Beyinleri yar\u0131-insan olan fareler yarat\u0131ld\u0131. Yeni yarat\u0131lanlar karde\u015flerinden daha ak\u0131ll\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar. Bu fikrin \u00e7\u0131k\u0131\u015f amac\u0131, h\u00fcceleri d\u0131\u015f ortamda \u00e7al\u0131\u015fmak yerine b\u00fct\u00fcn bir fare beyni \u00fczerinde, yerinde \u00e7al\u0131\u015farak, beyinle ilgili hastal\u0131klar \u00fczerine bilgimizi geli\u015ftirmek.
\nDe\u011fi\u015ftirilmi\u015f olan fare, h\u00e2l\u00e2 fare n\u00f6ronlar\u0131na sahip; bunlar b\u00fct\u00fcn beyin h\u00fccrelerinin yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturan \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnen\u201d h\u00fccreler. Fakat, de\u011fi\u015ftirlmi\u015f fare beynindeki, n\u00f6ronlar\u0131 destekleyen b\u00fct\u00fcn gliyal h\u00fccreler, insan h\u00fccresi.<\/p>\n
H\u0131zl\u0131 devral\u0131m<\/strong><\/p>\n Goldman\u2019\u0131n tak\u0131m\u0131 insanlar\u0131n ba\u011f\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131 fet\u00fcslerden hen\u00fcz olgunla\u015fmam\u0131\u015f gliyal h\u00fccreleri \u00e7\u0131kararak i\u015fe koyuldu. Bunlar\u0131 yavru farelere enjekte ettiler ve burada astrositler, y\u0131ld\u0131z \u015fekilli gliyal h\u00fccreler olu\u015ftu. Bir y\u0131l i\u00e7ersinde, fare gliyal h\u00fccreleri yabanc\u0131 insan y\u0131ld\u0131z h\u00fccreleri taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irildi. Her faredeki ba\u015flang\u0131\u00e7ta verilen 300.000 insan h\u00fccresi, h\u00fccre say\u0131s\u0131 12 milyona eri\u015finceye kadar \u00e7o\u011fald\u0131 ve yerli h\u00fccreleri yerinden etti. Astrositler n\u00f6ronlar\u0131n ba\u011flanmalar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmelerine katk\u0131da bulunduklar\u0131 i\u00e7in, bilin\u00e7li d\u00fc\u015f\u00fcnce olu\u015fturmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemliler. Astrositlerin tendrilleri (uzant\u0131lar\u0131, bkz. g\u00f6rsel), elektrik sinyallerinin sinapslara ge\u00e7i\u015fini koordine etmede g\u00f6rev al\u0131r. \u0130nsan astrositleri, farelerinkinin 10 ile 20 kat\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndedir ve 100 kat daha fazla tendrile sahiptir. Bu da demek oluyor ki, insan astrositleri bir alandaki b\u00fct\u00fcn sinir sinyallerini fare astrositlerinden \u00e7ok daha uzman bir \u015fekilde koordine edebiliyor. Goldman bunu bilgisayar g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rmaya benzetiyor.<\/p>\n Zek\u00e2 at\u0131l\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n Farelerin belle\u011fi ve bili\u015fselli\u011fi \u00fczerine yap\u0131lan standart testler, insan astrositli farelerin karde\u015flerine oranla \u00e7ok daha fazla ak\u0131ll\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Testlerin birinde, ses hat\u0131rlama yetene\u011fi hafif elektrik \u015fokuyla \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015f. \u00d6rne\u011fin, insan h\u00fccresi verilmi\u015f fare, ses duydu\u011funda di\u011fer farelere g\u00f6re 4 kat daha fazla donuk kal\u0131yor; bu analiz belleklerinin 4 kat daha fazla oldu\u011funu ortaya koyuyor.<\/p>\n Goldman bir sene \u00f6nce ortaya koydu\u011fu makalesinde belirtti\u011fi gibi, ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 yaparken enjekte etti\u011fi insan h\u00fccrelerini olgun h\u00fccrelerden se\u00e7iyordu, yani bu h\u00fccreler sadece kendilerini fare h\u00fccrelerine entegre edip kal\u0131yordu. Fakat bu sefer, b\u00f6l\u00fcnebilen ve \u00e7o\u011falan gliyal progenit\u00f6r (\u00f6nc\u00fc) h\u00fccreler kulland\u0131. Bu da, insan h\u00fccrelerinin nas\u0131l b\u00fct\u00fcn fare h\u00fccrelerini t\u00fcm\u00fcyle yerinden etti\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Sadece fiziksel bir limite ula\u015ft\u0131klar\u0131nda \u00e7o\u011falmay\u0131 durduruyorlar.<\/p>\n T\u00fcrlerin \u00e7aprazlanmas\u0131 <\/strong><\/p>\n La Jolla, California Salk Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden k\u00f6k h\u00fccre ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Fred Gage, insan astrositlerin fare i\u00e7inde de ayn\u0131 \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131p \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulman\u0131n ilgi \u00e7ekici olaca\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc ona g\u00f6re bu bulgu, farenin insandan aktar\u0131lm\u0131\u015f olan h\u00fccrelerin kaderini belirleyip belirlemeyece\u011fine ya da h\u00fccrelerin insandaki \u00f6zelliklerinin de\u011fi\u015fmeden kal\u0131p kalamayaca\u011f\u0131na bir a\u00e7\u0131klama getirecek.