{"id":15192,"date":"2016-07-01T12:33:48","date_gmt":"2016-07-01T09:33:48","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=15192"},"modified":"2017-12-26T12:48:17","modified_gmt":"2017-12-26T09:48:17","slug":"cocuk-oyunlari-ve-bruegelin-oyunu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/07\/01\/cocuk-oyunlari-ve-bruegelin-oyunu","title":{"rendered":"\u00c7ocuk oyunlar\u0131 ve Bruegel\u2019in oyunu"},"content":{"rendered":"

Bruegel \u201c\u00c7ocuk Oyunlar\u0131\u201d adl\u0131 eserindeki kalabal\u0131k d\u00fczenlemede herhangi bir oyun ya da fig\u00fcr grubunu odak noktaya yerle\u015ftirmeyerek, izleyicinin yap\u0131t\u0131 alg\u0131lama s\u00fcrecini de oyunsalla\u015ft\u0131r\u0131r. Bir ipucunun pe\u015fine d\u00fc\u015femeyen izleyici, sahnenin sundu\u011fu oyun \u00e7e\u015fitlili\u011fine ko\u015fut olarak resme bak\u0131\u015f bi\u00e7imlerini \u00e7e\u015fitlendirir. Yap\u0131ttaki ayr\u0131nt\u0131 zenginli\u011finin de deste\u011fiyle her bak\u0131\u015f yeni bir ke\u015ffi olanakl\u0131 k\u0131lar. B\u00f6ylece \u00c7ocuk Oyunlar\u0131\u2019na bak\u0131\u015f, oyuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr; izleyici de homo ludens\u2019e\u2026 <\/em><\/p>\n

\u201cOyun, k\u00fclt\u00fcrden daha eskidir.\u201d
\nJohan Huizinga<\/em><\/p>\n

Ya\u015fl\u0131 Pieter Bruegel\u2019in 1560 tarihli \u201c\u00c7ocuk Oyunlar\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yap\u0131t\u0131 (Kunsthistorisches Museum, Viyana), Bat\u0131 sanat\u0131nda \u00e7ocuk ve oyun temas\u0131na ili\u015fkin en \u00f6nemli g\u00f6rsel \u00f6rnek niteli\u011findedir. Flamanl\u0131 usta iki y\u00fczden fazla \u00e7ocu\u011fu yakla\u015f\u0131k doksan kadar oyunu oynarken betimledi\u011fi resmini, Avrupa k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn y\u00fczy\u0131llara dayanan oyun k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve belle\u011finin g\u00f6rsel bir tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. 1604\u2019te Karel van Mander\u2019in tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imde \u201c\u00e7ocuk oyunlar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn t\u00fcrlerini g\u00f6steren\u201d yap\u0131t, \u00f6zellikle sahnedeki \u00e7ocuk say\u0131s\u0131 ve oyun \u00e7e\u015fitlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan Bat\u0131 sanat\u0131nda daha \u00f6nce \u00fcretilmi\u015f \u2018\u00e7ocuk oyunu\u2019 ya da \u2018oyun oynayan \u00e7ocuk\u2019 temal\u0131 resimlerden ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n

G\u00f6rsel oyun ansiklopedisi <\/strong><\/p>\n

Bruegel, sahnenin her yan\u0131nda \u00e7ocuk oyunu izle\u011finin egemen oldu\u011fu bu kalabal\u0131k d\u00fczenlemesiyle \u00e7ocuk oyunlar\u0131n\u0131 bir temsil motifi olarak kullanan kendisinden \u00f6nceki gelenekten ayr\u0131l\u0131r. Ana izle\u011fi destekleyen ikincil g\u00f6sterim motifi rol\u00fcn\u00fc terk eden oyun, burada ba\u015froldedir. Bir Flaman k\u00f6y\u00fcnde iki y\u00fczden fazla \u00e7ocu\u011fun oynarken g\u00f6sterildi\u011fi resimde g\u00f6ze \u00e7arpan en \u00f6nemli \u00f6zelliklerden biri, oyun \u00e7e\u015fitlili\u011fidir. K\u00f6kleri \u00e7ok erken k\u00fclt\u00fcrlere dayanan ve ayn\u0131 zamanda d\u00f6neme \u00f6zg\u00fc olan doksan kadar oyunu bar\u0131nd\u0131ran yap\u0131t, tam da bu nedenle \u201cg\u00f6rsel oyun ansiklopedisi\u201d olarak nitelendirilir. Avrupa oyun k\u00fclt\u00fcr\u00fc ba\u011flam\u0131nda belgesel bir anlam ta\u015f\u0131yan yap\u0131t, imgenin tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131na bir \u00f6rnektir.<\/p>\n

\"\"
Bruegel\u2019in (1525-1569) 1565 tarihli The Painter and The Connoisseur adl\u0131 eseri. Kendi portresi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/figcaption><\/figure>\n

