedi\u011fin kapanaca\u011f\u0131n\u0131 ve mutlak narsisizm durumuna kavu\u015faca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 vaat eder bize; her bir \u00fcr\u00fcn\u00fcyle her birimize pazarlad\u0131\u011f\u0131 bu yan\u0131lsamad\u0131r asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa. Kapitalizm g\u00fcc\u00fcn\u00fc, esnekli\u011fini, yenilenebilirli\u011fini as\u0131l olarak bu vaatten ve elbette her birimizin bu vaade kap\u0131l\u0131p pe\u015fine tak\u0131lmas\u0131ndan al\u0131r.<\/p>\n

Feti\u015f nesnelerin b\u00fcy\u00fcs\u00fcyle ba\u015ftan \u00e7\u0131kar\u0131lan arzular, giderek, ger\u00e7eklik ilkesi \u00e7er\u00e7evesinde bir ihtiyac\u0131 tatmin etmekten ziyade mutlak narsisizm umuduyla benli\u011fin nihayet eksi\u011finden, gedi\u011finden kurtulaca\u011f\u0131 h\u0131rs\u0131yla alabildi\u011fine k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131l\u0131r ve yozla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Sonu\u00e7ta, ortaya, benlikle ba\u011f\u0131n\u0131 koparm\u0131\u015f, arzu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc alt\u0131nda k\u00f6ks\u00fczle\u015fmi\u015f ihtiraslar \u00e7\u0131kar. S\u00f6z konusu savunmac\u0131 ihtiraslar her ne kadar tatmin bulsa da imk\u00e2ns\u0131z bir hayalin pe\u015finden ko\u015ftuklar\u0131 i\u00e7in her bir h\u00fcsranda benli\u011fin a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 giderek derinle\u015fir; ki\u015fi bilin\u00e7 d\u00fczeyinde hatal\u0131 bi\u00e7imde yorumlad\u0131\u011f\u0131 bu a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 sahte tatminler, kazan\u0131mlar ve parlak ba\u015far\u0131larla gidermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz insan\u0131n\u0131n doymak bilmez ihtiraslar\u0131n\u0131, h\u0131rslar\u0131n\u0131 ve a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00fcd\u00fcleyen ger\u00e7ekle\u015fmesi imk\u00e2ns\u0131z bo\u015f bir hay\u00e2le kanm\u0131\u015f, \u201ckar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z a\u015fk\u201dla ba\u015ftan \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Ne denli tatmin bulsa, kazan\u0131m sa\u011flasa, ne denli ba\u015far\u0131 elde etse de hep bir \u015feyler eksik ve yar\u0131m kalmaktad\u0131r.<\/p>\n

Feti\u015f-nesneleri elde etti\u011fimizde elimizde nas\u0131l birer baya\u011f\u0131 nesneye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hepimiz kendi deneyimlerimizden biliriz. (G\u00fcrbilek, 2001) Arabam\u0131z\u0131n modeli eskir, vitrinde mankenin \u00fczerinde be\u011fenip sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u0131\u015f\u0131lt\u0131l\u0131 elbise nedense bizim \u00fczerimizde o kadar da \u015f\u0131k durmaz; bir zamanlar pe\u015finden ko\u015fulan o g\u00fczel sevgili zamanla s\u0131radanla\u015f\u0131r, eski heyecan\u0131 uyand\u0131rmaz; \u00fczerine titrenen yeni e\u015fya \u00e7ok ge\u00e7meden hor kullan\u0131l\u0131r. Ancak her h\u00fcsran\u0131n ard\u0131ndan bir ba\u015fka nesneyle arzumuz yine ba\u015ftan \u00e7\u0131k\u0131verir; \u201cOnunla olmad\u0131, belki bununla olur\u201d diyerek. Sistemin k\u0131\u015fk\u0131rtmas\u0131yla bo\u015f bir hay\u00e2lin pe\u015finde ko\u015fup yorulmu\u015f, beyhude bir aray\u0131\u015f\u0131n \u00e7\u0131kmaz\u0131nda t\u0131kanm\u0131\u015f ruhun son dura\u011f\u0131 nihilist depresyondur.<\/p>\n

