{"id":15364,"date":"2016-07-01T15:11:49","date_gmt":"2016-07-01T12:11:49","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=15364"},"modified":"2017-12-27T15:14:55","modified_gmt":"2017-12-27T12:14:55","slug":"felsefe-ve-bilimlerin-edebiyatla-imtihani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/07\/01\/felsefe-ve-bilimlerin-edebiyatla-imtihani","title":{"rendered":"Felsefe ve Bilimlerin Edebiyatla \u0130mtihan\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Birka\u00e7 y\u0131l evvel Kad\u0131k\u00f6y&#8217;de Naz\u0131m Hikmet K\u00fclt\u00fcr Merkezi&#8217;nde ad\u0131n\u0131n verildi\u011fi kitapl\u0131\u011f\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 vesilesiyle yazar Leyl\u00e2 Erbil i\u00e7in bir anma toplant\u0131s\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f, baz\u0131 konu\u015fmalar, tart\u0131\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Konu\u015fmac\u0131lardan biri Ahmet Cemal&#8217;di. Cumhuriyet&#8217;teki k\u00f6\u015fesinde Leyl\u00e2 Erbil&#8217;in sondan bir \u00f6nceki roman\u0131 <em>Kalan<\/em> \u00fczerine kaleme ald\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131dan dolay\u0131 yazar\u0131n telefonla arayarak te\u015fekk\u00fcr etti\u011fini, <em>\u201cBug\u00fcne<\/em> <em>kadar epey yaz\u0131ld\u0131 bu roman \u00fczerine<\/em> <em>&#8230;Ama yaz\u0131lanlar\u0131n hi\u00e7biri metnin felsefeye<\/em> <em>ne kadar yaslanm\u0131\u015f oldu\u011funu sizin kadar<\/em> <em>yakalayamad\u0131&#8230;\u201d<\/em> dedi\u011fini aktarm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>O an \u00fczerinde durmam\u0131\u015ft\u0131m, \u00e7\u00fcnk\u00fc Ahmet Cemal&#8217;in s\u00f6z konusu yaz\u0131s\u0131yla hen\u00fcz kar\u015f\u0131la\u015fmam\u0131\u015ft\u0131m. &#8220;Zaten bir gazete k\u00f6\u015fesinde bir roman ne kadar irdelenmi\u015f olabilirdi ki?&#8221; Kalan&#8217;\u0131 ben de bas\u0131l\u0131r bas\u0131lmaz alarak takip eden aylar i\u00e7inde uzun olmayan aral\u0131klarla birka\u00e7 kez okumu\u015ftum. S\u0131k kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131m derinlikteydi; ilk bak\u0131\u015fta yakalayamad\u0131\u011f\u0131m anlamlar\u0131n pe\u015fine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcm. Benim ku\u015fa\u011f\u0131mdaki bir okur i\u00e7in bilmece gibi imalar\u0131, an\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131 \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Tarihselli\u011finin ve toplumsall\u0131\u011f\u0131n\u0131n boyutlar\u0131n\u0131 kavramaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordum. T\u00fcrkiye&#8217;nin 20. y\u00fczy\u0131l\u0131, yak\u0131n tarihin baz\u0131 siyasi ve toplumsal olaylar\u0131yla ilgili ba\u015fka okumalara y\u00f6nelmi\u015ftim. Ama benim merak etti\u011fim hususlar\u0131 tart\u0131\u015fma konusu yapacak bir de\u011ferlendirmeyle kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fime dair bir beklentim yoktu a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131.<\/p>\n<p>Sonralar\u0131 s\u0131k hat\u0131rlay\u0131p \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm bu konu \u00fczerine. Ayn\u0131 toplant\u0131da di\u011fer konu\u015fmac\u0131lar\u0131n anlatt\u0131klar\u0131 da eklenince, Leyl\u00e2 Erbil&#8217;in \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna yakla\u015fm\u0131\u015fken son bir gayretle ortaya koydu\u011fu eseri hakk\u0131nda edilen her s\u00f6ze b\u00f6ylesine dikkat kesilmesi, kitab\u0131 bekledi\u011finden fazla sat\u0131l\u0131nca &#8220;acaba yanl\u0131\u015f m\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor, sat\u0131l\u0131yor ama nas\u0131l okunuyor acaba,&#8221; diye endi\u015felenmesine tak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>Arad\u0131m, buldum Ahmet Cemal&#8217;in yaz\u0131s\u0131n\u0131 Cumhuriyet&#8217;in ar\u015fivinden. &#8220;Roman, felsefe de\u011fildir. Ama bir romandan yola \u00e7\u0131k\u0131larak felsefe yap\u0131labilir. Veya -\u00e7ok ki\u015fisel g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm-, roman, bir felsefenin diline, arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febilir.