{"id":16133,"date":"2016-03-01T15:53:56","date_gmt":"2016-03-01T13:53:56","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=16133"},"modified":"2018-01-08T16:02:23","modified_gmt":"2018-01-08T13:02:23","slug":"insan-ve-yapay-zeka-go-cephesinde-karsi-karsiya","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/03\/01\/insan-ve-yapay-zeka-go-cephesinde-karsi-karsiya","title":{"rendered":"\u0130nsan ve Yapay Zek\u00e2, Go cephesinde kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya"},"content":{"rendered":"

Mart ay\u0131nda ister AlphaGo insan\u0131n Go\u2019daki h\u00e2kimiyetine son versin, ister Lee Sedol masa oyunlar\u0131nda insan\u0131n yapay zek\u00e2ya kar\u015f\u0131 son kalesini savunsun, insan\u0131n en zarif icatlar\u0131ndan biri olan Go oyunu, t\u00fcm bu zihinsel, etik ve sosyal beceri kazand\u0131rma \u00f6zellikleriyle, insanlar aras\u0131nda yayg\u0131nla\u015farak oynanmaya devam edecek. <\/em><\/p>\n

2016 y\u0131l\u0131 Go oyuncular\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a heyecanl\u0131 ba\u015flad\u0131. Ocak 2016 y\u0131l\u0131nda ilk kez bir profesyonel oyuncu, yapay zek\u00e2ya kar\u015f\u0131 kaybetti. Fan Hui, her ne kadar aktif profesyonel oyuncular aras\u0131nda \u00fcst seviyelerde olmasa da, bir\u00e7ok yaz\u0131l\u0131mc\u0131 bile profesyonel bir oyuncuyu yenecek yapay zek\u00e2n\u0131n geli\u015ftirilmesi i\u00e7in en az\u0131ndan bir on y\u0131l daha beklememiz gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu. Yapay zek\u00e2ya b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar yapan Google\u2019\u0131n DeepMind \u015firketinde geli\u015ftirilen AlphaGo adl\u0131 program bu i\u015fi \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede, hem de 5-0\u2019l\u0131k ezici bir skorla kazanarak ba\u015fard\u0131.<\/p>\n

AlphaGo\u2019nun as\u0131l b\u00fcy\u00fck s\u0131nav\u0131 ise, Mart ay\u0131nda, \u015fu anda aktif en iyi oyuncu kabul edilen G\u00fcney Koreli Lee Sedol ile yapaca\u011f\u0131 be\u015f ma\u00e7l\u0131k seri olacak. Bir milyon dolar \u00f6d\u00fcll\u00fc bu seri, Go oyunu tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. 1997 y\u0131l\u0131nda IBM\u2019in geli\u015ftirdi\u011fi DeepBlue program\u0131, b\u00fcy\u00fck usta Kasparov\u2019u yendikten sonra, masa oyunlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yapay zek\u00e2ya kar\u015f\u0131 insan\u0131n son kalesi Go oyunu kald\u0131. Bakal\u0131m Lee Sedol Mart ay\u0131nda AlphaGo\u2019ya kar\u015f\u0131 bu kaleyi savunabilecek mi?<\/p>\n

Peki, Go oyunu yapay zek\u00e2ya kar\u015f\u0131 kalesini nas\u0131l bu kadar uzun s\u00fcre koruyabildi? Bunun i\u00e7in \u00f6ncelikle oyun oynayan bilgisayar kavram\u0131na ve satran\u00e7la Go\u2019nun bu bak\u0131mdan fark\u0131na k\u0131saca de\u011finmekte fayda var.<\/p>\n

