{"id":16504,"date":"2016-01-01T16:49:48","date_gmt":"2016-01-01T14:49:48","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=16504"},"modified":"2018-01-11T16:55:25","modified_gmt":"2018-01-11T13:55:25","slug":"uzaya-cikan-ilk-kadin-valentina-tereshkova","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/01\/01\/uzaya-cikan-ilk-kadin-valentina-tereshkova","title":{"rendered":"Uzaya \u00e7\u0131kan ilk kad\u0131n: Valentina Tereshkova"},"content":{"rendered":"

Yo\u011fun bir teorik ve pratik e\u011fitim ve test a\u015famas\u0131ndan sonra, Valentina Tereshkova uzaya ilk \u00e7\u0131kacak kad\u0131n i\u00e7in, geride kalan \u00fc\u00e7 adaydan biriydi. Sovyet Uzay Program\u0131\u2019n\u0131 \u00a0yak\u0131ndan takip eden ve \u201cmart\u0131\u201d kod adl\u0131 Valentina\u2019ya hayran olan Yuri Gagarin, onun se\u00e7ilmesi \u00fczerine, \u201cRoket teorisi ve uzay arac\u0131 mekani\u011fini kavramak onun i<\/em>\u00e7<\/em>in kolay de\u011fildi. Fakat o m\u00fcthi\u015f bir inatla \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam etti. Geceleri kendini kitaplara ve notlara g\u00f6m\u00fcyordu. B\u00fct\u00fcn zaman\u0131n\u0131 buna harcamas\u0131n\u0131n se\u00e7ilmesinde b\u00fcy\u00fck pay\u0131 vard\u0131r\u201d demi\u015ftir.<\/em><\/p>\n

Valentina Vladimirovna \u201cValya\u201d Tereshkova<\/strong>, 6 Mart 1937\u2019de Maslennikovo\u2019da d\u00fcnyaya geldi. Babas\u0131 Valentina hen\u00fcz 2 ya\u015f\u0131ndayken, 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Bir tekstil fabrikas\u0131 i\u015f\u00e7isi olan annesi, Valentina ve iki karde\u015fini tek ba\u015f\u0131na yeti\u015ftirdi. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lardan dolay\u0131, Valentina ev i\u015flerinde annesine yard\u0131m etmek zorunda kald\u0131. Bu y\u00fczden okula ancak 10 ya\u015f\u0131nda ba\u015flayabildi.<\/p>\n

1955\u2019de e\u011fitimine uzaktan devam etmek \u00fczere okulunu b\u0131rakt\u0131 ve annesiyle birlikte, hayat\u0131n\u0131 tamamen de\u011fi\u015ftirecek olan bir pamuklu dokuma fabrikas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. \u00d6zel m\u00fclk\u00fcn olmamas\u0131 gerekti\u011fine inanan Valentina, fabrika ya\u015fam\u0131yla beraber ate\u015fli bir kom\u00fcnist olma yolunda ilerledi. Fabrikada kurulan Gen\u00e7 Kom\u00fcnist Birli\u011fi\u2019ne kat\u0131ld\u0131. 1961\u2019de Birli\u011fin B\u00f6lge Sekreteri oldu ve k\u0131sa zaman sonra da Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisine kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Bu y\u0131llar s\u0131ras\u0131nda para\u015f\u00fct\u00e7\u00fcl\u00fc\u011fe merak sald\u0131. Yaroslavl Hava Sporlar\u0131 Kul\u00fcb\u00fc\u2019nde ald\u0131\u011f\u0131 e\u011fitimler sonucunda 21 May\u0131s 1959\u2019da 22 ya\u015f\u0131ndayken ilk atlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Kul\u00fcpte ald\u0131\u011f\u0131 e\u011fitimle, yetkin bir para\u015f\u00fct\u00e7\u00fc oldu.<\/p>\n

