{"id":16126,"date":"2016-03-01T12:42:25","date_gmt":"2016-03-01T10:42:25","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=16126"},"modified":"2018-01-08T12:46:52","modified_gmt":"2018-01-08T09:46:52","slug":"evrim-ve-tanrinin-varligi-sorusu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/03\/01\/evrim-ve-tanrinin-varligi-sorusu","title":{"rendered":"Evrim ve Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 sorusu"},"content":{"rendered":"<p><em>Evrim kuram\u0131, bug\u00fcn yaln\u0131zca Tanr\u0131 de\u011fil herhangi bir do\u011fa\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7 kavram\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan ele\u015ftirel yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli bir \u00f6\u011fesi. Yaln\u0131zca bir felsefi duru\u015f olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda en geni\u015f anlamda evrenin bilimsel a\u00e7\u0131klamas\u0131 giri\u015fimi olarak olgun bir do\u011fac\u0131l\u0131k ya da maddecilikten s\u00f6z edebilece\u011fimiz noktaday\u0131z. <\/em><\/p>\n<blockquote class=\"td_quote_box td_box_center\"><p><strong>Sunu\u015f<\/strong><\/p>\n<p>Taner Edis, ABD\u2019de Missouri eyaletinde Truman State \u00dcniversitesi\u2019nde fizik profes\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Son kitab\u0131 <em>Islam Evolving: Radicalism, Reformation, and the Uneasy Relationship with the Secular West<\/em> 2016 yaz\u0131nda yay\u0131nlanacakt\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n<p>Tanr\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ya da yoklu\u011fu ile ilgili bir tart\u0131\u015fmaya evrim ne katar?<\/p>\n<p>Bir\u00e7ok ki\u015fiye g\u00f6re -hatta bir\u00e7ok bilim kurulu\u015funa g\u00f6re de- evrim ba\u015fka bir \u015fey, Tanr\u0131 ba\u015fka bir \u015feydir. Bilim yaln\u0131z do\u011fa olaylar\u0131n\u0131n do\u011fal a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ile ilgilendi\u011fi i\u00e7in do\u011fa\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7leri bir yana b\u0131rak\u0131r, ama bu do\u011fa\u00fcst\u00fc bir \u015feylerin olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maz. Tabii yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131k gibi baz\u0131 acayiplikler var, ama bu da kutsal kitaplar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 kat\u0131 bir bi\u00e7imde anla\u015f\u0131lmas\u0131d\u0131r.<a href=\"#_edn1\" name=\"_ednref1\">[1]<\/a> <em>Kuran<\/em>\u2019daki alt\u0131 g\u00fcn\u00fc uzun y\u0131llar olarak yorumlayabiliriz, Adem ve Havva\u2019n\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f \u00f6yk\u00fclerini de mecazi, tarihsel de\u011fil de dini-ahlaki baz\u0131 derslerin verilmesine y\u00f6nelik anlat\u0131mlar olarak yorumlayabiliriz. O zaman da din-bilim \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ortadan kalkar. Biyologlar da, din adamlar\u0131 da kendi i\u015flerine bakar, herkes mutlu olur.<\/p>\n<p>Bu \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131k tezine destek olabilecek ba\u015fka bir nokta da Tanr\u0131 kavram\u0131ndaki geni\u015flik. Yak\u0131nlarda muhafazak\u00e2r gazetelerin birinde yazar, T\u00fcrkiye\u2019de deizmde bir art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden yak\u0131n\u0131yordu.<a href=\"#_edn2\" name=\"_ednref2\">[2]<\/a> Do\u011fru olabilir; siyasal \u0130slam\u2019dan bunalan baz\u0131 arkada\u015f ve tan\u0131d\u0131klar\u0131m aras\u0131nda b\u00f6yle bir e\u011filim var. \u201cBen M\u00fcsl\u00fcman de\u011filim\u201d diyorlar, \u201c\u00d6yle peygambere vahye falan inanm\u0131yorum. Mutlaka bu evreni yaratan bir Tanr\u0131 var, ama o da B\u00fcy\u00fck Patlamay\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015f, biraz da insan gibi ak\u0131ll\u0131 bir canl\u0131 ortaya \u00e7\u0131ks\u0131n diye evrimi y\u00f6neltmi\u015f olabilir.\u201d Bu yakla\u015f\u0131mla da evrimle Tanr\u0131 aras\u0131nda bir \u00e7eli\u015fki kalm\u0131yor.