{"id":16066,"date":"2016-03-01T11:19:17","date_gmt":"2016-03-01T09:19:17","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=16066"},"modified":"2018-01-08T11:39:24","modified_gmt":"2018-01-08T08:39:24","slug":"pulsarlarin-kasifi-prof-jocelyn-bell-burnell-ile-konustuk-pulsarlardan-genc-biliminsani-adaylarina-onerilere","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/03\/01\/pulsarlarin-kasifi-prof-jocelyn-bell-burnell-ile-konustuk-pulsarlardan-genc-biliminsani-adaylarina-onerilere","title":{"rendered":"Pulsarlar\u0131n k\u00e2\u015fifi Prof. Jocelyn Bell Burnell ile konu\u015ftuk:\u00a0Pulsarlardan gen\u00e7 biliminsan\u0131 adaylar\u0131na \u00f6nerilere…"},"content":{"rendered":"

Bell ile pulsarlardan yeni fizi\u011fin konular\u0131na, Sovyetlerle uzay yar\u0131\u015f\u0131ndan gelecek y\u00fczy\u0131lda d\u00fcnyay\u0131 bilimsel ve toplumsal olarak bekleyen geli\u015fmelere,bilim d\u00fcnyas\u0131nda kad\u0131n temsiliyetinin nas\u0131l artt\u0131r\u0131labilece\u011finden gen\u00e7 biliminsan\u0131 adaylar\u0131na \u00f6nerilerine, biliminsanlar\u0131n\u0131n pop\u00fcler bilim yapmadaki sorunlara de\u011fin geni\u015f bir yelpazede s\u00f6yle\u015ftik.<\/em><\/p>\n

\u00dcnl\u00fc astrofizik\u00e7i Prof. Dr. Jocelyn Bell Burnell, Bilim Akademisi\u2019nin davetlisi olarak geldi\u011fi \u0130stanbul\u2019da, 4 \u015eubat 2016\u2019da Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi\u2019nde Bilim Akademisi Y\u0131l\u0131n Konferans\u0131n\u0131 verdi.1967\u2019de, hen\u00fcz 24 ya\u015f\u0131ndayken ke\u015ffetti\u011fi pulsarlar\u0131, g\u00f6relilik ve k\u00fctle\u00e7ekimi ba\u011flam\u0131nda anlatt\u0131. Konferans\u0131n ard\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015fen bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda,dergimiz ad\u0131na bulunan Hakan Sert\u00a0<\/strong>ve\u00a0\u00d6zg\u00fcr Can \u00d6z\u00fcdo\u011fru\u00a0<\/strong>arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n, Bilim Akademisi ad\u0131na bulunan, eski Cumhuriyet Bilim Teknoloji<\/em> dergisi edit\u00f6r\u00fc Reyhan Oksay<\/strong>\u2019\u0131n ve H\u00fcrriyet<\/em> gazetesinden Sel\u00e7uk Topal<\/strong>\u2019\u0131n sorular\u0131n\u0131 ortak olarak yan\u0131tlad\u0131.<\/p><\/blockquote>\n

\"\"
\u00d6zg\u00fcr Can \u00d6z\u00fcdo\u011fru- Jocelyn Bell Burnell ile.<\/figcaption><\/figure>\n

Pulsarlar, ke\u015fifleri, bilimin \u00f6n\u00fcne a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ufuklar<\/strong><\/p>\n

– Ho\u015f geldiniz, s\u00f6yle\u015fi iste\u011fimizi k\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederiz. \u00d6ncelikle T\u00fcrkiye\u2019nin bilimsel duru\u015fu hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– T\u00fcrkiye\u2019nin bilimsel a\u00e7\u0131dan avantaj\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Hem Asyal\u0131 hem de Avrupal\u0131 insanlar\u0131 i\u00e7inde bulundurmas\u0131, farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrler ve farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerle en do\u011fru yarg\u0131ya daha kolay ula\u015f\u0131labilmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor olmal\u0131. Ancak aff\u0131n\u0131za s\u0131\u011f\u0131n\u0131yorum, T\u00fcrk akademisi hakk\u0131nda bilgilerim olduk\u00e7a k\u0131s\u0131tl\u0131.<\/p>\n

-Pulsarlar\u0131 hi\u00e7bir bilimsel arka plan\u0131 olmayan s\u0131radan bir insana nas\u0131l anlat\u0131rs\u0131n\u0131z?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bunlar evrendeki en tuhaf cisimler\u2026 Kara deliklerden bile tuhaflar, \u00e7\u00fcnk\u00fc teorize edemiyoruz; di\u011fer y\u0131ld\u0131zlardan da daha tuhaflar, \u00e7\u00fcnk\u00fc sahip oldu\u011fu ortam\u0131, tepkimelerini D\u00fcnya y\u00fczeyinde bir laboratuvarda yaratmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bu y\u00fczden bu enerji f\u0131\u015fk\u0131rtan cisimler, evreni alg\u0131lay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlad\u0131. Bizleri hayal g\u00fcc\u00fcm\u00fczde yaratmam\u0131z\u0131n bile g\u00fc\u00e7 oldu\u011fu d\u00fcnyalara s\u00fcr\u00fckledi.<\/p>\n

– Sunumunuzda pulsarlar\u0131 anlat\u0131rken \u201c\u015eu anda daha yolun ba\u015f\u0131nday\u0131z\u201d demi\u015ftiniz. Yolun devam\u0131nda ne g\u00f6rece\u011fiz? Kaba olacak biraz ama, g\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131m\u0131za, topluma ne gibi bir etkisi olacak pulsarlar\u0131n?<\/em><\/strong><\/p>\n

