{"id":15786,"date":"2016-05-01T12:17:33","date_gmt":"2016-05-01T09:17:33","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=15786"},"modified":"2018-01-04T12:35:08","modified_gmt":"2018-01-04T09:35:08","slug":"bilimci-de-bilim-okuru-da-cogul-okuma-yapmali","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/05\/01\/bilimci-de-bilim-okuru-da-cogul-okuma-yapmali","title":{"rendered":"Bilimci de bilim okuru da \u00e7o\u011ful okuma yapmal\u0131"},"content":{"rendered":"

Profesyonel u\u011fra\u015f\u0131m d\u0131\u015f\u0131nda olduk\u00e7a da\u011f\u0131n\u0131k okuyan birisi oldu\u011fum s\u00f6ylenebilir. Demek istedi\u011fim, bir konuya yo\u011funla\u015f\u0131p ard\u0131\u015f\u0131k okumalar yapmaktansa, genellikle farkl\u0131 alanlardan kitaplar\u0131 okurum. Bu \u00e7ok mu do\u011fru? Bilmiyorum, ama bana iyi geliyor.<\/p>\n

\"\"Kitab\u0131 ele\u015ftirmek kolayd\u0131r da, tan\u0131tmak zor. Ele\u015ftirirken t\u00fcm\u00fcyle kendi ki\u015fisel bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131n\u0131z merkezdeyken, tan\u0131t\u0131rken ba\u015fka bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurman\u0131z gerekir. Yani nesnellik dozu bir miktar fazla olmal\u0131d\u0131r. Tabii bu dediklerim sadece yazan i\u00e7in ge\u00e7erli. Peki, okuyucunun durumu ne olacak? Okuyucu i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck zorluk yazan\u0131 tan\u0131mamas\u0131ndan kaynaklan\u0131r. Tan\u0131mak derken kim oldu\u011funu bilmeyi de\u011fil, ama okuma al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131, tercihlerini ve zamanlamas\u0131n\u0131 bilmeyi s\u00f6yl\u00fcyorum. Neden mi? Tekrar okumalarda ayn\u0131 kitaptan farkl\u0131 tatlar ald\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in.<\/p>\n

Neyse, madem b\u00f6yle bir yaz\u0131 istendi, ben de o anda son okudu\u011fum \u00fc\u00e7 kitab\u0131 yazmaya karar verdim, en keyif ald\u0131klar\u0131m\u0131 de\u011fil. G\u00f6rece\u011finiz gibi, sadece bilim kitaplar\u0131n\u0131 de\u011fil, di\u011ferlerini de yazd\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc bence bilimci de, bilim okuru da \u00e7o\u011ful okuma yapmal\u0131. Macar yazar Frigyes Karinthy\u2019nin dedi\u011fi gibi, \u201cBilimsiz sanat olmayaca\u011f\u0131 gibi, sanats\u0131z bilim de olmaz.\u201d<\/p>\n

\u0130ki ay \u00f6nce Bilim ve Gelecek<\/em> dergisinde dosya konusu olan \u0130nsan\u0131n \u00c7e\u015fitlili\u011fi: Irksal Farkl\u0131l\u0131klar m\u0131 Evrimsel Adaptasyonlar m\u0131?<\/em> bildi\u011fim kadar\u0131yla kitap boyutunda konuyu ele alan ilk T\u00fcrk\u00e7e \u00e7al\u0131\u015fma. Do\u00e7. Dr. Bar\u0131\u015f \u00d6zener, pop\u00fcler bilim diliyle \u0131rk sorununu ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze s\u00fcren tart\u0131\u015fmalar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda anlat\u0131yor. Bu arada elbette \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011fa da \u00e7ok ciddi darbeler indiriyor; \u0131rk\u00e7\u0131 ideolojilerin tezlerinin bir bir \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcne tan\u0131k oluyoruz: \u201cDeri rengi beyaz ya da siyah gibi kategorik bi\u00e7imde tan\u0131mlanamaz. Antropolojik g\u00f6zlemler deri renginin d\u00fcnya genelinde \u00e7ok a\u00e7\u0131ktan \u00e7ok koyuya kadar da\u011f\u0131l\u0131m\u0131nda hi\u00e7bir bo\u015fluk olmaks\u0131z\u0131n \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6sterdi\u011fini ortaya koyar. Ger\u00e7ekten de da\u011f\u0131l\u0131m o kadar bo\u015fluksuzdur ki, renk \u00e7e\u015fitlili\u011finin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 tespit etmek olanaks\u0131zd\u0131r. Bu nedenle a\u00e7\u0131k renk tonlar\u0131na beyaz, koyu renk tonlar\u0131na siyah demek hatal\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n