<\/p>\n<p>Bu g\u00f6r\u00fc\u015flere tam olarak kat\u0131lm\u0131yorum; \u00f6yle olsa bu \u00e7ok k\u0131sa bir yaz\u0131 olurdu. Bence, Tanr\u0131 sorusu ve evrim birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r demek fazla kolaya ka\u00e7an bir \u00e7\u00f6z\u00fcm. \u0130\u015fin do\u011frusu, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn bilime dayal\u0131 Tanr\u0131 kavram\u0131 ele\u015ftirilerinde evrim olduk\u00e7a \u00f6nemli bir yer tutuyor. Bunun nas\u0131l olageldi\u011fini g\u00f6rmek, bilim ve din \u00fczerine d\u00f6nen tart\u0131\u015fmalar\u0131 anlamak i\u00e7in gerekli.<\/p>\n<p>Evrim ger\u00e7e\u011finin Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ile ilgili \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 zorluklar\u0131 5 ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda toplamak istiyorum.<\/p>\n<p>Ba\u015ftan ba\u015flayal\u0131m: <strong>Bir<\/strong>, evrim kutsal kitaplardaki yarat\u0131l\u0131\u015f \u00f6yk\u00fcleriyle \u00e7eli\u015fir ve tektanr\u0131l\u0131 din geleneklerinde hi\u00e7bir \u015fekilde \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen bir jeolojik \u201cderin zaman\u201d kavram\u0131 ile ili\u015fkilidir. \u00d6zellikle bilim ve dini ba\u011fda\u015ft\u0131rmak \u00fczerine daha uzun s\u00fcredir tart\u0131\u015f\u0131lan H\u0131ristiyan gelene\u011finde din ve evrim \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 evrimin kutsal kitaplara uymamas\u0131 ile ba\u015flar.<a href=\"#_edn3\" name=\"_ednref3\">[3]<\/a><\/p>\n<p>Burada \u00f6nemli olan nokta \u015fudur: Tanr\u0131 kavram\u0131 yaln\u0131zca soyut metafizik bir kavram de\u011fildir. \u00c7oklukla bir dinsel gelenek i\u00e7inde anlam kazan\u0131r. \u00d6rne\u011fin bu yaz\u0131y\u0131 okuyanlar\u0131n \u00e7o\u011fu i\u00e7in Tanr\u0131 kavram\u0131 yaln\u0131zca her \u015feye kadir, her \u015feyi bildi\u011fi iddia edilen bir g\u00fc\u00e7 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda d\u00fcnyaya peygamber g\u00f6nderdi\u011fi s\u00f6ylenen, <em>Kuran<\/em>\u2019daki s\u00f6zlerin sahibi ve \u0130slami ya\u015fam bi\u00e7imlerine arka \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 iddia edilen bir g\u00fc\u00e7. Ve peygamberlere, kutsal kitaplara g\u00fcvenilemezse, Tanr\u0131\u2019n\u0131n do\u011fas\u0131 ve varl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda bilgi sahibi olmam\u0131z i\u00e7in en \u00f6nemli yollardan biri t\u0131kanm\u0131\u015f demektir.<\/p>\n<p>Bu tabii ki evrimi kabullenen birinin \u0130slam ya da ba\u015fka bir tektanr\u0131l\u0131 dine inanmas\u0131 olanaks\u0131z demek de\u011fil. Ancak zorlama yeniden yorumlamalarla g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc kurtarmak, o yorumlar\u0131n sonradan, dind\u0131\u015f\u0131 bilgi kaynaklar\u0131na uyum sa\u011flamak i\u00e7in uyduruldu\u011funun \u00fczerini \u00f6rtm\u00fcyor. G\u00fcya Tanr\u0131 taraf\u0131ndan yarat\u0131lm\u0131\u015f olan evren \u00fczerine bilgi i\u00e7in dinsel kaynaklar yarars\u0131zsa, dinsel gelenekler taraf\u0131ndan zenginle\u015ftirilmi\u015f Tanr\u0131 kavram\u0131n\u0131n i\u00e7ini bo\u015faltmaya do\u011fru b\u00fcy\u00fck bir ad\u0131m at\u0131lm\u0131\u015f demektir.<\/p>\n<p><strong>\u0130ki<\/strong>: \u0130nsanlar \u00f6teki ya\u015fam bi\u00e7imleri ile akrabad\u0131r. Tanr\u0131sal ile canl\u0131 do\u011fa aras\u0131nda bir yerde de\u011fil, \u00f6teki hayvanlarla bir araday\u0131z. Biyolojik bak\u0131mdan insanlar evrimin sonu ya da amac\u0131 de\u011fil, karafatma ya da lahana gibi bug\u00fcnk\u00fc ya\u015fam bi\u00e7imlerinden biridirler.