{"id":16204,"date":"2016-03-01T11:29:39","date_gmt":"2016-03-01T09:29:39","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=16204"},"modified":"2018-01-09T11:34:09","modified_gmt":"2018-01-09T08:34:09","slug":"hafiftir-diye-okumaya-kalktim-ama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/03\/01\/hafiftir-diye-okumaya-kalktim-ama","title":{"rendered":"\u2018Hafif\u2019tir diye okumaya kalkt\u0131m ama&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Birka\u00e7 ayd\u0131r UNESCO\u2019nun \u00e7ok ciltli <em>History of Humanity<\/em> yay\u0131n\u0131n\u0131n, \u201c\u0130nsanl\u0131k Tarihi\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla yay\u0131nlanacak \u00e7evirisinin 2. cildini, \u0130ngilizcesi ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak okumaktan ba\u015fka okuma yapam\u0131yordum. \u201cSon aylarda neler okudunuz?\u201d sorusuyla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca, arada birka\u00e7 k\u0131sa kitap okuyabildi\u011fimi anlad\u0131m.<\/p>\n<p>Onlara ge\u00e7meden \u00f6nce \u00e7evirisine bakt\u0131\u011f\u0131m 2. cilt hakk\u0131nda birka\u00e7 s\u00f6z etmek isterim. \u00c7ift s\u00fctun \u00fczerinden b\u00fcy\u00fck boy 650 sayfal\u0131k bu ciltte, insanl\u0131k tarihinin M\u00d6 3000-700 aras\u0131n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n her b\u00f6lgesindeki k\u00fclt\u00fcrel evrimi ele al\u0131n\u0131yor. Bat\u0131c\u0131, dinci, ulus\u00e7u hatta s\u0131n\u0131f\u00e7\u0131 tarih anlay\u0131\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131, her \u00e7a\u011f\u0131n, her b\u00f6lgenin, her halk\u0131n, her k\u00fclt\u00fcr\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n k\u00fclt\u00fcrel evrimine etkileri ve katk\u0131lar\u0131 oran\u0131nda tarihi \u00f6zetleniyor. T\u00fcm d\u00fcnyada konular\u0131n\u0131n uzman\u0131 y\u00fczlerce yazara \u0131smarlanan bu tarih yap\u0131t\u0131, T\u00fcrk\u00e7ede de bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in standart ba\u015fvuru kayna\u011f\u0131 olmaya aday.<\/p>\n<p>Arada okuma f\u0131rsat\u0131 buldu\u011fum kitaplardan biri, Paul Lafargue\u2019nin <em>Tembellik Hakk\u0131 <\/em>(\u00e7ev. Ay\u015fe Meral, Alfa Yay\u0131nlar\u0131, 2015) \u00f6teki ise Stefan Zweig\u2019\u0131n <em>Bir Kad\u0131n\u0131n Ya\u015fam\u0131ndan Yirmi D\u00f6rt Saa<\/em>t (\u00e7ev. Mahmure Kahraman, T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131, 2015).<\/p>\n<p>\u0130kisinin, k\u0131sal\u0131klar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ortak yan\u0131 da, her iki yap\u0131t\u0131n yazar\u0131n\u0131n, biri toplumsal\/s\u0131n\u0131fsal \u00f6tekisi bireysel\/psikolojik sorunlarla otuz y\u0131l arayla (1911\u2019de ve 1942\u2019de) e\u015fleriyle birlikte canlar\u0131na k\u0131ymay\u0131 se\u00e7mi\u015f olmalar\u0131!<\/p>\n<p>\u0130kisinin de alt\u0131nda yatan as\u0131l neden, burjuva kapitalist d\u00fczenin, insanlar \u00fczerinde kurdu\u011fu, \u00f6l\u00fcm\u00fc bir kurtulu\u015f olarak g\u00f6rmelerine yol a\u00e7acak denli a\u011f\u0131r tutsakl\u0131k ko\u015fullar\u0131.