-Hi\u00e7bir etkisi olmayacak, en az\u0131ndan yak\u0131n gelecekte. Ne zamanki d\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131 bir varl\u0131kla ileti\u015fim kurar\u0131z, yahut y\u0131ld\u0131zlar aras\u0131 yolculuklar\u0131n y\u00f6ntemini buluruz, o zaman pulsarlar\u0131 saat olarak kullanabiliriz. D\u00f6n\u00fc\u015f periyotlar\u0131 bu t\u00fcr ama\u00e7lar i\u00e7in kullan\u0131lmaya olduk\u00e7a m\u00fcsait. Gelecekte pulsar satleri, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131 gibi, bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fmeyen yap\u0131lar olarak gelecek insan\u0131n\u0131n g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131nda yer alabilir.<\/p>\n

– Peki pulsarlar insanlar i\u00e7in herhangi bir tehdit olu\u015fturuyor mu?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bizler b\u00f6yle bir tehlike yaratacak en yak\u0131n pulsardan \u00e7ok uzaktay\u0131z, \u00fczerimize bu cisimlerden gelen \u0131\u015f\u0131k bile \u00e7ok az.<\/p>\n

– Pulsarlar\u0131 bar\u0131nd\u0131ran en ilgin\u00e7 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 zorlay\u0131c\u0131 cisim ne olabilir sizce?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bir pulsar ile bir karadeli\u011fin birbiri etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rebilseydik, bu ger\u00e7ekten devrimsel olurdu, muazzam miktarda bir k\u00fctle\u00e7ekim dalgas\u0131 yayard\u0131. Ancak ne yaz\u0131k ki \u015fu ana kadar hi\u00e7 b\u00f6yle bir sistem g\u00f6zleyemedik.<\/p>\n

– Bir pulsar nas\u0131l ke\u015ffedilir?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bir kere pulsar\u0131n bize do\u011fru bak\u0131yor olmas\u0131 gerek ki, etrafa sa\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ve s\u0131\u00e7ratt\u0131\u011f\u0131 jetleri g\u00f6rebilelim. Ard\u0131ndan farkl\u0131 dalga boylar\u0131ndan gelen verileri k\u0131yaslay\u0131p periyot benzeri bir yap\u0131 g\u00f6rmemiz gerekiyor. Bunlar\u0131 kar\u015f\u0131layan bir cisim yakalayabilirseniz, bir pulsar ke\u015ffetmi\u015f olabilirsiniz.<\/p>\n

\"\"
Jocelyn Bell\u2019in ilk gen\u00e7li\u011finde Astronomi\u2019nin S\u0131n\u0131rlar\u0131 (Frontiers of Astronomy) kitab\u0131n\u0131 okuyarak astrofizik alan\u0131na se\u00e7meye karar verdi\u011fi, \u00fcnl\u00fc fizik\u00e7i Fred Hoyle.<\/figcaption><\/figure>\n

– Pulsarlar\u0131n ke\u015ffini ilk a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda bilimkamuoyundan nas\u0131l bir tepki ald\u0131n\u0131z?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bilimkamuoyu inan\u0131lmaz derecede heyecanland\u0131. Cambridge \u00dcniversitesi\u2019nde, makaleyi basmadan birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce bir konferans d\u00fczenledik. \u0130ngiltere\u2019deki t\u00fcm astronomlar oradayd\u0131., Fred Hoyle bilevard\u0131.(1) <\/sup>O d\u00f6nemde buldu\u011fumuz \u015feyin bir n\u00f6tron y\u0131ld\u0131z\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131ndan emin olam\u0131yorduk. Fred Hoyle, konu\u015fma bitti\u011finde yan\u0131m\u0131za gelip \u015f\u00f6yle demi\u015fti: \u201cB\u00f6yle bir \u015feyi ilk defa sizden duyuyorum. Bence bunlar n\u00f6tron y\u0131ld\u0131z\u0131 de\u011fil, bir s\u00fcpernova kal\u0131nt\u0131s\u0131ndan \u00e7\u0131kan yeni bir cisim.\u201d \u0130nanamam\u0131\u015ft\u0131m. 40 dakikal\u0131k sunumdan \u00f6nce olay hakk\u0131nda en ufak bir fikri yoktu. 45 dakika i\u00e7inde beyni \u201cfizik\u201d yapt\u0131, hesaplad\u0131 ve do\u011fru cevab\u0131 verdi.<\/p>\n

– Peki bir n\u00f6tron y\u0131ld\u0131z\u0131 neden pulsar olamaz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– \u00c7o\u011funlukla gerekli k\u00fctleye sahip de\u011filler, bundan dolay\u0131 y\u00fckl\u00fc par\u00e7ac\u0131klar\u0131 \u00e7ok fazla titre\u015fim hareketi yapm\u0131yor ve bu da manyetik alan\u0131n gerekli g\u00fcce ula\u015fmas\u0131n\u0131 engelliyor. Ne k\u00fctleleri, ne d\u00f6nmeleri(a\u00e7\u0131sal momentumlar\u0131), ne de manyetik alanlar\u0131 bu kadar h\u0131zl\u0131 d\u00f6nmelerine ve enerji s\u0131\u00e7ratmalar\u0131na olanak tan\u0131yor.<\/p>\n

-Magnetarlar(2)<\/sup>hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? Pulsarlar ile farklar\u0131 neler?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Pulsarlara \u00e7ok benziyor bu cisimler; ancak o kadar \u00e7ok enerji \u00fcretiyorlar ki, bu enerji d\u00f6nme eyleminden yahut k\u00fctlesinden \u00f6t\u00fcr\u00fc de\u011fil, manyetik alan\u0131ndan dolay\u0131 olu\u015fuyor.E\u011fer k\u00fctle\u00e7ekimsel dalgalar ke\u015ffedilirse(bu sunumdan bir hafta sonra ke\u015ffedildi\u011fi a\u00e7\u0131kland\u0131), bu cisimler hakk\u0131nda daha fazla bilgi alabiliriz ve fizikte yeni olan bu alan daha \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan bir konu haline gelebilir.<\/p>\n

