{"id":15358,"date":"2016-07-01T14:55:52","date_gmt":"2016-07-01T11:55:52","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=15358"},"modified":"2017-12-27T15:04:21","modified_gmt":"2017-12-27T12:04:21","slug":"sahi-neden-psikanaliz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/07\/01\/sahi-neden-psikanaliz","title":{"rendered":"Sahi, neden psikanaliz?"},"content":{"rendered":"<p>Sevgili Hocam \u0130skender Sava\u015f\u0131r\u2019\u0131n \u201cpsikanalitik r\u00fcya yorumlama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131\u201dna asistan olarak kat\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131mdan beri r\u00fcya konusu ile ilgili \u00e7e\u015fitli okumalar yap\u0131yorum. Bu okumalar\u0131n i\u00e7eri\u011fi, \u0130slam\u2019\u0131n r\u00fcyaya nas\u0131l bakt\u0131\u011f\u0131ndan beyin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kadar geni\u015f bir \u00e7er\u00e7eveden olu\u015fuyor. Bug\u00fcn tek bir psikanalitik kuramdan s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn olmasa da son okumalar\u0131m psikanalizin temeline yo\u011fun bir ele\u015ftiri getiriyordu. Bar\u0131\u015f Engin Aksoy\u2019un \u00e7evirdi\u011fi Alenka Zupancic\u2019in\u00a0<em>Neden Psikanaliz?\u00a0<\/em>adl\u0131 kitab\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce, isminin o anki durumuma \u00e7ok yak\u0131n oldu\u011funu hissettim. Evet, neden psikanaliz?<\/p>\n<p>Tabii kitab\u0131 da okuyunca kafamdaki sorular\u0131n ele\u015ftirilerden daha b\u00fcy\u00fck ve yo\u011fun oldu\u011funu fark ettim. \u00c7\u00fcnk\u00fc Alenka Zupancic yakla\u015f\u0131k 90 sayfal\u0131k bu kitapta ufuk a\u00e7\u0131yor, \u00e7e\u015fitli sorular \u00fcretmemizi sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n<p>Metis Yay\u0131nlar\u0131ndan \u00e7\u0131kan, kapa\u011f\u0131nda 1934 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f bir Max Ernst resmi olan kitap\u00a0<em>Giri\u015f<\/em>haricinde \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fuyor. Bu b\u00f6l\u00fcmler\u00a0<em>Cinsellik ve Ontoloji, \u00d6zg\u00fcrl\u00fck ve Neden, Komedi ve Tekinsiz<\/em>. Ek olarak belirtmek gerekirse, bu \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcm \u201cm\u00fcdahale\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda toplanm\u0131\u015f. Giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcnde bahsederken neden \u201cm\u00fcdahale\u201d teriminin se\u00e7ildi\u011fini\u00a0 Alenka Zupancic bize a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/p>\n<p>Giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcne, \u201cne kadar yak\u0131ndan bak\u0131l\u0131rsa, psikanalizin sahas\u0131n\u0131n tam olarak ne oldu\u011fu bir o kadar belirsizle\u015fiyor\u201d s\u00f6zleriyle ba\u015fl\u0131yor Zupancic. Psikanalizin sahas\u0131n\u0131n neresi oldu\u011fu sorusunun asl\u0131nda psikanalizin \u201cher yere el atm\u0131\u015f\u201d gibi g\u00f6r\u00fcnmesiyle ilgili oldu\u011funu ifade ediyor.\u00a0 Ve ard\u0131ndan Lacan\u2019\u0131n \u201cpsikanaliz felsefe de\u011fildir\u201d \u015feklindeki \u0131srarl\u0131 iddias\u0131na ra\u011fmen kendi teorisini felsefeyle kurdu\u011fu diyalogla geli\u015ftirdi\u011fini belirtiyor.<\/p>\n<p>Kitab\u0131n kapa\u011f\u0131nda da g\u00f6rebilece\u011finiz \u201c\u00fc\u00e7 m\u00fcdahale\u201d terimine de\u011finmek gerekirse, Zupancic bu terimi se\u00e7mesinin nedenini her birinin u\u00e7suz bucaks\u0131z \u00fc\u00e7 farkl\u0131 sahaya dokunmas\u0131 oldu\u011funu ifade ediyor.<\/p>\n<p><strong>Cinsellik ve Ontoloji<\/strong><\/p>\n<p>Zupancic psikanalizi felsefeye yakla\u015ft\u0131r\u0131yormu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen giri\u015fimlerin, bu \u201cyanl\u0131\u015f dostlu\u011fun\u201d en k\u00f6t\u00fc \u00f6rneklerini olu\u015fturdu\u011fu kanaatinde. Ayn\u0131 zamanda felsefenin konuya d\u0131\u015fardan bakma e\u011filimi de olsa en b\u00fcy\u00fck katk\u0131y\u0131 cinsellik konusunda taviz vermeyen psikanalizden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hat\u0131rlat\u0131yor.