{"id":15339,"date":"2016-07-01T12:57:16","date_gmt":"2016-07-01T09:57:16","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=15339"},"modified":"2017-12-27T13:57:41","modified_gmt":"2017-12-27T10:57:41","slug":"kopekdisi-filminin-dusundurdukleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/07\/01\/kopekdisi-filminin-dusundurdukleri","title":{"rendered":"\u00a0\u201cK\u00f6pekdi\u015fi\u201d filminin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fckleri"},"content":{"rendered":"

\u201cK\u00f6pekdi\u015fi\u201d bir yan\u0131yla insana dair pek \u00e7ok kavram\u0131 yeniden sorgulatan (\u00f6zg\u00fcrl\u00fck, yasaklar, e\u011fitim, ahlak, mahremiyet, aile, ensest, cinsellik), insan\u0131n bili\u015fsel ve isten\u00e7sel geli\u015fiminin normal ve anormalinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrten, insan\u0131n ahlaki geli\u015fim basamaklar\u0131nda toplum \/ \u00f6zne etkisini yeniden tart\u0131\u015fmaya a\u00e7an, di\u011fer yan\u0131yla ise insan\u0131n onurunu, haklar\u0131n\u0131, g\u00f6nencini yok sayan, insanl\u0131\u011f\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlayan bir filmdir. <\/em><\/p>\n

Diyaloglar,\u00a0 monologlar, g\u00f6rsel imgeler, m\u00fczik, mek\u00e2n, \u0131\u015f\u0131k\u2026 \u00f6gelerini kullanarak, montajlayarak, biz izleyicilerin d\u00fc\u015f\u00fcnsel, duygusal t\u00fcm yanlar\u0131m\u0131z\u0131 harekete ge\u00e7iren filmler vard\u0131r; baz\u0131 filmler bunu \u00e7ok a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde yapar. Filmi izlemeye ba\u015flarken ve daha sonras\u0131nda ne demek istedi\u011fini anlar\u0131z. Baz\u0131 filmler ise bunu \u00e7ok zor yoldan yapmay\u0131 tercih eder, bittikten sonra kendisini d\u00fc\u015f\u00fcnmemizi ister; izleyiciyi k\u00f6lesi gibi g\u00f6rmez; ki\u015fili\u011fi olan \u00f6zg\u00fcr seyirci olarak kabul eder. B\u00f6ylece film \u00f6zg\u00fcrle\u015fir ve kendi ruhunu bulur.<\/em><\/p>\n

K\u00f6pekdi\u015fi<\/em> (Kynodontas<\/em>, Dogtooth<\/em>) de b\u00f6yle bir film. Genel olarak epistemolojik a\u00e7\u0131dan da anlam \u00fcretmek isteyen bir film; s\u00f6zc\u00fcklere anlam veren, anlam\u0131 yaratan\u0131n toplumdan ba\u011f\u0131ms\u0131z, sadece \u00f6zne oldu\u011funu ileri s\u00fcren, anlam\u0131 veya imgeyi bir sese hapseden insan\u0131n, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yeri de organize etmesini ve ya\u015fam\u0131n yasalar\u0131n\u0131 belirleme hakk\u0131na sahip olmas\u0131n\u0131 savunan.<\/p>\n

Yunan y\u00f6netmen Yorgos Lanthimos\u2019un 2009 yap\u0131m\u0131 filmi, \u201cCannes Film Festivali Belirli Bir Bak\u0131\u015f \u00d6d\u00fcl\u00fc\u201d ve \u201cBronz At \u00d6d\u00fcl\u00fc\u201d alm\u0131\u015ft\u0131r. Film izleyen herkes a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 bir \u015fekilde yeniden de\u011ferlendirilebilir ve erk ili\u015fkisi, ataerkil d\u00fczen, dilin ve kavramlar\u0131n \u00f6\u011frenilmesi\/ kullan\u0131m\u0131 s\u00fcreci, ahlaki de\u011ferlerin insan zihninde ve genel olarak toplumda olu\u015fumu s\u00fcreci, toplumsal cinsiyet\u2026 a\u00e7\u0131lar\u0131ndan yeniden ele al\u0131n\u0131p incelenebilir.<\/p>\n

\"\"Bu filmde bence, biz izleyicilere garip gelen ve rahats\u0131z eden \u015fey, yasan\u0131n toplum yerine, \u00f6zne taraf\u0131ndan konulmu\u015f olmas\u0131d\u0131r. Baba tanr\u0131sal fig\u00fcr, kar\u015f\u0131s\u0131ndakiler de baban\u0131n istekleri ve oyunlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda itaat eden kullar\u0131d\u0131r. Tanr\u0131, \u201cS\u0131k\u0131ld\u0131m yeni bir d\u00fcnya yarat\u0131yorum\u201d demektedir. Bu noktada aile bireylerinin, yani anne, b\u00fcy\u00fck \/ mant\u0131kl\u0131 k\u0131z, k\u00fc\u00e7\u00fck \/ duygusal k\u0131z ve erkek karde\u015fin durumlar\u0131n\u0131 daha iyi anlayabiliriz. Kul olduklar\u0131 i\u00e7in, itiraz etmezler, baban\u0131n mutlak s\u00f6z\u00fc s\u00f6yledi\u011fine inand\u0131klar\u0131 i\u00e7in ona biat ederler. Kendilerine bi\u00e7ilen rol\u00fc oynarlar. Yasa kar\u015f\u0131s\u0131nda savunmas\u0131zd\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc etraflar\u0131 \u00e7itlerle \/ duvarlarla \u00f6r\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Ger\u00e7ekte var olmam\u0131\u015f \/ evden ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenen bir a\u011fabeyin tehlikelerle dolu bir d\u00fcnyada dola\u015fan ruhu taraf\u0131ndan ku\u015fat\u0131ld\u0131klar\u0131na inanm\u0131\u015flard\u0131r, d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kamazlar. Ya da etrafta kendilerini bekleyen insan etiyle beslenen canavar kediler vard\u0131r (Kediler cehennemin de bek\u00e7ileridir). Sadece baba evin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kabilir, yaln\u0131z baba tanr\u0131, d\u0131\u015f d\u00fcnya ile ba\u015f edebilir. Ta ki kurulu d\u00fczene ilk darbe, i\u00e7eriden vurulana kadar\u2026<\/p>\n

Ben bu yaz\u0131mda \u00f6nce filmin genel bir de\u011ferlendirmesini yap\u0131p, daha sonra okuyucular\u0131n filmin baz\u0131 sekanslar\u0131na daha yak\u0131ndan bakmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Daha sonra, filmin toplumsal cinsiyet sunumlar\u0131 ve feminist kuramlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesini yapmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n

Genel de\u011ferlendirme<\/strong><\/p>\n

\u00c7ocukluklar\u0131ndan bu yana d\u0131\u015f d\u00fcnyadan tecrit edilerek olduk\u00e7a konforlu bir evde anne ve babalar\u0131 taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir \u015fartlanm\u0131\u015fl\u0131kla yeti\u015ftirilmi\u015f \u00fc\u00e7 karde\u015fin dramatik \u00f6yk\u00fcs\u00fcne daha yak\u0131ndan bakal\u0131m.<\/p>\n

Korkular\u0131, hazlar\u0131, oyunlar\u0131, \u00f6\u011frenecekleri ve yapacaklar\u0131 her \u015fey ebeveynleri taraf\u0131ndan \u015fekillendirilmi\u015ftir. \u00c7ocuklar\u0131n ki\u015fili\u011fi, duygu d\u00fcnyas\u0131 \u00f6\u011frendikleri dilin malzemesiyle geli\u015fip olgunla\u015facakken, kimi kelimeler ve onlar\u0131n alt ve \u00fcst kavramlar\u0131 de\u011fi\u015ftirilmi\u015f, yepyeni bir dil ve kavram d\u00fcnyas\u0131 yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0S\u00f6zc\u00fcklere bamba\u015fka anlamlar tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r; \u00e7ocukluktan itibaren bili\u015fsel geli\u015fimlerine ket vurularak, onlara ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00fcnyan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir d\u00fcnyan\u0131n var olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrt\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Sadece bununla da yetinilmemi\u015f, ya\u015fad\u0131klar\u0131 yer de baba taraf\u0131ndan organize edilip, s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilip, belirlenmi\u015ftir. Kavramlar\u0131n yeniden belirlendi\u011fi bir d\u00fcnyan\u0131n \u00e7izili s\u0131n\u0131rlar\u0131nda ya\u015fayan ve d\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda s\u0131radan normal bir aile imi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen bir Yunan ailesidir s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz\u2026<\/p>\n