\"\"Go oyunu<\/strong><\/p>\n

\u00c7in\u2019de icat edildi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen Go (Japonca: Go, \u00c7ince: Weiqi, Korece: Baduk), en eski masa oyunlar\u0131ndan birisidir. Go tahtas\u0131, 19 yatay ve 19 dikey \u00e7izginin kesi\u015fiminden olu\u015fur. 180 beyaz, 181 siyah ta\u015f vard\u0131r. Oyuna siyah ta\u015flar\u0131 alan oyuncu ba\u015flar. Oyuncu ta\u015f\u0131 istedi\u011fi kesi\u015fim noktalar\u0131ndan birine koyabilir. Tahtaya konan ta\u015f hareket ettirilemez. Bir ta\u015f ya da ta\u015f grubu, etraf\u0131 \u00e7evrildi\u011fi zaman rakibin esiri haline gelir ve o zaman tahtadan kald\u0131r\u0131l\u0131r. Ancak oyunun amac\u0131 rakibin ta\u015flar\u0131n\u0131 esir etmek de\u011fil, rakibin i\u015fgal edemeyece\u011fi alanlar veya esir edemeyece\u011fi gruplar yaratarak, tahtada rakipten daha fazla b\u00f6lgeye hakim olmakt\u0131r. Hakim olunan alandaki kesi\u015fim noktalar\u0131, oyun sonunda puan olarak toplan\u0131r ve en \u00e7ok puana sahip olan oyuncu ma\u00e7\u0131 kazan\u0131r. Oyun iki t\u00fcrl\u00fc biter: Ya bir oyuncu kazanamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131nca pes eder ya da oyun sonunda kim alan\u0131 (rakibin giremeyece\u011fi kesi\u015fim noktalar\u0131 toplam\u0131) daha fazlaysa o oyuncu ma\u00e7\u0131 kazan\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n

Bilgisayar nas\u0131l Go \u00f6\u011freniyor?<\/strong><\/p>\n

\u201cBir bilgisayar nas\u0131l oyun oynar?\u201d sorusunun yan\u0131t\u0131, \u201cBir insan nas\u0131l oyun oynar?\u201d sorusuna verilecek yan\u0131ta olduk\u00e7a yak\u0131n olmal\u0131d\u0131r. Oyun oynatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan bir bilgisayar, bir oyunu ilk defa \u00f6\u011frenen bir insana benzer. T\u0131pk\u0131 insanlarda oldu\u011fu gibi bilgisayarlar da oyunda yap\u0131labilecek hamleleri ve oyunun nas\u0131l kazan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmeye oyunun kendisini oynayarak ba\u015flar.<\/p>\n

Bilgisayara \u00f6nce oyun i\u00e7erisinde kullanabilece\u011fi aksiyonlar \u00f6\u011fretilir. \u00d6rne\u011fin, satran\u00e7 i\u00e7in her ta\u015f\u0131n hamle yap\u0131s\u0131, Go i\u00e7in tahtaya bir ta\u015f koyma, sonras\u0131nda ise o oyunun nas\u0131l kazan\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6\u011fretilir. Bilgisayar bu bilgilerle bir oyun oynar ve yapt\u0131\u011f\u0131 hamlenin iyi mi k\u00f6t\u00fc m\u00fc oldu\u011funu geri bildirim olarak al\u0131r. Oyunu kazand\u0131\u011f\u0131nda elde edece\u011fi, hedef olarak koyulan bir puanla art\u0131k bilgisayar bu oyunu ger\u00e7ek anlamda oynamaya haz\u0131rd\u0131r.<\/p>\n

