{"id":15695,"date":"2016-05-01T14:49:13","date_gmt":"2016-05-01T11:49:13","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=15695"},"modified":"2018-01-03T14:51:28","modified_gmt":"2018-01-03T11:51:28","slug":"marksist-bir-biliminsaninin-ardindan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/05\/01\/marksist-bir-biliminsaninin-ardindan","title":{"rendered":"Marksist bir biliminsan\u0131n\u0131n ard\u0131ndan"},"content":{"rendered":"

\u00c7ok insan \u00f6l\u00fcm\u00fcyle \u00f6\u011frendi Kenan Abi\u2019nin Do\u011fu Afrika\u2019ya gidip hekimlik etti\u011fini. Meslekta\u015flar\u0131na\u00a0 \u201cs\u0131n\u0131rlar\u0131 tan\u0131mamak yetmez, aslolan onlar\u0131 ortadan kald\u0131rmakt\u0131r\u201d diyen bir 11. tez gibi \u015fimdi hayat\u0131. O hayat ki daha ben do\u011fmadan tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u201chayatlar\u0131nda ilk kez bir beyaz g\u00f6ren, koca kafal\u0131, \u015fi\u015f kar\u0131nl\u0131, \u00e7\u0131rp\u0131 bacakl\u0131\u201d Afrikal\u0131 \u00e7ocuklarla bug\u00fcn omuz omuza m\u00fccadele etti\u011fi gen\u00e7 yolda\u015flar\u0131 aras\u0131nda bir s\u00fcreklilik ve ili\u015fkisellik abidesi gibi duruyor. <\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

\u201cA\u00e7\u0131kt\u0131r ki, tarih bilinci ve gelecek fikri olmad\u0131\u011f\u0131nda, esasta herhangi bir \u015feyi a\u00e7\u0131klamak m\u00fcmk\u00fcn olamaz; \u00e7\u00fcnk\u00fc bir \u015feyi a\u00e7\u0131klayabilmek i\u00e7in, onu di\u011fer \u015feylerle ili\u015fkilendirmek; ve bu ili\u015fkilerin \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlayabilmek i\u00e7in de onu b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve tarihselli\u011fi i\u00e7inde ele almak gerekir.\u201d<\/em><\/p>\n

(Kenan Ate\u015f, Tarihte Bilim<\/em>\u2019in T\u00fcrk\u00e7e Bask\u0131ya \u00d6ns\u00f6z\u2019\u00fcnden, Evrensel Bas\u0131m Yay\u0131n, 2008, s.24)<\/p>\n

Yazma i\u015fiyle ha\u015f\u0131r ne\u015fir olanlar bilir, bir yaz\u0131y\u0131 en zor k\u0131lan ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. Ve en t\u0131kan\u0131lan anda al\u0131nt\u0131yla ba\u015flamak da en kolay olan\u0131d\u0131r \u00e7o\u011fu zaman. O\u2019na \u201cDoktor\u201d diye hitap eden yolda\u015flar\u0131, \u201cHocam\u201d diyen \u00f6\u011frencileri, ya da benim gibi \u201cKenan Abi\u201d diyen gen\u00e7 mesai arkada\u015flar\u0131 anlayacakt\u0131r; Kenan Ate\u015f\u2019in bir i\u015fi kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 pek nadirdir. Size \u00e7ok basit g\u00f6r\u00fcnen herhangi bir \u015feyi haftalar, hatta aylarca tart\u0131\u015f\u0131r; sonra bir bakars\u0131n\u0131z s\u00fcresini aylarla ifade etti\u011finiz bir i\u015f iki g\u00fcn i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fma masan\u0131z\u0131n \u00fczerinde haz\u0131rd\u0131r. Aradaki fark nedir? Kenan Abi\u2019nin ikna olmas\u0131d\u0131r. G\u00fcnl\u00fck hayatta kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z herhangi bir metan\u0131n \u00fcretiminin saniyelerle, \u201cakademik\u201d bir makalenin \u00fcretiminin g\u00fcnlerle ifade edilebildi\u011fi bu \u201ch\u0131zl\u0131\u201d \u00e7a\u011fda \u00fcretmek ve \u00fcretti\u011fini toplumun hizmetine sunmak ciddi bir s\u00fcre\u00e7tir, kolay ikna olmamay\u0131 gerektirir. Yeni kendini hareket halindeki maddi ger\u00e7ekle s\u0131namal\u0131, tarihsellik ve b\u00fct\u00fcnsellik i\u00e7erisinde hak etti\u011fi yeri bulana kadar, bir yer hak ediyorsa e\u011fer, Kenan Ate\u015f\u2019in ak\u0131l \u00e7emberinin d\u0131\u015f\u0131nda beklemelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o \u00e7ember, merkezine tarihsel ve diyalektik materyalizm pergeli yerle\u015ftirilerek \u00e7izilmi\u015ftir; \u00fcretimi ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na entelekt\u00fcel ve maddi bir emek s\u00fcreci olan bilimsel bilginin, \u015fimdiki zamanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u201cg\u00fcncellik d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc\u201dne kurban edilmesine kar\u015f\u0131 bir kalkan i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr, onun de\u011fi\u015fim de\u011feri olan g\u00fcndelik bilgiye indirgenmesine diren\u00e7 g\u00f6sterir.<\/p>\n