<a href=\"#_edn4\" name=\"_ednref4\">[4]<\/a><\/p>\n<p>Evrim hakk\u0131ndaki en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen yan\u0131lg\u0131lardan biri, amaca y\u00f6nelik bir y\u00fckselme ve m\u00fckemmelle\u015fme s\u00fcreci oldu\u011fudur. (Hani bazen kaba davranan biri i\u00e7in \u201caz evrimle\u015fmi\u015f\u201d denir ya, o t\u00fcm\u00fcyle yanl\u0131\u015f.) Dinsel geleneklerde \u00e7ok zaman insan bir metafizik varl\u0131k merdiveninde orta yere yerle\u015ftirilir. En altta \u00f6l\u00fc ve edilgen madde, sonra bitkiler, hayvanlar, insanlar, melekler ve di\u011fer maddeden ba\u011f\u0131ms\u0131z ruhlar ve en \u00fcstte Tanr\u0131. Tanr\u0131 kavram\u0131 b\u00f6yle bir ba\u011flamda anlam kazan\u0131yor. Ama g\u00fcn\u00fcm\u00fcz biyoloji anlay\u0131\u015f\u0131nda b\u00f6yle bir merdiven kavram\u0131 do\u011fay\u0131 anlamam\u0131za herhangi bir katk\u0131da bulunmuyor. S\u00f6z\u00fcn k\u0131sas\u0131, merdiven falan yok.<\/p>\n<p><strong>\u00dc\u00e7<\/strong>: Darwin\u2019in ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fcz evrim anlay\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re ya\u015fam bi\u00e7imlerindeki adaptif, yani ortama uyum sa\u011flayan de\u011fi\u015fimlerin a\u00e7\u0131klamas\u0131, \u00e7e\u015fitlilik ve ay\u0131klanmaya dayan\u0131r. Genetik \u00e7e\u015fitlilik ve de\u011fi\u015fim herhangi bir gelecek durumu \u00f6ng\u00f6rmez, herhangi bir plan ve programa uymaz.<a href=\"#_edn5\" name=\"_ednref5\">[5]<\/a><\/p>\n<figure id=\"attachment_16128\" aria-describedby=\"caption-attachment-16128\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-16128\" src=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/tanri-evrim-celikisi-2-300x226.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"226\" srcset=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/tanri-evrim-celikisi-2.jpg 300w, https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/tanri-evrim-celikisi-2-80x60.jpg 80w, https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/tanri-evrim-celikisi-2-100x75.jpg 100w, https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/tanri-evrim-celikisi-2-180x135.jpg 180w, https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/tanri-evrim-celikisi-2-238x178.jpg 238w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-16128\" class=\"wp-caption-text\">The Creation of Man by Michelangelo Sistine Chapel<\/figcaption><\/figure>\n<p>Yine \u00fczerine basarak s\u00f6yleyeyim: Evrim bir y\u00fckselme ya da m\u00fckemmelle\u015fme s\u00fcreci de\u011fildir. \u00dcstelik, \u201cak\u0131ll\u0131 tasar\u0131m\u201d gibi iddialar\u0131n tersine, ya\u015fam bi\u00e7imlerinin tarihinde herhangi bir \u00f6ng\u00f6r\u00fc ya da tasar\u0131m\u0131n izine rastlam\u0131yoruz.<a href=\"#_edn6\" name=\"_ednref6\">[6]<\/a> Yani g\u00fcn\u00fcm\u00fcz bilimsel anlay\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re, evrimin temel mekanizmalar\u0131 tamam\u0131yla do\u011fal, fiziksel, herhangi bir ak\u0131l izi g\u00f6stermeyen i\u015fleyi\u015f bi\u00e7imleri.<\/p>\n<p>Yine dinsel geleneklerde Tanr\u0131, yarat\u0131\u015f\u0131n\u0131 bir amaca, bir akla ba\u011fl\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015ftirir; her ne kadar ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n hepsini bilemesek de do\u011fan\u0131n temelinde bir tasar\u0131m vard\u0131r. Evrim, biyolojiden bu tasar\u0131m izlerini t\u00fcm\u00fcyle siler. Dolay\u0131s\u0131yla Tanr\u0131\u2019n\u0131n yarat\u0131c\u0131 \u00f6zelli\u011finin i\u00e7i olduk\u00e7a bo\u015fal\u0131r. Tanr\u0131 kavram\u0131 evrendeki d\u00fczen ve karma\u015f\u0131kl\u0131kla ilgili \u00f6nemli baz\u0131 ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131klayabilme \u00f6zelli\u011fini yitirir.<\/p>\n<p><strong>D\u00f6rt<\/strong>: Karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n \u00e7e\u015fitlilik ve ay\u0131klanma ile a\u00e7\u0131klanmas\u0131, biyolojinin yan\u0131nda fizi\u011fi de kapsayan daha geni\u015f bir do\u011fac\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131n par\u00e7as\u0131d\u0131r. Bu anlay\u0131\u015fa g\u00f6re evrenin var olu\u015fu yasalarla rasgeleli\u011fi bir araya getiren s\u00fcre\u00e7lerden kaynaklan\u0131yor.