{"id":15553,"date":"2016-06-01T15:49:50","date_gmt":"2016-06-01T12:49:50","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=15553"},"modified":"2018-01-02T15:54:54","modified_gmt":"2018-01-02T12:54:54","slug":"yozlastirilan-akademi-tesvik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/06\/01\/yozlastirilan-akademi-tesvik","title":{"rendered":"Yozla\u015ft\u0131r\u0131lan akademi: te\u015fvik"},"content":{"rendered":"<p>Sevgi ve onun geli\u015fimi parayla yap\u0131labilir mi? \u00d6rne\u011fin \u2018sen bunu sev sana para vereyim\u2019 yakla\u015f\u0131m\u0131 neyi \u00fcretir sorusunu soral\u0131m. Yan\u0131t\u0131m\u0131z da \u2018fahi\u015feli\u011fi \u00fcretir\u2019 olsun. Yaz\u0131m\u0131za bu soru ve yan\u0131t\u0131 akl\u0131m\u0131z\u0131n merkezine yerle\u015ftirerek ba\u015flayal\u0131m.<\/p>\n<p>Bu yaz\u0131n\u0131n anahtar kelimesi <strong>te\u015fvik <\/strong>daha do\u011frusu <strong>akademik te\u015fviktir<\/strong>.<\/p>\n<p>10-15 y\u0131l \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131kan \u2018ilk 500\u2019e giren \u00fcniversiteler\u2019 s\u0131ralamalarla ba\u015flayan ve d\u00f6nemin ba\u015fbakan\u0131n\u0131n \u2018eyy ODT\u00dc, sen neden ilk 500\u2019e giremedin? \u00d6nce onu s\u00f6yle\u2019 su\u00e7lamalar\u0131 ile devam eden s\u00fcre\u00e7 bu i\u015fin nerelere do\u011fru evrilece\u011finin i\u015faretlerini veriyordu.<\/p>\n<p>\u00dcniversiteleri yar\u0131\u015ft\u0131rmak, piyasala\u015ft\u0131rmak \u00fcniversite gelene\u011fine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Ama kapitalizmin bir de\u011fer kayg\u0131s\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u015fa\u015f\u0131lacak bir durumun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da kendi do\u011fall\u0131\u011f\u0131 i\u00e7erisinde analiz etmek gerekiyor. Al\u0131nganl\u0131\u011fa gerek yok.<\/p>\n<p>Say\u0131 saymay\u0131 yeni \u00f6\u011frenmeye ba\u015flayan, bug\u00fcn 10\u2019a kadar, ertesi g\u00fcn 100\u2019e kadar,\u00a0 sonraki hafta\u00a0 1000\u2019e kadar sayan 7-8 ya\u015flar\u0131ndaki \u00e7ocu\u011fun heyecan\u0131 elbette anla\u015f\u0131labilir ve te\u015fvik de edilebilir.\u00a0 Ancak \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin her ge\u00e7en g\u00fcn daha fazla say\u0131 saymas\u0131n\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma ve ba\u015far\u0131 olarak g\u00f6ren ve bunu \u00f6d\u00fcllendiren \u00fcniversite yap\u0131s\u0131na ne denilebilir? B\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m\u0131n yaratabilece\u011fi bo\u011fucu ortam\u0131n nas\u0131l olabilece\u011fini ve kimleri bo\u011fabilece\u011fini tahmin edebiliyor musunuz? Kat\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fum bir akademik toplant\u0131da, on bir b\u00f6l\u00fcm ba\u015fkan\u0131n\u0131n kendilerine verilen be\u015fer dakikal\u0131k konu\u015fma s\u00fcreleri i\u00e7erisinde, konu\u015fmalar\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131n \u201cB\u00f6l\u00fcm\u00fcm\u00fczde \u015fu kadar yay\u0131n yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eu ki\u015fi en fazla yay\u0131n\u0131 yapan ki\u015fidir. Kendisini tebrik ediyor ve ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 diliyoruz\u2026\u201d bi\u00e7iminde olmas\u0131, niteli\u011fe y\u00f6nelik hi\u00e7bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmay\u0131p, dinleyicilerden de b\u0131rak\u0131n bu garip duruma tepki g\u00f6stermeyi, mevcut durumun alk\u0131\u015flanmas\u0131 neyi g\u00f6sterir?