Bruegel\u2019in resmetti\u011fi oyunlar, t\u00fcr a\u00e7\u0131s\u0131ndan i\u015flev oyunlar\u0131, kurall\u0131 oyunlar ve rol yapma oyunlar\u0131 olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131kta s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilir. \u0130\u015flev oyunlar\u0131, s\u0131r\u0131kla y\u00fcr\u00fcme, tahta ata binme, a\u011faca t\u0131rmanma, amuda kalkma, etek d\u00f6nd\u00fcrme, f\u0131\u00e7\u0131 yuvarlama, \u00e7itte sallanma, y\u00fczme, birdirbir, topa\u00e7 \u00e7evirme gibi fiziksel beceri gerektiren oyunlard\u0131r. Baz\u0131s\u0131 oyuncakla ger\u00e7ekle\u015ftirilen bu t\u00fcr oyunlar\u0131 oynayan \u00e7ocuklar, resim alan\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcne da\u011f\u0131lm\u0131\u015f durumdad\u0131r. K\u00f6kleri erken tarihlere uzanan k\u00f6rebe, halat \u00e7ekme, uzun e\u015fek gibi oyunlar kurall\u0131 oyunlara \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir. K\u00f6rebe oynayan \u00e7ocuklar, resmin sol yan\u0131ndaki bina ile \u00e7it aras\u0131ndaki gruptur. Uzun e\u015fek oynayanlar ise sa\u011f alt k\u00f6\u015fede tahta k\u00fct\u00fc\u011f\u00fcn \u00fczerinde oturan erkek \u00e7ocuklar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Rol yapma oyunlar\u0131, geleneksel yortu g\u00fcnleri ve kutlamalar\u0131 canland\u0131ran taklide dayal\u0131 oyunlard\u0131r. Sahnenin sol yan\u0131ndaki \u00e7itin yan\u0131ndaki grup, gelin alay\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Geleneksel giysilerle g\u00f6sterilen gelin alay\u0131nda, ba\u015f\u0131nda ta\u00e7 ta\u015f\u0131yan gelin siyah giysiler i\u00e7indedir. Ge\u00e7idin \u00f6n k\u0131sm\u0131nda \u00e7i\u00e7ek sepeti ta\u015f\u0131yan \u00e7ocuklar, arkas\u0131nda ise sahnedeki yeti\u015fkin ki\u015filerden biri kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Gelinin ya da damad\u0131n annesi rol\u00fcnde tan\u0131mlanabilecek bu kad\u0131n, elleriyle destekleyerek \u00e7ocuklara yol g\u00f6sterir.\u00a0 Bu noktadan resmin sol k\u00f6\u015fesine do\u011fru y\u00f6nelindi\u011finde bu kez vaftiz alay\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131r. D\u00f6rt \u00e7ocu\u011fun olu\u015fturdu\u011fu vaftiz ge\u00e7idinde, elinde kundaklanm\u0131\u015f bebe\u011fi ta\u015f\u0131yan ebe rol\u00fcndeki \u00e7ocuk ba\u015f\u0131 \u00e7eker. Bebe\u011fin b\u00fct\u00fcn\u00fcyle \u00f6rt\u00fcl\u00fc olu\u015fu, k\u00f6t\u00fc ruhlar\u0131n bedenine giri\u015fini engellemek i\u00e7indir.[1]<\/p>\n

\"\"
\u00c7ocuk Oyunlar\u0131 adl\u0131 tablodan bir ayr\u0131nt\u0131: gelin alay\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

Evlilik temas\u0131n\u0131 evlili\u011fin do\u011fal bir sonucu olan do\u011fumla ili\u015fkilendiren vaftiz alay\u0131, oyuncak bir altar\u0131n bulundu\u011fu mekana do\u011fru ilerlemektedir. S\u00f6z konusu mekanda altar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bir rahibi canland\u0131rmas\u0131 olas\u0131 siyah giysili oyuncak bir bebe\u011fin yer al\u0131\u015f\u0131, vaftizin burada ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi izlenimini verir. Gelin ve vaftiz alaylar\u0131n\u0131n sahnedeki varl\u0131\u011f\u0131, \u00e7ocuk oyunlar\u0131n\u0131 evlilik temas\u0131yla ili\u015fkilendirir. Altar ve rahibin yer al\u0131\u015f\u0131yla kutsall\u0131\u011f\u0131 imlenen mekan\u0131n zemininde bebekleriyle oynayan iki k\u0131z \u00e7ocu\u011fu, annelik eylemlerinin taklit edilmesi nedeniyle evlilik, do\u011fum ve aile olgular\u0131na ili\u015fkin vurguyu g\u00fc\u00e7lendiren bir motiftir.<\/p>\n

Resmin sol alt k\u00f6\u015fesinde ba\u015fl\u0131kl\u0131 iki k\u0131z\u0131n oynad\u0131klar\u0131 oyun, k\u00fc\u00e7\u00fck ba\u015f hayvanlar\u0131n arka bacaklar\u0131ndaki a\u015f\u0131k kemi\u011fiyle oynanan a\u015f\u0131k oyunudur. Be\u015f ta\u015f t\u00fcr\u00fcnde olan bu oyun, a\u015f\u0131klar\u0131n d\u00fc\u015ft\u00fcklerinde ald\u0131klar\u0131 duruma g\u00f6re bir zar gibi de kullan\u0131l\u0131r.[2] K\u00f6kleri Antik Yunan\u2019a dayand\u0131r\u0131lan[3] bu \u015fans oyununda, a\u015f\u0131k kemi\u011finin d\u0131\u015fa bakan yan\u0131 k\u00f6pek, i\u00e7e bakan yan\u0131 ise Ven\u00fcs olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Kemi\u011fin Ven\u00fcs yan\u0131n\u0131 atarak kazanan oyuncunun, a\u015fk ve evlilikte talihli olaca\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131r. Erasmus, \u201cColloquies\u201d metninde (1529) Antik Yunan\u2019da \u00e7ocuk ya da yeti\u015fkin erkekler taraf\u0131ndan oynanan a\u015f\u0131k oyununun kendi d\u00f6neminde yaln\u0131zca k\u0131zlar taraf\u0131ndan oynand\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazar.[4] Nitekim, Bruegel\u2019in oyuncular\u0131 da k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131d\u0131r. Y\u00fcz\u00fc izleyiciye d\u00f6n\u00fck k\u0131z\u0131n el jesti ve bak\u0131\u015f\u0131, Ven\u00fcs\u2019\u00fc denk getiremedi\u011fi i\u00e7in yenildi\u011fine i\u015faret eder. Bu ba\u011flamda, a\u015fk konusunda \u015fans\u0131n belirleyicisi olan a\u015f\u0131k oyunu, rol yapma oyunlar\u0131n\u0131n ana izle\u011fi olan evlilik temas\u0131na ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n

\"\"
Bir ba\u015fka ayr\u0131nt\u0131: vaftiz alay\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