<\/p>\n M\u00fcnih Ludwig-Maximilians \u00dcniversitesi\u2019nden Wolfgang Enard, bir t\u00fcre ait h\u00fccrelerin ba\u015fka bir t\u00fcre ait bir organizmada fonksiyonunu yerine getirebiliyor olmas\u0131n\u0131n \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 oldu\u011funu, hangi \u00f6zelliklerin h\u00fccrenin kendisinden geldi\u011fi ve hangilerinin \u00e7evresel ko\u015fullarla \u015fekillendi\u011fi sorusunu ise i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor. Engard, insan\u0131n dil geli\u015fimiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olan genine fareler sahip olduklar\u0131nda, farelerin \u00f6\u011frenme yetilerinin geli\u015fti\u011fini g\u00f6stermi\u015fti. Bununla paralel olan bir deneyde, Goldman olgunla\u015fmam\u0131\u015f insan gliyal h\u00fccrelerini, sinir h\u00fccrelerini izole eden miyelin proteinini \u00fcretmekte zay\u0131f olan yavru farelere enjekte etti. Fare beyninde bir\u00e7ok insan gliyal h\u00fccresi izolasyon materyali yapmada \u00f6zelle\u015fmi\u015f olan beyin h\u00fccresi oligodendrositlere olgunla\u015ft\u0131. Bu bulgu h\u00fccrelerin bir \u015fekilde eksikli\u011fi ke\u015ffetti\u011fini ve bu durumu telafi etti\u011fini g\u00f6steriyor. H\u00e2l\u00e2 bir fare <\/strong><\/p>\n \u0130nsan astrositlerinin zek\u00e2y\u0131, belle\u011fi ve \u00f6\u011frenmeyi nas\u0131l etkiledi\u011fini daha fazla ara\u015ft\u0131rmak ad\u0131na h\u00fccreler farelerden daha zeki olan s\u0131\u00e7anlara a\u015f\u0131lanmaya ba\u015flad\u0131. Goldman ilk a\u015f\u0131laman\u0131n tamamland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve h\u00fccrelerin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 haritaland\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bu deney, bilim kurgu \u00fcr\u00fcn\u00fc gibi g\u00f6r\u00fcnse de, farelere yeni eklenen bu h\u00fccrelerin onlar\u0131 daha \u201cinsan\u201d haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek ek yetenekler sa\u011flamamas\u0131, bu kan\u0131y\u0131 y\u0131k\u0131yor. Goldman fareleri daha fazla insan yapma gibi yorumlar\u0131 reddederek ekliyor: \u201cEklenen bu insan h\u00fccreleri farelerin kendi sinir a\u011flar\u0131n\u0131n etkinli\u011fini art\u0131r\u0131yor, ancak fare, \u2018fare\u2019 olarak kal\u0131yor.\u201d Potansiyel etik sorunlardan dolay\u0131 Goldman\u2019\u0131n tak\u0131m\u0131 insan h\u00fccrelerini maymunlara eklememekte kararl\u0131.<\/p>\n Kaynak<\/strong><\/p>\n 1) http:\/\/www.newscientist.com\/article\/dn26639-the-smart-mouse-with-the-halfhuman-brain.html#.VJRt_BD-P1K Beyinleri yar\u0131-insan olan fareler yarat\u0131ld\u0131. Yeni yarat\u0131lanlar karde\u015flerinden daha ak\u0131ll\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar. Bu fikrin \u00e7\u0131k\u0131\u015f amac\u0131, h\u00fcceleri d\u0131\u015f ortamda \u00e7al\u0131\u015fmak yerine b\u00fct\u00fcn bir fare beyni \u00fczerinde, yerinde \u00e7al\u0131\u015farak, beyinle ilgili hastal\u0131klar \u00fczerine bilgimizi geli\u015ftirmek. De\u011fi\u015ftirilmi\u015f olan fare, h\u00e2l\u00e2 fare n\u00f6ronlar\u0131na sahip; bunlar b\u00fct\u00fcn beyin h\u00fccrelerinin yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturan \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnen\u201d h\u00fccreler. Fakat, de\u011fi\u015ftirlmi\u015f fare beynindeki, n\u00f6ronlar\u0131 destekleyen […]<\/p>\n","protected":false},"author":749,"featured_media":23557,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[168,19,212,35],"tags":[254,455,1115,347],"class_list":["post-1656","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-131-sayi","category-bilim-gundemi","category-bilissel-bilimler","category-noroloji","tag-beyin","tag-bilissel-bilimler","tag-fare","tag-noroloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t
\nBu deney multipl skleroz (MS, \u00e7oklu sertle\u015fim) gibi, miyelin k\u0131l\u0131f\u0131n\u0131n zarar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hastal\u0131klar\u0131n tedavi edilmesinde yararl\u0131 olacak. Goldman MS hastalar\u0131n\u0131 gliyal progenit\u00f6r h\u00fccrelerle tedavi etmek i\u00e7in \u015fimdiden izin ald\u0131 ve 12-15 ay i\u00e7erisinde denemelere ba\u015flamay\u0131 umuyor.<\/p>\n
\nDaha fazlas\u0131 i\u00e7in orjinal makale: Journal of Neuroscience, DOI: 10.1523\/JNEUROSCI.1510-14.2014<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"