{"id":16411,"date":"2016-02-01T13:18:06","date_gmt":"2016-02-01T11:18:06","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=16411"},"modified":"2018-01-10T13:19:57","modified_gmt":"2018-01-10T10:19:57","slug":"marsta-bir-muhendis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/02\/01\/marsta-bir-muhendis","title":{"rendered":"Mars\u2019ta bir m\u00fchendis"},"content":{"rendered":"

Filminden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak Marsl\u0131<\/em> kitab\u0131n\u0131 eline alan bir \u00e7ok insan gibi, ben de Andy Weir\u2019\u0131n ilk eseri olan k\u0131sa \u00f6yk\u00fc Yumurta<\/em>\u2019y\u0131 okuduktan sonra ba\u015flad\u0131m kitab\u0131 okumaya. Yumurta<\/em>\u2019da Andy Weir, yarad\u0131l\u0131\u015f, \u00f6l\u00fcm, ya\u015fam, Tanr\u0131, reenkarnasyon kavramlar\u0131n\u0131 alt\u00fcst ederek, felsefi derinli\u011fi olan etkileyici bir eserle \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131 okuyucunun kar\u015f\u0131s\u0131na. Hen\u00fcz \u00f6lm\u00fc\u015f bir adamla Tanr\u0131\u2019n\u0131n sohbeti \u00fczerine kurulu \u00f6yk\u00fc, bu kavramlar\u0131n tan\u0131mlar\u0131n\u0131 yeniden yaparken, olaylar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fme sebebine vurucu bir sonla a\u00e7\u0131kl\u0131k getirip okuyucuyu etkisi alt\u0131na al\u0131yordu. Marsl\u0131<\/em>\u2019y\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde bu \u00f6yk\u00fcn\u00fcn etkisi bende halen s\u00fcrmekteydi. Kitaba Yumurta<\/em>\u2019n\u0131n felsefi derinli\u011fini bulma arzusuyla ba\u015flad\u0131m, fakat okuduk\u00e7a g\u00f6rd\u00fcm ki, bu kitap Yumurta<\/em>\u2019dan tamamen farkl\u0131 bir yap\u0131dayd\u0131 ve uzun zamand\u0131r arzulad\u0131\u011f\u0131m t\u00fcrden bir kitap olmay\u0131 vaat ediyordu: Bilim a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bilim kurgu.<\/p>\n

Marsl\u0131, Ares 3 ekibinin Mars\u2019ta kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 \u015fiddetli bir f\u0131rt\u0131na s\u0131ras\u0131nda gezegeni terk ederken Mark Watney adl\u0131 astronotu geride b\u0131rakmak zorunda kal\u0131\u015f\u0131yla ba\u015fl\u0131yor. Daha ilk \u00fc\u00e7 sayfada ger\u00e7ekle\u015fen bu olay okuyucuyu olay\u0131n i\u00e7ine olabildi\u011fine h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde \u00e7ekiyor. Bilim kurgu kitaplar\u0131n\u0131n bir\u00e7o\u011fundan bildi\u011fimiz \u00fczere beklentimiz, geride kalan astronotun yava\u015f yava\u015f kendini, benli\u011fini ve ya\u015fama iste\u011fini kaybetmesi. Ancak Mark Watney okudu\u011fumuz di\u011fer tek ba\u015f\u0131na kalm\u0131\u015f insan profillerinden farkl\u0131 bir profile sahip. O ne\u015feli, esprili, bilgili, i\u015finde yetkin ve hayatta kalmaya kararl\u0131 bir adam, biraz da k\u00fcf\u00fcrbaz. Andy Weir, \u201cNeden Mark Watney\u2019nin psikolojisi bozulmuyor?\u201d sorusuna bir r\u00f6portaj\u0131nda \u201c\u00d6nceleri ben de \u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm; sonra Watney\u2019in bir astronot oldu\u011funu hat\u0131rlad\u0131m\u201d diye cevap vererek, ger\u00e7ek astronotlar\u0131n ald\u0131klar\u0131 e\u011fitimin bir par\u00e7as\u0131 olan izolasyon e\u011fitimine vurgu yap\u0131yor. Bu da Mark Watney\u2019i daha ger\u00e7ek yap\u0131yor.<\/p>\n