Vaftizci Yahya Yortusu etkinlikleri<\/strong><\/p>\n

Bruegel\u2019in yap\u0131t\u0131nda arka plandaki ayr\u0131nt\u0131lar, \u00e7ocuklar\u0131n \u00e7e\u015fitli oyunlar\u0131 sergiledikleri zamana ili\u015fkin ipu\u00e7lar\u0131 verir. \u00d6ncelikle sahnenin sol yan\u0131nda y\u00fczen \u00e7ocuklar\u0131n resmedili\u015fi, mevsimin yaz oldu\u011funu g\u00f6sterir. Ayn\u0131 alanda bulunan ye\u015fillenmi\u015f a\u011fa\u00e7lar da yaz\u0131n m\u00fcjdecisidir. \u00d6te yandan yetkin bir perspektif yorumuyla izleyicinin bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 ufuk \u00e7izgisine ula\u015ft\u0131ran sa\u011f yandaki uzun sokakta ger\u00e7ekle\u015ftirilen etkinlikler, Kilise takviminin belirli bir d\u00f6nemine g\u00f6nderme yapar. Soka\u011f\u0131n en arka plan\u0131nda g\u00f6r\u00fclen \u00e7ocuklar\u0131n \u015fenlik ate\u015fi etraf\u0131nda toplanmas\u0131, ate\u015f i\u00e7in odun ta\u015f\u0131mas\u0131 ve me\u015falelerle ge\u00e7it yapmas\u0131, sahnenin merkezinde yer alan yap\u0131n\u0131n pencerelerinden \u00e7i\u00e7ek dolu sepetlerin sark\u0131t\u0131lmas\u0131 gibi eylemler, Vaftizci Yahya Yortusu\u2019nda (21-24 Haziran) ger\u00e7ekle\u015ftirilen etkinliklerdir. Resmin kurgusu a\u00e7\u0131s\u0131ndan vaftiz alay\u0131yla da ili\u015fkilendirebilece\u011fimiz bu yortu, ayn\u0131 zamanda yaz g\u00fcnd\u00f6n\u00fcm\u00fc kutlamalar\u0131na denk d\u00fc\u015fer. K\u00f6kleri pagan gelene\u011fe uzanan yaz g\u00fcnd\u00f6n\u00fcm\u00fc \u015fenli\u011fi, d\u00f6nemin yaz\u0131n\u0131nda \u2018\u00e2\u015f\u0131klar zaman\u0131\u2019 olarak an\u0131lan yaz mevsimini kar\u015f\u0131lama kutlamalar\u0131d\u0131r. Yaz ve k\u0131\u015f mevsimleri aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131tl\u0131ktan beslenen bu kutlamalarda, a\u015fk\u0131n temsilcisi yaz mevsiminin ta\u00e7land\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, mevsimlerin m\u00fccadelesini konu alan tiyatro oyunlar\u0131 sahnelenir.[5] Bruegel\u2019in yap\u0131t\u0131nda g\u00f6ze \u00e7arpan halat \u00e7ekme, sa\u00e7 \u00e7ekme, iti\u015fme gibi oyunlar bu m\u00fccadelenin yans\u0131malar\u0131 olarak yorumlanabilir. Bu ba\u011flamda Vaftizci Yahya Yortusu ile yaz g\u00fcnd\u00f6n\u00fcm\u00fc kutlamalar\u0131, a\u015fk\u0131 temsil eden yaz mevsiminde ortakla\u015fmalar\u0131 nedeniyle yine a\u015fk ve evlilik temalar\u0131na g\u00f6nderme yapmaktad\u0131r.<\/p>\n

\"\"
Vaftiz alay\u0131n\u0131n ilerledi\u011fi oyuncak bir altar\u0131n bulundu\u011fu mek\u00e2n.<\/figcaption><\/figure>\n

Resmin \u00f6zellikle arka plan\u0131ndaki oyunlar\u0131n karakteri, zaman a\u00e7\u0131s\u0131ndan Vaftizci Yahya Yortusu\u2019na i\u015faret etti\u011fi gibi Bruegel\u2019in betimledi\u011fi mekan da s\u0131kl\u0131kla ayn\u0131 yortuyla ili\u015fkilendirilir. Avrupa halk \u015fenlikleri gelene\u011finde Vaftizci Yahya Yortusu k\u00f6y meydan\u0131na yak\u0131n bir yerde ve genellikle belediye binas\u0131 \u00f6n\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Bruegel\u2019in yap\u0131t\u0131n merkezine yerle\u015ftirdi\u011fi yap\u0131, d\u00f6nemin Anvers belediye binas\u0131na benzemektedir.[6] Ayr\u0131ca sol yanda betimlenen sokaktaki biti\u015fik d\u00fczende s\u0131ralanan ah\u015fap evler, demirli dikd\u00f6rtgen pencereler, \u015farap ve yiyecek deposu olarak kullan\u0131lan yer alt\u0131 odalar\u0131, ah\u015fap sundurmalar, resmedilen mekan\u0131n Anvers meydan\u0131 olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesini g\u00fc\u00e7lendiren mimari \u00f6zellikler olarak yorumlan\u0131r.<\/p>\n