<\/p>\n<p><strong>Bir te\u015fvik do\u011fuyor<\/strong><\/p>\n<p>Erdal \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019\u00fcn T\u00dcB\u0130TAK\u2019tan sorumlu bakan ve Tosun Terzio\u011flu\u2019nun T\u00dcB\u0130TAK ba\u015fkan\u0131 oldu\u011fu d\u00f6nemde SCI-E indeksine giren akademik dergiler s\u0131n\u0131flanm\u0131\u015f ve bu dergilerde yay\u0131n yapan \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri \u2018parayla te\u015fvik\u2019 edilmi\u015flerdi. Bu te\u015fvik s\u00fcrecinde\u00a0 yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n niteli\u011fiyle kimseler ilgilenmemi\u015fti.<\/p>\n<p>Bir zamanlar <em>Cumhuriyet<\/em> gazetesinin cuma g\u00fcnleri eki olarak \u00e7\u0131kart\u0131lan <em>Bilim ve Teknik<\/em> T\u00fcrkiye\u2019deki \u00fcniversitelerde en fazla yay\u0131n\u0131 olan ki\u015fileri kapak sayfas\u0131nda listeleyerek bu \u00f6\u011fretim \u00fcyelerini T\u00fcrkiye\u2019nin en ba\u015faral\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 olarak sunmu\u015ftu. Listede isimleri olan bir\u00e7ok \u00f6\u011fretim \u00fcyesinin koltuklar\u0131n\u0131n alt\u0131nda bu dergiyi b\u00fcy\u00fck gururla ta\u015f\u0131malar\u0131 \u00e7ok tuhaf\u0131ma gitmi\u015f ve o ana kadar sayg\u0131 duydu\u011fum ve ayd\u0131n olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\/sand\u0131\u011f\u0131m bu ki\u015filer konusunda kafamda \u015f\u00fcpheler olu\u015fmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Te\u015fvik, sonras\u0131nda ODT\u00dc taraf\u0131ndan da \u00e7ok sevilmi\u015f, ok\u015fanm\u0131\u015f, b\u00fcy\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f ve kendi \u00fcniversitelerinde uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu uygulaman\u0131n mimar\u0131 da uzun s\u00fcre ODT\u00dc\u2019de rekt\u00f6rl\u00fck yapm\u0131\u015f olan Ural Akbulut\u2019tur.<\/p>\n<p>Daha sonralar\u0131 SCE-I dergilerine giren paral\u0131 dergiler inan\u0131lmaz bir art\u0131\u015f g\u00f6stermi\u015f ve T\u00dcB\u0130TAK\u2019\u0131n te\u015fviki bu dergi \u015firketlerine para ak\u0131tan bir kurum haline d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130\u015fin tad\u0131n\u0131 alan paral\u0131 dergi \u015firketleri inan\u0131lmaz bir \u015fekilde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f, sahte konferanslar d\u00fczenleyerek piyasalar\u0131n\u0131 daha da geni\u015fletmi\u015f ve kontrol alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle bilimsel eti\u011fin ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn geli\u015fmedi\u011fi \u00fclkelerde bu dergiler k\u00f6k salarak, bu dergiler \u00fczerinden yeti\u015fen \u2018akademisyenler\u2019 T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00f6rt bir yan\u0131nda\u00a0 \u00fcniversiteleri tabiri caiz ise ele ge\u00e7irmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>\u00dclkemizde yap\u0131lan Matematik yay\u0131nlar\u0131n\u0131n y\u00fczde 90\u2019a varan bir k\u0131sm\u0131n\u0131n yukar\u0131da tan\u0131mlanan paral\u0131 dergilerde olmas\u0131, Almanya, Fransa, \u0130ngiltere gibi \u00fclkelerde bu oran\u0131n y\u00fczde 5 civar\u0131nda kalmas\u0131 olay\u0131n korkun\u00e7lu\u011funun i\u015faretini de veriyor.