K\u00e2\u015fif ve mucit<\/strong><\/p>\n

B\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f olmaktan ya da ya\u015fanan kazadan dolay\u0131 kimseyi ve kendisini su\u00e7lamay\u0131 akl\u0131ndan ge\u00e7irmeden, derhal bir daha ki Mars g\u00f6revi olan Ares 4 ile bulu\u015fabilece\u011fi g\u00fcne kadar hayatta kalmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015fl\u0131yor. Su ar\u0131tma cihaz\u0131, Mars\u2019a T\u0131rmanma Arac\u0131 denen uzay arac\u0131 gibi bir\u00e7ok farkl\u0131 mekanik ara\u00e7la ha\u015f\u0131r ne\u015fir olmaya, Mars\u2019tan ayr\u0131lan arkada\u015flar\u0131n\u0131n geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 e\u015fyalar\u0131 ve orada kullanacaklar\u0131 malzemeleri uygun yerlerde kullanmaya ba\u015fl\u0131yor. Bir yandan D\u00fcnya ile ileti\u015fim kurman\u0131n yollar\u0131n\u0131, bir yandan da hayatta kalmas\u0131 i\u00e7in gerekli yemek ve su ihtiyac\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcmler ar\u0131yor.<\/p>\n

O, Mars\u2019ta patates yeti\u015ftiren ilk insan, hatta tam anlam\u0131yla tar\u0131m yapan ilk ki\u015fi. Onun, Mars\u2019ta kendi imk\u00e2nlar\u0131yla su yapmas\u0131 da bir ilk. Nereye ayak bas\u0131yorsa, nereye gidiyorsa, ne \u00fcretiyorsa, ne ke\u015ffediyorsa, k\u0131sacas\u0131 ne yap\u0131yorsa Mars\u2019ta bunu yapt\u0131\u011f\u0131nda o ilk ve tek. Tuttu\u011fu g\u00fcnl\u00fckte Mars\u2019ta uygulad\u0131\u011f\u0131 bilimsel teknikleri okuyucuya anlatan Mark Watney, Mars\u2019\u0131n ilk \u00f6\u011fretmeni de ayn\u0131 zamanda. Mark Watney okuyucuya nas\u0131l su yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, sudan nas\u0131l hidrojen elde edilece\u011fini, uzay g\u00f6revlerinde kullan\u0131lan malzemelerin yap\u0131lar\u0131n\u0131, yap\u0131l\u0131\u015f ama\u00e7lar\u0131ndan farkl\u0131 bir i\u015f i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 malzemeleri nas\u0131l bu amaca uygun kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve neredeyse b\u00fct\u00fcn cihaz ve aletlerin \u00e7al\u0131\u015fma prensiplerini ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla anlat\u0131yor.<\/p>\n

Kendisi de bir m\u00fchendis olan Weir, insanlar\u0131n m\u00fchendislere bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131ndan s\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ve yorulmu\u015f olacak ki, ger\u00e7ek bir m\u00fchendis koymu\u015f kitab\u0131na. Mark Watney bilgilerini farkl\u0131 alanlarda ve \u00e7\u00f6z\u00fcm odakl\u0131 kullanabiliyor. Kar\u015f\u0131s\u0131na bir\u00e7ok problem \u00e7\u0131k\u0131yor ve bu problemlere \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmak tek amac\u0131, hayatta kalma g\u00fcd\u00fcs\u00fc neredeyse ikinci planda kal\u0131yor. Buldu\u011fu bilimsel \u00e7\u00f6z\u00fcmlerle keyifleniyor. Yer yer s\u00f6ylense de anl\u0131k sitemleri \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Kitaptaki bilimsel bilgiler Andy Weir\u2019\u0131n uzun ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n ve kendi mesle\u011finin meyvesi. Mekanik, yaz\u0131l\u0131m, botanik, kimya ve astrofizik hakk\u0131nda verdi\u011fi bilgiler ya ger\u00e7ek ya da ger\u00e7ek olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn. Bir r\u00f6portaj\u0131nda da kabul etti\u011fi \u00fczere tek ger\u00e7ek olmayan bilimsel olay, kitab\u0131n ba\u015f\u0131ndaki \u015fiddetli f\u0131rt\u0131na. \u00c7\u00fcnk\u00fc Mars\u2019ta \u00e7\u0131kan en \u015fiddetli f\u0131rt\u0131na bir insan\u0131 b\u0131rak\u0131n y\u0131k\u0131p yerinden oynatmay\u0131, \u00fc\u015f\u00fctmez bile. Yazar bu f\u0131rt\u0131na meselesine, \u201cMars\u2019ta r\u00fczg\u00e2r \u015fiddetinin \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funun fark\u0131nday\u0131m. E\u011fer f\u0131rt\u0131nay\u0131 oraya koymasayd\u0131m gerekli dramatik arka plan olu\u015fmazd\u0131 de\u011fil mi?\u201d s\u00f6zleriyle a\u00e7\u0131kl\u0131k getiriyor.<\/p>\n