Benim gibi, sosyal bilimlere kapitalizmin insanl\u0131k \u00f6n\u00fcne koydu\u011fu sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm bulma u\u011fra\u015f\u0131n\u0131n ara\u00e7lar\u0131ndan biri olarak bula\u015fm\u0131\u015f sab\u0131rs\u0131z bir gencin bu kalkana \u00e7arp\u0131p geri \u00e7ekilmesi, kendini yenileyip o \u00e7emberin i\u00e7ine yeniden girme \u00e7abas\u0131 her zaman \u00f6\u011fretici oldu. Evrensel Bas\u0131m Yay\u0131n\u2019da Kenan Abi ile birlikte mesai yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bilim kurulunun her toplant\u0131s\u0131ndan \u00f6nce akl\u0131mda bir fikir, \u00f6n\u00fcmde bir proje, elimde bir dosya\u2026 Ve bir\u00e7o\u011funun hayat bulmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bir ko\u015ful, Kenan Abi\u2019nin ikna olmas\u0131. Dedi\u011fim gibi, zor i\u015ftir, saatlerce s\u00fcrecek ve \u00e7o\u011funlukla haftalara yay\u0131lacak tart\u0131\u015fmalar demektir. Her toplant\u0131 benim i\u00e7in taranacak yeni bir literat\u00fcr, uzay\u0131p giden okuma listeleriyle son buldu. Bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011finin yan\u0131 s\u0131ra biliminsan\u0131 olan Marksist bir devrimciyle birlikte \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00e7o\u011fu gen\u00e7 i\u00e7in zor bulunur \u00f6\u011freticili\u011fi de buradayd\u0131.<\/p>\n

Akademide, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131lda say\u0131s\u0131z alt disipline ayr\u0131larak detayl\u0131 bir \u201cuzmanla\u015fma\u201d s\u00fcreci ya\u015fam\u0131\u015f, bug\u00fcn bu par\u00e7al\u0131l\u0131kla ba\u015f edemeyip, bir yandan as\u0131l ihtiyac\u0131 olan toplumu anlamada b\u00fct\u00fcnsellik ilkesini reddetme inad\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren, di\u011fer yandan disiplinleraras\u0131l\u0131k e\u011filimi eklektik bir seyirde g\u00fc\u00e7lenen sosyal bilimlerin \u00f6\u011frencisiydim ben. Kendi alan\u0131mdaki ampirik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n mikro verileri \u00e7ok \u015fey anlat\u0131yordu. Evrensel ba\u011f\u0131nt\u0131lar kurmak ve kapitalizmin kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek \u00fczere yeniden yeniden \u00fcretti\u011fi me\u015fum olgular\u0131 sistematik olarak a\u00e7\u0131klamak ve daha da \u00f6nemlisi bunlar\u0131 de\u011fi\u015ftirmek d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ok \u015fey.<\/p>\n

\u00d6te yandan, do\u011fa bilimlerinde, orta\u00e7a\u011f gericili\u011fine modern laboratuvar \u00f6nl\u00fckleri giydiriliyor, yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131k ve ak\u0131ll\u0131 tasar\u0131m k\u00fcrs\u00fcleri bilim ad\u0131na yeniden servis ediliyor, maddenin enerjiye, enerjinin maddeye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc esnas\u0131nda k\u00fctle kazanan par\u00e7ac\u0131klarda Tanr\u0131 aran\u0131yordu. Ok\u00fcltizmin maddenin var oldu\u011fu \u201cilk an\u201ddan insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fine uzanan kehanetleri pek ra\u011fbet g\u00f6r\u00fcyordu. \u0130\u015fte, onlarca \u00fclkede \u00f6rg\u00fctl\u00fc, binlerce biliminsan\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran n\u00fckleer ara\u015ft\u0131rma merkezlerinin bulgular\u0131n\u0131 maniple ederek yay\u0131lan mistisizm ile kendi saha \u00e7al\u0131\u015fmamda bizzat kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m, sadece bir sanayi kentinin birka\u00e7 bin n\u00fcfusluk mahallesindeki \u201cHindi Baba Tarikat\u0131\u201d aras\u0131ndaki ili\u015fkiselli\u011fi kurmakt\u0131 Kenan Abi ile yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z.<\/p>\n