Giyim gelene\u011fini yans\u0131tan bir belge<\/strong><\/p>\n

\u00c7ocuk Oyunlar\u0131<\/em>\u2019nda g\u00f6sterilen oyunlar\u0131n ard\u0131ndan oynama eylemini ger\u00e7ekle\u015ftiren \u00e7ocuklar\u0131n betimlenme bi\u00e7imine de\u011finmek gerekir. Aristoteles\u2019in, akl\u0131n\u0131 kullanamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in erdeme ula\u015famad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savlad\u0131\u011f\u0131; Kilise Babas\u0131 Augustinus\u2019un, annesinin memesine sald\u0131r\u0131\u015f\u0131nda bile g\u00fcnahkarl\u0131k izleri buldu\u011fu \u00e7ocuklar, Orta\u00e7a\u011f Avrupa\u2019s\u0131nda minyat\u00fcr yeti\u015fkinlerdir. \u00d6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6z ard\u0131 edilerek yaln\u0131zca yeti\u015fkinli\u011fe haz\u0131rlanan varl\u0131klar olarak g\u00f6r\u00fclen \u00e7ocuklar, erken ya\u015flardan itibaren toplumsal ya\u015fam\u0131 ve giyinme bi\u00e7imlerini yeti\u015fkinlerle payla\u015f\u0131rlar. Nitekim Bruegel\u2019in resmetti\u011fi farkl\u0131 ya\u015flarda iki y\u00fcz\u00fcn \u00fczerindeki \u00e7ocuk da, Orta\u00e7a\u011f\u2019\u0131n minyat\u00fcr yeti\u015fkin alg\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6rselle\u015ftirir. Sahnenin \u00f6n plan\u0131nda fl\u00fct \u00e7alan k\u0131z ve tahta ata binen erkek \u00e7ocuklar\u0131nda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi be\u015f ya\u015f\u0131n alt\u0131ndaki \u00e7ocuklar, k\u0131z ya da erkek, elbise giyer, mama \u00f6nl\u00fc\u011f\u00fc takarlar.[7] Sahnenin genelinde g\u00f6r\u00fclen be\u015f ya\u015f \u00fcst\u00fcndeki \u00e7ocuklar s\u00f6z konusu oldu\u011funda, k\u0131zlar anneleri gibi yakal\u0131 elbiseler ve \u00e7eneden ba\u011flanan ba\u015fl\u0131klarla; erkekler ise dizlerinden a\u015fa\u011f\u0131 uzanan c\u00fcppeler ya da babalar\u0131 gibi k\u0131sa ceket ve pantolon giymi\u015f bi\u00e7imde betimlenirler. Bruegel\u2019in yap\u0131t\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n giyinme bi\u00e7imleri \u00fczerinden de\u011ferlendirilirse, 16. y\u00fczy\u0131l Flaman halk\u0131n\u0131n giyim gelene\u011fini yans\u0131tan bir belge niteli\u011fi ta\u015f\u0131r.<\/p>\n

Budalal\u0131k-bilgelik m\u00fccadelesi <\/strong><\/p>\n

\u00c7ocuk Oyunlar\u0131<\/em> resmine getirilen yorumlar, yap\u0131t\u0131n bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 oyun \u00e7e\u015fitlili\u011fine benzer bi\u00e7imde farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterir. Karel van Mander\u2019in \u201cg\u00f6rsel oyun ansiklopedisi\u201d s\u00f6ylemini benimseyen gelenek, sahnedeki oyunlar\u0131n saptanmas\u0131na odaklan\u0131rken, Bruegel\u2019in \u00f6zg\u00fcn sanat anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n izini s\u00fcren ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar alegorik yorumlara y\u00f6nelirler. C. Gaignabet, resimdeki belirli oyunlar\u0131n y\u0131l\u0131n \u00e7e\u015fitli d\u00f6nemlerinde kutlanan halk \u015fenliklerinde \u00e7ocuklara y\u00fcklenen role i\u015faret eti\u011fini belirterek yap\u0131t\u0131 mevsimlerin temsili olarak yorumlar. Tietze-Conrat, insan\u0131n ilk \u00e7a\u011f\u0131 \u00e7ocuklu\u011fun konu edilmesi nedeniyle resmi, ilkbahar mevsimiyle ili\u015fkilendirir. \u00c7ocuk Oyunlar\u0131<\/em>\u2019n\u0131n sanat\u00e7\u0131n\u0131n mevsimler \u00e7evriminin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu savlayan Tolnay\u2019a g\u00f6re, K\u0131\u015f (St. George Kap\u0131s\u0131\u2019nda Buz Pateni), \u0130lkbahar (Karnaval ve Perhiz\u2019in Sava\u015f\u0131), Sonbahar (Hoboken\u2019de Panay\u0131r) mevsimleri, bu yap\u0131tta simgelenen Yaz ile tamamlan\u0131r. Lennep ise, oynayan \u00e7ocuklar\u0131n insan\u0131n masumiyetini temsil etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesinden hareketle resimde d\u00fcnyan\u0131n ilk \u00e7a\u011f\u0131 olan Alt\u0131n \u00c7a\u011f\u2019\u0131n anlat\u0131m\u0131n\u0131 bulur.[8]<\/p>\n