Andy Weir bir pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr sevdal\u0131s\u0131 ve bu y\u00f6n\u00fcn\u00fc saklam\u0131yor. Mark Watney en \u00e7ok bu y\u00f6n\u00fcyle Weir\u2019e benziyor olabilir. Kitap boyunca \u00e7izgi roman karakterlerine (Aquaman ve Demir Adam<\/em>), fantastik romanlara (Y\u00fcz\u00fcklerin Efendisi<\/em>), bir\u00e7ok edebi esere ve televizyon dizilerine g\u00f6ndermeler yap\u0131yor. Pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcre g\u00f6n\u00fcl verenleri ayn\u0131 zamanda kitapta bir g\u00f6nderme av\u0131 bekliyor.<\/p>\n

Mark Watney ile tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131zda bir m\u00fchendisseniz, kendinizi onun yerine koyup problemleri \u00e7\u00f6zmesinde ona yard\u0131mc\u0131 olacaks\u0131n\u0131z ve neden m\u00fchendis oldu\u011funuzu an\u0131msayacaks\u0131n\u0131z yeniden. E\u011fer bir m\u00fchendis de\u011filseniz, bilimsel bilgilerle dolu,\u00a0 e\u011flenceli ve soluk kesici bir ser\u00fcvende Mark Whatney\u2019e e\u015flik edeceksiniz. Kitap boyunca Whatney\u2019nin Mars\u2019tan kurtulaca\u011f\u0131n\u0131 ve bu s\u00fcre\u00e7 boyunca hi\u00e7bir zaman somurtan, psikolojisi bozulan bir karakter olmayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcneceksiniz. Ancak onun kurtulaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeniz kitab\u0131 sizin i\u00e7in de\u011fersiz k\u0131lmayacak. Aksine kafan\u0131zda \u201cBu sorunu da \u00e7\u00f6zecek ve sonunda kurtulacak, ama nas\u0131l?\u201d sorusuyla soluksuz bir okuma yapacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n

– Marsl\u0131<\/em>, Andy Weir, \u00c7ev. Emre Ayg\u00fcn, \u0130thaki Yay\u0131nlar\u0131, 2014, 416 s.<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Filminden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak Marsl\u0131 kitab\u0131n\u0131 eline alan bir \u00e7ok insan gibi, ben de Andy Weir\u2019\u0131n ilk eseri olan k\u0131sa \u00f6yk\u00fc Yumurta\u2019y\u0131 okuduktan sonra ba\u015flad\u0131m kitab\u0131 okumaya. Yumurta\u2019da Andy Weir, yarad\u0131l\u0131\u015f, \u00f6l\u00fcm, ya\u015fam, Tanr\u0131, reenkarnasyon kavramlar\u0131n\u0131 alt\u00fcst ederek, felsefi derinli\u011fi olan etkileyici bir eserle \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131 okuyucunun kar\u015f\u0131s\u0131na. Hen\u00fcz \u00f6lm\u00fc\u015f bir adamla Tanr\u0131\u2019n\u0131n sohbeti \u00fczerine kurulu \u00f6yk\u00fc, […]<\/p>\n","protected":false},"author":741,"featured_media":16412,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[181,30,513],"tags":[248,1057,1940],"class_list":["post-16411","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-144-sayi","category-astronomi","category-kitapcil","tag-astronomi","tag-mars","tag-muhendis"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t