Elbette i\u015f sadece deri rengiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Kafatas\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcmleri, beyin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 vs. gibi parametrelerin de nas\u0131l ciddiyetle ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, ama \u0131rklar\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kan\u0131tlamaya geldi\u011finde kolayl\u0131kla \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, k\u00f6r bir ideolojiyi savunabilmek i\u00e7in bilimi kullanmaya \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00e7aresizli\u011fini e\u011flenceli bir ser\u00fcven gibi izliyoruz kitap boyunca. Ama en ilginci zek\u00e2 testleriyle ilgili olan\u0131 bence: K\u00fc\u00e7\u00fck gruplarda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda, istediklerinin aksine beyazlar\u0131n alg\u0131 ve tepki s\u00fcrelerinin daha uzun \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 beyazlar\u0131n daha fazla d\u00fc\u015f\u00fcnmesiyle ve muhakeme etmesiyle, di\u011fer \u0131rklar gibi i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel davranmamas\u0131yla a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131.<\/p>\n

Kitap sadece bunlardan ibaret de\u011fil elbette; Linne s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131ndaki hayal \u00fcr\u00fcn\u00fc insan tipleri, fabrika di\u015fi deyimi, tar\u0131m toplumuna ge\u00e7i\u015fle birlikte insanlar\u0131n boylar\u0131n\u0131n k\u0131salmas\u0131 gibi ilgi \u00e7ekici bilgilere de kitap i\u00e7erisinde s\u0131k rastlan\u0131yor. Bir\u00e7o\u011funu biliyor olabilirsiniz, ama asla okuma dizgesi bozulmuyor.<\/p>\n

***<\/p>\n

Toplumcu ger\u00e7ek\u00e7i \u015fiir denildi\u011finde ilk akla gelen isimlerden birisi ku\u015fkusuz Kemal \u00d6zer olur. K\u0131z\u0131 Simge \u00d6zer P\u0131narba\u015f\u0131\u2019n\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bir t\u00fcr an\u0131 kitab\u0131 olan Kemal \u00d6zer \u0130\u00e7in An\u0131 Foto\u011fraflar\u0131, <\/em>an\u0131larla, \u00d6zer\u2019in \u015fiirleriyle, ya\u015fam\u0131yla, foto\u011fraflar\u0131yla, kitaplar\u0131yla ilgili de\u011ferlendirme yaz\u0131lar\u0131yla ak\u0131p gidiyor.<\/p>\n

Kitap i\u00e7erisinde en \u00e7ok dikkatimi \u00e7eken nokta, Kemal \u00d6zer\u2019in \u00f6nceleri \u0130kinci Yeni hareketi i\u00e7erisinde tan\u0131mlan\u0131rken, 1970 sonras\u0131 \u015fiirleriyle Toplumcu Ger\u00e7ek\u00e7i alana ge\u00e7i\u015fi. Kitab\u0131 sanat\u0131n nas\u0131l toplumsalla\u015ft\u0131r\u0131labilece\u011finin bir \u00f6rne\u011fi olarak okuyabilirsiniz. Dilerseniz bu bilimin toplumsalla\u015fmas\u0131 i\u00e7in de bir k\u0131lavuz olabilir. Abartm\u0131yorum, bilim ve sanat\u0131n izledi\u011fi yol hi\u00e7 de farkl\u0131 de\u011fildir; ayn\u0131 sorunlara fakl\u0131 y\u00f6nlerden yan\u0131t ararlar, o kadar.<\/p>\n