<a href=\"#_edn7\" name=\"_ednref7\">[7]<\/a><\/p>\n<p>Yani do\u011fan\u0131n temel s\u00fcre\u00e7leri t\u00fcm\u00fcyle fizikseldir. Do\u011fadaki ya\u015fam, ak\u0131l gibi ilgimizi \u00e7eken \u00f6zellikler tanr\u0131sal bir ruhun yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya etkisiyle de\u011fil, basit fiziksel s\u00fcre\u00e7lerin bir araya gelmesi ve evrilmesi sonucu a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131ya do\u011fru ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<p>Bu durumda insanlar\u0131n \u00e7ok zaman \u201cruhsal\u201d denen psikolojik \u00f6zelliklerinden yola \u00e7\u0131karak tanr\u0131sal bir ruh kavram\u0131 geli\u015ftirmek olduk\u00e7a zor olacakt\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bildi\u011fimiz (yani insanlarda olan) t\u00fcm psikolojik \u00f6zellikler fiziksel s\u00fcre\u00e7ler \u00fczerine temellendirilmi\u015flerdir. Ve bu durumda biyolojik evrimi bir kenara koyup, \u201cTanr\u0131 B\u00fcy\u00fck Patlamay\u0131 ya da evrimin ba\u015flayabilece\u011fi ilk ya\u015fam bi\u00e7imini yaratt\u0131\u201d demek de kolay de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00fcn\u00fcm\u00fcz fizi\u011fi de ayn\u0131 \u015fekilde fiziksel s\u00fcre\u00e7leri do\u011fan\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00f6zelliklerini a\u00e7\u0131klamada yeterli bulur.<\/p>\n<p>Ve son olarak, <strong>Be\u015f<\/strong>: Darwinci evrim temelli, \u00e7e\u015fitlilik ve ay\u0131klamaya dayal\u0131 a\u00e7\u0131klamalar, kendimizi anlamada da \u00f6ne \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. Beynimizin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imleri, bili\u015f, yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z, evrimsel s\u00fcre\u00e7lere dayan\u0131yor. \u0130nsanlar olarak do\u011fa\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7lere inanmaya b\u00fcy\u00fck bir yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131m\u0131z olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, bu psikolojik yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n nedenleri dahi bug\u00fcn Darwinci evrimsel bir \u00e7er\u00e7evede a\u00e7\u0131klan\u0131yor.<a href=\"#_edn8\" name=\"_ednref8\">[8]<\/a><\/p>\n<p>Tanr\u0131 kavram\u0131 do\u011fal bilimlerde i\u015f g\u00f6rmedi\u011fi i\u00e7in tart\u0131\u015fma sona ermiyor. Do\u011fa\u00fcst\u00fc inan\u00e7 geleneklerimiz, dinle ili\u015fkili deneyimlerimizden ahlaki alg\u0131lar\u0131m\u0131za, ruhlardan Tanr\u0131 kavram\u0131na kadar bir\u00e7ok olguyu Tanr\u0131\u2019ya ba\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ama bunlar\u0131 Tanr\u0131 kavram\u0131na yaslanmadan, bilimsel olarak a\u00e7\u0131klama giri\u015fimleri de \u00e7o\u011fu zaman biyolojik evrimle yak\u0131n ili\u015fki i\u00e7indedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">***<\/p>\n<p>S\u00f6ylediklerimi toplamaya \u00e7al\u0131\u015fay\u0131m. Evrim kuram\u0131, bug\u00fcn yaln\u0131zca Tanr\u0131 de\u011fil herhangi bir do\u011fa\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7 kavram\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan ele\u015ftirel yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli bir \u00f6\u011fesi. Yaln\u0131zca bir felsefi duru\u015f olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda en geni\u015f anlamda evrenin bilimsel a\u00e7\u0131klamas\u0131 giri\u015fimi olarak olgun bir do\u011fac\u0131l\u0131k ya da maddecilikten s\u00f6z edebilece\u011fimiz noktaday\u0131z. Tanr\u0131 kavram\u0131 ele\u015ftirisini, felsefi ayak oyunlar\u0131yla, deist geri \u00e7ekilmelerle ya da politik i\u015fe yararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6tesinde inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmayan \u201cbilim, din ile \u00e7at\u0131\u015fmaz\u201d teziyle ge\u00e7i\u015ftiremeyiz. Ve bu \u201cTanr\u0131 ele\u015ftirisinin\u201d en temel kavramlar\u0131ndan birinin evrim kuram\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rmezden gelemeyiz.