\"\"Evden ayr\u0131lmak \u00e7ok tehlikelidir, hem kim niye ister ki evden ayr\u0131lmay\u0131, yabanc\u0131 \u015fark\u0131 s\u00f6zleri bile \u201cEvim evim can\u0131m evim\u201d olarak \u00e7evrilirken \u00e7ocuklara? \u00c7ocuklar\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri (do\u011fu\u015f s\u0131ralar\u0131) d\u0131\u015f\u0131nda bir kimlikleri, isimleri yok; aileleri var bildikleri, bir de evleri, bolca da korkular\u0131. Baba, etraf\u0131 \u00e7itlerle \u00e7evrili, havuzlu, bah\u00e7eli, geni\u015f evlerinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kabilen tek \u00fcye, yak\u0131nlardaki bir fabrikada \u00e7al\u0131\u015farak ailenin ge\u00e7imini sa\u011fl\u0131yor. Ataerkil ve hatta kapitalist bir d\u00fczen kurmu\u015f evinde; \u00e7ocuklar s\u00fcrekli rekabet halinde minik oyunlar oynuyorlar, baba oyunu kazanan\u0131 \u00f6d\u00fcllendiriyor (Ama hata yapan\u0131 da cezaland\u0131r\u0131yor, \u00fcstelik bu sadece \u00e7ocuklar i\u00e7in de\u011fil, kar\u0131s\u0131 i\u00e7in de ge\u00e7erli). Her ne kadar kad\u0131n\u0131n kendi iste\u011fiyle gibi g\u00f6r\u00fcnse de, adam\u0131n kar\u0131s\u0131 da eve kapat\u0131lm\u0131\u015f vaziyette, d\u0131\u015f d\u00fcnyayla tek ba\u011flant\u0131 hakk\u0131 baban\u0131n elinde.<\/p>\n

Ayr\u0131ca baban\u0131n, o\u011flunun cinsel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in, fabrikada g\u00fcvenlik g\u00f6revlisi olarak \u00e7al\u0131\u015fan bir \u201cfahi\u015fe\u201d bulmas\u0131, i\u015fler istedi\u011fi gibi y\u00fcr\u00fcmeyince de, k\u0131zlar\u0131n\u0131n ikisini birden o\u011fluna \u201csunmas\u0131\u201d, evdeki ataerkil d\u00fczene i\u015faret ediyor.<\/p>\n

Gen\u00e7ler, hapsedildiklerinin fark\u0131nda de\u011fillerdir, d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 tehlikelerle dolu bir yer san\u0131rlar, zaten \u00f6\u011fretildi\u011fine g\u00f6re k\u00f6pek di\u015fleri d\u00fc\u015f\u00fcp yerine yenisi \u00e7\u0131kmadan evi terk edebilmelerinin imk\u00e2n\u0131 yoktur. Evlerinin ve ula\u015fabileceklerinin \u00f6tesinden gelen, \u00e7ocuklar\u0131n bir \u015fekilde, yanl\u0131\u015fl\u0131kla, kazara duydu\u011fu her yeni s\u00f6zc\u00fc\u011fe, an\u0131nda yeni bir anlam bulunur anne-baba taraf\u0131ndan. \u201cZombi\u201d sar\u0131 \u00e7i\u00e7ekler demektir mesela, \u201ckuku\u201d tavandan sarkan b\u00fcy\u00fck lamba, \u201ctelefon\u201d tuzluk. Vajinalar\u0131 i\u00e7in kulland\u0131klar\u0131 s\u00f6zc\u00fck \u201cklavye\u201ddir. Evin d\u0131\u015f\u0131ndaki nesnelerin ve kavramlar\u0131n anlamlar\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n d\u0131\u015f d\u00fcnyayla ilgili meraklar\u0131n\u0131 bast\u0131rmak i\u00e7in, yerinde ve etkili bir y\u00f6ntemle de\u011fi\u015ftirilir. Kendi dillerinin bilindik sular\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki her \u015fey bir tehdit kabul edilir. Asl\u0131nda her \u015fey dilde olup biter, en temel i\u00e7g\u00fcd\u00fcler bile dil vas\u0131tas\u0131yla \u00f6\u011frenilir. Dil, insan\u0131n hapishanesidir.<\/p>\n

Oyunculuklar film kadar do\u011fal, yapmac\u0131ks\u0131z, saft\u0131r; herkes karakterini ve karakterinin psikolojik hallerini do\u011fal bir \u015fekilde yans\u0131tmaktad\u0131r. K\u00f6pekdi\u015fi<\/em> filmini izlerken filmde \u00e7ok fazla hareket olmamas\u0131na ra\u011fmen filmden kopam\u0131yorsunuz, adeta g\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc ba\u015fka bir yere hareket ettirmek istemiyorsunuz. K\u00f6pekdi\u015fi<\/em> <\/strong>filmine kolayl\u0131kla \u201cpornografik\u201d denilebilmesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7abilecek olduk\u00e7a c\u00fcretli, \u015fok edici seks sahneleri de var, cinsel ili\u015fkiler yak\u0131n plandan, b\u00fct\u00fcn detaylar\u0131yla perdede yer al\u0131yor. Ancak tarz\u0131, yakla\u015f\u0131m\u0131, tekni\u011fi, anlat\u0131m\u0131, mesaj\u0131 farkl\u0131 ve al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k, \u00f6nc\u00fc, zorlayan, c\u00fcretli bir film. T\u0131pk\u0131 Haneke filmleri gibi, m\u00fczikle s\u00fcslenmeyen sekanslar, karakterler aras\u0131ndaki dil ve mant\u0131ks\u0131z e\u011flenceler, \u00f6nce izleyiciyi rahats\u0131z etmekte, fakat daha sonra alg\u0131lar\u0131n\u0131n bundan \u00f6teye ge\u00e7emedi\u011fini anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, bu rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n yerini umutsuzluk almaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Uzaktan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, baban\u0131n \u00fctopyas\u0131 olarak alg\u0131lanan bu hik\u00e2ye, asl\u0131nda ba\u015fka bir a\u00e7\u0131dan da baban\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 \u00fczerinde uygulad\u0131\u011f\u0131 bir t\u00fcr deneymi\u015f gibi yans\u0131r benim gibi \u201canlam\u201d arayan izleyicilere. D\u0131\u015f hayattan tamamen izole edilmi\u015f, b\u00fcy\u00fck bir arazinin ortas\u0131na yerle\u015ftirilip gereksinim duyulabilecek her \u015feyi de i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131ran bir ev, asl\u0131nda belki de i\u00e7inde ya\u015fanmak istenecek bir ev. Daha sonra bu evin san\u0131lan\u0131n aksine, uzun tahta \u00e7itlerle etraf\u0131 sar\u0131lm\u0131\u015f bir t\u00fcr karantina \/ deney b\u00f6lgesi, bir t\u00fcr hapishane oldu\u011funu anl\u0131yoruz.<\/p>\n

\u0130simlerin olmad\u0131\u011f\u0131, g\u00f6ky\u00fcz\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda \u201cd\u0131\u015far\u0131daki\u201d hayata dair hi\u00e7bir \u015feyin g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi bu evin i\u00e7inde, baba evin reisidir beklendi\u011fi gibi. Adlar\u0131n\u0131 hi\u00e7bir zaman bilmedi\u011fimiz \u00fc\u00e7 gencin (ki b\u00fcy\u00fck k\u0131z k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z karde\u015finin daha sonra kendisine \u201cBruno\u201d diye seslenmesini istiyor, gizlice izledi\u011fi filmden al\u0131nt\u0131land\u0131rd\u0131\u011f\u0131 isimle) tek amac\u0131 ise, babalar\u0131n\u0131n \u00f6\u011fretilerinin pe\u015finden ayr\u0131lmamak ve yapt\u0131klar\u0131 t\u00fcm yar\u0131\u015fmalar\u0131 kazan\u0131p g\u00fcn sonunda en \u00e7ok \u00e7\u0131kartma kazanan olmakt\u0131r. Anne evin i\u00e7inde bir t\u00fcr denetleyicidir, g\u00fcn i\u00e7inde olup bitenlerin tamam\u0131n\u0131 odas\u0131na gizledi\u011fi bir telefonla babaya aktarma g\u00f6revini aksatmadan yerine getirir ve baban\u0131n yoklu\u011funda gerekirse ceza veren de olur. D\u0131\u015f d\u00fcnyaya ula\u015fabilen tek karakter olan baba, eve d\u00f6nerken ald\u0131\u011f\u0131 market e\u015fyalar\u0131n\u0131n markalar\u0131n\u0131 dahi \u00e7\u0131kararak, ailesini d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n tehlikelerinden korumaktad\u0131r. Onun d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 kimse \u00e7itlerin \u00f6n\u00fcndeki \u00e7izgiyi bir ad\u0131m bile ge\u00e7emez, bu konuda hi\u00e7birinin istek ve \u00e7abas\u0131 yoktur, en az\u0131ndan ba\u015flang\u0131\u00e7ta.<\/p>\n

