\u015eempanzeler do\u011fal \u00e7evre ko\u015fullar\u0131nda d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131ndan bir par\u00e7a al\u0131p yutarlar. Kaprofaji olarak bilinen d\u0131\u015fk\u0131 yeme davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n, g\u00f6zetim alt\u0131ndaki \u015fempanzelerde bile isteye yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenmi\u015ftir. Bu davran\u0131\u015f genellikle kendi d\u0131\u015fk\u0131s\u0131n\u0131 ya da en yak\u0131n aile bireyininkini sindirme \u015feklindedir. E\u011fer di\u011ferlerinden d\u0131\u015fk\u0131 ya da di\u011fer v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131 sunuluyor ise, bu tamamen farkl\u0131 bir anlam i\u00e7ermektedir.<\/p>\n
Kyoto \u00dcniversitesi Primat Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, Gabon\u2019daki CIRMF\u2019de (Centre International de Recharches Medicales de Franceville), insanlarda kimi bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klara da yol a\u00e7an i\u011frendirici materyallere kar\u015f\u0131 \u015fempanzelerin ayn\u0131 tepkiyi verip vermeyece\u011fini test etmeye giri\u015ftiler.<\/p>\n
Biyolojik at\u0131klardan ka\u00e7\u0131nma davran\u0131\u015f\u0131, bir adaptasyon sistemi olan \u201ci\u011frenme\u201dnin g\u00f6stergesidir. Teoride hayvanlar, kendilerini \u00e7e\u015fitli patojen ve parazitlerden koruyabilmek i\u00e7in i\u011frenirler. \u0130nsanlarda materyal sadece medyada g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ya da fikri bile, otomatik olarak bu davran\u0131\u015f\u0131 olu\u015fturabilmektedir. \u00d6rne\u011fin v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131 genel olarak insanlarda i\u011frenmeye yol a\u00e7ar. Ancak bunun di\u011fer primatlarda olup olmad\u0131\u011f\u0131 \u015fimdiye kadar bilinmiyordu.<\/p>\n
Kraliyet Toplulu\u011fu A\u00e7\u0131k Bilim<\/em>\u2019de yeni yay\u0131mlanan \u00e7al\u0131\u015fmada ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, d\u0131\u015fk\u0131, kan, semen gibi biyolojik at\u0131klar\u0131n g\u00f6rsel, kokusal ya da dokunsal temaslar\u0131n\u0131n, \u015fempanzelerin beslenme se\u00e7eneklerini etkiledi\u011fini g\u00f6sterdi. Bir dizi \u00f6zg\u00fcn deneyde \u015fempanzelerin d\u0131\u015fk\u0131ya birebir benzer g\u00f6r\u00fcn\u00fcmde olan bir materyali yemeyi, temiz kahverengi k\u00f6p\u00fck gibi g\u00f6z\u00fcken bir besini yemekten daha fazla geciktirdikleri g\u00f6zlendi. Genel olarak potansiyel biyolojik at\u0131\u011f\u0131n kokusundan ve yumu\u015fak-nemli g\u00f6z\u00fcken materyalden de uzak durmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 izlendi.<\/p>\n \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n y\u00f6neticisi Cecile Sarabian\u2019a g\u00f6re, \u201c\u015eempanzeler ve di\u011fer primatlar kirlenme riskini \u00f6nceden sezinliyorlarsa, d\u0131\u015fk\u0131 ve di\u011fer v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131na hassasiyet g\u00f6sterip daha az enfekte olacaklard\u0131r. Bu da sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemlidir.\u201d<\/p>\n \u00c7al\u0131\u015fmayla, hayvan refah\u0131 ad\u0131na baz\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131mlara da ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn olabilecek. Bireylerin duyarl\u0131l\u0131k ve esneklik d\u00fczeyleri belirlenerek, kimin enfeksiyonlara kar\u015f\u0131 daha fazla risk ta\u015f\u0131yabilece\u011fi ve daha fazla dikkate ihtiya\u00e7 duyabilece\u011fi bilinebilecektir.<\/p>\n \u015eempanzeler, biyolojik at\u0131klar\u0131 g\u00f6rd\u00fcklerinde, onu hemen oturup yemeseler de yeme davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fcyle kesmemektedir. Bununla birlikte dokunsal bilginin en g\u00fc\u00e7l\u00fc itici reaksiyonu a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 izlenmi\u015ftir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, i\u00e7inde yiyecek bulunmas\u0131 gereken opak bir kutuya yumu\u015fak ve nemli bir hamur par\u00e7as\u0131 koyduklar\u0131nda, \u015fempanzenin temas etti\u011fi an, aniden irkilip geri \u00e7ekildi\u011fini g\u00f6zlemlediler. Bununla birlikte bu materyal ip par\u00e7as\u0131 oldu\u011funda ayn\u0131 reaksiyonu g\u00f6stermiyorlard\u0131.<\/p>\n Cecile Sarabian, bu deneylerin, insanlarda i\u011frenmenin temeli konusunda ipu\u00e7lar\u0131 verebilece\u011fini ve bu duygunun evrimsel anlamda nas\u0131l koruyucu bir fonksiyonu oldu\u011funu anlamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fini belirtiyor. Hatta \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 di\u011fer primatlar ve primat olmayan t\u00fcrleri de kapsayacak \u015fekilde geni\u015fleteceklerini de ekliyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u015eempanzeler do\u011fal \u00e7evre ko\u015fullar\u0131nda d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131ndan bir par\u00e7a al\u0131p yutarlar. Kaprofaji olarak bilinen d\u0131\u015fk\u0131 yeme davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n, g\u00f6zetim alt\u0131ndaki \u015fempanzelerde bile isteye yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenmi\u015ftir. Bu davran\u0131\u015f genellikle kendi d\u0131\u015fk\u0131s\u0131n\u0131 ya da en yak\u0131n aile bireyininkini sindirme \u015feklindedir. E\u011fer di\u011ferlerinden d\u0131\u015fk\u0131 ya da di\u011fer v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131 sunuluyor ise, bu tamamen farkl\u0131 bir anlam i\u00e7ermektedir. Kyoto \u00dcniversitesi Primat Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":16386,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2146,19,21],"tags":[197,1929,1928,644,554,1927,406],"class_list":["post-16385","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-166-sayi","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","tag-biyoloji","tag-etoloji","tag-hayvan-davranislari","tag-primatlar","tag-sempanze","tag-tiksinme","tag-zooloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16385","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/42"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16385"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16385\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16386"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16385"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16385"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16385"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}