Ancak bir ihtimal daha var; \u015fu d\u00fcnyada, varl\u0131\u011f\u0131n insan h\u00e2linde, ya\u015fanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan en iyi tecr\u00fcbe her neyse onu ya\u015fayabildi\u011fimiz, bu d\u00fcnyada hakk\u0131m\u0131z olan her ne varsa elde edebildi\u011fimiz; kendimizden ve insanlardan memnun ve ya\u015f\u0131yor olmaktan bahtiyar ama \u00f6te yandan zaman\u0131 geldi\u011finde de ya\u015famak oburlu\u011funa kap\u0131lmaks\u0131z\u0131n a\u00e7 oturdu\u011fu sofradan doyup da kalkan biri misali, tevekk\u00fcl i\u00e7inde \u00f6l\u00fcme gitmeyi becerebildi\u011fimiz daha iyi bir gelecek umudu.<\/p>\n

Bitirirken <\/strong><\/p>\n

\u0130nsan\u0131n ruhsal do\u011fas\u0131na n\u00fcf\u00fbz edebilmemizi sa\u011flayan kuramsal ve pratik \u00e7al\u0131\u015fmalar, bize ruhsall\u0131\u011f\u0131n hangi ko\u015fullarda yap\u0131la\u015f\u0131rsa bireye, topluma ve yery\u00fcz\u00fcne k\u00f6t\u00fcl\u00fck, \u015fiddet, ac\u0131 ve mutsuzluk, hangi ko\u015fullarda yap\u0131la\u015f\u0131rsa iyilik, bar\u0131\u015f, olgunluk, huzur ve getirebilece\u011finin sezgisini kazand\u0131r\u0131r. Bu sezgi ruhsall\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 (psikoloji, psikanaliz, psikoterapi vb.), insan ruhunu bireysel \u00f6l\u00e7eklerin \u00f6tesinde sosyo-ekonomi-politik t\u00fcm de\u011fi\u015fkenleriyle beraber ele almaya, d\u00fcnyay\u0131 insan ve t\u00fcm varl\u0131klar i\u00e7in daha g\u00fczel k\u0131lmaya d\u00f6n\u00fck toplumsal m\u00fccadeleye eklemleyecek bir potansiyele de sahiptir.\u00a0 <\/strong><\/p>\n

Dipnotlar<\/strong><\/p>\n

[1] \u201cOrganik ego\u201d kavram\u0131n\u0131, egonun i\u00e7erdi\u011fi psikanalitik anlam\u0131n \u00f6tesinde, ruhsal i\u015fleyi\u015fi idare eden, genetik olarak belirlenmi\u015f zihinsel yap\u0131 ve i\u015flevlere i\u015faret edecek bi\u00e7imde kullan\u0131yorum.<\/p>\n

[2] T\u00fcrk\u00e7e psikanalitik literat\u00fcrde \u0130ngilizcedeki \u201cself\u201d kavram\u0131 daha \u00e7ok \u201ckendilik\u201d terimiyle kar\u015f\u0131lansa da T\u00fcrk\u00e7enin g\u00fcndelik kullan\u0131m\u0131nda, geleneksel ve modern edebiyat ve s\u00f6ylemindeki \u201cbenlik\u201d teriminin \u201cself\u201din i\u015faret etti\u011fi yap\u0131 ve deneyime daha uygun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc kan\u0131s\u0131nday\u0131m.<\/p>\n

[3] Freud bu d\u00f6nemde ego terimini benli\u011fi (self<\/em>) kastedecek bi\u00e7imde kullan\u0131r. Ego ruhsal bir yap\u0131 olarak ancak \u201cEgo ve \u0130d<\/em>\u201d <\/em>(1923) yap\u0131t\u0131nda kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n