\"\"K\u00f6pekdi\u015fi<\/em> bir yan\u0131yla insana dair pek \u00e7ok kavram\u0131 yeniden sorgulatan (\u00f6zg\u00fcrl\u00fck, yasaklar, e\u011fitim, ahlak, mahremiyet, aile, ensest, cinsellik), insan\u0131n bili\u015fsel ve isten\u00e7sel geli\u015fiminin normal ve anormalinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrten, insan\u0131n ahlaki geli\u015fim basamaklar\u0131nda toplum\/\u00f6zne etkisini yeniden tart\u0131\u015fmaya a\u00e7an, di\u011fer yan\u0131yla ise insan\u0131n onurunu, haklar\u0131n\u0131, g\u00f6nencini yok sayan, insanl\u0131\u011f\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlayan bir filmdir.<\/p>\n

K\u00f6pekdi\u015fi<\/em> filminde baba Tanr\u0131 taraf\u0131ndan kurulan evrenin nas\u0131l k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in, en ilkel d\u00fcrt\u00fcye d\u00f6nmemiz gereklidir; hazza\u2026 Her \u015fey erkek karde\u015fin cinsel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in eve gelen Christina\u2019n\u0131n, duygusal \/ b\u00fcy\u00fck k\u0131z karde\u015fe yak\u0131nla\u015fmas\u0131yla ba\u015flar. Fosforlu bir ta\u00e7 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda k\u0131za oral seks yapt\u0131rt\u0131r. Bu deneyim sonras\u0131nda b\u00fcy\u00fck k\u0131z, cinselli\u011fi, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir \u015fey al\u0131nan \u201cde\u011fi\u015fim arac\u0131\u201d gibi g\u00f6r\u00fcr, \u00f6\u011frenir. Sonra cinselli\u011fin keyif i\u00e7in, daha da sonra arzuyla ilgili oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr. Yani insan toplumundaki geli\u015fim\/de\u011fi\u015fim gibi.<\/p>\n

Ancak Christina\u2019n\u0131n bu hareketi baba taraf\u0131ndan sert bir \u015fekilde cezaland\u0131r\u0131l\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yasa ihlal edilmi\u015ftir, tepkisiz kal\u0131namaz. \u0130hlal kendisini s\u00fcrekli olarak yeniler. Yenilenmemesi i\u00e7in t\u00fcm yabanc\u0131 unsurlar, kurulu d\u00fcnyadan d\u0131\u015flanmal\u0131d\u0131r. Yasan\u0131n devam etmesi i\u00e7in, i\u015fleyi\u015fini aksatmamak gereklidir. Baba burada kritik bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulur; ensest.<\/p>\n

Ancak yine se\u00e7im erkek karde\u015findir (Kurulan d\u00fcnya erkek egemendir). Erkek karde\u015f, k\u0131z karde\u015fleri aras\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \/ duygusal k\u0131z\u0131 se\u00e7er ve onunla olur. O zaman duygusal k\u0131z karde\u015f, ilk defa \u00f6zg\u00fcr bir karar verir. Erkek karde\u015fi bunu bir daha denerse, cinsel organ\u0131n\u0131 kesip, onu d\u0131\u015far\u0131ya -\u00e7itin d\u0131\u015f\u0131na- atmakla tehdit eder.<\/p>\n

Daha sonraki sahnelerde ailenin (kullar\u0131n\u0131n) de\u011fi\u015fti\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u0130hlal kendini g\u00f6sterir, rutinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131l\u0131r. \u00d6zel bir ak\u015fam yeme\u011finde, dans sahnesinde kendinden ge\u00e7mi\u015f bir \u015fekilde dans eden b\u00fcy\u00fck \/ duygusal k\u0131z karde\u015fin dans\u0131n\u0131n herkesi rahats\u0131z etmesini, a\u00e7\u0131k\u00e7a yasan\u0131n par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131na dair en kesin i\u015faret olarak okuyabiliriz.<\/p>\n

Filmin bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirilmesi de aile esprisi kullan\u0131larak \u201cdevlet\u201din karikat\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00e7izilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Ailedeki \u00e7arp\u0131k ili\u015fkiler toplumsal ya\u015fam\u0131n yans\u0131mas\u0131d\u0131r asl\u0131nda. E\u011fitimin bir toplumu y\u00f6nlendirmek i\u00e7in ne kadar k\u00f6t\u00fc ve tehlikeli bir silah olarak kullan\u0131labilece\u011fini bu kadar de\u011fi\u015fik bir anlat\u0131mla g\u00f6stermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da olduk\u00e7a ilgin\u00e7 bir filmdir. Tek y\u00f6nl\u00fc bi\u00e7imlendirme ve \u015fartland\u0131rmaya kar\u015f\u0131n, insan\u0131n do\u011fas\u0131ndan gelen d\u00fcrt\u00fclerle bu olumsuzlu\u011fu de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in olduk\u00e7a cesur ad\u0131m atabilmesi de filmin verdi\u011fi olumlu mesajd\u0131r.<\/p>\n

Sekanslar\u0131n de\u011ferlendirilmesi<\/strong><\/p>\n

Filmin ilk sekans\u0131<\/strong>: \u0130ki k\u0131z, bir o\u011flan, bir banyoda oturup, b\u00fcy\u00fck bir dikkatle bir kaseti dinliyorlar. Kasetten orta ya\u015fl\u0131 bir kad\u0131n\u0131n \/ annenin sesi geliyor, diyor ki: \u201cBug\u00fcn \u00f6\u011frenece\u011fimiz yeni s\u00f6zc\u00fcklere ge\u00e7elim. \u2018Deniz\u2019 kelimesi tahta kollar\u0131 olan deri kapl\u0131 koltuk anlam\u0131na gelir. C\u00fcmle i\u00e7inde kullan\u0131m\u0131na \u00f6rnek: Ayakta durma, denize otur da konu\u015fal\u0131m. \u2018Otoban\u2019, \u015fiddetli esen r\u00fczg\u00e2r, \u2018gezinti\u2019, eskiden d\u00f6\u015feme tahtalar\u0131na katt\u0131klar\u0131 esnek malzeme, \u2018t\u00fcfek\u2019 g\u00fczel mi g\u00fczel beyaz ku\u015f demektir.\u201d\u00a0 <\/em>Kaset bittikten sonra, \u00e7ocuklar bir s\u00fcre sessizce oturuyor, belli ki derslerini (o g\u00fcn \u00f6\u011frendikleri s\u00f6zc\u00fckleri) ak\u0131llar\u0131ndan ge\u00e7iriyorlar. Sonra en k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z diyor ki: \u201cYeni bir oyun fikrim var, dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u0131namak i\u00e7in. \u00dc\u00e7\u00fcm\u00fcz birden parmaklar\u0131m\u0131z\u0131 kaynar suyun alt\u0131na tutaca\u011f\u0131z, sona kal\u0131p parma\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ekmeyen ki\u015fi kazanm\u0131\u015f olacak.\u201d Fikir be\u011feniliyor. \u00c7ocuklar biraz so\u011fuk, biraz robotikler, ama belli ki hayatlar\u0131ndan ve kendilerinden memnunlar. Biz seyirciler, filmin ilk dakikalar\u0131nda anl\u0131yoruz, daha \u00f6nce tasavvur bile etmedi\u011fimiz ama gayet de olas\u0131 bir d\u00fcnyay\u0131 izlemek \u00fczere oldu\u011fumuzu. G\u00f6rsel efektler, uzayl\u0131lar, canavarlar, aksiyon dolu sahneler yok K\u00f6pekdi\u015fi<\/em> filminde; ama ev<\/em> tek ba\u015f\u0131na bildiklerimizin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00f6ylesine \u00f6tesinde bir yer ki, sadece baz\u0131 s\u00f6zc\u00fcklerin anlam\u0131n\u0131 ve bilindik sosyal etkile\u015fimleri de\u011fi\u015ftirerek, bize ola\u011fan\u00fcst\u00fc derecede yabanc\u0131 bir d\u00fcnya yaratman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n

\"\"Kavramlar\u0131n\u0131zla oynanm\u0131\u015fsa, kavramlara yeni anlamlar verilerek yeniden tan\u0131mlanm\u0131\u015fsa ve yeniden tan\u0131mlanm\u0131\u015f bu kavramlarla d\u00fc\u015f\u00fcnmeniz, \u00fcretmeniz isteniyorsa, ne yapars\u0131n\u0131z? Ba\u015f\u0131ndan beri zaten tan\u0131ml\u0131 kavramlarla ya\u015famaya al\u0131\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z, otoritenin kolayc\u0131l\u0131\u011f\u0131na s\u0131\u011f\u0131n\u0131rs\u0131n\u0131z, s\u0131n\u0131rlar \u00e7izer, bu s\u0131n\u0131rlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na ad\u0131m atmak istedi\u011finizde engellenirsiniz. Hatta \u00f6yle korkutulursunuz ki kedi gibi evcil bir hayvan\u0131n vah\u015fi bir canavar oldu\u011funa inand\u0131r\u0131l\u0131rs\u0131n\u0131z. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 temelinde olu\u015fturursunuz duygu durumlar\u0131n\u0131z\u0131, sevincinizi, korkunuzu. Ya da kendi \u00f6zg\u00fcn kavramlar\u0131n\u0131z\u0131 olu\u015fturursunuz,\u00a0anlamland\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z. Peki, anlam\u0131 yaratan toplum mu, yoksa birey midir? Al\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fumuz bi\u00e7imin d\u0131\u015f\u0131nda anlam\u0131 toplum de\u011fil de birey yaratt\u0131\u011f\u0131nda; ortaya \u00e7\u0131kacak kaotik durumla nas\u0131l ba\u015f edilecektir?<\/p>\n