\u0130konografik gelene\u011fin yap\u0131ta yakla\u015f\u0131m\u0131, \u201chalk\u0131n\u0131n niteliklerinin iyi bir yarg\u0131c\u0131\u201d[9] olan Bruegel\u2019in sahneye yerle\u015ftirdi\u011fi baz\u0131 imgeler \u00fczerine odaklanmaktad\u0131r. Bu noktada resmin sol yan\u0131ndaki yap\u0131n\u0131n \u00fcst kat\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru inen k\u0131s\u0131mda, neredeyse ayn\u0131 eksen \u00fczerinde g\u00f6sterilen \u00fc\u00e7 imge (maske, f\u0131r\u0131ldak ve bayku\u015f), sembolik anlamlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan dikkat \u00e7ekicidir.\u00a0 \u00dcst kattaki pencereden bakan \u00e7ocu\u011fun y\u00fcz\u00fcne takt\u0131\u011f\u0131 maske, hile ve aldatman\u0131n simgesidir. Y\u00fcz\u00fcndeki bo\u015f bak\u0131\u015f ve umursamaz tav\u0131r i\u00e7inde f\u0131r\u0131ldakla oynayan \u00e7ocuk, bir Flaman atas\u00f6z\u00fcn\u00fcn temsili gibidir: \u201cBir f\u0131r\u0131ldak kadar salak!\u201d Dolay\u0131s\u0131yla, f\u0131r\u0131ldak budalal\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran bir imge olarak yorumlan\u0131r. Yap\u0131n\u0131n cephesindeki ku\u015f yuvas\u0131nda g\u00f6r\u00fclen bayku\u015f ise Antikiteden itibaren bilgeli\u011fi simgelemektedir. Bruegel\u2019in \u00f6nc\u00fcllerinden Bosch\u2019un ayn\u0131 sembolik anlam\u0131 y\u00fckleyerek desenlerinde resmetti\u011fi bayku\u015f, burada da benzer bir rol\u00fc \u00fcstlenir.[10] Ancak, pencereden bakan bir \u00e7ocu\u011fun elindeki oyuncak t\u00fcfekle bayku\u015fu hedef al\u0131rken betimleni\u015fi, bilgeli\u011fin uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n habercisi gibidir. Bu ba\u011flamda f\u0131r\u0131ldak ve bayku\u015f imgelerinde temsil edilen budalal\u0131k-bilgelik m\u00fccadelesi, insan\u0131n ba\u015fkas\u0131n\u0131 ve ayn\u0131 zamanda kendini aldatmas\u0131 halini simgeleyen maskenin y\u00fcze ge\u00e7irili\u015fi ve oyuncak t\u00fcfe\u011fin bayku\u015fa yani bilgeli\u011fe y\u00f6neli\u015fiyle, budalal\u0131k lehine e\u011filim g\u00f6sterir. \u00d6te yandan solda bulunan yap\u0131yla \u00e7it aras\u0131ndaki alanda k\u00f6rebe oynayan \u00e7ocuklar da budalal\u0131kla ili\u015fkilendirilir. Mavi bir \u00f6rt\u00fcyle y\u00fcz\u00fc kapat\u0131lm\u0131\u015f olan k\u0131z \u00e7ocu\u011funun ebeledi\u011fi ki\u015fi, k\u0131z\u0131n sahte e\u015fi olur. B\u00f6ylece rastgele bir e\u015fin se\u00e7ildi\u011fi k\u00f6rebe oyunu da resmin izleklerinden evlilik temas\u0131na ba\u011flan\u0131r. Ayr\u0131ca g\u00f6zba\u011f\u0131 olarak kullan\u0131lan mavi \u00f6rt\u00fc, Flaman atas\u00f6zlerinden biri olan \u201cmavi c\u00fcppe giydirmek\u201d deyi\u015fini an\u0131msat\u0131r. Nitekim vaftiz alay\u0131n\u0131n sonunda yer alan erkek \u00e7ocu\u011fu ba\u015f\u0131ndan aya\u011f\u0131na kadar mavi c\u00fcppe \u00f6rt\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Bruegel\u2019in \u201cHollanda Atas\u00f6zleri\u201d resminde de betimledi\u011fi bu deyi\u015f, kad\u0131n\u0131n kocas\u0131n\u0131 aldatmas\u0131n\u0131 ifade eder.[11] Hile ve aldatmayla ili\u015fkili bu imgeler, ger\u00e7ekte her insan\u0131n kendi kendini aldatmas\u0131 ya da \u2018aldatan aldan\u0131r\u2019 t\u00fcr\u00fcnden bir e\u011fretileme i\u00e7erir.<\/p>\n

\u00c7ocuk Oyunlar\u0131<\/em>\u2019n\u0131n sembolik anlam y\u00fcklenen baz\u0131 imgeler ba\u011flam\u0131nda insanl\u0131\u011f\u0131n budalal\u0131\u011f\u0131n\u0131n temsili olarak yorumlanmas\u0131 bir yana, Bruegel\u2019in bu temay\u0131 yap\u0131t\u0131na konu se\u00e7mesi bile budalal\u0131\u011fa g\u00f6nderme yapan bir i\u015faret olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Ge\u00e7 Orta\u00e7a\u011f metinlerinde, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve anlay\u0131\u015ftan yoksunlu\u011fun ifadesi g\u00f6r\u00fclen \u00e7ocukluk, budalal\u0131kla e\u015f anlaml\u0131 kabul edilir. \u00c7ocuk oyunu (kinderspel) ise Bruegel \u00f6ncesi ve sonras\u0131na ait Flaman yaz\u0131n\u0131 ve atas\u00f6zlerinde kolay, kayg\u0131s\u0131z, budalaca i\u015f olarak tan\u0131mlan\u0131r.[12] Hollandal\u0131 simge yorumcu Jacob Cats\u2019\u0131n (1577-1660) amblem kitaplar\u0131nda, belirli oyunlar\u0131n hilekarl\u0131k, k\u00fcstahl\u0131k, kibir gibi insan\u0131n budalaca hallerinin e\u011fretilemesi olarak kullan\u0131lmas\u0131, ayn\u0131 d\u00f6neme ait \u015fiirlerde hoplay\u0131p z\u0131playan, oyun oynayan \u00e7ocuklar\u0131n budalal\u0131kla \u00f6zde\u015fle\u015ftirilmesi, ge\u00e7 Orta\u00e7a\u011f gelene\u011finde benimsenen yakla\u015f\u0131m\u0131n 17. y\u00fczy\u0131lda da s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koyar. \u00a0Dolay\u0131s\u0131yla Bruegel\u2019in \u00e7a\u011fda\u015f\u0131 bir izleyicinin, sanat\u00e7\u0131n\u0131n bu yap\u0131t\u0131nda budalal\u0131\u011f\u0131n temsilini g\u00f6rm\u00fc\u015f olmas\u0131 olas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\"\"
Ya\u015fl\u0131 Pieter Bruegel, Hollanda Atas\u00f6zleri, 1559, Gemaldegalerie, Berlin.<\/figcaption><\/figure>\n

Yap\u0131t\u0131n g\u00f6sterim mant\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n