Kad\u0131n kozmonot aday\u0131<\/strong><\/p>\n

Uzaya ilk \u00e7\u0131kan insan olan Yuri Gagarin\u2019in 1961\u2019deki seferinden sonra Sovyet Uzay Program\u0131 ba\u015f roket m\u00fchendisi Sergey Korolyov, s\u0131radaki hedefin uzaya bir kad\u0131n\u0131 g\u00f6ndermek olmas\u0131 gerekti\u011fi fikrini ortaya att\u0131. Amerika ile girilen uzay yar\u0131\u015f\u0131nda \u00f6ne ge\u00e7me f\u0131rsat\u0131 sunan bu fikir hemen kabul g\u00f6rd\u00fc ve adaylar de\u011ferlendirilmeye ba\u015fland\u0131. 1962\u2019de Sovyet Uzay Program\u0131 30 ya\u015f, 70 kilo ve 1,70 cm boyun alt\u0131ndaki 400 kad\u0131n para\u015f\u00fct\u00e7\u00fcden be\u015fini se\u00e7tiklerini a\u00e7\u0131klad\u0131: Tatyana Kuznetsova, Irina Solovyova, Zhanna Yorkina, Valentina Ponomaryova ve Valentina Tereshkova.<\/p>\n

18 ay boyunca adaylar, olduk\u00e7a yo\u011fun bir e\u011fitim ve test a\u015famas\u0131ndan ge\u00e7ti. Roket teorisi, uzay arac\u0131 m\u00fchendisli\u011fi ve MiG-15UTI model jet pilotlu\u011fu e\u011fitimleri ald\u0131lar. Yaln\u0131z bir u\u00e7u\u015f yapacaklar\u0131 i\u00e7in izolasyon testlerine ve \u00fc\u00e7 g\u00fcn boyunca yer\u00e7ekimsiz ortamda olacaklar\u0131 i\u00e7in s\u0131f\u0131r yer\u00e7ekimi testlerine tabi tutuldular. G\u00f6rev sonunda D\u00fcnya\u2019ya d\u00f6nerken para\u015f\u00fctle atlay\u0131\u015f yapmalar\u0131 gerekece\u011fi i\u00e7in ise 120 kere para\u015f\u00fct atlay\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdiler. Kas\u0131m 1964\u2019te r\u00fctbelerini belirlemek i\u00e7in bir s\u0131nava tabi tutuldular ve Tereshkova, Solovyova ve Ponomaryova di\u011ferlerinden ayr\u0131lan adaylar oldu.<\/p>\n

Uzaya ilk \u00e7\u0131kacak kad\u0131n i\u00e7in Valentina en \u00f6nemli aday olarak g\u00f6steriliyordu. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin politik yakla\u015f\u0131m\u0131na uyan g\u00f6r\u00fc\u015fleri, yetkin bir para\u015f\u00fct\u00e7\u00fc olmas\u0131 ve babas\u0131n\u0131n bir sava\u015f kahraman\u0131 olmas\u0131, onu \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131yordu. E\u011fitimlerde, testlerde ve s\u0131navda g\u00f6sterdi\u011fi \u00fcst\u00fcn ba\u015far\u0131 ile bu fakt\u00f6rler birle\u015fince, Valentina Sovyet Uzay Program\u0131\u2019n\u0131n uzaydaki ilk kad\u0131n aday\u0131 oldu. Program\u0131 yak\u0131ndan takip eden ve Valentina\u2019ya hayran da olan Yuri Gagarin, Valentina\u2019n\u0131n se\u00e7ilmesi \u00fczerine, \u201cRoket teorisi ve uzay arac\u0131 mekani\u011fini kavramak onun i\u00e7in kolay de\u011fildi. Fakat o m\u00fcthi\u015f bir inatla \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam etti. Geceleri kendini kitaplara ve notlara g\u00f6m\u00fcyordu. B\u00fct\u00fcn zaman\u0131n\u0131 buna harcamas\u0131n\u0131n se\u00e7ilmesinde b\u00fcy\u00fck pay\u0131 vard\u0131r\u201d s\u00f6zlerini sarf etmi\u015ftir.<\/p>\n