<\/p>\n<p><strong>Te\u015fvik ele\u015ftirilmeye ba\u015flan\u0131yor<\/strong><\/p>\n<p>Te\u015fvik konusunun tam bir tecav\u00fczc\u00fc amca oldu\u011funun anla\u015f\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131 \u00fczerine konuyla ilgili ufak tefek ele\u015ftiri yaz\u0131lar\u0131 \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu yaz\u0131lardan baz\u0131lar\u0131:<\/p>\n<p>&#8211; Ersan Aky\u0131ld\u0131z, Bilimsel At\u0131f Dizinleri (SCI, SCI-Expanded) taraf\u0131ndan taranan dergilerde matematik yay\u0131nlar\u0131 ve baz\u0131 g\u00f6zlemler, Bilim ve \u00dctopya.<\/p>\n<p>&#8211; \u015eafak Alpay ve Zafer Ercan, Bilimsel Yay\u0131nlar\u0131n De\u011ferlendirmesi \u00dczerine, Cumhuriyet Bilim Teknik, 24 Aral\u0131k 2005, 19, 179, s.20.[1]<\/p>\n<p>&#8211; Kaan \u00d6zt\u00fcrk, \u015ei\u015fme Dergiler ve Yay\u0131n Eti\u011fi \u0130hlalleri, Matematik D\u00fcnyas\u0131, 2012-II.<\/p>\n<p>&#8211; Metin Balc\u0131, Nedir Bu Waset[2] Adl\u0131 Kurulu\u015fun Kongreleri: Kongreler Bilimsel Ama\u00e7l\u0131 m\u0131 Yoksa Gezi Ama\u00e7l\u0131 m\u0131? Cumhuriyet Bilim ve Teknoloji, 25 Aral\u0131k 2015.<\/p>\n<p>&#8211; \u00d6zg\u00fcr Ayd\u0131n, Akademik Te\u015fvik neyle \u015fevke gelinir, Sol Haber, 07.03.2016.[3]<\/p>\n<p>(Yukar\u0131daki yaz\u0131lardan \u00f6zellikle Kaan \u00d6zt\u00fcrk ve Metin Balc\u0131\u2019\u0131n yaz\u0131s\u0131 okunmadan burada vurgulanmak istenenin tam olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. Bu sebeple okurlara bahsi ge\u00e7en yaz\u0131lar\u0131n okunmas\u0131n\u0131 \u00f6neririm.)<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de paral\u0131 te\u015fvik s\u00fcreci bu \u015fekilde ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6yle bir model bildi\u011fim kadar\u0131yla sayg\u0131n hi\u00e7bir \u00fcniversitede yoktur.<\/p>\n<p><strong>Perelman \u2018ben sergilenmem\u2019 diyor<\/strong><strong>[4]<\/strong><\/p>\n<p><em>Matematik D\u00fcnyas\u0131<\/em> dergisinin 2003-1 say\u0131s\u0131nda Burak \u00d6zba\u011fc\u0131 taraf\u0131ndan \u201cBir Milyon Dolarl\u0131k Soru\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir yaz\u0131 yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131. Yaz\u0131da bir matematik probleminden bahsediliyor ve bu soruyu ilk \u00e7\u00f6zene Clay Matematik Enstit\u00fcs\u00fc taraf\u0131ndan bir milyon dolar para verilece\u011fi s\u00f6yleniyordu. Bu yaz\u0131y\u0131 referans alarak ayn\u0131 derginin 2003-II say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanan \u201cTaah\u00fctname\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir yaz\u0131mda \u2018Bir Milyon Dolar\u0131\u2019 ironik bir dille ele\u015ftirmi\u015ftim. Sonra neler mi oldu? Bahse konu soru Rus Matematik\u00e7i Grigori Perelman taraf\u0131ndan \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc (Yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmas\u0131n, bu \u00f6d\u00fcl\u00fcn Perelman\u2019\u0131n problemi \u00e7\u00f6zmesinde bir motivasyonu olmam\u0131\u015ft\u0131r.)