Bruegel\u2019in yap\u0131tlar\u0131, d\u00f6neminin toplumsal durumuna ta\u015flama niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan bir sanat anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Budalal\u0131k ise sanat\u00e7\u0131n\u0131n alegori ve e\u011fretilemeleri yo\u011fun bi\u00e7imde kulland\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 yap\u0131tlar\u0131n\u0131n ortak izle\u011fidir. Bu noktada, \u00c7ocuk Oyunlar\u0131<\/em>\u2019ndan bir y\u0131l \u00f6nce (1559) resmetti\u011fi \u201cFlaman Atas\u00f6zleri\u201d ve \u201cKarnaval ve Perhiz\u2019in Sava\u015f\u0131\u201d[13] ba\u015fl\u0131kl\u0131 resimlerini ayn\u0131 izle\u011fin \u00f6nc\u00fclleri olmalar\u0131 nedeniyle anmak gerekir. S\u00f6z konusu \u00fc\u00e7 yap\u0131t, adeta Orta\u00e7a\u011f\u2019\u0131n bo\u015fluk korkusunu (horror vacui)[14] yans\u0131tan bi\u00e7imde kompozisyonun her yan\u0131n\u0131n fig\u00fcrlerle dolduruldu\u011fu ve parlak renklerin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kalabal\u0131k d\u00fczenlemelerdir. Bruegel, bu resimlerinde herhangi bir fig\u00fcr ya da motife merkezi bir rol vermez; bu nedenle yap\u0131t\u0131 okumak a\u00e7\u0131s\u0131ndan izleyiciye y\u00f6n veren belirli bir odak noktas\u0131ndan s\u00f6z etmek g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Yine de \u00c7ocuk Oyunlar\u0131<\/em>\u2019nda a\u015f\u0131k oyunu oynayan k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu alan\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 kabul eden bir g\u00f6z, kompozisyonun sol alt k\u00f6\u015fesinden ufuk \u00e7izgisiyle sonlanan sa\u011f \u00fcst k\u00f6\u015feye do\u011fru y\u00f6neldi\u011finde e\u011fik bir d\u00fczlemi izler. Derinlik alg\u0131s\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren bu e\u011fik d\u00fczlemde, fig\u00fcrler enlemesine bir \u00e7izgi etraf\u0131nda grupla\u015fsa da belli bir d\u00fczenin yoklu\u011fu nedeniyle bast\u0131klar\u0131 zeminle kayna\u015f\u0131rlar. Yap\u0131t\u0131n g\u00f6sterim mant\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin bu t\u00fcr \u00f6zellikler, sanat\u00e7\u0131n\u0131n Maniyerist betimleme anlay\u0131\u015f\u0131ndan kaynaklan\u0131r.<\/p>\n

Tabloya bak\u0131\u015f oyuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor<\/strong><\/p>\n

\u00c7ocuk Oyunlar\u0131<\/em>\u2019n\u0131 Bruegel\u2019in betimleme anlay\u0131\u015f\u0131 \u00fczerinden okumak s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcrse, oyun oynama eylemini ger\u00e7ekle\u015ftirenleri, \u00e7ocuk olarak tan\u0131mlama g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Resmin \u00f6l\u00e7\u00fcleri ve bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ki\u015fi say\u0131s\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, fig\u00fcrlerin y\u00fczlerinin birbirinden kesin olarak ayr\u0131lacak kadar ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ortadad\u0131r. Bununla birlikte, Bruegel\u2019in \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu y\u00fczler, \u00e7arp\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde birbirini tekrarlar; fig\u00fcrler ancak jestleri ve giysilerindeki renk farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ile birbirlerinden ayr\u0131l\u0131rlar. \u00d6te yandan bu \u00e7ocuklar, \u00e7ocuk olma halinin en dolays\u0131z d\u0131\u015favurumu olan oyun oynama eylemini ger\u00e7ekle\u015ftirseler de \u00f6zellikle y\u00fczlerinin betimleni\u015f bi\u00e7imi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u2018\u00e7ocuk\u2019 olmaktan uzakt\u0131rlar. \u00c7ocuksuluktan bir iz ta\u015f\u0131mayan y\u00fczleriyle, sanki \u2018ya\u015fs\u0131z\u2019d\u0131rlar.[15] \u201cFlaman Atas\u00f6zleri\u201d ve \u201cKarnaval ve Perhiz\u2019in Sava\u015f\u0131\u201d resimlerinde tan\u0131kl\u0131k edildi\u011fi gibi \u00c7ocuk Oyunlar\u0131<\/em>\u2019ndaki fig\u00fcrler de Flamanl\u0131 ustan\u0131n alayc\u0131 \u00fcslubundan paylar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015feni al\u0131rlar; \u00e7ocuklu\u011fun masumiyeti yerine, bo\u015f bak\u0131\u015flar\u0131 ve umursamaz tav\u0131rlar\u0131nda budalal\u0131ktan izler ta\u015f\u0131rlar.<\/p>\n

\"\"
Ya\u015fl\u0131 Pieter Bruegel, Karnaval ve Perhiz\u2019in Sava\u015f\u0131, 1559, Kunsthistorisches
Museum, Viyana.<\/figcaption><\/figure>\n