– Karanl\u0131k madde, karanl\u0131k enerji ve yer\u00e7ekimi ile zaman\u0131n yeniden tan\u0131mlanmas\u0131 gibi \u201cyeni fizik\u201d denilen, gizemini h\u00e2l\u00e2 koruyan alanlar hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bu s\u00f6ylediklerinizin aras\u0131ndan en \u00e7abuk karanl\u0131k maddenin s\u0131rr\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zece\u011fiz, \u00e7\u00fcnk\u00fc di\u011ferlerinden daha kolay.Yer\u00e7ekimi kavram\u0131 hakk\u0131nda yap\u0131lan en \u00f6nemli testler pulsarlar ile yap\u0131lmakta. Ke\u015ffedildi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen k\u00fctle\u00e7ekimsel dalgalar ile k\u00fctle\u00e7ekimi tan\u0131mlar\u0131n\u0131 da yeniden g\u00fcncelleyebilece\u011fiz, b\u00f6ylece kuantum mekani\u011fi ile genel g\u00f6relili\u011fi ba\u011flayan Einstein alan kuramlar\u0131 tasarlanabilecek.<\/p>\n

D\u00fcnyay\u0131 gelecek y\u00fczy\u0131lda neler bekliyor?<\/strong><\/p>\n

-Bilimsel, teknolojik ve sosyolojik olarak d\u00fcnyan\u0131n gelecek 100 y\u0131l\u0131 hakk\u0131nda nas\u0131l \u00f6ng\u00f6r\u00fclerde bulunabilirsiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n

-Bence az \u00f6nce konu\u015ftu\u011fumuz t\u00fcm kavramlar bu y\u00fczy\u0131l i\u00e7inde bir \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015facak. Ayr\u0131ca 30 ve 50 metrelik iki b\u00fcy\u00fck teleskop bu y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131na do\u011fru \u015eili ve Hawaii\u2019ye in\u015fa edilecek; James Webb ve Athena X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 teleskobu in\u015fa edilmi\u015f olacak. Dolay\u0131s\u0131yla bu y\u00fczy\u0131l, astrofizik a\u00e7\u0131s\u0131ndan deney ile g\u00f6zlemin bol olaca\u011f\u0131 olduk\u00e7a ilgin\u00e7 bir y\u00fczy\u0131l olacak. Teknolojik olarak, insanl\u0131\u011f\u0131n uzay programlar\u0131na \u00e7ok daha a\u011f\u0131rl\u0131k verece\u011fine inanmaktay\u0131m. Hem D\u00fcnya y\u00f6r\u00fcngesinde hem de Mars\u2019ta yeni yap\u0131lar kuraca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Sosyolojik olarak ise pek emin de\u011filim. Toplumun \u015fu anki en b\u00fcy\u00fck sorunu bana sorarsan\u0131z artan sera etkisi ve k\u00fcresel \u0131s\u0131nmad\u0131r. Kurulu sistemimizi petrol \u00fczerine kurdu\u011fumuz i\u00e7in, petrole ge\u00e7mi\u015f nesillerin alt\u0131n ile kurmu\u015f oldu\u011fu ba\u011f gibi ba\u011fland\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in, olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck sorunlar ya\u015fayaca\u011fa benziyoruz. Petrol miktar\u0131 olduk\u00e7a azal\u0131yor, ancak petrol yerine ge\u00e7ecek yeni materyaller geli\u015ftirmek \u00fczerine yeterince kafa yormuyoruz. \u00c7ok daha dikkatli olmal\u0131y\u0131z. Ben \u015fu anki devlet yap\u0131s\u0131n\u0131n, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma sorununu b\u00fct\u00fcn\u00fcyle \u00e7\u00f6zebilece\u011fine inanm\u0131yorum ve bu y\u00fczden gelecek politikalar\u0131m\u0131z\u0131, y\u00fckselen sulardan \u00f6t\u00fcr\u00fc ya\u015fanacak kitlesel g\u00f6\u00e7leri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak kurmam\u0131z gerekti\u011fine inanmaktay\u0131m. \u0130nsanlar bir arada ya\u015famay\u0131 ba\u015faram\u0131yor. Bug\u00fcn Suriye gibi devletlerde de bunu g\u00f6r\u00fcyoruz. M\u00fclteci sorunu Avrupa i\u00e7in ilgin\u00e7 bir tecr\u00fcbe oldu, ancak bu ne yaz\u0131k ki son tecr\u00fcbeleri olmayacak. S\u00fcregelen politikalar devam ettik\u00e7e Avrupa \u00e7ok daha fazla m\u00fclteci kabul etmek durumunda kalacak. Toplumun buna al\u0131\u015fmas\u0131 gerek. Politikac\u0131lar\u0131n ve Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in ise \u015fimdiden \u015fu sorunlar\u0131 g\u00fcndeme almas\u0131 gerek: Kitlesel g\u00f6\u00e7lerle nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131z? Kaliteli i\u00e7me suyu nas\u0131l sa\u011flar\u0131z? Besin kaynaklar\u0131n\u0131 etkili da\u011f\u0131tabiliyor muyuz? M\u00fcltecileri topluma nas\u0131l entegre edebiliriz?<\/p>\n

Bilim d\u00fcnyas\u0131nda kad\u0131n\u0131n yeri nas\u0131l geni\u015fletilebilir?<\/strong><\/p>\n