Her iyi hamlesinde kazanaca\u011f\u0131, her k\u00f6t\u00fc hamlesinde kaybedece\u011fi ve sonunda ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 hedef puanlar\u0131yla kurulan bu mekanizmaya \u201c\u00d6d\u00fcl Sistemi\u201d denir. Ancak bilgisayar\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 oyunun \u00f6d\u00fcl sistemini bilmesi oyunu oynamas\u0131 i\u00e7in yeterli de\u011fildir. Hangi hamleleri yaparak daha \u00e7abuk hedef \u00f6d\u00fcle ula\u015faca\u011f\u0131 bilgisi \u201cKarar A\u011fac\u0131\u201d denen mekanizmalar ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunun i\u00e7in \u201cA\u011fa\u00e7 Aramas\u0131\u201d denen mekanizmalara sahip olmas\u0131 gerekir. Bu mekanizmalara g\u00f6re, bilgisayar, oyunun herhangi bir a\u015famas\u0131nda yapabilece\u011fi t\u00fcm olas\u0131 hamleleri bir a\u011fa\u00e7 yap\u0131s\u0131na yerle\u015ftirir. Daha \u00f6nce programc\u0131 taraf\u0131ndan belirlenen ka\u00e7 hamle ileriye d\u00f6n\u00fck hesaplama yapaca\u011f\u0131 bilgisini kullanarak geni\u015fletece\u011fi a\u011fa\u00e7ta yer alan en iyi \u00f6d\u00fcl getirisi olan hamleyi se\u00e7erek oyunu oynamaya devam eder.<\/p>\n

Klasik \u201cA\u011fa\u00e7 Aramas\u0131\u201d mekanizmalar\u0131 satran\u00e7ta olduk\u00e7a ba\u015far\u0131l\u0131 olsa da Go\u2019da bu mekanizmalar beklenen sonucu vermez. Bunun sebebi olarak, Go\u2019nun satran\u00e7tan daha b\u00fcy\u00fck bir tahtaya sahip olmas\u0131 ve olas\u0131 hamlelerin satran\u00e7tan daha fazla olmas\u0131 g\u00f6sterilebilir. Ancak as\u0131l neden, bu iki oyunun oynan\u0131\u015f dinamiklerinde yatmaktad\u0131r. Satran\u00e7 oyununda tahta \u00fczerinde kalan ta\u015f say\u0131s\u0131, rakipten al\u0131nan ta\u015f say\u0131s\u0131 gibi bilgiler yeterli \u00f6n bilgiler olsa da, Go\u2019da tek bir ta\u015f\u0131n t\u00fcm tahta \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck sonu\u00e7lar do\u011furmas\u0131ndan ve Go\u2019da eldeki ya da tahtadaki ta\u015flardan ziyade rakibin fethedemeyece\u011fi alanlara sahip olman\u0131n daha \u00f6nemli olmas\u0131ndan dolay\u0131 bu bilgiler yeterli de\u011fildir.<\/p>\n

Bu nedenlerden dolay\u0131 Monte Carlo A\u011fa\u00e7 Aramas\u0131 denen bir mekanizma geli\u015ftirilmi\u015ftir. Monte Carlo A\u011fa\u00e7 Aramas\u0131\u2019na g\u00f6re herhangi bir a\u015famada elde edilen olas\u0131 hamleler aras\u0131ndan rastgele se\u00e7ilen hamlelerle binlerce oyun oynat\u0131larak bilgisayar\u0131n en iyi hamleyi \u00f6\u011frenmesi sa\u011flan\u0131r. Bu mekanizma stratejik kazan\u00e7lar sa\u011flarken, taktiksel kay\u0131plar vererek oyun oynamay\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131r. Di\u011fer yandan AlphaGo program\u0131, Monte Carlo A\u011fa\u00e7 Aramas\u0131 ile klasik A\u011fa\u00e7 Aramas\u0131 tekniklerini birle\u015ftirerek iki y\u00f6ntemin de avantajlar\u0131n\u0131 kullanmas\u0131yla ilk defa profesyonel bir oyuncuya kar\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fck kurmay\u0131 ba\u015fard\u0131.<\/p>\n

\"\"
\u015eu anda aktif en iyi oyuncu kabul edilen G\u00fcney Koreli Lee Sedol, Mart ay\u0131nda AlphaGo adl\u0131 program ile 5 ma\u00e7l\u0131k bir seri oynayacak.<\/figcaption><\/figure>\n