Kitaba d\u00f6nersek, Kemal \u00d6zer\u2019deki de\u011fi\u015fimin \u00e7ok keskin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. \u0130lk d\u00f6nem \u015fiirlerinde de toplumsal duyarl\u0131l\u0131k oldu\u011funu, sonras\u0131nda da bi\u00e7imden \u00f6d\u00fcn vermedi\u011fini s\u00f6ylemek zor olmasa gerek. Memet Fuat\u2019\u0131n s\u00f6yledi\u011fi gibi \u201csevdas\u0131yla davas\u0131n\u0131 i\u00e7i i\u00e7e i\u015flemi\u015fti\u201d veya \u00dclk\u00fc Tamer\u2019in s\u00f6zleriyle, \u201cinan\u00e7lar\u0131n\u0131 savunurken kimileri gibi sloganlara s\u0131\u011f\u0131nmad\u0131, \u015fiir yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7 unutmad\u0131.\u201d<\/p>\n

Sanm\u0131yorum ama, daha \u00f6nce hi\u00e7 Kemal \u00d6zer \u015fiiri okumad\u0131ysan\u0131z bile, bu kitab\u0131 yine de okuyun derim. Hem \u00fcstte s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131m kayg\u0131larla, hem de nas\u0131l olsa bu kitaptan sonra \u015fiir kitaplar\u0131ndan birini alaca\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in.<\/p>\n

***<\/p>\n

\u00dcniversitenin en \u00f6nemli \u00f6zelliklerinden birisi tarihle olan ba\u011flar\u0131d\u0131r. Bilgiyi biriktirip saklama, ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n s\u00fcreklili\u011fi, geleneklerin oturmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu \u00e7ok \u00f6nemlidir. Zaten d\u00fcnyada da \u201cyeni ama iyi\u201d \u00fcniversite bulunmaz.<\/p>\n

Ege \u00dcniversitesi Levanten K\u00f6\u015fkleri, <\/em>\u00fcniversite s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde kalan 10 k\u00f6\u015fk\u00fcn bol foto\u011frafla tan\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131, amac\u0131n\u0131n tarihle ba\u011f kurma oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm bir kitap, ama ayn\u0131 zamanda insanda gidip buralar\u0131 g\u00f6rme iste\u011fi uyand\u0131r\u0131yor. \u00dcniversitenin kendisinin bast\u0131\u011f\u0131 bu kitab\u0131 merak ediyorsan\u0131z ya sahaflardan arayacaks\u0131n\u0131z ya da do\u011frudan \u00fcniversiteden isteyeceksiniz; \u00e7\u00fcnk\u00fc sat\u0131\u015f amac\u0131yla bas\u0131lmam\u0131\u015f.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Profesyonel u\u011fra\u015f\u0131m d\u0131\u015f\u0131nda olduk\u00e7a da\u011f\u0131n\u0131k okuyan birisi oldu\u011fum s\u00f6ylenebilir. Demek istedi\u011fim, bir konuya yo\u011funla\u015f\u0131p ard\u0131\u015f\u0131k okumalar yapmaktansa, genellikle farkl\u0131 alanlardan kitaplar\u0131 okurum. Bu \u00e7ok mu do\u011fru? Bilmiyorum, ama bana iyi geliyor. Kitab\u0131 ele\u015ftirmek kolayd\u0131r da, tan\u0131tmak zor. Ele\u015ftirirken t\u00fcm\u00fcyle kendi ki\u015fisel bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131n\u0131z merkezdeyken, tan\u0131t\u0131rken ba\u015fka bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurman\u0131z gerekir. Yani nesnellik […]<\/p>\n","protected":false},"author":200,"featured_media":15787,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[184,545,513,1842],"tags":[210,1508],"class_list":["post-15786","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-147-sayi","category-edebiyat","category-kitapcil","category-ne-okuyorlar-ne-oneriyorlar","tag-kitap","tag-kitapcil"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t