– Sunumunuz s\u0131ras\u0131nda g\u00fcnl\u00fck hayatta erkeklerin kad\u0131nlara kar\u015f\u0131 fark\u0131nda olmadan sahip oldu\u011fu bilin\u00e7siz \u00f6nyarg\u0131lardan bahsettiniz. Akademik bir durum i\u00e7in bu \u00f6rne\u011fi vermi\u015ftiniz, ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fcz toplumunda bu \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir sorun. T\u00fcrkiye gibi \u00fclkelerde bu sorunla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in ne gibi \u00f6nerilerde bulunabilirsiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Toplum i\u00e7indeki kad\u0131n profilini g\u00fc\u00e7lendirmek \u00e7ok \u00f6nemli. Bunun i\u00e7in hevesli ve yetenekli kad\u0131nlar desteklenmeli. B\u00f6ylece toplum i\u00e7inde \u201cba\u015far\u0131l\u0131\u201d kad\u0131nlar g\u00f6ren ebeveynler, k\u0131zlar\u0131n\u0131 te\u015fvik edebilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6nlerinde rol model olabilecek \u00f6rnekler bulunur. Bu \u015fekilde entelekt\u00fcel kad\u0131nlar\u0131n miktar\u0131 artarsa, kad\u0131n profili artabilir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bilimle ilgilenen kad\u0131nlar\u0131n pek \u00e7o\u011funun sorunu, \u00f6nlerinde \u00f6rnek alabilece\u011fi insan miktar\u0131n\u0131n az olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

– Hayat\u0131n\u0131z boyunca hep kad\u0131n haklar\u0131 organizasyonlar\u0131nda da yer ald\u0131n\u0131z, de\u011fil mi?<\/em><\/strong><\/p>\n

-Evek, kad\u0131n\u0131n bilimdeki yerini sa\u011flamla\u015ft\u0131rmay\u0131 ama\u00e7layan dayan\u0131\u015fma kurumlar\u0131nda bulundum. Kad\u0131n biliminsan\u0131 adaylar\u0131na maddi-manevi destekler sunduk, ayn\u0131 zamanda ni\u00e7in kad\u0131nlar\u0131n da bilim ve m\u00fchendislik alanlar\u0131nda olmas\u0131 gerekti\u011fini anlatan bildiriler yay\u0131mlad\u0131k. Bu tutumumuzun d\u00f6nem ile ilintili ekonomik bir gerek\u00e7esi de vard\u0131. Sava\u015ftan yeni \u00e7\u0131kan toplumda m\u00fchendis olarak yeti\u015ftirilebilecek kadar erkek yoktu. Dolay\u0131s\u0131yla \u00fclkemizin de buna ihtiyac\u0131 vard\u0131. Biz de bu fikirler \u00e7er\u00e7evesinde kad\u0131nlara destek olacak bir kurum kurduk.<\/p>\n

\"\"
\u201cKad\u0131nlar fizikte daha \u00e7ok yer almal\u0131.\u201d<\/figcaption><\/figure>\n

– \u00d6zellikle kad\u0131n biliminsan\u0131 adaylar\u0131na neler \u00f6nerirsiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– \u0130lk olarak \u015funu s\u00f6ylemeliyim: \u0130nsanlar\u0131n ne dedi\u011fine ald\u0131rmay\u0131n, kad\u0131nlar \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 biliminsanlar\u0131 olabilir. Bu t\u00fcr konular a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda her zaman \u015fu \u00f6rne\u011fi veririm: Malezya\u2019da bir \u00fcniversitede konu\u015fma yapmaya gitmi\u015ftim ve orada gen\u00e7 bir kad\u0131n fizik\u00e7iyle tan\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Ona \u201cKad\u0131nlar fizikte daha fazla yer almal\u0131\u201d dedi\u011fimde bana, \u201cNeden?\u201d demi\u015fti. Malezya\u2019da fen fak\u00fcltelerinde okuyan ve akademide \u00e7al\u0131\u015fan insanlar\u0131n y\u00fczde 60\u2019\u0131 kad\u0131n, y\u00fczde 40\u2019\u0131 erkek. Bu bir d\u00fcnya rekoru… Belki de bizim \u201cmedeni\u201d dedi\u011fimiz toplumlarda bir sorun var. Bu t\u00fcr \u00f6rnekler \u015funu g\u00f6steriyor,biz kad\u0131nlar\u0131 belirli bir tak\u0131m mesleklere iten i\u00e7g\u00fcd\u00fclerimiz de\u011fil, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn kendisidir. Bu y\u00fczden bu erkek egemen k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi gerekti\u011fine inan\u0131yorum. Ancak k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fimler her zaman \u00e7ok yava\u015f ve ac\u0131 verici oluyor. Toplumu bir anda de\u011fi\u015ftiremezsiniz, toplum yava\u015f yava\u015f evrim ge\u00e7irir. H\u0131zl\u0131 ve \u015fiddetle gelecek t\u00fcm de\u011fi\u015fimler, i\u015fin sonunda muhafazak\u00e2rlar\u0131 yarat\u0131r. Burada g\u00fcn\u00fcm\u00fcz kad\u0131nlar\u0131n\u0131n yapmas\u0131 gereken topluma kad\u0131nlar\u0131n da erkeklerin yapt\u0131\u011f\u0131 meslekleri yapabilece\u011fini g\u00f6stermek.<\/p>\n

– Bir kad\u0131n olarak siz ne gibi zorluklarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131n\u0131z?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m sorunlardan birini \u00f6rnek vereyim. Pulsarlar\u0131n ke\u015ffini t\u00fcm d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131m bir konu\u015fma haz\u0131rl\u0131yordum ve yeni evlenmi\u015ftim. Evlilik y\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcmle gurur duyuyordum. Bana konu\u015fma s\u0131ras\u0131nda y\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc \u00e7\u0131karmam\u0131 \u00f6nerdiler. \u0130\u015fteyken y\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc hi\u00e7 \u00e7\u0131karmazd\u0131m. 1960\u2019lar Birle\u015fik Krall\u0131\u011f\u0131\u2019nda evli kad\u0131nlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmamas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. Bir evli kad\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ailesi i\u00e7in utan\u00e7t\u0131. Bu kocas\u0131n\u0131n evi ge\u00e7indirecek kadar para kazanamad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyordu. Bense evli olmakla gurur duyuyordum ve y\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc hi\u00e7 \u00e7\u0131karmad\u0131m. \u0130nsanlar bana ac\u0131yarak bak\u0131yordu. Hatta ve hatta, e\u011fer evli bir anne \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsa, \u00e7ocuklar\u0131n serseri olaca\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131yordu. Ben \u00e7ocuklar\u0131m oldu\u011funda da \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. \u00c7ocuklar\u0131m \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 insanlar oldu.<\/p>\n