&#8221; s\u00f6zleriyle ba\u015fl\u0131yordu. \u00d6z\u00fcnde bir irdeleme say\u0131labilirdi belki ama kesinlikle bir kitap tan\u0131t\u0131m\u0131 veya ele\u015ftirisi de\u011fildi. Anlat\u0131da canland\u0131r\u0131lan sahnelerin, kurcalanan meselelerin zaman ve ya\u015fam \u00fczerine g\u00fcndeme getirdi\u011fi veya yeniden hat\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 felsefi sorulara i\u015faret ediyordu. Leyl\u00e2 Erbil&#8217;in de okurundan bekledi\u011fi buna benzer bir ilgi olmal\u0131 ki anlat\u0131s\u0131n\u0131n do\u011fru adreslere ula\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f hemen reaksiyon g\u00f6stermi\u015fti.<\/p>\n<p>Ahmet Cemal&#8217;in &#8220;ki\u015fisel g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm&#8221; dedi\u011fi k\u0131sm\u0131na kolay kat\u0131lamasam da felsefenin yapabilece\u011fini iddia etti\u011fi gibi tarih ve sosyolojinin de benzer bir ili\u015fkiyi kurabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum edebiyatla. \u00d6nerdi\u011fim, yar\u0131m yamalak sosyoloji ve tarih bilgisiyle bir anlat\u0131y\u0131 ve yazar\u0131n\u0131 san\u0131k sandalyesine oturtup &#8220;\u015furas\u0131 tarihe, \u015furas\u0131 sosyolojiye, \u015furas\u0131 felsefeye s\u0131\u011fm\u0131yor, hesap ver bakal\u0131m,&#8221; diyerek sorguya \u00e7ekmek, yarg\u0131lamak, mahk\u00fbm etmek de\u011fil elbette. Yukar\u0131daki tan\u0131m\u0131 geni\u015fletecek olursak, edebiyat ve di\u011fer sanatlar da ne felsefedir, ne tarihtir, ne de sosyolojidir. Bu disiplinlerin edebiyat\u0131n kendi hakikatine bakarak, onu anlamaya \u00e7al\u0131\u015farak kendi alanlar\u0131nda dikkatlerini y\u00f6neltebilece\u011fi ayr\u0131nt\u0131lar, kazanaca\u011f\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n<p>Di\u011fer t\u00fcrl\u00fcs\u00fc \u00e7ok yap\u0131ld\u0131. Bug\u00fcn\u00fcn muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n oldu\u011fu gibi ge\u00e7mi\u015fte de Cumhuriyet ideolojisinin veya toplumcu ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fin, sonralar\u0131 liberalizmin(eski solculu\u011fun) reva\u00e7ta oldu\u011fu d\u00f6nemlerde baz\u0131 edebiyat\u00e7\u0131lar genellikle yine ba\u015fka edebiyat\u00e7\u0131lar veya politik \u00e7evreler taraf\u0131ndan ya tarihsel ve toplumsal \u00e7er\u00e7eveyi \u00e7ok iyi yans\u0131tmakla \u00f6v\u00fclm\u00fc\u015fler, kahramanla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015flar ya da tarih ve toplum d\u0131\u015f\u0131 bir edebiyat yapmakla, bilimsel bak\u0131\u015f\u0131 \u00e7arp\u0131tmakla veya toplum ger\u00e7e\u011fine s\u0131rt \u00e7evirmekle, ka\u00e7k\u0131nl\u0131kla su\u00e7lanm\u0131\u015flar, hatta zaman zaman hain ilan edilmi\u015flerdir. Sanki \u00f6devleri anlatt\u0131klar\u0131 hikayelerle siyasal\u00a0 \u00f6\u011fretileri topluma yaymak, geni\u015f kitleler taraf\u0131ndan daha kolay ve y\u00fczeysel bi\u00e7imde anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakm\u0131\u015f da vazifeden ka\u00e7\u0131yorlarm\u0131\u015f gibi tepki verilmi\u015ftir bu yazarlara. Yaln\u0131zca yazarlara m\u0131? \u015eairlere, sinemac\u0131lara, tiyatroculara, ressamlara&#8230; Halbuki bilim ve felsefe sanat eserinin ka\u00e7 okka \u00e7ekti\u011fini \u00f6l\u00e7ebilmemiz i\u00e7in elimize verilmi\u015f birer terazi de\u011fildir fakat edebiyat ve sanat, kurgusuyla, insana dair aray\u0131\u015f\u0131yla, ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorularla bilimlerin de felsefenin de konusudur, \u00f6devidir.