Ne var ki bu ili\u015fkiselli\u011fi kurmakla yetinmeyen, aslolan\u0131n onu de\u011fi\u015ftirmek oldu\u011funu bilen bir okulun farkl\u0131 ya\u015f ve deneyimlerdeki \u00f6\u011frencileri oturuyordu bilim kurulu masas\u0131n\u0131n etraf\u0131nda. \u00c7at\u0131\u015fma ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131, \u00fcretken ve \u00f6\u011fretici bir \u00e7at\u0131\u015fma. Bug\u00fcn Orta\u00e7a\u011f ile birlikte and\u0131\u011f\u0131m\u0131z gericilik, belki de daha do\u011fru bir ifade ile bilimd\u0131\u015f\u0131l\u0131k kadar buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kma iddias\u0131yla geli\u015ftirilen \u201cpostmodern\u201d ya da \u201cele\u015ftirel\u201d yakla\u015f\u0131mlara da ku\u015fkuyla bak\u0131lmal\u0131yd\u0131, aceleci olunmamal\u0131yd\u0131. Bilimin kendisi ve tarihsel geli\u015fim seyri de bilimsel analiz y\u00f6ntemlerinden muaf olmamal\u0131, diyalektik materyalizmin merce\u011fi buraya da tutulmal\u0131yd\u0131. Kenan Abi\u2019ye g\u00f6re, \u00f6rne\u011fin, k\u00f6keni 2500 y\u0131l \u00f6ncesine dayanan evrim teorisinin kar\u015f\u0131s\u0131na konmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131k tezleri esasta bilimd\u0131\u015f\u0131 olman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ne kadar ideolojik ve politik bir tart\u0131\u015fman\u0131n konusuysa, bu ele\u015ftirel teorilerin de bir o kadar ideolojik ve politik ba\u011flamlar\u0131 vard\u0131. Tarihsizlik ve felsefesizlik hastal\u0131\u011f\u0131na tutulmu\u015f her \u201cg\u00fcncel\u201d yakla\u015f\u0131m, iradi ya da ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak akl\u0131 hedef al\u0131r bir konuma d\u00fc\u015febiliyor, irrasyonalizmi kutsar hale gelebiliyordu. Olgular\u0131n tarih i\u00e7erisindeki s\u00fcreklilikleri ve k\u0131r\u0131lma anlar\u0131, k\u00f6hne olana kar\u015f\u0131 yeniye duyulan arzunun heyecan\u0131yla bir \u00e7\u0131rp\u0131da harcanamayacak kadar \u00f6nemli kriterlerdi. Zaten, bizzat kendisinin de s\u00f6yledi\u011fi gibi, b\u00f6ylesi bir tarihsellik ve b\u00fct\u00fcnl\u00fcl\u00fckten yoksun olan\u0131n gelecek ufku da olanakl\u0131l\u0131k yoksulu olmaktan ka\u00e7\u0131nam\u0131yordu.<\/p>\n

Gelecekte s\u0131n\u0131fs\u0131z toplum olana\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in, tarihte s\u0131n\u0131fs\u0131zl\u0131\u011fa en yakla\u015fm\u0131\u015f insan deneyimini koymu\u015ftuk masaya son g\u00fcnlerde. Sovyet deneyimine \u201cbilimsel\u201d sosyalizm deyi\u015fimiz laf\u00fcg\u00fczaf de\u011fildi elbette. Anti-kom\u00fcnist propagandan\u0131n s\u00f6ylem kirlili\u011fi i\u00e7erisinde, Sovyet bilim tarihinin insanl\u0131\u011f\u0131n b\u00f6yle bir deneyimi yokmu\u015f\u00e7as\u0131na g\u00fcndemden d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesine, deyim yerindeyse, \u201ckafay\u0131 takm\u0131\u015ft\u0131\u201d.<\/p>\n