\u0130kinci sekans: <\/strong>Eve aile \u00fcyeleri d\u0131\u015f\u0131nda girmesine izin verilen tek ki\u015fi, baban\u0131n fabrikas\u0131ndaki g\u00fcvenlik g\u00f6revlisi Christina\u2019d\u0131r. Baba, Christina\u2019n\u0131n g\u00f6zlerini ba\u011flayarak arabas\u0131yla eve getirir d\u00fczenli olarak. Christina\u2019n\u0131n g\u00f6revi, evin o\u011flunun cinsel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamakt\u0131r, bunun i\u00e7in para da al\u0131r.<\/p>\n

Sosyal ya\u015famdan kopuk insan, ne haldedir? Filme g\u00f6re pek de k\u00f6t\u00fc bir halde de\u011fildir. Evet, normal<\/strong> de\u011fildir, normlara g\u00f6re t\u00fcyler \u00fcrperticidir belki, ama normlar\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 oldu\u011fu ne malum? Mutludur sanki bu insan. Kavram karma\u015fas\u0131ndan, d\u0131\u015f d\u00fcnyadan m\u00fcdahaleden \u00f6nce, ak\u015fam oturup ev videosunu izledikleri sahnede, ya da bir ba\u015fka ak\u015fam b\u00fcy\u00fckbabalar\u0131 sand\u0131klar\u0131 m\u00fczisyenin (Frank Sinatra) pla\u011f\u0131n\u0131 dinlediklerinde (Home, home, sweet home<\/em>), kat\u0131ks\u0131z bir mutluluk vard\u0131r aile \u00fcyelerinin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn y\u00fcz\u00fcnde. Ama elbette bu kat\u0131ks\u0131z mutluluk asl\u0131nda cahilli\u011fe ve g\u00fcvenlik paranoyas\u0131yla bast\u0131r\u0131lmaya i\u015faret etti\u011finden, filmin mesaj\u0131n\u0131n \u201c\u00c7ocuklar\u0131m\u0131zla kar\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 eve kapayal\u0131m, yaln\u0131z d\u0131\u015f d\u00fcnyadan eve g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz fahi\u015feler konusunda dikkatli olal\u0131m\u201d oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmeyin sak\u0131n. Aksine, film ataerkil sosyal yap\u0131lar\u0131 sert ve a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ele\u015ftirmektedir. \u201cT\u00fcm erkekler kendilerini kendi krall\u0131klar\u0131n\u0131n efendisi gibi g\u00f6r\u00fcrler ve i\u015fte, e\u011fer bunu ger\u00e7ekle\u015ftirebilseler olacak \u015fey budur\u201d demektedir.<\/p>\n

Ayn\u0131 zamanda duvarlarla ilgili bir filmdir K\u00f6pekdi\u015fi<\/em>. Bilincimizin ve dilin duvarlar\u0131, d\u00fcnyay\u0131 alg\u0131lay\u0131\u015f \u015feklimizi \u00e7evreler. Bir evin duvarlar\u0131, onu d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131ndan tecrit eder, bir de bizim, yani seyircinin, hi\u00e7bir nesneyi ve dene\u011fi etkilemeden g\u00f6zlem yapabilmemizi sa\u011flayan \u015fu \u00fcnl\u00fc d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc duvar vard\u0131r.<\/p>\n

Film bir an bile dramatik bir \u00f6yk\u00fc yaratmaya \u00e7al\u0131\u015fmaz, dilden uzakla\u015farak dili ke\u015fif i\u015fine giri\u015fir yaln\u0131zca. Ger\u00e7eklik, bizim ifade ve kavram sistemlerimizin d\u0131\u015f\u0131nda da idrak edilebilir mi, bu soruyu cevaplamay\u0131 reddetti\u011fi gibi, tek boyutlu da olsa bir a\u00e7\u0131klama yapan bir son dahi sunmaz.<\/p>\n

S\u0131kl\u0131kla bilimkurgu filmlerinde g\u00f6r\u00fclen bir konuyu, yani iktidar delisi bir fig\u00fcr\u00fcn ya da ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir grubun ba\u015fka bir grubu hipnotik bir \u015fekilde y\u00f6netmesi ve sonras\u0131nda se\u00e7ilmi\u015f ki\u015finin, ger\u00e7ek hayata dair olan birinin ya da bir duygunun da vas\u0131tas\u0131yla yolunda gitmeyen bir \u015feyler var deyip \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ke\u015ffetmesi temas\u0131n\u0131\u00a0 gelecekte de\u011fil, \u015fimdi, hem de aile i\u00e7inde i\u015fleyen bir filmdir K\u00f6pekdi\u015fi<\/em>. Yaln\u0131z bu filmin, anlam\u0131n ve hatta duygular\u0131n olu\u015fumunu dil d\u00fczeyine kayd\u0131rarak, bilimkurgu filmlerinde vurgulanan \u00f6zg\u00fcr insan\u0131n kurtulu\u015f yolunu a\u015fan bir vuruculu\u011fu, radikalli\u011fi vard\u0131r.<\/p>\n

Bir insan\u0131 ne kadar k\u0131s\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131p kendi egemenli\u011finizde ya\u015fatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsan\u0131z \u00e7al\u0131\u015f\u0131n, filmin sonunda oldu\u011fu gibi i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel bir \u015fekilde \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn k\u0131s\u0131tlanmas\u0131n\u0131 engellemek ve \u00f6zg\u00fcr olmak i\u00e7in her \u015feyi g\u00f6ze alacakt\u0131r. Evin erkek \u00e7ocu\u011funun cinsel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak \u00fczere d\u0131\u015far\u0131dan getirilen Christina, evde zihinsel bir devrime neden olur. D\u0131\u015f d\u00fcnyadan bir insanla temas kuran \u00e7ocuklar\u0131n yeni kelimeler \u00f6\u011frenerek zihinlerinde yeni kelime ve kavramlara yer a\u00e7mas\u0131yla, alg\u0131lad\u0131klar\u0131 d\u00fcnya olan ev, art\u0131k onlara dar gelmeye ba\u015flar. Baz\u0131 kavramlar\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 kafalar\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Zihinsel olarak kafalar\u0131 kar\u0131\u015fan, yeni d\u00fcnyalar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kavrayan ve insan\u0131n en temel duygular\u0131ndan biri olan merak duygusuyla sarmalanan \u00e7ocuklardan biri,\u00a0 ba\u015fkald\u0131r\u0131ya haz\u0131rd\u0131r art\u0131k. Christina\u2019n\u0131n, tatmin olamad\u0131\u011f\u0131 zamanlarda kendisini oral seksle tatmin etmesi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda hediyeler vermeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 evin b\u00fcy\u00fck k\u0131z\u0131d\u0131r bu. O\u011flan bir g\u00fcn Christina\u2019ya oral seks yapmay\u0131 reddedince, tatmin olmam\u0131\u015f Christina en b\u00fcy\u00fck k\u0131za yakla\u015f\u0131r ve k\u0131z\u0131n \u00e7ok be\u011fendi\u011fi fosforlu sa\u00e7 band\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, vajinas\u0131n\u0131 \/ klavyesini yalamas\u0131n\u0131 teklif eder. Christina bir sa\u00e7 band\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda b\u00fcy\u00fck k\u0131za cinsel organ\u0131n\u0131 yalatt\u0131r\u0131r; bili\u015fsel olarak geli\u015fmeyen k\u0131z, yapt\u0131\u011f\u0131 eylemin yaln\u0131zca yalamaktan ibaret oldu\u011funu zannetmektedir, \u00f6yle ki daha sonra ayn\u0131 hediye i\u00e7in k\u0131z karde\u015fine omzundaki yaray\u0131 yalat\u0131r. Eylemin ahlaksal boyutunun bir tan\u0131m\u0131 yoktur, tan\u0131m\u0131 olmayan bir \u015feyin ahlaki de\u011ferlendirmesi nas\u0131l yap\u0131lacakt\u0131r ki?<\/p>\n