<\/p>\n<p>Yazar, Freud\u2019un\u00a0<em>Cinselik \u00dczerine \u00dc\u00e7 Deneme\u2019<\/em>sinin hala temel bir metin oldu\u011funu s\u00f6ylerken, metnin arg\u00fcman\u0131n\u0131 tek bir c\u00fcmlede \u00f6zetliyor: \u201c(insani) cinsellik, var olmayan bir normdan paradoks-dolu bir sapmad\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Ard\u0131ndan, d\u00fcrt\u00fclerin ba\u015flang\u0131\u00e7taki kurucu sapmas\u0131n\u0131n ke\u015ffinin, ileride psikanalizin en b\u00fcy\u00fck kavramsal icatlar\u0131ndan birine yani\u00a0<em>objet petit a<\/em>\u00a0kavram\u0131n\u0131n icad\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor.<\/p>\n<p>Zupancic b\u00f6l\u00fcm\u00fcn sonlar\u0131na do\u011fru Louis Althusser\u2019in Marx ve Freud \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli bir yaz\u0131dan al\u0131nt\u0131 yaparak Marks\u00e7\u0131 ve Freudcu teorinin ortak \u00f6zelliklerini sunuyor. Louis Althusser, \u201cikisi de \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 bilimlerdir; en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fmanlar\u0131 da do\u011frudan bir muhalefet de\u011fil, revizyonizmdir,\u201d diyor.<\/p>\n<p><strong>\u00d6zg\u00fcrl\u00fck ve Neden<\/strong><\/p>\n<p>Zupancic bu b\u00f6l\u00fcme bir soruyla ba\u015fl\u0131yor: \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Lacanc\u0131 psikanalizi ilgilendiren bir mesele midir? Hemen \u201cilk bak\u0131\u015fta, hay\u0131r\u201d diyerek yan\u0131tl\u0131yor. Yazar, psikanalizin bu kavrama pek ba\u015fvurmad\u0131\u011f\u0131ndan, psikanalitik teori \u00f6znenin kurulu\u015funa ili\u015fkin noktaya \u201czorlama se\u00e7im\u201d teorisini yerle\u015ftirdi\u011finden bahsediyor.<\/p>\n<p>Zupancic,Vakitli\/Vakitsiz G\u00f6zlemler adl\u0131 alt ba\u015fl\u0131kta Freud\u2019un r\u00fcyalar ve r\u00fcya yorumuna dair esas ke\u015ffinin, r\u00fcyalara atfedilen sembolizmi ve yorum i\u00e7in gerekli bir anahtar\u0131n var oldu\u011funu reddedi\u015fi oldu\u011funu ifade ederek serbest \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m\u0131n \u00f6nemine dikkat \u00e7ekiyor. Hatta \u201coysa sembolizm serbest \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131 susturur,\u201d diye ekliyor. Fakat Zupancic\u2019e g\u00f6re t\u00fcm hikaye yorum-\u00e7\u00f6zme ve da\u011f\u0131tma \u015feklindeki bu yorumlamadan ibaret de\u011fil.<\/p>\n<p><strong>Komedi ve Tekinsiz<\/strong><\/p>\n<p>Son \u201cm\u00fcdahale\u201dmizin konusu komiklik ve tekinsizlik hissi. Zupancic\u2019e g\u00f6re bu iki kavram hi\u00e7 beklenmedi\u011fi kadar yak\u0131n. En az\u0131ndan kendi incelemesini bu perspektiften yapaca\u011f\u0131n\u0131 ifade ederken, \u201ckomedi bizlere hi\u00e7li\u011fin ciddiye al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini \u00f6\u011fretir, komedi hi\u00e7likle bir\u00e7ok \u015fey yapar. Ama her \u015feyden \u00f6nce, hi\u00e7li\u011fin indirgenemez maddili\u011fine i\u015faret etmeyi sever.\u201d diyerek giri\u015f yap\u0131yor.<\/p>\n<p>Kitab\u0131n i\u00e7inden bir \u00f6rnekle devam edelim;<\/p>\n<p><em>Adam\u0131n biri bir restorana girer ve garsona \u015f\u00f6yle der: \u201cKremas\u0131z kahve l\u00fctfen.\u201d Garson yan\u0131t verir: \u201cAfedersiniz efendim, kremam\u0131z kalmam\u0131\u015f, s\u00fcts\u00fcz olsa olur mu?