– Sizce iyi bir biliminsan\u0131 ayn\u0131 zamanda dindar olabilir mi?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Elbette. \u00d6ncelikle belirtmeliyim ki, ben de dindar bir bireyim, ancak her zaman dini g\u00f6r\u00fc\u015flerimin bilimsel yarg\u0131lar\u0131ma kar\u0131\u015fmamas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n

– Bunu nas\u0131l sa\u011flad\u0131n\u0131z?<\/em><\/strong><\/p>\n

– \u0130\u00e7inde bulundu\u011fum mezhebin (kuakerizm) sorgulamaya ve bilime a\u00e7\u0131k oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ancak bu her din i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Dinler gelecekte var olmak istiyorlar ise, bilimle tutarl\u0131 olacak \u015fekilde kendilerini g\u00fcncellemek zorundalar. Ben kendi dinimin bu t\u00fcr bir reform s\u00fcrecinden ge\u00e7ti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm i\u00e7in, bilimsel bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131ma bir sorun yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 sanm\u0131yorum.<\/p>\n

Gen\u00e7 biliminsanlar\u0131na \u00f6neriler<\/strong><\/p>\n

– Akademide uzun s\u00fcren bir e\u011fitmenlik deneyiminiz var, pek \u00e7ok ders verdiniz. Deneyimlerinizden yola \u00e7\u0131karak g\u00fcn\u00fcm\u00fcz gen\u00e7li\u011fine ne gibi \u00f6nerilerde bulunursunuz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Her \u015feyden \u00f6nce bilimin ula\u015f\u0131lmaz bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark edilmesi gerek. Toplumumuz her ge\u00e7en g\u00fcn daha da \u201cak\u0131ll\u0131\u201dla\u015f\u0131yor. Mesela evimdeki buzdolab\u0131n\u0131n s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 cep telefonumdaki uygulamadan \u015fu anda ayarlayabiliyorum, evimin bah\u00e7esindeki g\u00fcvenlik kameras\u0131n\u0131 izleyebiliyorum. Para yava\u015f yava\u015f sanal bir \u015fey haline gelmeye ba\u015flad\u0131, bankac\u0131l\u0131k sanal \u00e2lem \u00fczerinden yap\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Bu inan\u0131lmaz bilgi birikimini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilecek ve alg\u0131layabilecek bilgi birikimine eri\u015fmemiz gerekiyor. Ayr\u0131ca bu teknolojik imk\u00e2nlar\u0131n daha da geni\u015f kesimlere yay\u0131labilmesi i\u00e7in daha fazla m\u00fchendise ihtiyac\u0131m\u0131z var.<\/p>\n

\u00d6neri k\u0131sm\u0131na gelirsem, kendimden bir \u00f6rnek verebilirim. Ben olduk\u00e7a gen\u00e7 ya\u015fta astronomi ile ilgilenece\u011fimi biliyordum, y\u00fcre\u011fimin i\u00e7inden hem de. Gen\u00e7lere \u00f6nerim, yapmay\u0131 sevdi\u011finiz \u015feyleri ve ilgi alanlar\u0131n\u0131z\u0131 erken ke\u015ffedin; bu gelecek hayat\u0131n\u0131zda \u00e7ok daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve emin kararlar vermenizi sa\u011fl\u0131yor. Ben, iyi bir astronom olmak istedi\u011fimin bilincine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m zaman, herhangi bir engelle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131mda, hep kendime \u015funu s\u00f6yledim. \u201cE\u011fer \u015fimdi pes edersem, iyi bir astronom olamayaca\u011f\u0131m.\u201d Bu c\u00fcmleyi defalarca tekrarlard\u0131m ya da \u015funu s\u00f6ylerdim: \u201cGer\u00e7ekten bu engelle y\u00fczle\u015fecek kadar \u00e7ok mu seviyorum astronomiyi?\u201d, sonra kendi kendime ba\u011f\u0131r\u0131rd\u0131m \u201cEvet!\u201d diye.<\/p>\n

– Peki, ailelere ne \u00f6nerirsiniz? \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6zellikle T\u00fcrkiye\u2019de aileler \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n bilimle ilgilenmesini \u00e7o\u011funlukla parasal kayg\u0131lardan \u00f6t\u00fcr\u00fc istemiyor… <\/em><\/strong><\/p>\n

– E\u011fer bir konuyu seviyorsan\u0131z, sevdi\u011finiz konu hakk\u0131nda yetene\u011finiz de varsa, o alanda daha \u00e7abuk y\u00fckselirsiniz ve her alan\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 insanlar\u0131 iyi paralar kazan\u0131r. Aileler bu a\u00e7\u0131dan do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n

– Ki\u015fisel bir soru soral\u0131m, \u201cAstronomi ile ilgilenmeliyim\u201d dedi\u011finiz ilk an ne zamand\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n

– 14-15 ya\u015flar\u0131nda bir gen\u00e7 k\u0131zd\u0131m ve babam o zamanlar \u00e7\u0131kan g\u00fcncel kitaplar\u0131 alan bir insand\u0131, bir g\u00fcn yeni \u00e7\u0131kan bir kitab\u0131 getirmi\u015fti. Fred Hoyle\u2019un Astronomi\u2019nin S\u0131n\u0131rlar\u0131<\/em> (Frontiers of Astronomy<\/em>) kitab\u0131yd\u0131. Asl\u0131na bakarsan\u0131z orta \u00f6\u011fretim seviyesinde bir \u00e7ocuk i\u00e7in olduk\u00e7a zorlay\u0131c\u0131 bir kitapt\u0131, ama tek solukta okumu\u015ftum. \u201cBu harika bir \u015fey!\u201d diye ba\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum evde. Fizik ve matematik zaten \u00e7ok ilgimi \u00e7ekiyordu, ama fizi\u011fin hangi alan\u0131nda olmam gerekti\u011fini anlam\u0131\u015ft\u0131m. Bu benim i\u00e7in hep bir avantaj oldu, \u00e7\u00fcnk\u00fc daha \u00e7ocuk ya\u015fta master tezimi neyin \u00fczerine yapmam gerekti\u011fini belirlemi\u015ftim. S\u0131n\u0131f\u0131mdaki hi\u00e7 kimse bu kadar ileriyi g\u00f6remiyordu. Erkekler aras\u0131nda elektrik ve makine m\u00fchendisi olmak isteyip bunu hedefleyen insanlar vard\u0131, ancak k\u0131zlar aras\u0131nda hedefi olan tek bendim. Bunun her zaman en b\u00fcy\u00fck avantaj\u0131m oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n