\"\"Bir sonraki sefer, bir kutu j\u00f6leyle geliyor Christina, fakat en b\u00fcy\u00fck k\u0131z j\u00f6le i\u00e7in bu yalama i\u015fini yapmak istemez, Christina\u2019n\u0131n \u00e7antas\u0131n\u0131 bo\u015falt\u0131r, Rocky<\/em> ve Jaws<\/em> filmlerinin video kasetlerine ula\u015f\u0131r. Christina\u2019y\u0131 ikna eder, oral seks kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 kasetleri al\u0131p gizlice izler. Durumu \u00f6\u011frenen baba, korkan k\u0131z\u0131n\u0131n beklentilerini \u015fiddete ba\u015fvurarak bo\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131r, peki k\u0131z\u0131n i\u00e7indeki isyan duygusu a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kacak m\u0131d\u0131r? Y\u00f6netmene g\u00f6re bu bile, dilin s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7inde \u00f6\u011frenilen bir \u015feydir. \u0130syan zamanlar\u0131nda ge\u00e7mi\u015fin hayaletleri bir karabasan gibi \u00e7\u00f6ker. \u0130\u015fte bu noktada k\u0131z, isyan\u0131 bile Rocky<\/em> filminden \u00f6\u011frenir ve bu filmin bir sekans\u0131ndan ezberledikleriyle erkek karde\u015fine isyan eder (Burada y\u00f6netmenin sinemay\u0131 de\u011fi\u015ftirici\/ d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc sanat olarak da kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz).\u00a0 \u0130zledi\u011fi film kaseti sayesinde k\u00f6pekdi\u015fini k\u0131rmay\u0131 ak\u0131l edebilir, fakat d\u00fc\u015f\u00fcncesi gene dilin s\u0131n\u0131rlar\u0131nda kal\u0131r, yine babas\u0131n\u0131n \u00f6\u011fretileri \u00fczerinden kurar ka\u00e7\u0131\u015f planlar\u0131n\u0131 ve babas\u0131n\u0131n arabas\u0131n\u0131n bagaj\u0131na saklan\u0131r ka\u00e7mak i\u00e7in. Bu klostorofobik son, bir anlamda bireysel bir kurtulu\u015f mudur? Yoksa b\u00f6yle bir kurtulu\u015f yok mudur? \u00c7\u00f6z\u00fcm, i\u00e7erisi ile d\u0131\u015far\u0131s\u0131 ayr\u0131m\u0131 yaparak, i\u00e7erisine totaliter bir fantezi mek\u00e2n\u0131 s\u0131\u011fd\u0131ran duvar\u0131 elbirli\u011fi ile y\u0131kmaktan, kald\u0131rmaktan ge\u00e7ebilir mi?<\/p>\n

Film, sistemde her \u015feyin dilde olup bitti\u011fine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya vurgu yaparken, bir anlamda insan\u0131n kendi i\u00e7g\u00fcd\u00fclerini bile \u00f6\u011frendi\u011fini i\u015fliyor; ensest yasa\u011f\u0131 bile \u00f6\u011frenilmedi\u011fi takdirde travmatik bir etki yaratacak d\u00fczeyde i\u015flenmiyor. Yani diktat\u00f6r\u00fcn asl\u0131nda normal olan bireylere hipnotik bir telkini yok, kurulan hayat\u0131n kendisi hipnotik zaten. U\u00e7aklar, g\u00f6z yan\u0131lmas\u0131 sonucu oyuncak d\u00fczeyinde kalabiliyor, yine de d\u0131\u015far\u0131dan g\u00f6r\u00fclen bu nesne sayesinde olu\u015fan bir merak var, i\u015fte \u00e7ocuklardaki d\u0131\u015far\u0131ya kar\u015f\u0131 merak\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in baba, sistemine totaliter bir \u00f6zellik vererek bunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mi\u015f, keskin bir i\u00e7erisi\/d\u0131\u015far\u0131s\u0131 ayr\u0131m\u0131 yaparak ve \u201cK\u00f6pekdi\u015fi d\u00fc\u015fme zaman\u0131n\u0131\u201d koyarak \u00e7ocuklardaki merak \u00f6\u011fesini de bozmayan bir yol bulmu\u015f.<\/p>\n

Baban\u0131n, totaliter ve ataerkil kapitalist d\u00fczeni, dilin aktif kullan\u0131m\u0131 ve birtak\u0131m teknikler vas\u0131tas\u0131yla kurdu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Kurdu\u011fu d\u00fczen kapitalisttir; \u00e7\u00fcnk\u00fc rekabet \u00fczerinden, m\u00fclkiyet \u00fczerinden, g\u00fcvenlik paranoyas\u0131 \u00fczerinden, ba\u015far\u0131l\u0131n\u0131n \u00f6d\u00fcllendirilmesi \u00fczerinden ve hatta hata yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda cezaland\u0131ran bir sistem \u00fczerindendir. Ataerkildir \u00e7\u00fcnk\u00fc erkek, d\u00fczenin tek h\u00e2kimidir ve k\u0131z\u0131n\u0131n durumunu d\u00fc\u015f\u00fcnmeden onu o\u011fluna sunabilmektedir. Y\u0131llard\u0131r eksiksiz bir bi\u00e7imde d\u0131\u015f d\u00fcnyadan tamamen soyutlad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n, \u00f6\u011fretilerinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark eden baban\u0131n \u00e7aresizli\u011fi, \u201cBizden ba\u015fka kimseye g\u00fcvenemeyiz\u201d s\u00f6ylemiyle enseste giden yolu a\u00e7\u0131yor sessizce. Ve baban\u0131n s\u00f6yledi\u011fi; \u201cBir \u00e7ocuk evini yaln\u0131zca k\u00f6pekdi\u015fi d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde terk edebilir\u201d an\u0131n\u0131n bekleni\u015fi ba\u015fl\u0131yor, ensest ma\u011fduru b\u00fcy\u00fck k\u0131z taraf\u0131ndan. Evet, \u00e7ocuklardan birisinin evden ayr\u0131labilmesinin \u015fart\u0131 k\u00f6pekdi\u015finin d\u00fc\u015fmesidir. \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe kavu\u015fabilmenin anahtar\u0131d\u0131r bu. Kilide uymayan yapay bir anahtar; hi\u00e7 d\u00fc\u015fmeyecek olan k\u00f6pekdi\u015finin d\u00fc\u015fmesinin beklenmesi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck duygusunun hissettirilmeden, fark ettirilmeden, al\u0131\u015ft\u0131ra al\u0131\u015ft\u0131ra kilit alt\u0131na al\u0131nmas\u0131.<\/p>\n

\u201cBaba: Bir \u00e7ocuk evini ne zaman terk etmeye haz\u0131rd\u0131r?<\/p>\n

\u201c\u00c7ocuklar: Sa\u011fdaki k\u00f6pekdi\u015fi d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc zaman veya soldaki hi\u00e7 fark etmez.<\/p>\n

\u201cBaba: O zaman \u00e7ocuk her t\u00fcrl\u00fc tehlikeyle y\u00fczle\u015fmeye haz\u0131rl\u0131kl\u0131d\u0131r, evden ayr\u0131lmas\u0131 i\u00e7in araba kullanmas\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmesi laz\u0131md\u0131r. Araba kullanmas\u0131n\u0131 ne zaman \u00f6\u011frenir?<\/p>\n

\u201c\u00c7ocuklar: Sa\u011f k\u00f6pekdi\u015fi tekrar \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zaman veya soldaki hi\u00e7 fark etmez.\u201d<\/p>\n

Evin b\u00fcy\u00fck k\u0131z\u0131 imk\u00e2ns\u0131z\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirir, k\u00f6pekdi\u015fini kendi elleriyle vura vura k\u0131rar, d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Kanlar i\u00e7inde kal\u0131r. Babas\u0131n\u0131n arabas\u0131n\u0131n bagaj\u0131na saklan\u0131r, art\u0131k her t\u00fcrl\u00fc tehlikeye haz\u0131rl\u0131kl\u0131d\u0131r. Ertesi sabah baba evden \u00e7\u0131kar. \u0130\u015f yerine gider. Kamera araban\u0131n bagaj\u0131na odaklan\u0131r. K\u0131z \u00e7\u0131kmaz \u00e7\u00fcnk\u00fc k\u00f6pekdi\u015fi yeniden \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Filmdeki toplumsal cinsiyet sunumlar\u0131<\/strong><\/p>\n

Kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 i\u00e7inde en etkin olarak kan\u0131mca sinema sanat\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcnleri, hem toplumdaki egemen s\u0131n\u0131f\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin empoze edilebilece\u011fi, hem de marjinallerin mevcut sistemi sorgulayarak ele\u015ftirebilece\u011fi bir zemine sahiptir. Sinemadaki toplumsal cinsiyet ile k\u00fclt\u00fcrel temsiller, erkek egemen toplumsal yap\u0131ya sahip kapitalist toplumlar\u0131n\u0131n, var olan egemen ideolojiyi koruyabilmek ve s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flayabilmek i\u00e7in, ataerkil de\u011ferlerin k\u00fcresel kapitalist ekonomide ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131lan k\u00fclt\u00fcr arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile yeniden nas\u0131l \u00fcretildi\u011finin de g\u00f6stergesidir. K\u00f6pekdi\u015fi<\/em> filmi de kurumsalla\u015fm\u0131\u015f cinsiyet ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kullanarak, ataerkil bir egemen anlam\u0131n \u00fcretilmesine, desteklenmesine, me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na ve yeniden \u00fcretilmesine bir yandan ara\u00e7 olmu\u015ftur, di\u011fer yandan da bu egemen ideolojinin \u00e7ok yerinde bir ele\u015ftirisini yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ataerkil toplumsal yap\u0131da mevcut olan geleneksel toplumsal ili\u015fkiler, de\u011ferler, inan\u00e7lar, normlar, t\u00f6reler, gelenekler, yasalar \u00fcstyap\u0131da de\u011fi\u015fime zorlanmaktad\u0131r. K\u00fcresel kapitalist ideolojinin korumay\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 hiyerar\u015fi, g\u00fc\u00e7 ve stat\u00fc d\u00fczeni, anlat\u0131 yap\u0131lar\u0131nda, karakterlerde, ikonografilerde, ama benzer ataerkil s\u00f6ylemlerle izleyiciye sistematik bir bi\u00e7imde yeniden \u00fcretilerek sunulmaktad\u0131r.<\/p>\n

\"\"Bilimkurgu ve \u00fctopik gelecek romanlar\u0131 da, t\u0131pk\u0131 g\u00f6rsel sanatlar gibi, insanlara t\u00fcm\u00fcyle bilim\/tekni\u011fin egemenli\u011findeki bir d\u00fcnyan\u0131n tehlikelerine kar\u015f\u0131 uyar\u0131da bulunurlar; g\u00fcc\u00fcn tamamen biliminsanlar\u0131 ve teknik elemanlar\u0131n eline ge\u00e7ti\u011fi yerde bireyin \u00f6nemini yitirdi\u011fi, bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve haklar\u0131n yerini uyumlu itaatk\u00e2r bireylere \/ devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n kurbanlar\u0131na b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 \u00f6rnekler sunarlar. Kapitalizmi ve getirilerini, insan onuru ve ya\u015fam\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan zedeleyici bulan Huxley\u2019in de en b\u00fcy\u00fck endi\u015fesi h\u0131zla geli\u015fmekte olan bilim ve teknolojinin fa\u015fizm, kom\u00fcnizm gibi totaliter rejimler taraf\u0131ndan ba\u015far\u0131yla bir bask\u0131 unsuru olarak kullan\u0131laca\u011f\u0131 idi. Huxley, bu t\u00fcr bir toplumda de\u011fer verdi\u011fi manevi unsurlar\u0131n, bireyselli\u011fin ve de insan ili\u015fkilerinin bir daha d\u00fczelemeyecek \u015fekilde zarar g\u00f6rece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. 1932 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan Cesur Yeni D\u00fcnya<\/em> adl\u0131 anti-\u00fctopyas\u0131nda Huxley (Aldous Huxley, 2003), bir \u00fcretme ve normla\u015ft\u0131rma merkezinde insanlar\u0131n hayvanlar gibi yeti\u015ftirildi\u011fi ve \u00e7e\u015fitli normlar\u0131n kendilerine dikte edildi\u011fi y\u00f6ntemlere maruz kald\u0131klar\u0131 ko\u015fullarda, ya\u015fad\u0131klar\u0131 bu \u00e7eli\u015fkilerin bir sonucu olarak ak\u0131lc\u0131l\u0131\u011f\u0131n, faydac\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve bilimsel y\u00f6nlendirmenin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve mutluluk ile ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stererek, ger\u00e7ek bir dengenin bulunmas\u0131n\u0131n \u00e7ok zor oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmekteydi. Y\u00f6netimde s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en grup ya da ki\u015fi g\u00fc\u00e7l\u00fc olaca\u011f\u0131ndan, y\u00f6netilenler pasif konumda kalacaklard\u0131r; y\u00f6netilenler sadece s\u00f6ylenilenlere inanacakt\u0131r.<\/p>\n

\u00d6te taraftan, t\u00fcm altyap\u0131 sistemleri, kurumsal i\u015fleyi\u015fini Althusser\u2019in Devletin \u0130deolojik Ayg\u0131tlar\u0131<\/em> olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 hukuk, devlet, din, e\u011fitim, aile, k\u00fclt\u00fcr, kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirmektedir (Louis Althusser, 1994). Altyap\u0131daki ekonomik i\u015fleyi\u015f, \u201cataerkil\u201d ideolojiler yolu ile \u00fcst yap\u0131daki \u00fcretim ili\u015fkilerinin kurumsal temelde yeniden \u00fcretimi ile sa\u011flanmaktad\u0131r. Kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 kanal\u0131yla, izleyicilere toplum i\u00e7inde kad\u0131na ve erke\u011fe ait kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f davran\u0131\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131lar\u0131 dayat\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ki\u015filer kendilerinden \u00f6nce de var olan ve i\u00e7ine do\u011fduklar\u0131 toplumsal yap\u0131da sosyalle\u015fmektedirler. B\u00f6ylelikle kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin yeniden \u00fcretimi, toplumda bireylere \u00f6z\u00fcmsetilirken, cinsiyet ayr\u0131m\u0131 da peki\u015ftirilmektedir. Filmde ailenin gereksinimlerini kar\u015f\u0131lamak \u00fczere \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015fi baba fig\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Anne ise evin d\u00fczeninden ve \u00e7ocuklar\u0131n babaya itaatinden sorumlu fig\u00fcrd\u00fcr.<\/p>\n

Cinsiyet ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ilgili olarak ele al\u0131nabilecek bir di\u011fer olgu, postmodern t\u00fcketim toplumunda bedenin t\u00fcketimidir. Beden, postmodern t\u00fcketim toplumu i\u00e7indeki haz ve arzu nesnesi i\u015flevi ile kapitalist ideoloji i\u00e7in ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Kapitalist sistemin ekonomik boyutu, toplumsal anlamda egemenlik ili\u015fkilerinin farkl\u0131 ve yeni bir \u015feklini bireysel boyutta, postmodern t\u00fcketim toplumunun i\u00e7inde bedenin t\u00fcketilmesi d\u00fczeyinde ortaya \u00e7\u0131kartmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu ba\u011flamda sinemadaki k\u00fclt\u00fcrel temsillere ait stereotiplerin in\u015fas\u0131ndaki cinsel kimlik sunumu, toplum i\u00e7inde normal ve alternatif ayr\u0131m\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131nda etkili olmaktad\u0131r. Filmde bedenler, ama \u00f6zellikle de kad\u0131n bedeni ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak izleyiciye sunulmaktad\u0131r.<\/p>\n

\"\"Feminist film kuram\u0131n\u0131n geli\u015fiminde psikanalitik kuram\u0131n, \u00f6zellikle de Freud ve Lacan\u2019\u0131n kuramlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck etkisi oldu\u011funu biliyoruz. Laura Mulvey\u2019in makalesi \u201cG\u00f6rsel Haz ve \u00d6yk\u00fcl\u00fc Sinema\u201d (\u201cVisual Pleasure and Narrative Cinema\u201d), sinemada erkek egemen bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6nemini vurgular; scopophilia denen bak\u0131\u015ftan \u00e7\u0131kan haz bir erkek hazz\u0131d\u0131r ve sinemada \u201cbak\u0131\u015f\u201d erke\u011fe y\u00f6neltilir. Scopophilia iki alanda y\u00f6neltilebilir: birincisi scopophilic hazz\u0131n cinsel cazibe ile ili\u015fkili oldu\u011fu r\u00f6ntgenciliktir (voyeurism) ve ikincisi narsistik \u00f6zde\u015fle\u015fme ile ili\u015fkili olan scopophilic hazd\u0131r. Mulvey bu \u00f6zde\u015fle\u015fmenin her zaman i\u00e7in filmin eksenini olu\u015fturan, kahraman\u0131 olan erkekle oldu\u011funu, oysa kad\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlukla bir tehdit olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6ne s\u00fcrer. \u201cFilm toplumu yans\u0131t\u0131r\u201d der Mulvey ve toplum, filmi anlamam\u0131z\u0131 etkiler. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 erkek egemen toplumun sinema \u00fczerindeki etkisini g\u00f6stermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan psikanalizle ili\u015fkilidir. Erkek egemenligi ve phallocentrism (penis merkezcilik) esasen birbiriyle iliskilidir; fallus g\u00fcc\u00fcn\/iktidarin, sahip olman\u0131n simgesidir ki filmde bu anlam, izledi\u011fimiz penis g\u00f6sterimleriyle s\u0131k s\u0131k verilmektedir. Kad\u0131n\u0131n fallusu yoktur, i\u011fdi\u015f edilmi\u015ftir. Bu da kad\u0131n\u0131n fallusu olmad\u0131\u011f\u0131ndan eksik ve bu nedenle de de\u011fersiz oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcren Freudyen kuramla ili\u015fkilidir (Laura Mulvey, 1997).<\/p>\n