[4] Psikanalitik terminolojide \u201cnesne\u201dnin anlam\u0131 kuramsal ve tarihsel nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc ger\u00e7ekte ve\/veya fantezide ili\u015fki i\u00e7inde bulunulan \u201cinsan\u201d anlam\u0131na gelir. \u201cNesne ili\u015fkisi\u201d ki\u015fileraras\u0131 ili\u015fkinin i\u00e7sel temsilidir.<\/p>\n

[5] Freud ruhsal yap\u0131y\u0131 id, ego ve s\u00fcperego bi\u00e7iminde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. \u0130d bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131 ki\u015fili\u011fin en ilkel ve en d\u00fcrt\u00fcsel k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Haz ilkesinin egemenli\u011fi alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

Kaynaklar<\/strong><\/p>\n

– Abraham, K. (1919). A Particular Form Of Neurotic Resistance Against The Psycho-analytic Method. Selected Papers On Psycho-analysis, London: Hogarth Press, 1949:303-311.<\/p>\n

– Bateman, A.(1998). Thick- And Thin-Skinned Organizations And Enactments In Borderline And Narcissistic Disorders. International Journal Of Psychoanalysis,79:13-26.<\/p>\n

– Bromberg P. The Mirror And The Mask: On Narcissism And Psychoanalytic Growth. Essential Papers On Narcissism i\u00e7inde, Ed.: Morrison A.P., New York: New York University Press, 1986.<\/p>\n

– Chasseguet-Smirgel, J. (1985). The ego ideal: A psychoanalytic essay on the malady of ideal. New York, NY: W. W. Norton & Company.<\/p>\n

– Cooper M. A. (1983). Psychoanalytic Inquiry And New Knowledge. Reflections On Self Psychology i\u00e7inde. Ed.: Joseph D. Lichtenberg, Samuel Kaplan. Broadway: The Analytic Pres.<\/p>\n

– Cooper M. A. Narcissism. Essential Papers On Narcissism i\u00e7inde, Ed.: Morrison A.P., New York: New York University Press, 1986.<\/p>\n

– Ellis H.(1898). Auto-Eroticism: A Psychological Study, Alienist And Neurologist,19:260-299.<\/p>\n

– Estin, C.& Laporte H. (2002). Yunan ve Roma Mitolojisi. \u00c7ev.: Musa Eran. T\u00dcB\u0130TAK Yay\u0131nlar\u0131, 21. Bas\u0131m, Ankara.<\/p>\n

– Evren, C. (1997). Narsisizm. \u0130stanbul: BDS Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n

– Freud S. (1905). Three Essays On The Theory Of Sexuality. Standard Edition, Cilt 7, Almancadan \u0130ngilizceye \u00c7eviren: Strachey J., London: Hogarth Press Ltd, 1964.<\/p>\n

– Freud S. (1910). Leonardo da Vinci And A Memory Of His Childhood. Standard Edition, Cilt 11, Almancadan \u0130ngilizceye \u00c7eviren: Strachey J., London: Hogarth Press Ltd, 1964.<\/p>\n

– Freud S. (1911). Psycho-analytic Notes On An Autobiogrophical Account Of A Case Of Paranoia (Dementia Paranoids). Standard Edition, Cilt 12, Almancadan \u0130ngilizceye \u00c7eviren: Strachey J, London: Hogarth Press Ltd, 1986.<\/p>\n

– Freud S. (1913). Totem And Taboo, Standard Edition, Cilt 13, Almancadan \u0130ngilizceye \u00c7eviren: Strachey J., Hogarth Press Ltd, London, 1964.<\/p>\n

– Freud S. (1914), On Narcissism: An Introduction, Standard Edition, Cilt 14, Almancadan \u0130ngilizceye \u00c7eviren: Strachey J., London: Hogarth Press Ltd, 1964.<\/p>\n

– Freud S. (1915). Instincts And Their Vicissitudes. Standard Edition, Cilt 14, Almancadan \u0130ngilizceye \u00c7eviren: Strachey J., London: Hogarth Press Ltd, 1964.<\/p>\n