\u201cSovyetleri bilim ve teknolojide alt etmeliydik\u201d<\/strong><\/p>\n

– Sizi etkileyen biliminsanlar\u0131, bilimkurgu karakterleri kimlerdi?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Bana en \u00e7ok yol g\u00f6steren ki\u015fi hep Fred Hoyle olmu\u015ftur. Ancak kitab\u0131 okumam\u0131n ard\u0131ndan f\u0131rlat\u0131lan Sputnik uydusu beni b\u00fct\u00fcn\u00fcyle benden alm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ki a\u00e7\u0131dan etkilemi\u015ftir, birincisi elbette bilimsel olarak b\u00f6yle bir \u015feyi ba\u015farabildi\u011fimiz i\u00e7in insanl\u0131kla gurur duymu\u015ftum. \u0130kincisi ise biraz daha milliyet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnerek, \u201cRuslar bilimde \u00e7ok ileri, bizleri tepemizden dinliyorlar, radyomda onlar\u0131n uydusunun sesini duyuyorum. Biz \u0130ngilizler de bunu yapmal\u0131y\u0131z\u201d gibi bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na b\u00fcr\u00fcnmem oldu. Bug\u00fcn elbette bunun sa\u00e7ma oldu\u011funu biliyorum, ancak o d\u00f6nemde hem Birle\u015fik Krall\u0131k hem de ABD ayn\u0131 pani\u011fi ya\u015f\u0131yordu.O d\u00f6nemde ABD\u2019nin uzay program\u0131 ba\u015flatmas\u0131n\u0131n temel motivasyonu, Sovyetlerden daha \u00fcst\u00fcn teknolojik ve bilimsel altyap\u0131ya sahip olmak olmu\u015ftur. \u00c7\u00fcnk\u00fc biliyorduk ki 1957\u2019de bizler uzaya uydu g\u00f6nderemiyorduk. Yenilmi\u015ftik. Bu y\u00fczden bir anda b\u00fct\u00fcn devlet politikalar\u0131 ile b\u00fct\u00e7eleri, uzay m\u00fchendisleri ve astrofizik\u00e7iler i\u00e7in ard\u0131na kadar a\u00e7\u0131ld\u0131.Ben bu etkilerin ba\u015flamas\u0131ndan \u00e7ok daha \u00f6nce karar\u0131m\u0131 vermi\u015ftim, ancak bu siyasi gerilimler sayesinde, ailemden de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck destek ald\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc o d\u00f6nemki h\u00fck\u00fcmetlere g\u00f6re Sovyetleri yakalamal\u0131 ve alt etmeliydik.<\/p>\n

– Sovyet D\u00f6neminde pek \u00e7ok fizik\u00e7i, ke\u015ffetti\u011finiz pulsarlar \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bu insanlarla hi\u00e7 ileti\u015fime ge\u00e7tiniz mi ya da birlikte i\u015f yapt\u0131n\u0131z m\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Sanm\u0131yorum. Do\u011fu Blo\u011fu d\u00fcnyaya o kadar kapal\u0131yd\u0131 ki, oradaki bilimsel geli\u015fmeleri takip etmek bile olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7t\u00fc. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131na y\u0131llar sonra servis ediliyor, bunlar\u0131n Rus\u00e7adan terc\u00fcme edilip yay\u0131mlanmas\u0131 gerekiyordu. B\u00f6yle bir d\u00f6nemde ortak i\u015f yapmak neredeyse imk\u00e2ns\u0131zd\u0131. Pulsar \u00e7al\u0131\u015fan Sovyet astrofizik\u00e7iler ile ancak uluslararas\u0131 b\u00fcy\u00fck kongrelerde bulu\u015fabiliyorduk. O t\u00fcr bir toplant\u0131da Zeldovich gibi b\u00fcy\u00fck bir isim ile tan\u0131\u015fma onuruna eri\u015fmi\u015ftim.(3)<\/sup><\/p>\n

– So\u011fuk sava\u015f bitti. Bilime devletlerin deste\u011fini kam\u00e7\u0131layan b\u00f6yle bir etki yok. Bilime olan ilgi yeniden nas\u0131l artt\u0131r\u0131labilir?<\/em><\/strong><\/p>\n

– G\u00fcn\u00fcm\u00fczde sanayiye do\u011frudan \u00fcr\u00fcn verebilen bilim dallar\u0131 \u00e7ok daha fazla destekleniyor. Daha h\u0131zl\u0131 ak\u0131ll\u0131 telefon yapacak bir sistem \u00fcretiyorsan\u0131z, daha etkili g\u00fcne\u015f panelleri \u00fcretiyorsan\u0131z, para kazan\u0131yorsunuz. Para sahibi insanlara ve h\u00fck\u00fcmetlere bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n teorik fizi\u011fin \u00fcr\u00fcnleri oldu\u011funu \u00f6\u011fretmek gerek. Fizi\u011fin yapaca\u011f\u0131 yeni at\u0131l\u0131m\u0131n nereden gelece\u011fini bilemiyoruz ve bilime b\u00fct\u00e7e ay\u0131r\u0131rken, sanayiye verece\u011fi \u00fcr\u00fcn bak\u0131m\u0131ndan k\u0131yaslama yapmamal\u0131y\u0131z. Ne yaz\u0131k ki politikac\u0131lar her \u015feyin 4 y\u0131l i\u00e7inde bitmesini istedikleri i\u00e7in b\u00f6yle \u015feylere zamanlar\u0131 yok.Bilim i\u00e7in harcanan kaynak insan zihnini geli\u015ftirmeye yap\u0131lan bir yat\u0131r\u0131md\u0131r.<\/p>\n