\u201cPop\u00fcler bilim\u201d mefhumu da kafay\u0131 takt\u0131\u011f\u0131 ba\u015fka bir meseleydi. Pop\u00fclerlikle derdi vard\u0131 Kenan Abi\u2019nin. Pop\u00fcler bilim, ya saf ve y\u00fcksek bilimin \u201cs\u0131radan insanlar\u0131n anlayabilece\u011fi bir dilde\u201d dola\u015f\u0131ma sokulmas\u0131 indirgemecili\u011fine denk geliyor ya da bilimsel bilgiyi do\u011frudan ticari bir yakla\u015f\u0131mla \u201c\u00e7ok sat\u0131l\u0131r\u201d etiketiyle metala\u015ft\u0131r\u0131yordu. \u201cPop\u00fcler\u201de kendi ger\u00e7ek anlam\u0131 geri kazand\u0131r\u0131lmal\u0131yd\u0131; bilim zaten toplumsal i\u015flevi olan bir u\u011fra\u015ft\u0131. \u00d6rne\u011fin, bilim ve teknolojinin geli\u015fim d\u00fczeyiyle insanlar\u0131n g\u00fcnde 12-16 saat \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda olu\u015fu aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki toplumun sorunu haline getirilmeli ve ortadan kald\u0131r\u0131lmal\u0131yd\u0131. Bu nedenledir ki, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l patlak veren Metal Direni\u015fi ta en ba\u015f\u0131ndan beri Evrensel Bas\u0131m Yay\u0131n\u2019\u0131n bilim kurulunun g\u00fcndeminde oldu. Daha gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131nda babas\u0131n\u0131n fabrikas\u0131ndaki i\u015f\u00e7ileri babas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fctleyen devrimci bir biliminsan\u0131n\u0131n emek verdi\u011fi bir kuruldan da daha az\u0131n\u0131 beklemek olmaz.<\/p>\n

Marksizm, ya da daha isabetli ifade edecek olursak, bilimsel sosyalizm, kendisini benimseyen insanlara bilgiyi ve d\u00fc\u015f\u00fcnceyi atomize edip sadece bir alan\u0131nda \u201cuzmanla\u015fma\u201d, \u00fcretti\u011fi bilgi ve d\u00fc\u015f\u00fcnceyi, eyledi\u011fi eylemi maddi-somut ger\u00e7ekli\u011fe dayand\u0131rmama, an\u0131 dondurup hareketi yok sayma, teoriyi ve prati\u011fi birbirinden ayr\u0131 tutma l\u00fcks\u00fc tan\u0131maz. Kendisini benimseyeni \u201c\u00e7ok y\u00f6nl\u00fc\u201d, ya da bana daha do\u011fru gelen bir ifadeyle \u201ctam insan\u201d olmaya, fikir ve eylemlerini yak\u0131nsatmaya zorlar. Kenan Ate\u015f, bu zorunlulu\u011fun \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirdi\u011fi insanlardan biriydi. \u00c7ok insan \u00f6l\u00fcm\u00fcyle \u00f6\u011frendi Do\u011fu Afrika\u2019ya gidip hekimlik etti\u011fini. Meslekta\u015flar\u0131na \u00a0\u201cs\u0131n\u0131rlar\u0131 tan\u0131mamak yetmez, aslolan onlar\u0131 ortadan kald\u0131rmakt\u0131r\u201d diyen bir 11. tez gibi \u015fimdi hayat\u0131. O hayat ki daha ben do\u011fmadan tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u201chayatlar\u0131nda ilk kez bir beyaz g\u00f6ren, koca kafal\u0131, \u015fi\u015f kar\u0131nl\u0131, \u00e7\u0131rp\u0131 bacakl\u0131\u201d Afrikal\u0131 \u00e7ocuklarla bug\u00fcn omuz omuza m\u00fccadele etti\u011fi gen\u00e7 yolda\u015flar\u0131 aras\u0131nda bir s\u00fcreklilik ve ili\u015fkisellik abidesi gibi duruyor \u015fimdi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7ok insan \u00f6l\u00fcm\u00fcyle \u00f6\u011frendi Kenan Abi\u2019nin Do\u011fu Afrika\u2019ya gidip hekimlik etti\u011fini. Meslekta\u015flar\u0131na\u00a0 \u201cs\u0131n\u0131rlar\u0131 tan\u0131mamak yetmez, aslolan onlar\u0131 ortadan kald\u0131rmakt\u0131r\u201d diyen bir 11. tez gibi \u015fimdi hayat\u0131. O hayat ki daha ben do\u011fmadan tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u201chayatlar\u0131nda ilk kez bir beyaz g\u00f6ren, koca kafal\u0131, \u015fi\u015f kar\u0131nl\u0131, \u00e7\u0131rp\u0131 bacakl\u0131\u201d Afrikal\u0131 \u00e7ocuklarla bug\u00fcn omuz omuza m\u00fccadele etti\u011fi gen\u00e7 yolda\u015flar\u0131 aras\u0131nda […]<\/p>\n","protected":false},"author":683,"featured_media":15696,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[184,1464],"tags":[1829,1686,1828],"class_list":["post-15695","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-147-sayi","category-dosya","tag-ani","tag-biliminsani","tag-kenan-ates"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t