<\/p>\n<p>Ne mutlu ki ya\u015fad\u0131klar\u0131, yazd\u0131klar\u0131 d\u00f6nemde yad\u0131rganm\u0131\u015f, d\u0131\u015flanm\u0131\u015f pek \u00e7ok yazar\u0131n yap\u0131tlar\u0131 son y\u0131llarda yeni bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131yla tekrar ele al\u0131n\u0131yor, haklar\u0131nda bilimsel toplant\u0131lar d\u00fczenleniyor, konu olduklar\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarla yeni anlamlar kazan\u0131yorlar. Baz\u0131lar\u0131 i\u00e7in &#8220;asl\u0131nda o kadar da &#8216;\u00f6yle&#8217; de\u011filmi\u015f,&#8221; deniyor. Ge\u00e7mi\u015fte haks\u0131zl\u0131k yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen baz\u0131 sanat insanlar\u0131ndan \u00f6z\u00fcrler dileniyor filan. Pek\u00e2l\u00e2 bunlara hata d\u00fczeltme \u00e7abas\u0131 olarak bakabilir miyiz? Bana kal\u0131rsa kap\u0131lar aralanm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen b\u00f6yle bir iyimserlik i\u00e7in hen\u00fcz erken. Biraz dikkatle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu yeni ele al\u0131\u015f bi\u00e7imlerinin de, yeniden itibar kazand\u0131rma \u00e7abalar\u0131n\u0131n da \u00e7o\u011funun, asl\u0131nda g\u00fcn\u00fcn siyasal atmosferiyle birlikte g\u00fcndeme geldi\u011fi, son d\u00f6nemin hakim s\u00f6yleminin belli konulara tatbik edilerek toplumsal ve siyasi tarihin oldu\u011fu gibi, edebiyat ve d\u00fc\u015f\u00fcnce tarihinin de yeniden kurgulanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 fark ediliyor. R\u00fczg\u00e2r d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde, bug\u00fcn \u00f6z\u00fcnde ne demeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 tam anla\u015f\u0131lmadan s\u0131rf eski rejimin birtak\u0131m isimlerini, olaylar\u0131n\u0131 ele\u015ftirir g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor diye ba\u015f tac\u0131 edilenlerin de yeniden hal\u0131n\u0131n alt\u0131na s\u00fcp\u00fcr\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 g\u00fcndeme gelecek diye endi\u015felenmemek i\u00e7in yeterli sebep yok.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Birka\u00e7 y\u0131l evvel Kad\u0131k\u00f6y&#8217;de Naz\u0131m Hikmet K\u00fclt\u00fcr Merkezi&#8217;nde ad\u0131n\u0131n verildi\u011fi kitapl\u0131\u011f\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 vesilesiyle yazar Leyl\u00e2 Erbil i\u00e7in bir anma toplant\u0131s\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f, baz\u0131 konu\u015fmalar, tart\u0131\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Konu\u015fmac\u0131lardan biri Ahmet Cemal&#8217;di. Cumhuriyet&#8217;teki k\u00f6\u015fesinde Leyl\u00e2 Erbil&#8217;in sondan bir \u00f6nceki roman\u0131 Kalan \u00fczerine kaleme ald\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131dan dolay\u0131 yazar\u0131n telefonla arayarak te\u015fekk\u00fcr etti\u011fini, \u201cBug\u00fcne kadar epey yaz\u0131ld\u0131 bu roman \u00fczerine [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":74,"featured_media":15365,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[186,545,513,515],"tags":[275,237,210],"class_list":["post-15364","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-149-sayi","category-edebiyat","category-kitapcil","category-nautilus","tag-edebiyat","tag-felsefe","tag-kitap"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15364","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/74"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15364"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15364\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15365"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15364"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15364"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15364"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}