Pop\u00fcler bilimdeki kimi sorunlar<\/strong><\/p>\n

\"\"
Jocelyn Bell, pulsarlar\u0131 ke\u015ffetti\u011fi y\u0131llarda, hen\u00fcz gen\u00e7 bir biliminsan\u0131yken.<\/figcaption><\/figure>\n

– Halka bilim anlatmak bir biliminsan\u0131n\u0131n sorumlulu\u011fu mudur? Halkla hi\u00e7bir alakas\u0131 olmayan, ancak olduk\u00e7a \u00f6nemli bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar yapan bir biliminsan\u0131 eksik bir biliminsan\u0131 m\u0131d\u0131r?<\/em><\/strong><\/p>\n

-Sana televizyon \u00f6n\u00fcne s\u0131k s\u0131k \u00e7\u0131kan ve halka yanl\u0131\u015f bilgiler veren,kesinlikle halktan uzak tutulmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm bir\u00e7ok isim s\u00f6yleyebilirim.Bu a\u00e7\u0131dan bilimi pop\u00fclerle\u015ftiren ki\u015fi olmak kolay i\u015f de\u011fil, bu i\u015fi yapmayan ya da yapamayan biliminsanlar\u0131n\u0131 su\u00e7layamay\u0131z. Halk\u0131n anlayabilece\u011fi dile inebilen biliminsanlar\u0131, e\u011fer bu i\u015fte iyi olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve halk da bu insanlar\u0131 seviyorsa, bu insanlar pop\u00fcler bilim yapmal\u0131. Halk\u0131n g\u00f6z\u00fcnde biliminsanlar\u0131 asla H\u0131ristiyan \u201culema s\u0131n\u0131f\u0131\u201d gibi bir yere gelmemeli. Sonu\u00e7ta maa\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 ve yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n, kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z aletlerin paras\u0131n\u0131 vergileriyle \u00f6deyen halka bizbiliminsanlar\u0131n\u0131n borcudur bilim anlatmak. Ancak pop\u00fcler bilimi herkesin yapmas\u0131na m\u00fcsaade etmeyin, yoksa halk nezdinde bu tam bir felaket olur.<\/p>\n

-G\u00fcn\u00fcm\u00fcz bilim camias\u0131nda kendilerini\u201cbilim konu\u015fmac\u0131s\u0131\u201d olarak nitelendiren biliminsanlar\u0131 var. Bu insanlar, halkla \u00e7ok i\u00e7li d\u0131\u015fl\u0131 olmayan pek \u00e7ok fizik\u00e7i taraf\u0131ndan sert\u00e7e ele\u015ftiriliyor \u00e7o\u011fu zaman. Ele\u015ftirenler aras\u0131nda bazen Nobel \u00f6d\u00fcll\u00fc fizik\u00e7iler bile olabiliyor. En s\u0131k dile getirilen ele\u015ftiri de, bu insanlar\u0131n bilimsel olarak \u00e7ok az \u00e7al\u0131\u015fma yapt\u0131klar\u0131 i\u00e7in biliminsan\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmemeleri gerekti\u011fi. Bu durum hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/em><\/strong><\/p>\n

-Pop\u00fcler bilim yapan biliminsanlar\u0131n\u0131n bilim g\u00fcndemini takip etmeleri \u00e7ok \u00f6nemli. Pop\u00fcler bilim g\u00fcndemini kast etmiyorum, g\u00fcncel akademik makaleleri kastediyorum. Ancak ben g\u00fcn\u00fcm\u00fcz bilim kitaplar\u0131na ya da bilim \u015fovlar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131mda, bu insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu zaman geri kald\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyor ve \u00fcz\u00fcl\u00fcyorum. Bana sorarsan\u0131z bilim konu\u015fmac\u0131s\u0131 15 y\u0131ld\u0131r bir makale bile yazmayan, \u00fcniversitedeki ofisine u\u011framayan, ama o radyo program\u0131ndan bu televizyon \u015fovuna giden insanlara denmemeli. Bu insanlardan belki de daha az \u00fcnl\u00fc, ancak akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcten, bunu yaparken de pop\u00fcler bilime katk\u0131 sa\u011flayan insanlara denmeli. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fczde 100 pop\u00fcler bilim, y\u00fczde 0 ger\u00e7ek bilim yapan bir ki\u015finin bilimsel g\u00fcncelli\u011fi zaman i\u00e7inde kaybolur ve akademideki yeri silinir. Halk\u0131n g\u00fcvendi\u011fi insanlar olarak bilim konu\u015fmac\u0131lar\u0131 bu y\u00fczden akademiden ayaklar\u0131n\u0131 hi\u00e7 kesmemeli.<\/p>\n

– Olduk\u00e7a verimli ve \u00f6\u011fretici bir s\u00f6yle\u015fi oldu, ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman i\u00e7in \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederiz. Bizleri mutlu ettiniz.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Ben te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n