<\/p>\n<p>Zweig, insan\u0131n duygu ve isteklerinin emek d\u00f6kmeden kazanma olana\u011f\u0131 sunulan bir toplumda, duygular\u0131 tutkula\u015ft\u0131r\u0131p, ili\u015fkileri yozla\u015ft\u0131r\u0131p, y\u0131k\u0131c\u0131 s\u00fcre\u00e7lere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc, insan-insan ili\u015fkilerinde sevgi ve dayan\u0131\u015fma duygular\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc \u201ckumar tutkusu\u201dnu irdelerken, kapitalizmin ya\u015fam\u0131, g\u00fcvenlik yerine \u201criske atan\u201d niteli\u011fini yakalam\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Hi\u00e7 de\u011filse yap\u0131t\u0131 ben b\u00f6yle anlad\u0131m.<\/p>\n<p><em>Tembellik Hakk\u0131<\/em> yap\u0131t\u0131na gelince, Marx\u2019\u0131n k\u0131zlar\u0131ndan biriyle (Laura ile) evlenen K\u00fcba do\u011fumlu, Frans\u0131zca e\u011fitimli, kom\u00fcnist d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc Lafargue, Marksist d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde \u201c\u00f6zg\u00fcrle\u015ftirici\u201d ve \u201ckurtar\u0131c\u0131\u201d bulunan emek ve \u00e7al\u0131\u015fma kavramlar\u0131na, kar\u015f\u0131dan, kapitalist toplumu ve burjuva de\u011ferleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakmakta. O zaman, \u201c\u00e7al\u0131\u015fma ahlak\u0131\u201d olarak dayat\u0131lan de\u011ferlerin, \u201cne i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma?\u201d oldu\u011funa bak\u0131lmad\u0131\u011f\u0131nda, d\u00fcnyan\u0131n do\u011fumdan \u00f6l\u00fcme bir \u201c\u00e7al\u0131\u015fma kamp\u0131\u201dna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesine g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ger\u00e7e\u011fini kavramakta. Biraz da bu ger\u00e7e\u011fe dikkat \u00e7ekmek i\u00e7in, \u201ctembellik hakk\u0131\u201d kavram\u0131n\u0131 kullanmakta.\u00a0 Bununla kast\u0131 elbette \u201caylakl\u0131k\u201d de\u011fildir. Ba\u015fkalar\u0131 i\u00e7in ve a\u015f\u0131r\u0131 \u201c\u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lma\u201dn\u0131n bulunmayaca\u011f\u0131 gelece\u011fin toplumunda, tarihinin en k\u00f6t\u00fc k\u00f6lelik t\u00fcr\u00fc olan \u201ci\u015f\u00e7ilik\u201d konumunun sona erdirilmesi iste\u011fidir. A\u011f\u0131r ve uzun i\u015flerin makinelerle y\u00fckleyerek \u00fcretim d\u0131\u015f\u0131 insan-insan, insan-do\u011fa ili\u015fkilerinin geli\u015ftirilece\u011fi, insanlar\u0131n bol bol bo\u015f zamana sahip olabilecekleri kadar (g\u00fcnde ortalama \u00fc\u00e7 saatlik) \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. Bana g\u00f6re burjuvalar\u0131n, onlar\u0131n ideologlar\u0131 dincilerin ve burjuva felsefecilerinin, emek\u00e7ilerin kafas\u0131na sokup benimsetti\u011fi \u201c\u00e7al\u0131\u015f, \u00e7al\u0131\u015f\u201d ahlak\u0131 insan\u0131 \u201cg\u00f6n\u00fcll\u00fc k\u00f6lelik\u201d denebilecek noktaya getirmektedir. Ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc k\u00f6lelik, sizi her an denetleyebilen efendi kafan\u0131za sokuldu\u011fu i\u00e7in k\u00f6leliklerin en k\u00f6t\u00fcs\u00fc, en a\u011f\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Yak\u0131n zamanda \u201chafif\u201d diye okumaya kalkt\u0131\u011f\u0131m bir ba\u015fka kitap, <em>Bilim ve Gelecek<\/em> dergisinin y\u0131ll\u0131k abonelere arma\u011fan etti\u011fi hi\u00e7 de hafif \u00e7\u0131kmayan \u00e7izgi roman bi\u00e7imli \u201c\u00e7izgi bilim\u201d denebilecek yap\u0131t <em>Logicomix<\/em>. Yazar\/\u00e7izerleri Apostolos Doksiadis-Hristos H. Papadimutriu, Akeksos Papadatos ve Annie Di Donna\u2019n\u0131n kolektif \u00fcr\u00fcn\u00fc. (\u0130ngilizceden \u00e7ev. \u00d6zge \u00d6zg\u00fcr, Albatros Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2012)<\/p>\n<p>\u00c7izgi roman yazar ve \u00e7izerleri ile bir matematik\u00e7i akademisyenin kafa ve el eme\u011fi \u00fcr\u00fcn\u00fc olan bu yap\u0131t \u00e7ok boyutlu. \u00dcst\u00fcn resim esteti\u011fi yan\u0131 s\u0131ra matematik, mant\u0131k, felsefe sorunsallar\u0131 tarih\u00e7esi niteli\u011fi ta\u015f\u0131yor. Bu konularda katk\u0131da bulunan bilginlerin, oda\u011f\u0131nda Bertrand Russell olmak \u00fczere, ya\u015fam \u00f6yk\u00fcleri yap\u0131ta ekli \u201cnot defteri\u201d i\u00e7inde veriliyor. Buradan, bask\u0131lar sonunda k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 kabul ettikten sonra (1954\u2019te) can\u0131na k\u0131yan bildik Turing trajedisi yan\u0131 s\u0131ra \u00f6teki can\u0131na k\u0131yan ya da ak\u0131l hastanelerinde \u00f6len bilginlerin ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n dramlar\u0131n\u0131 da \u00f6\u011freniyoruz. Kimlerin? Onu da merak edip okuyarak okuyucu bulsun. Burada, meraklar\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in i\u015flenen sorunsallar\u0131n, konular\u0131n ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin listesini aktarmakla yetinece\u011fim:<\/p>\n<p>Aiskylos, Aksiyom, Algoritma, Aristoteles, Athena, George Bole, Georg Cantor, Eksiklik Teoremi, Euklides, Gottloh Frege, Kurt Godel, David Hilbert, \u0130spat, Kendine referans, K\u00fcmeler Kuram\u0131, Gottfried Leibniz, Mant\u0131k, Matemati\u011fin temelleri, Oresteia, Guiseppe Peano, Henri Poincare, Bertrand Russell, Russell paradoksu, Sezgicilik ve Luitzen Egbertus Jan Brouwer, Tractatus Logico-Philosophicus, Alan Turing, Viyana \u00c7evresi, John von Neumann, Y\u00fcklemler hesab\u0131, Alfred North Whitehead, Ludwig Wittgenstein.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Birka\u00e7 ayd\u0131r UNESCO\u2019nun \u00e7ok ciltli History of Humanity yay\u0131n\u0131n\u0131n, \u201c\u0130nsanl\u0131k Tarihi\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla yay\u0131nlanacak \u00e7evirisinin 2. cildini, \u0130ngilizcesi ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak okumaktan ba\u015fka okuma yapam\u0131yordum. \u201cSon aylarda neler okudunuz?\u201d sorusuyla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca, arada birka\u00e7 k\u0131sa kitap okuyabildi\u011fimi anlad\u0131m. Onlara ge\u00e7meden \u00f6nce \u00e7evirisine bakt\u0131\u011f\u0131m 2. cilt hakk\u0131nda birka\u00e7 s\u00f6z etmek isterim. \u00c7ift s\u00fctun \u00fczerinden b\u00fcy\u00fck boy 650 sayfal\u0131k [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":492,"featured_media":16205,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[182,513,1842],"tags":[1905,1508],"class_list":["post-16204","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-145-sayi","category-kitapcil","category-ne-okuyorlar-ne-oneriyorlar","tag-kitap-onerisi","tag-kitapcil"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16204","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/492"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16204"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16204\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16204"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16204"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16204"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}