<\/p>\n<p><strong>Kaynaklar<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"#_ednref1\" name=\"_edn1\">[1]<\/a> Eugenie C. Scott, <em>Evolution vs. Creationism: An Introduction <\/em>(Berkeley: University of California Press, 2005). Robert T. Pennock, <em>Tower of Babel: The Evidence Against the New Creationism <\/em>(Cambridge, MA: MIT Press, 1999).<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref2\" name=\"_edn2\">[2]<\/a> Faruk Be\u015fer, \u201cD\u00fcnyevile\u015fme deistle\u015ftiriyor,\u201d <em>Yeni \u015eafak<\/em>, Ocak 15, 2016, http:\/\/www.yenisafak.com\/yazarlar\/faruk_beser\/dunyevilesme-deistlestiriyor-2026205, son eri\u015fim \u015eubat 7, 2016.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref3\" name=\"_edn3\">[3]<\/a> John C. Greene, <em>The Death of Adam: Evolution and its Impact on Western Thought <\/em>(Ames: Iowa State University Press, 1996).<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref4\" name=\"_edn4\">[4]<\/a>Sean Nee, \u201cThe Great Chain of Being\u201d, <em>Nature <\/em><strong>435<\/strong>(2005): 429.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref5\" name=\"_edn5\">[5]<\/a> Richard Dawkins, <em>The Blind Watchmaker: Why the Evidence of Evolution Reveals a Universe Without Design <\/em>(New York: W. W. Norton &amp; Company, 2006).<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref6\" name=\"_edn6\">[6]<\/a> Matt Young ve Taner Edis, <em>Why Intelligent Design Fails: A Scientific Critique of the New Creationism <\/em>(New Brunswick, NJ: Rutgers University Press, 2004).<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref7\" name=\"_edn7\">[7]<\/a> Taner Edis, <em>The Ghost in the Universe: God in Light of Modern Science <\/em>(Amherst, NY: Prometheus Books, 2002). Taner Edis ve Maarten Boudry, \u201cBeyond Physics? On the Prospects of Finding a Meaningful Oracle\u201d, <em>Foundations of Science <\/em><strong>19, 4<\/strong>(2014): 403-422.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref8\" name=\"_edn8\">[8]<\/a> Richard R. Nelson, \u201cEvolutionary Social Science and Universal Darwinism\u201d, <em>Journal of Evolutionary Economics <\/em><strong>16, 5<\/strong>(2006): 491\u2013510. Scott Artan ve Joseph Henrich, \u201cThe Evolution of Religion: How Cognitive By-products, Adaptive Learning Heuristics, Ritual Displays, and Group Competition Generate Deep Commitments to Prosocial Religions\u201d, <em>Biological Theory <\/em><strong>5, 1<\/strong>(2010): 18-30.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Evrim kuram\u0131, bug\u00fcn yaln\u0131zca Tanr\u0131 de\u011fil herhangi bir do\u011fa\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7 kavram\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan ele\u015ftirel yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli bir \u00f6\u011fesi. Yaln\u0131zca bir felsefi duru\u015f olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda en geni\u015f anlamda evrenin bilimsel a\u00e7\u0131klamas\u0131 giri\u015fimi olarak olgun bir do\u011fac\u0131l\u0131k ya da maddecilikten s\u00f6z edebilece\u011fimiz noktaday\u0131z. Sunu\u015f Taner Edis, ABD\u2019de Missouri eyaletinde Truman State \u00dcniversitesi\u2019nde fizik profes\u00f6r\u00fcd\u00fcr. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":222,"featured_media":16127,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[182,224,32],"tags":[461,1894,200,612],"class_list":["post-16126","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-145-sayi","category-din-ve-dinler-tarihi","category-evrim","tag-darwin","tag-dinsel-gelenekler","tag-evrim","tag-tanri"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16126","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/222"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16126"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16126\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16127"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16126"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16126"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16126"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}