– Freud S (1921). Group Psychology And The Analysis Of The Ego. Standard Edition, Cilt 18, London: Hogarth Pres Ltd, 1986.<\/p>\n

– Freud S. (1923). Ego And Id. Standard Edition, Cilt 19, Almancadan \u0130ngilizceye \u00c7eviren:<\/p>\n

Strachey J., London: Hogarth Pres Ltd, 1964.<\/p>\n

– Freud S. (1940). An Outline Of Psychoanalysis. Standard Edition, Cilt 23, Almancadan<\/p>\n

\u0130ngilizceye \u00c7eviren: Strachey J., London: Hogarth Pres Ltd, 1964.<\/p>\n

– Freud, S. (1996). Bir paranoya (paranoid bunama) olgusunun \u00f6zya\u015fam\u00f6yk\u00fcs\u00fc \u00fczerine ruh\u00e7\u00f6z\u00fcmsel notlar (Schreber). (A. E\u011frilmez, \u00c7ev.). Olgu \u00d6yk\u00fcleri II i\u00e7inde, (s.111-191). \u0130stanbul: Payel Yay\u0131nevi. (\u00d6zg\u00fcn eser 1911 tarihlidir)<\/p>\n

– Gabbard G. O. (1989). Two Subtypes Of Narcissistic Personality Disorder. Bull Menninger<\/p>\n

Clin 53:527-532.<\/p>\n

– Gabbard G. O. (1994). Psychodynamic Psychiatry In Clinical Practice, The DSM-IV<\/p>\n

Edition. Washington DC: American Psychiatric Pres.<\/p>\n

– G\u00fcrbilek, N. (2001). K\u00f6t\u00fc \u00c7ocuk T\u00fcrk, \u0130stanbul: Metis Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n

– G\u00fcrbilek, N. (2008). Horlanman\u0131n ac\u0131s\u0131. Ma\u011fdurun Dili i\u00e7inde, (s.19-47). \u0130stanbul: Metis Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n

– Grunberger, B. (1979). Narcissism and the Oedipus complex. Narcissism: Psychoanalytic Essays i\u00e7inde, (s.265-281). New York, NY: International Universities Press.<\/p>\n

– Hamilton E. (1996). Mitologya. \u00c7ev.:\u00dclk\u00fc Tamer, \u0130stanbul, Varl\u0131k Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n

– Hartmann, H. (1950). Comments On The Psychoanalytic Theory Of The Ego. The<\/p>\n

Psychoanalytic Study Of The Child, 5:74-96, New York: International Universities<\/p>\n

Pres.<\/p>\n

– Henry, J. (1963). Culture Against Man, New York: Knopf.<\/p>\n

– Holmes, J. (2001). Narcissism. Ideas In Psychoanalysis. Seri Ed.: Ivan Ward, Cambridge:<\/p>\n

Icon Boks.<\/p>\n

– Hughes T. (1997). Tales From Ovid. London: Faber And Faber.<\/p>\n

– Jones, E. (1913). The God Complex: The Belief That One Is God And The Resulting<\/p>\n

Character Traits. Essays In Applied Psycho-analysis, Cilt 2:244-265, London: Hogarth Press, 1951.<\/p>\n

– Kernberg O. F. (1975). Borderline Conditions And Pathological Narcissism. New York:<\/p>\n

Jason Aronson.<\/p>\n

– Klein, M. (1999[1957]). Haset ve \u015e\u00fckran. (Orhan Ko\u00e7ak, Yavuz Erten, \u00c7ev.). \u0130stanbul: Metis.<\/p>\n

– Kohut, H. (1998\/1971). Kendili\u011fin \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi. (\u00c7ev.Cem Atba\u015fo\u011flu, Banu B\u00fcy\u00fckkal, C\u00fcneyt \u0130\u015fcan). \u0130stanbul: Metis.<\/p>\n

– Kohut, H. (1998\/1977). Kendili\u011fin yeniden yap\u0131lanmas\u0131. (\u00c7ev.O\u011fuz Cebeci). \u0130stanbul: Metis.<\/p>\n