Go sadece Go de\u011fildir<\/strong><\/p>\n

Ba\u015fta da belirtti\u011fimiz gibi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Go oyununda halen aktif olarak en iyi oyuncu olarak nitelenen G\u00fcney Koreli Lee Sedol ile ma\u00e7lar Mart ay\u0131nda. Yani AlphaGo hen\u00fcz nihai zaferini elde etmi\u015f de\u011fil. Ancak \u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki, bu Mart ay\u0131nda olmasa da, k\u0131sa s\u00fcre sonra en iyi oyuncular\u0131 yenebilen bir bilgisayar program\u0131 olacak. Elbette profesyonel oyuncular\u0131 yenebilen bir bilgisayar program\u0131n\u0131n yapay zek\u00e2 i\u00e7in de b\u00fcy\u00fck bir a\u015fama oldu\u011funu vurgulamak gerek.<\/p>\n

Bilgisayar \u00f6n\u00fcnde sonunda Go\u2019da insana \u00fcst\u00fcnl\u00fck kuracak olsa da, Go\u2019nun yal\u0131n kurallar\u0131ndan (1) ortaya \u00e7\u0131kan karma\u015f\u0131k evreninin b\u00fcy\u00fcleyicili\u011fi kolay kolay kaybolacak gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Her \u015feyden \u00f6nce bunun nedenini, Go oyununun yaln\u0131zca bir hesaplama ve strateji oyunu olmay\u0131p, insan\u0131n bili\u015fsel yetilerini geli\u015ftirmesi yan\u0131nda, insana farkl\u0131 konularda da kendini geli\u015ftirece\u011fi alanlar a\u00e7mas\u0131nda bulabiliriz.<\/p>\n

Bunun i\u00e7in \u00f6ncelikle oyunun Uzakdo\u011fu\u2019da alg\u0131lan\u0131\u015f bi\u00e7imiyle ilgili bir \u00f6rnek verebiliriz.<\/p>\n

Go oyununun, \u00a0\u00f6zellikle Uzakdo\u011fu\u2019da yaln\u0131zca bir masa oyunu olarak g\u00f6r\u00fclmedi\u011fini belirtmek gerekir. \u00d6rne\u011fin G\u00fcney Kore\u2019deki Myongji \u00dcniversitesi\u2019nde Go oyununa \u00f6zel bir enstit\u00fc bulunmakta ve burada lisans e\u011fitiminden doktoraya kadar \u00f6\u011fretim verilmekte. Bu enstit\u00fcde, oyun bilgisini geli\u015ftirmenin yan\u0131nda, \u201cGo Oyunu ve Karakter E\u011fitimi\u201d gibi derslerde, sorumluluk, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck, sayg\u0131 ve hayal g\u00fcc\u00fc gibi de\u011ferlerle Go oyunu aras\u0131ndaki ili\u015fki vurgulanmakta. (2)<\/p>\n

Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, yine ba\u015fta G\u00fcney Kore ve \u00c7in olmak \u00fczere, \u00fcniversitelerde Go oyununun insan beynine etkisiyle ilgili pek \u00e7ok ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmakta. G\u00fcney Kore\u2019de yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma, yo\u011fun konsantrasyon isteyen ama ayn\u0131 zamanda meditatif bir yan\u0131 olan oyunun, dikkat eksikli\u011fi konusunda zorluk \u00e7eken \u00e7ocuklara bu konuda yard\u0131mc\u0131 oldu\u011funu ve \u00e7ocuklar\u0131n bili\u015fsel yetilerini geli\u015ftirdi\u011fini g\u00f6steriyor. (3) \u00c7in\u2019de Alzheimer hastalar\u0131yla yap\u0131lan bir ba\u015fka ara\u015ft\u0131rmada ise, oyunun bu hastalarda belle\u011fi g\u00fc\u00e7lendirici bir etki yaratman\u0131n yan\u0131nda, depresyona da iyi geldi\u011fi belirtiliyor. (4)<\/p>\n

Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, hemen hemen t\u00fcm Uzakdo\u011fu sporlar\u0131nda oldu\u011fu gibi, Go oyunu, ki\u015finin rakiple de\u011fil asl\u0131nda kendiyle girdi\u011fi bir m\u00fccadele s\u00fcrecini i\u00e7ermekte. Oyunda seviyeniz ilerledik\u00e7e, kendinizi daha fazla geli\u015ftirmek i\u00e7in, yaln\u0131zca taktik bilgi \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yetmedi\u011fini, oyun s\u0131ras\u0131nda kendinizde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz zay\u0131fl\u0131klar\u0131n da (a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fck, h\u0131rs, zor durumda kendine h\u00e2kim olma, yenilgiyi \u00f6\u011frenme, kazanmay\u0131 abartmama vs.) \u00fczerine gitmeniz gerekti\u011fini fark ediyorsunuz. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n yan\u0131nda, yurt i\u00e7inde ya da yurt d\u0131\u015f\u0131nda Go oynanan mek\u00e2nlar\u0131 ziyaret ettik\u00e7e, turnuvalara kat\u0131ld\u0131k\u00e7a edindi\u011finiz dostluklar\u0131n, bu oyunun size kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli art\u0131lardan biri oldu\u011funu belirtmeyi unutmamak gerek. K\u0131sacas\u0131, Mart ay\u0131nda ister AlphaGo insan\u0131n Go\u2019daki h\u00e2kimiyetine son versin, ister Lee Sedol masa oyunlar\u0131nda insan\u0131n yapay zek\u00e2ya kar\u015f\u0131 son kalesini savunsun, insan\u0131n en zarif icatlar\u0131ndan biri olan Go oyunu, t\u00fcm bu zihinsel, etik ve sosyal beceri kazand\u0131rma \u00f6zellikleriyle, insanlar aras\u0131nda yayg\u0131nla\u015farak oynanmaya devam edecek.<\/p>\n

Dipnotlar<\/strong><\/p>\n

1) \u0130nternette oyunun kurallar\u0131 ve temel stratejiler i\u00e7in olduk\u00e7a faydal\u0131 siteler bulunmakta. \u00d6rn. http:\/\/playgo.to\/iwtg\/turkish\/<\/p>\n

2) Myongji \u00dcniversitesi\u2019nde Go oyunu \u00fczerine y\u00fcksek lisans yapan T\u00fcrk \u00f6\u011frencilerin kurdu\u011fu blogda bu dersler ve Go\u2019yla ilgili ba\u015fka bilgiler bulabilirsiniz: http:\/\/tasliyol.com\/<\/p>\n

3) http:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pubmed\/24843369<\/p>\n

4) http:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC4548213\/<\/u><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mart ay\u0131nda ister AlphaGo insan\u0131n Go\u2019daki h\u00e2kimiyetine son versin, ister Lee Sedol masa oyunlar\u0131nda insan\u0131n yapay zek\u00e2ya kar\u015f\u0131 son kalesini savunsun, insan\u0131n en zarif icatlar\u0131ndan biri olan Go oyunu, t\u00fcm bu zihinsel, etik ve sosyal beceri kazand\u0131rma \u00f6zellikleriyle, insanlar aras\u0131nda yayg\u0131nla\u015farak oynanmaya devam edecek. 2016 y\u0131l\u0131 Go oyuncular\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a heyecanl\u0131 ba\u015flad\u0131. Ocak 2016 y\u0131l\u0131nda […]<\/p>\n","protected":false},"author":670,"featured_media":16134,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[182,453,31],"tags":[1830,255,448,34,400],"class_list":["post-16133","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-145-sayi","category-bilisim","category-teknoloji","tag-alphago","tag-bilgisayar","tag-go","tag-teknoloji","tag-yapay-zeka"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t