\"\"
Valentina Tereshkova Vostok 6\u2019da<\/figcaption><\/figure>\n

Uzaya \u00e7\u0131<\/strong>kan <\/strong>ilk kad\u0131n: \u201cChaika\u201d<\/strong><\/p>\n

\u0130lk plana g\u00f6re Vostok 5\u2019le Valentina uzaya \u00e7\u0131kan ilk kad\u0131n olacak, hemen ard\u0131ndan Vostok 6 ile Valentina Ponomaryova onu izleyecekti. Fakat plan de\u011fi\u015fikli\u011fi Vostok 6\u2019n\u0131n pilotlu\u011funa bir erkek pilot olan Valery Bykovsky\u2019yi yerle\u015ftirdi. Bizzat Nikita Kru\u015f\u00e7ev\u2019in onay\u0131yla Vostok 6\u2019ya pilotluk yapmak \u00fczere Valentina Tereshkova se\u00e7ildi. 14 Haziran g\u00fcn\u00fc ba\u015far\u0131l\u0131 bir f\u0131rlatma ile Bykovsky pilotlu\u011fundaki Vostok 5 uzaya g\u00f6nderildi. 16 Haziran sabah\u0131 da, son kontrolleri de ba\u015far\u0131yla ge\u00e7en Valentina, Vostok 6 ile uzaya g\u00f6nderildi ve bu onu resmi olarak uzaya \u00e7\u0131kan ilk kad\u0131n yapt\u0131. 26 ya\u015f\u0131ndaki Valentina\u2019n\u0131n Vostok 6 f\u0131rlat\u0131lmadan \u00f6nce kaydedilen son s\u00f6zleri ise \u015f\u00f6yleydi: \u201cG\u00f6ky\u00fcz\u00fc, \u015fapkan\u0131 \u00e7\u0131karmaya haz\u0131rlan, \u00e7\u00fcnk\u00fc seni g\u00f6rmeye geliyorum.\u201d<\/p>\n

Chaika (Mart\u0131) kod ad\u0131yla uzaydan seslenen Valentina, ilk izlenimlerini payla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ba\u015f d\u00f6nmesi ve hafif bir mide bulant\u0131s\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda her \u015feyin yolunda oldu\u011funu bildirdi. Ancak u\u00e7u\u015fundan 30 sene sonra yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada: \u201cProgram bana di\u015f f\u0131r\u00e7as\u0131 yollamay\u0131 unutmu\u015f. Bunu onlara bildirdim, ancak bu problemin \u00e7\u00f6zemeyece\u011fim bir problem olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 onlara s\u00f6yledim. As\u0131l problem ise meki\u011fin sadece yukar\u0131 gitmeye programlanm\u0131\u015f olmas\u0131yd\u0131 ve bu haliyle sadece yukar\u0131ya ve yukar\u0131ya gidecektim ve asla a\u015fa\u011f\u0131ya inemeyecektim. Bu sorunu bildirir bildirmez \u00e7\u00f6zd\u00fcler. Onlardan hatay\u0131 yapan m\u00fchendisi cezaland\u0131rmamalar\u0131n\u0131 rica ettim. Bana e\u011fer bundan kimsenin haberi olmazsa ona bir \u015fey olmayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylediler. Bug\u00fcne kadar da kimseye s\u00f6ylemedim\u201d diyecekti. Chaika D\u00fcnya etraf\u0131nda 48 tur att\u0131 ve 71 saat uzayda kald\u0131. Bu u\u00e7u\u015fu ile o tarihe kadarki t\u00fcm Amerikan astronotlar\u0131n\u0131n toplam\u0131ndan (36 saat) daha fazla s\u00fcre uzayda kalm\u0131\u015f oldu. Bu \u00fc\u00e7 g\u00fcn i\u00e7erisinde bir\u00e7ok foto\u011fraf \u00e7ekti, notlar ald\u0131. \u00c7ekti\u011fi D\u00fcnya foto\u011fraflar\u0131 atmosferdeki aerosol katmanlar\u0131n\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131nda kullan\u0131lacakt\u0131.<\/p>\n