– Kohut, H. (1984). How does analysis cure? (Ed.A.Goldberg, P.Stepansky). Chicago: University of Chicago.<\/p>\n

– Kovel, J. (1976). A Complete Guide To Therapy. New York: Pantheon.<\/p>\n

– Laplanche, J., Pontalis, J. B. (1988). The Language Of Psychoanalysis. Frans\u0131zcadan<\/p>\n

\u0130ngilizceye \u00c7eviren: Donald Nicholsan-Smith. London: Karnac Books.<\/p>\n

– Lasch C. (1979). Culture Of Narcissism. New York: W.W. Norton and Company Inc.<\/p>\n

– Masterson, J. F. (1990). The Search For The Real Self. New York: The Free Pres.<\/p>\n

– Nacke P. (1889). Die Sexuellen Perversitaten In Der Irrenanstalt. Psychiatrishe En<\/p>\n

Neurologische Bladen, 3:20-30.<\/p>\n

– Nunberg, H. ve Federn, E. (Ed.) (1962,1967). Minutes Of The Vienna Psychoanalytic<\/p>\n

Society, 1:118 ve 2:312. New York: International Universities Pres.<\/p>\n

– Rank, O. (1911). Ein Beitrag Zum Narzissusmus. Jb. Psychoanal.& Psycopathol. Forsch.,<\/p>\n

3:401-426.<\/p>\n

– Reich W. (1933). Character Analysis. New York: Farrar, Straus and Giroux, 1972.<\/p>\n

– Riviere, J. (1936). On the genesis of psychical conflict in early infancy. International<\/p>\n

Journal of Psychoanalysis 55:397-404.<\/p>\n

– Rosenfeld, H. (1964). On the psychopathology of narcissism: A clinical approach.Int J.<\/p>\n

Psychoanal. 45:332-337.<\/p>\n

– Sadger, J. (1908). Psychiatrische-Neurologisches In Psychoanalytischer Beleuchtung. Zbl.<\/p>\n

Gesamtgeb. Med. & Ihre Grenzbeg., No: 7\/8l<\/p>\n

– Sadger, J. (1910). Ein Fall Von Multipler Perversion Mit Hysterischen Absenzen. Jb.<\/p>\n

Psychoanal.& Psycopathol. Forsch., 2:59-133.<\/p>\n

– Sandler, J. ve Rosenblatt, B.(1962).The Concept Of The Represantational World.<\/p>\n

Psychoanalytic Study Of The Child, 17:128-145.<\/p>\n

– Van der Waals, H. G. (1965). Problems Of Narcissism. Bull Menninger Clin 29:293-311.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Her devir kendi ki\u015filik yap\u0131lanmas\u0131n\u0131 gerektirir. Yeni d\u00f6nemde yeni insan, yeni ki\u015filik ve yeni psikopatoloji! Temelde d\u00fcrt\u00fcsel arzular\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131na dayanan nevrotik ki\u015filik \u00f6rg\u00fctlenmesi art\u0131k sistem i\u00e7in kullan\u0131\u015fl\u0131 olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, arzular\u0131 tatmin edebilecek nesnelerin ger\u00e7ekten de var oldu\u011fu sanr\u0131s\u0131na kap\u0131lm\u0131\u015f, \u00f6n\u00fcndeki engellerin gereksiz oldu\u011fu inanc\u0131yla arzuya s\u0131n\u0131rs\u0131z serbestlik talep eden sapk\u0131n\/pervert ruhsal \u00e7ekirde\u011fin \u00e7atlay\u0131p ortaya d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc […]<\/p>\n","protected":false},"author":693,"featured_media":14966,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[187,1464,35,233],"tags":[1723,1722,1721,1720,1719,1151,429],"class_list":["post-14965","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-150-sayi","category-dosya","category-noroloji","category-psikiyatri","tag-benlik","tag-ego","tag-narkisos","tag-narsisistik-kisilik-bozuklugu","tag-narsisizm","tag-psikanaliz","tag-psikiyatri"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t