\u00a0 Hatta Perelman, bildi\u011fim kadar\u0131yla, bir milyon dolarl\u0131k \u00f6d\u00fcl\u00fc reddetti\u011fi gibi, ilgililere \u201cHayvanat bah\u00e7esindeki bir hayvan gibi sergilenmek istemiyorum\u201d f\u0131r\u00e7as\u0131n\u0131 da \u00e7ekmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Perelman\u2019\u0131n ortaya koydu\u011fu bu yakla\u015f\u0131m matemati\u011fin geli\u015fimine y\u00f6n vermi\u015f bir\u00e7ok matematik\u00e7ide de g\u00f6r\u00fclebilen yayg\u0131n bir davran\u0131\u015f bi\u00e7imidir. Elbette bu t\u00fcr davran\u0131\u015flar\u0131 her matematik\u00e7iden ya da ara\u015ft\u0131rmac\u0131dan beklemek yersizlik olur. Ancak, bu t\u00fcr davran\u0131\u015flar sergileyen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 anlayamayan bir toplum i\u00e7in \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f \u00e7anlar\u0131 \u00e7al\u0131yor demektir.<\/p>\n<p><strong>Te\u015fvik daha da b\u00fcy\u00fcd\u00fc<\/strong><\/p>\n<p>\u00dclkemizde yap\u0131lan bilimsel de\u011ferlendirme y\u00f6ntemi ak\u0131l almaz derecede yanl\u0131\u015flar i\u00e7ermektedir. Tehlikeli olan ise bu yanl\u0131\u015flar\u0131n kazara de\u011fil, bilin\u00e7li olarak yap\u0131l\u0131yor olmas\u0131d\u0131r. Bu de\u011ferlendirmenin ba\u015f\u0131nda da niteli\u011fe de\u011fil niceli\u011fe y\u00f6nelinmi\u015f bir durum s\u00f6z konusudur. Bu de\u011ferlendirme bi\u00e7iminin \u00fcniversitelerce, T\u00dcB\u0130TAK vb. kurumlarca desteklendi\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ortada bir ak\u0131l tutulmas\u0131n\u0131n, rant\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve talan etme d\u00fc\u015f\u00fcncesinin izd\u00fc\u015f\u00fcmleri oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Akademik te\u015fvik 2016 y\u0131l\u0131ndan itibaren t\u00fcm \u00fcniversitelerde devlet eliyle uygulanarak, \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011fa ve hi\u00e7sizli\u011fe te\u015fvik edilmeye resmen ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>K\u0131sacas\u0131 bu yaz\u0131da as\u0131l vurgulanmak istenen yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda ge\u00e7en sorunun yan\u0131t\u0131d\u0131r. Soruyu tekrarlayal\u0131m\u00a0 \u2018Sen bunu sev, sana para vereyim\u2019 yakla\u015f\u0131m\u0131 neyi \u00fcretir? Yan\u0131t: Fahi\u015feli\u011fi. Maalesef T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcniversiteler fahi\u015fele\u015fmi\u015ftir\/fahi\u015fele\u015ftirilmi\u015ftir.[5]<\/p>\n<p><strong>Dipnotlar<\/strong><\/p>\n<p>[1] Bu yaz\u0131da ortaya konan problemlerin niteli\u011finde bug\u00fcne kadar epey farkl\u0131l\u0131klar olu\u015fmu\u015ftur. Bu yaz\u0131n\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihlerde paral\u0131 dergiler \u00fc\u00e7-be\u015f tane iken g\u00fcn\u00fcm\u00fczde y\u00fczde doksana varan oran\u0131 paral\u0131d\u0131r ve T\u00fcrkiye bu konuda en b\u00fcy\u00fck Pazar alan\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>[2] Waset, T\u00fcrkiye\u2019de \u2018bilimsel\u2019 hizmetler sunarak T\u00fcrkiye\u2019de bilim adamlar\u0131 yeti\u015ftiren organizasyondur. \u00c7ok daha geni\u015f bilgiye http:\/\/haber.sol.org.tr\/bilim\/bilimsel-sarlatanliga-akp-korumasi-151175 adresinden ula\u015f\u0131labilir.