\u00c7ocuk Oyunlar\u0131<\/em>\u2019nda oynayanlar\u0131n \u00e7ocuk imgesiyle \u00f6rt\u00fc\u015fmeyen g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri, yeti\u015fkinlerin ya\u015fam\u0131n\u0131n taklit edildi\u011fi oyunlar ve budalal\u0131\u011fa ili\u015fkin g\u00f6ndermeler, yap\u0131t\u0131n yeti\u015fkinlerin ya\u015fam\u0131na bir ta\u015flama niteli\u011fi ta\u015f\u0131yabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr. A\u015f\u0131k oyununda kaybedenin yazg\u0131s\u0131, bahts\u0131z bir evliliktir; k\u00f6rebe oyununda g\u00f6z\u00fc ba\u011fl\u0131 oyuncunun ebeledi\u011fi ki\u015fi, rastgele se\u00e7ilen e\u015ftir. Bu noktada gelin alay\u0131, k\u00f6rebe, a\u015f\u0131k oyunu, mavi pelerin giyme gibi evlilik temas\u0131na ba\u011flanan oyunlar, yeti\u015fkinlerin budalaca hallerinin temsiline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Nitekim 16. y\u00fczy\u0131l yaz\u0131n gelene\u011fine g\u00f6re, \u015fehveti k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131\u011f\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bi\u00e7imde erke\u011fi kad\u0131n\u0131n egemenli\u011fi alt\u0131na soktu\u011fu i\u00e7in evlilik bir t\u00fcr budalal\u0131kt\u0131r.[16] Ancak Bruegel\u2019in \u00e7ocuklar\u0131, \u015fansa teslim olmak konusunda g\u00f6n\u00fcll\u00fcd\u00fcrler -ya da \u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcrler; dolay\u0131s\u0131yla oyunu isteyerek oynarlar. Bu durum, k\u00fclt\u00fcrel bir olgu olarak oyunun \u00f6nemli bir niteli\u011fine denk d\u00fc\u015fer: Oyun, g\u00f6n\u00fcll\u00fc bir eylemdir, keyfe kederdir.[17] Hollanda atas\u00f6zlerinden birinde de s\u00f6ylendi\u011fi gibi, \u201cevlilik ise kesinlikle \u00e7ocuk oyunu de\u011fildir!\u201d (Trouwen is voorwaar geen kinderspel). Oysa Bruegel, a\u015f\u0131k oyunu, k\u00f6rebe ve mavi pelerin giydirme oyunlar\u0131n\u0131 yeti\u015fkinlerin taklidi olan evlilik ve vaftiz alaylar\u0131yla bir arada g\u00f6stererek, budalal\u0131\u011f\u0131, insan ya\u015fam\u0131n\u0131n \u00f6nemli olaylar\u0131n\u0131n e\u015flik\u00e7isi k\u0131lar. B\u00f6ylece evlilik, \u2018ciddi olmayan\u2019a yani oyuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Oyunun k\u00fclt\u00fcrden daha eski oldu\u011funu savlayan Hollandal\u0131 tarih\u00e7i Huizinga, ciddi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti\u011fi oyunun aptalca olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n da alt\u0131n\u0131 \u00e7izer. Oyun, bilgelik-aptall\u0131k, do\u011fru-yanl\u0131\u015f, iyi-k\u00f6t\u00fc z\u0131tl\u0131klar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r; ahlaksal bir i\u015flev y\u00fcklenmedi\u011finden erdem-g\u00fcnah \u00e7at\u0131\u015fk\u0131s\u0131n\u0131 da i\u00e7ermez.[18] \u00c7ocuk Oyunlar\u0131<\/em> Huizinga\u2019n\u0131n oyun kuram\u0131 ba\u011flam\u0131nda okunursa, Bruegel\u2019in ahlaksal i\u015flevi olmayan oyun \u00fczerinden ahlaksal bir ta\u015flama alegorisi resmetti\u011fi \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilir. \u201cD\u00fcnyal\u0131 bir seyirci olarak etraf\u0131nda kanad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc delili\u011fin\u201d[19] (budalal\u0131\u011f\u0131n!) esiniyle yap\u0131tlar\u0131na budalal\u0131\u011f\u0131n izlerini bula\u015ft\u0131ran Bruegel, ya\u015famlar\u0131n\u0131 \u00e7ocuk\u00e7a oyunlarla bo\u015fa harcamamalar\u0131 konusunda yeti\u015fkinleri uyar\u0131yor olabilir. Ama belki de \u201cbudalal\u0131k d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck bilgisidir\u201d s\u00f6ylemini kendine motto<\/em> edinerek \u00a0\u201csadece \u00e7ocuklar ve deliler ger\u00e7e\u011fi s\u00f6ylerler\u201d[20] demektedir.<\/p>\n

Bruegel\u2019in sahneyi kurgulama bi\u00e7imi de, oyun kavram\u0131na g\u00f6ndermeler i\u00e7eren bir betimleme mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc gibidir. 16. y\u00fczy\u0131lda bir Flaman k\u00f6y\u00fcnde iki y\u00fczden fazla \u00e7ocu\u011fu salt oyun oynama eylemini ger\u00e7ekle\u015ftirirken g\u00f6steren yap\u0131t, zaman-mekan ba\u011flam\u0131nda g\u00fcndelik ya da as\u0131l hayattan yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131, ya\u015fam\u0131n ask\u0131ya al\u0131n\u0131\u015f\u0131n\u0131 imgele\u015ftirir. B\u00f6ylesi bir betimleme anlay\u0131\u015f\u0131, \u201cbildik d\u00fcnyan\u0131n ortas\u0131nda, belirli bir eylemin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi amac\u0131yla tasarlanm\u0131\u015f ge\u00e7ici bir d\u00fcnya yaratmak\u201dla[21] benzer bir nitelik ta\u015f\u0131r. Huizinga\u2019ya g\u00f6re bildik d\u00fcnyan\u0131n iptal edili\u015fi, salt oyunda de\u011fil \u00e7ocuklukta da g\u00f6r\u00fclen bir durumdur. Bu g\u00f6r\u00fc\u015ften hareketle, \u00c7ocuk Oyunlar\u0131<\/em>, bildik d\u00fcnyan\u0131n ge\u00e7ici iptalinin temsilidir. Bruegel, bu kalabal\u0131k d\u00fczenlemede herhangi bir oyun ya da fig\u00fcr grubunu odak noktaya yerle\u015ftirmeyerek, izleyicinin yap\u0131t\u0131 alg\u0131lama s\u00fcrecini de oyunsalla\u015ft\u0131r\u0131r. Bir ipucunun pe\u015fine d\u00fc\u015f(e)meyen izleyici, sahnenin sundu\u011fu oyun \u00e7e\u015fitlili\u011fine ko\u015fut olarak resme bak\u0131\u015f bi\u00e7imlerini \u00e7e\u015fitlendirir. Yap\u0131ttaki ayr\u0131nt\u0131 zenginli\u011finin de deste\u011fiyle her bak\u0131\u015f yeni bir ke\u015ffi olanakl\u0131 k\u0131lar. B\u00f6ylece \u00c7ocuk Oyunlar\u0131<\/em>\u2019na bak\u0131\u015f, oyuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr; izleyici de homo ludens<\/em>\u2019e\u2026<\/p>\n