\u00dc\u00e7 g\u00fcn sonra Valentina d\u00f6n\u00fc\u015f yolculu\u011funa ba\u015flad\u0131. Sorunsuz bir \u015fekilde atmosfere giri\u015f yapt\u0131. Yerden 6 km y\u00fckseklikte meki\u011fi terk eden Valentina, 3 km kala para\u015f\u00fct a\u00e7t\u0131. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc manzaray\u0131 ve o an akl\u0131ndan ge\u00e7enleri, \u201cAlt\u0131mda bir g\u00f6l vard\u0131. Para\u015f\u00fct\u00fcm \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fc ve 3 km kala a\u00e7mam gerekiyordu. Bu y\u00fczden benim i\u00e7in planlad\u0131klar\u0131 yere, g\u00f6le ini\u015f yapmam gerekti. Akl\u0131mdan ge\u00e7en ilk \u015fey: Tanr\u0131m, uzaya bir kad\u0131n g\u00f6nderiyorlar ve geri gelir gelmez ilk yapt\u0131klar\u0131 \u015fey o kad\u0131n\u0131 \u0131slatmak oluyor\u201d s\u00f6zleriyle \u00f6zetleyecekti.<\/p>\n

22 Haziranda Kremlin Saray\u0131\u2019nda onuruna bir davet d\u00fczenlendi. Burada Bakanlar Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Leonid Brejnev Valentina\u2019y\u0131 Lenin Ni\u015fan\u0131 ve Alt\u0131n Y\u0131ld\u0131z Madalyas\u0131 ile onurland\u0131rd\u0131 ve onu Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin Kahraman\u0131 ilan etti. Nikita Kru\u015f\u00e7ev bu davette yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada \u201cBurjuvazi her zaman kad\u0131n\u0131n zay\u0131f oldu\u011funu iddia eder. Burada g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz kad\u0131n, burjuvazinin zay\u0131f dedi\u011fi tipik bir Sovyet kad\u0131n\u0131. Bu kad\u0131n\u0131n Amerika\u2019n\u0131n astronotlar\u0131na g\u00f6sterdi\u011fi \u015feye bir bak\u0131n. Bu kad\u0131n onlara kim oldu\u011funu g\u00f6sterdi\u201d s\u00f6zleriyle Valentina\u2019n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131ndan duydu\u011fu \u00f6v\u00fcnc\u00fc aktard\u0131.<\/p>\n

Politikaya ge\u00e7i\u015f<\/strong><\/p>\n

Valentina kad\u0131n kozmonot program\u0131 kapat\u0131lana kadar uzay meki\u011fi m\u00fchendisi olarak Sovyet Uzay Program\u0131\u2019nda \u00e7al\u0131\u015fmaya devam etti. 1966\u2019da Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin en y\u00fcksek yasama organ\u0131 olan Sovyetler Birli\u011fi Y\u00fcksek Sovyeti\u2019ne se\u00e7ildi ve bu g\u00f6revini 1974\u2019ye kadar s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. 1974-1991 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Y\u00fcksek Sovyet Bakanlar Kurulu\u2019nda g\u00f6rev ald\u0131. 1969\u2019dan 1991\u2019e dek Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi \u00fcyesiydi.<\/p>\n