\"\"Jocely Bell Burnell kimdir?<\/strong><\/p>\n

1943\u2019de Kuzey \u0130rlanda\u2019da do\u011fdu. 1965\u2019de Glasgow \u00dcniversitesi Fizik B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bitirdi. Cambridge \u00dcniversitesi\u2019ndeAnthony Hewish\u2019in yan\u0131ndakidoktora \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, gezegenleraras\u0131 kompakt radyo y\u0131ld\u0131zlar\u0131n\u0131 inceledi. 1967\u2019dekendi yapt\u0131klar\u0131 radyo teleskobununverilerini incelerken, d\u00fczenli sinyaller fark etti: Pulsarlar\u0131 ke\u015ffetmi\u015fti. \u201c20. y\u00fczy\u0131l\u0131n en \u00f6nemli bilimsel ke\u015fiflerinden biri olarak kabul edilen\u201d bu ke\u015ffe verilen Nobel \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc, ne yaz\u0131k ki, Jocelyn Bell Burnell de\u011fil, doktora dan\u0131\u015fman\u0131 Anthony Hewish ald\u0131. Bu durum bilim d\u00fcnyas\u0131nda tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcnl\u00fc \u0130ngiliz astronom Fred Hoyle, Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fc\u2019ne Bell Burnell\u2019in de dahiledilmesi gerekti\u011fini savunmu\u015fsa da, durum de\u011fi\u015fmemi\u015ftir.<\/p>\n

Bell Burnell 1968-1973 aras\u0131nda Southampton \u00dcniversitesi\u2019nde, 1974-1982 aras\u0131nda Londra \u00dcniversitesi\u2019nde ve 1982-1991 aras\u0131nda Edinburgh Kraliyet G\u00f6zlemevi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. 1973\u2019ten 1987\u2019ye kadar A\u00e7\u0131k \u00dcniversite\u2019de \u00f6zel \u00f6\u011fretmen,dan\u0131\u015fman,denetmen ve de \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olarak, 1991\u2019den 2001\u2019e kadar ise fizik profes\u00f6r\u00fc olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bell Burnell 2007\u2019de dame unvan\u0131n\u0131 (\u0130ngiltere\u2019de Krali\u00e7e taraf\u0131ndan kad\u0131nlara verilen bu unvan, erkeklere verilen \u201cSir\u201d unvan\u0131n\u0131n e\u015fleni\u011fidir) kazanm\u0131\u015ft\u0131r. 2002-2004 aras\u0131nda Kraliyet Astronomi Toplulu\u011fu\u2019nun 2008-2010 aras\u0131nda Fizik Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. 2014\u2019te \u0130sko\u00e7ya\u2019n\u0131n Akademisi olan Edinburgh Kraliyet Toplulu\u011fu\u2019nun ba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilen Bell, halen Oxford \u00dcniversitesi\u2019nde, \u201cGravitational Radiation\u201d (K\u00fctle\u00e7ekimsel Radyasyon) ba\u015fl\u0131kl\u0131 y\u00fcksek lisans dersini vermektedir. Bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n ve y\u00f6neticili\u011finin yan\u0131nda, bilim e\u011fitimi i\u00e7in ve bilim d\u00fcnyas\u0131nda kad\u0131nlar\u0131n daha \u00e7ok say\u0131da ve etkili d\u00fczeyde yer almalar\u0131 i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarla da tan\u0131n\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n

Haz\u0131rlayan\u0131n Dipnotlar\u0131<\/strong><\/p>\n

1) Fred Hoyle, y\u0131ld\u0131zlarda a\u011f\u0131r kimyasallar\u0131n \u00fcretildi\u011fini kan\u0131tlayan, D\u00fcnya\u2019ya ya\u015fam\u0131n bir asteroid ile gelmi\u015f olabilece\u011fi arg\u00fcman\u0131 olan panspermia hipotezini ortaya atan \u0130ngiliz fizik\u00e7i.<\/p>\n

2) Magnetarlar, asl\u0131nda bir \u00e7e\u015fit n\u00f6tron y\u0131ld\u0131z\u0131d\u0131r; ancak \u00e7ok daha y\u00fcksek bir manyetik alana sahiptirler; i\u00e7lerinde bulunan enerji de bu manyetik alandan \u00fcretilir. Bu tip g\u00f6kcisimleri \u00e7ok y\u00fcksek enerjili X-\u0131\u015f\u0131nlar\u0131 ve gama \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 yayarlar. Bu a\u00e7\u0131dan g\u00fcn\u00fcm\u00fczde magnetarlar\u0131n k\u00fctle\u00e7ekimsel dalgalar yaratabildi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir ve LIGO a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan bu alanda da daha \u00e7ok insan\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmas\u0131 beklenmektedir.<\/p>\n

3) Yakov Borisovich Zerdovi\u00e7, Sovyetlerin atom bombas\u0131n\u0131 \u00fcreten ekibinin ba\u015f\u0131 olan ve kozmik arkaplan \u0131\u015f\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 teorize eden Sovyet n\u00fckleer fizik\u00e7isidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bell ile pulsarlardan yeni fizi\u011fin konular\u0131na, Sovyetlerle uzay yar\u0131\u015f\u0131ndan gelecek y\u00fczy\u0131lda d\u00fcnyay\u0131 bilimsel ve toplumsal olarak bekleyen geli\u015fmelere,bilim d\u00fcnyas\u0131nda kad\u0131n temsiliyetinin nas\u0131l artt\u0131r\u0131labilece\u011finden gen\u00e7 biliminsan\u0131 adaylar\u0131na \u00f6nerilerine, biliminsanlar\u0131n\u0131n pop\u00fcler bilim yapmadaki sorunlara de\u011fin geni\u015f bir yelpazede s\u00f6yle\u015ftik. \u00dcnl\u00fc astrofizik\u00e7i Prof. Dr. Jocelyn Bell Burnell, Bilim Akademisi\u2019nin davetlisi olarak geldi\u011fi \u0130stanbul\u2019da, 4 \u015eubat 2016\u2019da Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi\u2019nde […]<\/p>\n","protected":false},"author":512,"featured_media":16067,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[182,30,1464,26],"tags":[288,1084,1161,1883,836,404],"class_list":["post-16066","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-145-sayi","category-astronomi","category-dosya","category-fizik","tag-fizik","tag-karanlik-madde","tag-kutlecekim","tag-pulsar","tag-soylesi","tag-yildizlar"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16066","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/512"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16066"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16066\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16067"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16066"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16066"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16066"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}