Mikroskop ile do\u011frudan g\u00f6zlemlenemeyecek kadar k\u00fc\u00e7\u00fck olan \u201cy\u00fcr\u00fcyen molek\u00fcl\u201d\u00fcn nanometre d\u00fczeyindeki ilk ad\u0131mlar\u0131 kaydedildi. Ona \u201ck\u00fc\u00e7\u00fck molek\u00fcl y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fc\u201d deniyor. Oxford \u00dcniversitesi\u2019nden kimyac\u0131lar taraf\u0131ndan yap\u0131lan bu \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131c\u0131 kay\u0131t, \u201cnanorobotlar\u201d\u0131 geli\u015ftirme yolunda \u00f6nemli bir kilometre ta\u015f\u0131.<\/p>\n
Oxford \u00dcniversitesi Kimya B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Dr. G\u00f6k\u00e7e Su Pulcu, \u201cGelecekte daha karma\u015f\u0131k molek\u00fcler makinelerin yap\u0131ta\u015flar\u0131 olarak kullan\u0131labilecek tekil m\u00fclek\u00fclleri ta\u015f\u0131yan k\u00fc\u00e7\u00fck makineleri hayal edebiliriz. H\u00fccrelerin i\u00e7inde k\u00fc\u00e7\u00fck c\u0131mb\u0131zlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn\u201d diyor ve ekliyor: \u201cNihai ama\u00e7, molek\u00fcler y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fcleri nano-ta\u015f\u0131ma a\u011flar\u0131n\u0131 bi\u00e7imlendirmek i\u00e7in kullanmak.\u201d<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar daha \u00f6nce, hareket eden makinelerin ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fclerin DNA\u2019dan olu\u015fturulabilece\u011fini g\u00f6stermi\u015flerdi. Fakat DNA, k\u00fc\u00e7\u00fck molek\u00fcl y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fclerden \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck ve DNA\u2019dan olu\u015fturulan makineler sadece suda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rman\u0131n \u00f6n\u00fcndeki b\u00fcy\u00fck sorun, mikroskoplar\u0131n sadece hareket halindeki, 10-20 nanometreden b\u00fcy\u00fck nesneleri tespit edebiliyor olmas\u0131. Bu, uzun ad\u0131mlar\u0131 bir nanometre olan k\u00fc\u00e7\u00fck molek\u00fcl y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fclerin, ancak 10-15 ad\u0131m att\u0131ktan sonra tespit edilebilece\u011fi anlam\u0131na geliyor. Bu nedenle bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fcn\u00fcn yeni bir konuma, orta b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki ad\u0131mlar atmak yerine s\u0131\u00e7rayarak m\u0131 veya s\u00fcz\u00fclerek mi geldi\u011fini s\u00f6ylemek, mikroskop kullanarak m\u00fcmk\u00fcn olmuyor.<\/p>\n
Oxford \u00dcniversitesi Bayley Grubu\u2019nda bulunan Su ve meslekta\u015f\u0131, Nature Nanotechnology\u2019ye bildirdikleri \u00fczere, bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fcn\u00fcn her ad\u0131m\u0131n\u0131 ger\u00e7ek zamanl\u0131 tespit etmek i\u00e7in yeni bir yakla\u015f\u0131m denedi. Bulduklar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm \u015fuydu: Arsenik i\u00e7eren bir molek\u00fclden y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fc olu\u015fturmak ve bir nano-g\u00f6zene\u011fin i\u00e7inde olu\u015fturulan yol \u00fczerinde bu y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fcn\u00fcn hareketlerini takip etmek. Nano-g\u00f6zenekler halihaz\u0131rda, Bayley Grubu taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen ve \u00f6nc\u00fc niteli\u011findeki DNA dizilim teknolojisinin temelini olu\u015fturuyor. Burada, k\u00fc\u00e7\u00fck protein g\u00f6zenekleri, i\u00e7lerinden ge\u00e7en molek\u00fclleri tespit ediyor. Her baz, nano-g\u00f6zene\u011fin i\u00e7inden ge\u00e7irilen elektrik ak\u0131m\u0131n\u0131, DNA bazlar\u0131n\u0131n (A, C, G ya da T) okunabilece\u011fi \u015fekilde de\u011fi\u015fik miktarlarda aksat\u0131yor.<\/p>\n
Bu yeni ara\u015ft\u0131rmada, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fcn\u00fcn nas\u0131l hareket etti\u011fini g\u00f6rmek i\u00e7in, nano-g\u00f6zenek i\u00e7inde be\u015f \u201cayak basma noktas\u0131\u201dndan olu\u015fan bir yol olu\u015fturuldu. Su \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor: \u201cY\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fcn\u00fcn hareket etti\u011fini g\u00f6remiyoruz ama, molek\u00fcl ayak basma noktalar\u0131 aras\u0131nda hareket ettik\u00e7e, g\u00f6zenek boyunca akan iyonik ak\u0131mdaki de\u011fi\u015fimleri haritalayarak molek\u00fcl\u00fcn nas\u0131l bir ayak basma noktas\u0131ndan di\u011ferine ve sonra tekrar geriye ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydedebiliyoruz.\u201d<\/p>\n
Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fcn\u00fcn ba\u015fka yere s\u00fcr\u00fcklenmedi\u011finden emin olmak i\u00e7in onu, kimyasal ba\u011flar yaparak ya da k\u0131rarak yola yap\u0131\u015fabilecekleri ayaklarla tasarlad\u0131lar. Su, \u201cBu biraz, alt\u0131na yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ayakkab\u0131larla hal\u0131da y\u00fcr\u00fcmeye benziyor: Her ad\u0131mda y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fcn\u00fcn aya\u011f\u0131 yap\u0131\u015f\u0131yor ve bir sonraki ayak basma noktas\u0131na hareket etmek \u00fczere ayr\u0131l\u0131yor.\u201d Bu yakla\u015f\u0131m \u00e7ok \u00e7e\u015fitli y\u00fczeylerde y\u00fcr\u00fcyebilen bir makine tasarlamay\u0131 olanakl\u0131 k\u0131labilir.<\/p>\n
Bu denli k\u00fc\u00e7\u00fck bir makine, b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131; fakat Su\u2019yun \u00f6ncelikle itiraf etti\u011fi \u00fczere, programlanabilen nanorobotlar\u0131n ger\u00e7eklik kazanmas\u0131 i\u00e7in \u00fcstesinden gelinmesi gereken pek \u00e7ok zorluk var. \u201c\u015eu anda y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fcn\u00fcn hangi y\u00f6nde ilerledi\u011fi \u00fczerinde pek kontrol sahibi de\u011filiz, \u015fimdilik olduk\u00e7a rastlant\u0131sal ilerliyor\u201d diyen Su, ekliyor: \u201cProtein yolu biraz da\u011f yamac\u0131 gibi; y\u00fcr\u00fcmenin daha kolay oldu\u011fu bir y\u00f6n var ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fcler bu y\u00f6nde ilerleme e\u011filiminde. Bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fcy\u00fc istedi\u011fimiz y\u00f6ne y\u00f6nlendirecek yollar yapmak i\u00e7in bu e\u011filimden yararlanabilmeyi umuyoruz.\u201d<\/p>\n
Bir sonraki zorluk, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fcn\u00fcn kendisini kullan\u0131\u015fl\u0131 hale getirmekte olacak, \u00f6rne\u011fin kargo ta\u015f\u0131tmak gibi. Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fcn\u00fcn \u201cba\u015f\u201d k\u0131sm\u0131nda bir molek\u00fcl ta\u015f\u0131mak i\u00e7in halihaz\u0131rda bo\u015fluk var. Gerekirse kargo, g\u00f6revin tamamlanmas\u0131 i\u00e7in arzu edilen ba\u015fka bir k\u0131s\u0131mda da yer alabilir.<\/p>\n
Su, \u201cBu y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fclerin hareketlerini, \u00e7ok ince bir floresan tabaka ile etkile\u015fime ge\u00e7ecekleri yol boyunca kontrol edebilecek ve mikroskop alt\u0131nda g\u00f6zlemleyebilecek bir y\u00fczeyi olu\u015fturabiliyor olmal\u0131y\u0131z. Bu, farkl\u0131 duraklara ve bu duraklar aras\u0131nda kargo ta\u015f\u0131yan y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fclere sahip \u00e7iplerin tasarlanmas\u0131n\u0131, ba\u015fka bir deyi\u015fle bir nano-ta\u015f\u0131ma sisteminin ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 olanakl\u0131 hale getirir\u201d diyor.<\/p>\n
Bunlar, yeni bir teknolojinin ilk deneysel ad\u0131mlar\u0131; fakat \u015furas\u0131 kesin ki, bu geli\u015fme at\u0131lan bebek ad\u0131mlar\u0131ndan \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck geli\u015fmeleri vaat ediyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mikroskop ile do\u011frudan g\u00f6zlemlenemeyecek kadar k\u00fc\u00e7\u00fck olan \u201cy\u00fcr\u00fcyen molek\u00fcl\u201d\u00fcn nanometre d\u00fczeyindeki ilk ad\u0131mlar\u0131 kaydedildi. Ona \u201ck\u00fc\u00e7\u00fck molek\u00fcl y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fc\u201d deniyor. Oxford \u00dcniversitesi\u2019nden kimyac\u0131lar taraf\u0131ndan yap\u0131lan bu \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131c\u0131 kay\u0131t, \u201cnanorobotlar\u201d\u0131 geli\u015ftirme yolunda \u00f6nemli bir kilometre ta\u015f\u0131. Oxford \u00dcniversitesi Kimya B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Dr. G\u00f6k\u00e7e Su Pulcu, \u201cGelecekte daha karma\u015f\u0131k molek\u00fcler makinelerin yap\u0131ta\u015flar\u0131 olarak kullan\u0131labilecek tekil m\u00fclek\u00fclleri ta\u015f\u0131yan k\u00fc\u00e7\u00fck […]<\/p>\n","protected":false},"author":448,"featured_media":23560,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[168,19,231],"tags":[272,2896,541,1105],"class_list":["post-1650","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-131-sayi","category-bilim-gundemi","category-molekuler-biyoloji-ve-genetik","tag-dna","tag-molekul-robot","tag-molekuler-biyoloji","tag-robot"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t