Not<\/strong>: Bu makale, yazar\u0131n\u00a0 \u201cSaraydan Soka\u011fa Oyun<\/em>\u201d isimli kitapta yay\u0131mlanan metninin bir \u00f6zetidir. (Saraydan Soka\u011fa Oyun<\/em>, Yay\u0131na Haz. Fatma Aky\u00fcrek-G\u00fcl \u00d6zturanl\u0131, Kabalc\u0131 Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul, 2014, s.137-150.)<\/p>\n

Dipnotlar<\/strong><\/p>\n

[1] S. Hindman, \u201cPieter Bruegel\u2019s Children\u2019s Games, Folly and Chance\u201d, The Art Bulletin, Vol. 63, Sep. 1981, s.452. (Hindman\u2019\u0131n makalesinin k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f bir \u00f6zeti i\u00e7in bkz: P D\u00fcnya Sanat\u0131 Dergisi, Say\u0131 34: \u00c7ocuk ve Sanat, \u0130stanbul, 2004, s.70-83.)<\/p>\n

[2] M. And, Oyun ve B\u00fcg\u00fc: T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr\u00fcnde Oyun Kavram\u0131, YKY, \u0130stanbul, 2012, s.42.<\/p>\n

[3] \u0130lyada Destan\u0131\u2019nda (23. B\u00f6l\u00fcm, 87-88) a\u015f\u0131k oynarken \u00f6fkeye kap\u0131lan Patroklos\u2019un arkada\u015f\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcne de\u011finilir. Bkz: Homeros, \u0130lyada Destan\u0131, \u00c7ev: A. Erhat-A. Kadir, Can Yay., \u0130stanbul, 1993, s.500.<\/p>\n

[4] Erasmus, Collected Works of Erasmus: Colloquies, Toronto Press, London, 1997, s.891.<\/p>\n

[5] Hindman, a.g.y., s.454.<\/p>\n

[6] A.g.y.<\/p>\n

[7] A.g.y., s.449.<\/p>\n

[8] A.g.y., s.448.<\/p>\n

[9] L. Venturi, \u201cHieronymus Bosch\u2019tan Bruegel\u2019e\u201d, R\u00f6nesans\u0131n Ser\u00fcveni, YKY, \u0130stanbul, 2005, s.123.<\/p>\n

[10] Hindman, a.g.y., s.451.<\/p>\n

[11] C. V\u00f6hringer, Pieter Bruegel, Verlag, Cambridge, 2007, s.57.<\/p>\n

[12] Hindman, a.g.y., s.449.<\/p>\n

[13] Bu yap\u0131ta ili\u015fkin bir \u00e7\u00f6z\u00fcmleme denemesi i\u00e7in bkz: S. Y\u00fczg\u00fcller Arsal, \u201cKarnaval ve Perhiz Aras\u0131ndaki Sava\u015f: Bruegel\u2019in Yap\u0131t\u0131na \u0130li\u015fkin Bir \u00c7\u00f6z\u00fcmleme\u201d, Sanat Tarihi Y\u0131ll\u0131\u011f\u0131, Say\u0131 XVIII, \u0130stanbul, 2006, s.77-89.<\/p>\n

[14] V\u00f6hringer, a.g.y., s.49.<\/p>\n

[15] R.&R. Hagen, Pieter Bruegel the Elder: Peasants, Fools and Demons, Taschen, K\u00f6ln, 2000, s.31.<\/p>\n

[16] Hindman, a.g.y., s.455.<\/p>\n

[17] J. Huizinga, Homo Ludens: Oyunun Toplumsal \u0130\u015flevi \u00dczerine Bir Deneme, \u00c7ev: Mehmet Ali K\u0131l\u0131\u00e7bay, Ayr\u0131nt\u0131 Yay., \u0130stanbul, 1995, s.24.<\/p>\n

[18] A.g.y., s.23.<\/p>\n

[19] M. Foucault, Delili\u011fin Tarihi, \u0130mge Kitabevi, Ankara, 1995, s.52.<\/p>\n

[20] Alman atas\u00f6z\u00fc.<\/p>\n

[21] Huizinga, a.g.y., s.27.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bruegel \u201c\u00c7ocuk Oyunlar\u0131\u201d adl\u0131 eserindeki kalabal\u0131k d\u00fczenlemede herhangi bir oyun ya da fig\u00fcr grubunu odak noktaya yerle\u015ftirmeyerek, izleyicinin yap\u0131t\u0131 alg\u0131lama s\u00fcrecini de oyunsalla\u015ft\u0131r\u0131r. Bir ipucunun pe\u015fine d\u00fc\u015femeyen izleyici, sahnenin sundu\u011fu oyun \u00e7e\u015fitlili\u011fine ko\u015fut olarak resme bak\u0131\u015f bi\u00e7imlerini \u00e7e\u015fitlendirir. Yap\u0131ttaki ayr\u0131nt\u0131 zenginli\u011finin de deste\u011fiyle her bak\u0131\u015f yeni bir ke\u015ffi olanakl\u0131 k\u0131lar. B\u00f6ylece \u00c7ocuk Oyunlar\u0131\u2019na bak\u0131\u015f, oyuna […]<\/p>\n","protected":false},"author":903,"featured_media":15193,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[186,1464,562,28],"tags":[1753,1754,1752,434],"class_list":["post-15192","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-149-sayi","category-dosya","category-sanat","category-sosyal-bilimler","tag-bruegel","tag-cocuk-oyunlari","tag-homo-ludens","tag-oyun"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t