1966\u2019da D\u00fcnya Bar\u0131\u015f Konseyi\u2019ne se\u00e7ildi. Meksika\u2019da d\u00fczenlenen Birle\u015fmi\u015f Milletler Uluslararas\u0131 Kad\u0131n Y\u0131l\u0131\u2019nda Sovyet temsilcisi olarak g\u00f6rev ald\u0131. Kopenhag\u2019da d\u00fczenlenen D\u00fcnya Kad\u0131nlar Konferans\u0131 Sovyet ekibinin liderli\u011fini yapt\u0131. Bu konferans sayesinde t\u00fcm d\u00fcnyada sosyalist kad\u0131nlar\u0131n bar\u0131\u015f temsilcisi olarak ba\u015f tac\u0131 edildi.<\/p>\n

\"\"
Vostok 6\u2019n\u0131n kaps\u00fcl\u00fc ve Valentina Tereshkova<\/figcaption><\/figure>\n

Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra politik g\u00fcc\u00fc azalsa da, Rus tarihindeki \u00f6nemi ve halk\u0131n g\u00f6z\u00fcndeki yeri hi\u00e7 sars\u0131lmad\u0131. Rus uzay tarihindeki \u00f6nemi sadece Yuri Gagarin ve Alexey Leonov taraf\u0131ndan ge\u00e7ilebilir durumda.<\/p>\n

2007 y\u0131l\u0131nda Rusya Ba\u015fbakan\u0131 Vladimir Putin, Valentina\u2019n\u0131n 70. do\u011fum g\u00fcn\u00fc \u015ferefine bir davet verdi. Burada Valentina Putin\u2019e h\u00e2l\u00e2 uzaya gitmek istedi\u011fini s\u00f6yledi: \u201cMars\u2019a gitmek istiyorum. Bu tek y\u00f6nl\u00fc bir yolculuk olsa ve geri d\u00f6nemesem de en b\u00fcy\u00fck iste\u011fim.\u201d<\/p>\n

2011 y\u0131l\u0131nda tekrar politik pozisyon elde eden Valentina Tereshkova halen Rus meclisinde g\u00f6revine devam etmektedir. \u201cD\u00fcnya toplumuna kad\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck katk\u0131y\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Benim yapt\u0131\u011f\u0131m, bu kad\u0131n katk\u0131s\u0131n\u0131n sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Benim izimden gitmek isteyen kad\u0131nlara sesleniyorum: \u00c7ok \u00e7al\u0131\u015f\u0131n, ba\u015faracaks\u0131n\u0131z. \u015eu an sizi \u00f6yle k\u0131skan\u0131yorum ki!\u201d<\/p>\n

Kaynaklar<\/strong><\/p>\n

– <\/strong>Lothian, A.; Valentina: First Woman in Space<\/em>, Edinburgh: Pentland Press, 1993.<\/p>\n

– O’Neill, Lois Decker; \u201cFarthest Out of All: The First Woman in Space,\u201d in Women’s Book of World Records and Achievements, <\/em>Garden City, NY: Doubleday\/Anchor Press, 1979, ss.739-740.<\/p>\n

– http:\/\/www.telegraph.co.uk\/news\/science\/space\/11871598\/Russia-forgot-to-send-toothbrush-with-first-woman-in-space.html<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yo\u011fun bir teorik ve pratik e\u011fitim ve test a\u015famas\u0131ndan sonra, Valentina Tereshkova uzaya ilk \u00e7\u0131kacak kad\u0131n i\u00e7in, geride kalan \u00fc\u00e7 adaydan biriydi. Sovyet Uzay Program\u0131\u2019n\u0131 \u00a0yak\u0131ndan takip eden ve \u201cmart\u0131\u201d kod adl\u0131 Valentina\u2019ya hayran olan Yuri Gagarin, onun se\u00e7ilmesi \u00fczerine, \u201cRoket teorisi ve uzay arac\u0131 mekani\u011fini kavramak onun i\u00e7in kolay de\u011fildi. Fakat o m\u00fcthi\u015f bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":741,"featured_media":16505,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[180,30,1464],"tags":[248,557,1954,392],"class_list":["post-16504","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-143-sayi","category-astronomi","category-dosya","tag-astronomi","tag-kadin","tag-kozmonot","tag-uzay"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t