Mulvey sineman\u0131n m\u00fcthi\u015f bir g\u00fcce sahip oldu\u011funu ve ge\u00e7ici bir beyin y\u0131kama bi\u00e7imi olarak i\u015fleyebildi\u011fini \u00f6ne s\u00fcrer. Sinema yasak r\u00f6ntgenci bak\u0131\u015f i\u00e7in m\u00fckemmel bir alan sunar, \u00e7\u00fcnk\u00fc izleyici ana rahmi benzeri kapal\u0131, karanl\u0131k bir yerdedir. Freud\u2019un scopophilia \u00fczerine g\u00f6r\u00fc\u015fleri, erotik ve yasak olan\u0131 g\u00f6rme arzusu ve r\u00f6ntgencilik \u00fczerine odaklan\u0131r, ama bu arzu erkek-merkezlidir. Filmde de yaln\u0131zca erke\u011fin cinsel arzusunun giderilmesi gereklili\u011fi \u00fczerinden \u00fcretilir senaryo. Freudyen kuramda kad\u0131n arzuyu, ama ayn\u0131 zamanda da i\u011fdi\u015f edilmi\u015fli\u011fi temsil eder ve bu nedenle de kad\u0131n\u0131n bi\u00e7imi y\u00f6n\u00fcnde bir gerilim, karars\u0131zl\u0131k vard\u0131r. Erkek kontrole ve etkin role sahipken, kad\u0131n bir ikona, erotik nesneye indirgenir, ayn\u0131 zamanda da farkl\u0131 olu\u015fu nedeniyle bir tehdittir.<\/p>\n

Mulvey kad\u0131n\u0131n sinemada iki rol\u00fcn\u00fcn oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrer: \u00d6yk\u00fcdeki karakterler i\u00e7in erotik nesne ve izleyici i\u00e7in erotik nesne. Yak\u0131n d\u00f6nem feminist kuram, kad\u0131nlar\u0131n sunumunun \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k oldu\u011funu ileri s\u00fcrer g\u00f6r\u00fcnse de, Mulvey\u2019inki de dahil daha sonraki kuram kad\u0131nlar\u0131n nesneden \u00e7ok \u00f6zne olarak anahtar role sahip oldu\u011fu filmlere bakar. \u00a0Mulvey, geleneksel Hollywood filmlerinde y\u00f6netmenlerin, kad\u0131nlar\u0131, edilgen konuma yerle\u015ftirmelerini ve rollerinin s\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ele\u015ftirir ve sinemada kad\u0131n\u0131n konumunu de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in devrimci bir bak\u0131\u015fa gereksinim duyuldu\u011funu ve sinemasal hazza \u00f6ncelik verilmesinin reddedilmesinin gerekti\u011fini ileri s\u00fcrer.<\/p>\n

\u00d6zt\u00fcrk, feminist film politikas\u0131 ile ilgili makalesinde, pornografik olanla erotik olan\u0131n fark\u0131n\u0131 tan\u0131mlar. \u201cPornografide e\u015fit olmayan g\u00fc\u00e7 ili\u015fkisi ve erke\u011fin kad\u0131n \u00fczerindeki iktidar\u0131, erotik olanda \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirici cinsel anlat\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr\u201d der. Bu ba\u011flamda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, K\u00f6pekdi\u015fi<\/em> filmini pornografik bulan ve 18 ya\u015f \u00fcst\u00fc i\u00e7in uygun g\u00f6renlerin hakl\u0131l\u0131k pay\u0131 olabilir. Filmin sonunda oldu\u011fu gibi kad\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanmas\u0131, \u201cbaba yasas\u0131na\u201d kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131, ya\u015fam sava\u015f\u0131 i\u00e7inde g\u00f6sterilmesi, kamusal alan\u0131 se\u00e7mesi ve erkeklerin filmde \u00e7\u0131plak olarak g\u00f6sterilmeleri feminist film prati\u011finde olumlu de\u011ferlendirilen noktalard\u0131r (S. R. \u00d6zt\u00fcrk, 2000).<\/p>\n

Feminist kuramlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan filmin \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi<\/strong><\/p>\n

K\u00f6pekdi\u015fi<\/em> filminin feminist \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi, feminist kuramlar\u0131n i\u00e7inde ekofeminist kuram\u0131n, varolu\u015f\u00e7u feminist kuram\u0131n ve k\u00fclt\u00fcrel feminist kuram\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131yla yorumlanacakt\u0131r. Ekofeminist kuramdan yola \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131n nedeni bu kuram\u0131n, g\u00fc\u00e7 \/ sava\u015f \/ h\u0131rs \/ kazanma ile erkekleri \u00f6zde\u015fle\u015ftiren ataerkil sistemin bu olgulara olumlu de\u011ferler y\u00fcklemesini ve erkeklerin kimlik in\u015fas\u0131nda erkek temsillerde sava\u015fmak, m\u00fccadele etmek, kazanmak i\u00e7in h\u0131rsl\u0131 olmak gibi \u00f6zelliklerin olumlu \u00f6zellikler olarak sunulmas\u0131n\u0131n ele\u015ftirisini yapmas\u0131d\u0131r.\u00a0 Ekofeminist kuram\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla, bu niteliklerin K\u00f6pekdi\u015fi<\/em> filminde oldu\u011fu gibi kimi zaman kad\u0131n karakterlere de olumlu bir \u00f6zellikmi\u015f gibi y\u00fcklendi\u011fi, kad\u0131n temsillerinin erkeksile\u015ftirildi\u011fi ve erkek bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla idealize edildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca ekofeminist kuram\u0131n, tarihten gelen d\u00fcalist bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla, erkeklerin kad\u0131nlar\u0131 ve do\u011fay\u0131 \u00f6zde\u015fle\u015ftirerek, nesnele\u015ftirmesi, de\u011fersizle\u015ftirmesi ve \u00f6tekile\u015ftirmesi olgusuna kar\u015f\u0131 ele\u015ftirel bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 da \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Varolu\u015f\u00e7u feminist kuram\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan faydalan\u0131lmas\u0131n\u0131n nedeni, ataerkil toplumsal yap\u0131da erke\u011fin \u00f6zne, kad\u0131n\u0131n nesne oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131 ve erke\u011fin kimli\u011finin kad\u0131n\u0131n nesnele\u015ftirilmesi \u00fczerinden tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131 ele\u015ftirmesidir. K\u00f6pekdi\u015fi<\/em> filminde kad\u0131n temsillerinin \u201cbak\u0131\u015f\u0131n nesnesi\u201d olarak sunumlar\u0131, varolu\u015f\u00e7u feminist kuram ile ele\u015ftirilip, kad\u0131nlar\u0131n nesne olmay\u0131 reddederek, \u00f6zne olarak kendi kimliklerini tan\u0131mlamas\u0131 gerekti\u011fi savunulabilir.<\/p>\n

\"\"K\u00fclt\u00fcrel feminist kuram a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise, filmdeki annelik kurumunun sunulu\u015fu ve anne karakteri \u00f6nemlidir. K\u00fclt\u00fcrel feminist kurama g\u00f6re annelik kurumu \u00e7ok de\u011ferlidir, anneli\u011fin \u201cyarat\u0131c\u0131\u201d ve \u201ckoruyucu\u201d olma gibi g\u00fc\u00e7lerinin, erkeklerin \u201cy\u0131kma\u201d ve \u201cyok etme\u201d gibi sava\u015fa dair g\u00fc\u00e7lerinden \u00f6nemli oldu\u011funa, annelik sevgisinin b\u00fct\u00fcnle\u015ftirici ve bar\u0131\u015fsever bir nitelik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na vurgu yapar. Ancak filmde anne, baban\u0131n otoritesinin devam\u0131n\u0131 kendisine g\u00f6rev bilmi\u015f, olup bitenlerden ac\u0131 \u00e7ekti\u011fi belli, ama \u015fik\u00e2yet etmeyen, silik bir fig\u00fcrd\u00fcr.<\/p>\n