<\/p>\n<p>[3] Bu yaz\u0131n\u0131n son paragraf\u0131 \u015f\u00f6yle bitiyor: \u00d6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki akademik te\u015fvik bilimsel \u00fcretim s\u00fcrecinde nakde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilece\u011fi puanlar\u0131 toplama konusunda akademisyeni \u015fevke getirecek., bilimsel \u00fcretim s\u00fcrecine ili\u015fkin hakimiyetini yitirme konusunda akademisyeni ad\u0131mlar atmaya te\u015fvik edecektir.<\/p>\n<p>[4] Bu noktada y\u00fczy\u0131l\u0131m\u0131z\u0131n matemati\u011fine y\u00f6n vermi\u015f Alexander Grothendieck\u2019den bahsedilmeden olmaz. Grothendieck, \u00e7al\u0131\u015fmakta oldu\u011fu \u00fcniversitenin \u00fclkenin savunma bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan desteklendi\u011fini anlad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 kurumdan istifa eder, nedeni basittir: Kirli i\u015flere bula\u015fm\u0131\u015f bir savunma bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan desteklenen bir kurumda \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 kabul edemez.<\/p>\n<p>[5] Y\u0131lmaz Aky\u0131ld\u0131z, fahi\u015felerin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 ve devlete vergi \u00f6deyen emek\u00e7iler olmalar\u0131 nedeniyle, \u2018\u00dcniversiteler fahi\u015fele\u015fmi\u015ftir\u2019 yerine\u00a0 \u2018te\u015fviklerle \u00fcniversiteler yozla\u015ft\u0131r\u0131lmakta ve sahtek\u00e2rlar yuvas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmektedir\u2019 kullan\u0131m\u0131n\u0131n daha yerinde olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6neriyor. Bu ele\u015ftiri son derece yerinde olsa da, bu kelime vurgu a\u00e7\u0131s\u0131ndan bilin\u00e7li olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sevgi ve onun geli\u015fimi parayla yap\u0131labilir mi? \u00d6rne\u011fin \u2018sen bunu sev sana para vereyim\u2019 yakla\u015f\u0131m\u0131 neyi \u00fcretir sorusunu soral\u0131m. Yan\u0131t\u0131m\u0131z da \u2018fahi\u015feli\u011fi \u00fcretir\u2019 olsun. Yaz\u0131m\u0131za bu soru ve yan\u0131t\u0131 akl\u0131m\u0131z\u0131n merkezine yerle\u015ftirerek ba\u015flayal\u0131m. Bu yaz\u0131n\u0131n anahtar kelimesi te\u015fvik daha do\u011frusu akademik te\u015fviktir. 10-15 y\u0131l \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131kan \u2018ilk 500\u2019e giren \u00fcniversiteler\u2019 s\u0131ralamalarla ba\u015flayan ve d\u00f6nemin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":726,"featured_media":15555,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[185,535],"tags":[610,1800,575],"class_list":["post-15553","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-148-sayi","category-forum","tag-akademi","tag-tesvik","tag-tubitak"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15553","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/726"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15553"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15553\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15555"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}