<\/em><\/p>\n<p>Yazar bu esprinin mekanizmas\u0131 hakk\u0131nda s\u00f6ylenecek pek \u00e7ok \u015fey oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Burada komedinin i\u015fleyi\u015fine ba\u011flanan \u015fey, tam da hayaletimsi bir nesnenin \u00fcretimidir. Yani Zupancic\u2019e g\u00f6re yoklu\u011fun gayet elle tutulur ve somut bir boyutu, hayaletimsi bir nesneyi ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r. Bu konuda ka\u00e7\u0131rmamam\u0131z gereken noktay\u0131 \u201cburada hi\u00e7li\u011fin simgesel sunumu anlam\u0131nda \u2018bir \u015fey olarak g\u00f6r\u00fcnen hi\u00e7bir \u015fey\u2019le de\u011fil; daha ziyade hi\u00e7li\u011fin kal\u0131nt\u0131s\u0131yla, tam da simgesel deste\u011finden mahrum b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f ama ger\u00e7ekte \u0131srar eden\/ortaya \u00e7\u0131kan hi\u00e7likle u\u011fra\u015f\u0131yoruz\u201d diyerek ifade ediyor.<\/p>\n<p>Yazar, ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 noktay\u0131 Lacan\u2019\u0131n objet a kavram\u0131na kadar getiriyor.\u00a0<em>Geriye G\u00f6r\u00fclecek Hi\u00e7bir \u015eey Kalmad\u0131<\/em>adl\u0131 alt ba\u015fl\u0131kta ise Lacan\u2019\u0131n hedefinin \u201chad\u0131m edilme kompleksi\u201dni insan deneyimindeki merkezi rol\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131rmak istedi\u011fi de\u011fil, tam aksine onu a\u00e7\u0131kamak istedi\u011fini belirtiyor.<\/p>\n<p>Zupancic \u00e7ok \u00f6nemli bir noktan\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek, Lacan\u2019\u0131n dikkat \u00e7ekilmesini istedi\u011fi \u015feyin had\u0131m edilme korkusunu de\u011fil, had\u0131m edilmenin kendisini kaybetme korkusu oldu\u011funu belirtiyor. Yani had\u0131m edilme kompleksinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 simgesel deste\u011fi kaybetme korkusu. Bu nokta d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc ve \u00e7ok dikkat \u00e7ekicidir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde ikna edici oluyor mu Lacan? Ona kitab\u0131n her okurunun kendi ad\u0131na karar vermesi gerekecek herhalde.<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0<em>Neden Psikanaliz: \u00dc\u00e7 M\u00fcdahale<\/em>, Alenka Zupancic, 2008, \u00c7ev. Bar\u0131\u015f Engin Aksoy, Metis Kitap, 2011, 88 s.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sevgili Hocam \u0130skender Sava\u015f\u0131r\u2019\u0131n \u201cpsikanalitik r\u00fcya yorumlama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131\u201dna asistan olarak kat\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131mdan beri r\u00fcya konusu ile ilgili \u00e7e\u015fitli okumalar yap\u0131yorum. Bu okumalar\u0131n i\u00e7eri\u011fi, \u0130slam\u2019\u0131n r\u00fcyaya nas\u0131l bakt\u0131\u011f\u0131ndan beyin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kadar geni\u015f bir \u00e7er\u00e7eveden olu\u015fuyor. Bug\u00fcn tek bir psikanalitik kuramdan s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn olmasa da son okumalar\u0131m psikanalizin temeline yo\u011fun bir ele\u015ftiri getiriyordu. Bar\u0131\u015f Engin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":685,"featured_media":15359,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[186,513,36,28],"tags":[1650,210,855,1151],"class_list":["post-15358","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-149-sayi","category-kitapcil","category-psikoloji","category-sosyal-bilimler","tag-freud","tag-kitap","tag-lacan","tag-psikanaliz"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15358","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/685"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15358"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15358\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15359"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15358"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15358"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15358"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}