Aile kurumu ise esas tart\u0131\u015f\u0131lan ve hep tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir kurumdur. Ataerkil kapitalist bir toplumda insanlar\u0131n hem temel hem de sosyal ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan, cinsel ili\u015fkileri d\u00fczenleyen ve me\u015frula\u015ft\u0131ran, insan neslinin devam\u0131n\u0131 sa\u011flayan \u00e7ocuklar\u0131n do\u011fmas\u0131, bak\u0131m\u0131 ve yeti\u015ftirilmesi i\u015flevlerini yerine getiren, teke\u015flili\u011fe dayanan, heteroseks\u00fcelli\u011fi standart olarak alan, toplumun en k\u00fc\u00e7\u00fck ekonomik \u00fcretim ve t\u00fcketim birimi olarak kabul edilen, biyolojik, psikolojik, toplumsal, ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel boyutlar\u0131 olan bu sistem ne kadar idealize edilirse edilsin hep sorunludur.\u00a0 Ayr\u0131ca aile kurumu, insanlar\u0131n toplumsalla\u015fma s\u00fcrecinin ilk ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ve aile \u00fcyelerinin ili\u015fkilerini d\u00fczenlerken k\u00fclt\u00fcrel, dinsel, ideolojik\u2026 y\u00f6nlendirmelerin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi bir ortam yaratmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla aile kurumu i\u00e7inde otoritenin i\u015fleyi\u015fi, ataerkil ideolojinin egemen oldu\u011fu bir toplumsal yap\u0131da, aile yap\u0131s\u0131n\u0131n genellikle ataerkil olarak bi\u00e7imlenmesine neden olmaktad\u0131r. Geleneksel toplumlar\u0131n geleneksel geni\u015f aile yap\u0131s\u0131ndan sonra, sanayile\u015fmi\u015f toplumlar\u0131n temel aile yap\u0131s\u0131 olan \u00e7ekirdek aile, bireycili\u011fin \u00f6nem kazand\u0131\u011f\u0131 ve yabanc\u0131la\u015fman\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ki\u015filerin bir arada olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak psikolojik i\u015flevini yerine getirmekte ve aile kurumunun kapitalist sistemin ekonomik i\u015flevlerinin devam\u0131n\u0131 sa\u011flamaya katk\u0131da bulunmaktad\u0131r. Erkek, hayat\u0131 kazanmak ve ailesine bakmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu i\u00e7in, kad\u0131ndan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir maddi temele sahiptir ve bu durum modern end\u00fcstriyel ailede de s\u00fcrmektedir. Hane y\u00f6netimi toplumsal \u00f6zelli\u011fini yitirerek, kad\u0131n\u0131 \u00f6zel hizmet sunan, toplumsal \u00fcretimden d\u0131\u015flanan bir hizmet\u00e7i haline getirmi\u015ftir. B\u00f6ylelikle modern aile, kad\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k ya da gizli ev i\u00e7i k\u00f6leli\u011fi \u00fczerine kurulmaktad\u0131r. Feministler, \u201cKi\u015fisel olan politiktir\u201d iddias\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak, ev i\u00e7inde kad\u0131nlara yap\u0131lan bask\u0131y\u0131 ilk vurgulayanlard\u0131r ve heteroseks\u00fcellli\u011fin k\u00fclt\u00fcrel bir yap\u0131 olarak olu\u015fturuldu\u011funu, ataerkilli\u011fin s\u00fcreklili\u011finin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in gerekli bir h\u00e2kimiyet \u015fekli olarak i\u015flevselle\u015fti\u011fini ileri s\u00fcrmektedirler.<\/p>\n

Sonu\u00e7 ve de\u011ferlendirme<\/strong><\/p>\n

Toplumsal bilgi ve tutum \u00fcretiminin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi de\u011fi\u015fik toplumlar i\u00e7in farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrel \u00f6\u011felerin varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z etmek her zaman olanakl\u0131d\u0131r; ancak k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131lar\u0131, toplumsal ve ekonomik geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyleri birbirinden ne kadar farkl\u0131 olursa olsun, d\u00fcnya co\u011frafyas\u0131n\u0131n \u00e7ok farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde ya\u015fayan insanlara ve toplumlara mesaj vermede en etkin ara\u00e7lardan birisidir sinema. \u00d6yle ki biz t\u0131p eti\u011fi \/ biyoetik uzmanlar\u0131 e\u011fitimlerimizde daha s\u0131k film g\u00f6sterimleri ve film analizleri yapmaya \/ yapt\u0131rmaya ba\u015flad\u0131k. \u0130nsana dair her duygu ve tutumun tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131nda, sinema sanat\u0131 bize \u00e7ok etkili ara\u00e7lar sunmaya devam ediyor.<\/p>\n

Ahlakilik ve e\u011fitim birbirini kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak tamamlar; insan do\u011fas\u0131n\u0131n ahlaki a\u00e7\u0131dan farkl\u0131la\u015fmam\u0131\u015f, yani ne iyi ne de k\u00f6t\u00fc, ama her iki \u00f6zelli\u011fe de do\u011fu\u015ftan yatk\u0131n oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi kan\u0131mca en makul olan\u0131d\u0131r; bundan dolay\u0131 etik ve pedagoji s\u0131k\u0131 i\u015fbirli\u011fi i\u00e7indedir. \u00d6te taraftan dil, insan eyleminin ileti\u015fim yoluyla aktar\u0131lmas\u0131nda kullan\u0131lan bir ara\u00e7 oldu\u011fu kadar, ahlaki s\u00f6zc\u00fcklerin, yarg\u0131lar\u0131n, arg\u00fcmanlar\u0131n i\u015flevleri, olu\u015fumu ve aktar\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Sinema ayn\u0131 zamanda, ataerkil ideolojinin prati\u011finin uygulama alanlar\u0131ndan birisidir; kad\u0131nlar\u0131n ve erkeklerin, sinemadaki temsillerinin, k\u00fcresel boyuttaki k\u00fclt\u00fcrel hegemonyas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, \u201ctoplumsal rol modelleri\u201d olarak belirleyici bir yere sahip oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Sinemada erkek egemen toplumun \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda, \u00e7o\u011funlukla kad\u0131n kutsal bir e\u015f, anne, bakire fig\u00fcr\u00fc ya da fahi\u015fe \/ arzu nesnesi fig\u00fcr\u00fc olarak de\u011fi\u015fmeyen muhafazak\u00e2r ikili bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla sunulmaya devam ettik\u00e7e, sistematik bir bi\u00e7imde nesnele\u015ftirilmeye, kutsalla\u015ft\u0131r\u0131lmaya devam edilecektir. Oysaki kad\u0131n\u0131n ger\u00e7ek ve \u00f6zerk bir \u00f6zne konumuna eri\u015fmesi ve izleyicilerin de ataerkil ideoloji do\u011frultusunda in\u015fa edilen kad\u0131n karakterlerini reddetmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, bunu olanakl\u0131 k\u0131lacak yap\u0131tlara gereksinim vard\u0131r.<\/p>\n

Kaynaklar<\/strong><\/p>\n

–\u00a0<\/strong>Aldous Huxley (2003), Cesur Yeni D\u00fcnya<\/em>, \u0130stanbul, Orjinal isim: Brave New World, \u0130thaki Yay\u0131nlar\u0131\/Bilimkurgu Dizisi.<\/p>\n

– Louis Althusser (1994), \u0130deoloji ve Devletin \u0130deolojik Ayg\u0131tlar\u0131<\/em>, 4. Bask\u0131, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul.<\/p>\n

– Laura Mulvey (1997), \u201cG\u00f6rsel Haz ve Anlat\u0131 Sinemas\u0131\u201d, \u00c7eviren: Nilg\u00fcn Ab\u0131sel, Kare<\/em>, 21, ss.38-46.<\/p>\n

– R. \u00d6zt\u00fcrk (2000), \u201cFeminist Film Politikas\u0131: \u2018M\u00fcrebbiye\u2019 \u00d6rne\u011fi\u201d, K\u00fclt\u00fcr ve \u0130leti\u015fim<\/em>, 3(1), ss.51-70.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201cK\u00f6pekdi\u015fi\u201d bir yan\u0131yla insana dair pek \u00e7ok kavram\u0131 yeniden sorgulatan (\u00f6zg\u00fcrl\u00fck, yasaklar, e\u011fitim, ahlak, mahremiyet, aile, ensest, cinsellik), insan\u0131n bili\u015fsel ve isten\u00e7sel geli\u015fiminin normal ve anormalinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrten, insan\u0131n ahlaki geli\u015fim basamaklar\u0131nda toplum \/ \u00f6zne etkisini yeniden tart\u0131\u015fmaya a\u00e7an, di\u011fer yan\u0131yla ise insan\u0131n onurunu, haklar\u0131n\u0131, g\u00f6nencini yok sayan, insanl\u0131\u011f\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlayan bir filmdir. Diyaloglar,\u00a0 monologlar, […]<\/p>\n","protected":false},"author":696,"featured_media":15340,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[186,28],"tags":[1777,1778,1779,376,1742],"class_list":["post-15339","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-149-sayi","category-sosyal-bilimler","tag-feminist-teori","tag-film-elestirisi","tag-kopekdisi","tag-sinema","tag-toplumsal-cinsiyet"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t