\u201cKitap\u00e7\u0131l\u201d\u0131n bu k\u00f6\u015fesine \u201cNautilus\u201d ad\u0131n\u0131 verdik. \u0130stanbul\u2019da ya\u015fayan dostlar\u0131n baz\u0131lar\u0131na bu isim hayli zamand\u0131r Kad\u0131k\u00f6y\u2019de bir AVM\u2019yi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor belki ama, benim i\u00e7in \u00f6yle de\u011fil. Jules Verne\u2019in \u00fcnl\u00fc eserinde Kaptan Nemo ve m\u00fcrettebat\u0131n\u0131n okyanuslar\u0131n derinliklerinde dola\u015fan gemisiyle yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, ben de bu k\u00f6\u015fede kitaplar, yazarlar, dergiler, metinler, bazen yay\u0131nevleri ve sahaflar aras\u0131nda okumaya, d\u00fc\u015f\u00fcnmeye dair ne varsa kendimi s\u0131n\u0131rlamamaya \u00e7al\u0131\u015farak 20.000 fersahtan fazla yol almaya niyetleniyorum. Tabii ki Jules Verne, kahraman\u0131 Kaptan Nemo ve gemisi Nautilus ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir sohbet konusu olmay\u0131 fazlas\u0131yla hak ediyor, fakat bu hik\u00e2yeyi ve bendeki izlerini yeri gelince konu\u015fmak \u00fczere sonraya b\u0131rakal\u0131m.<\/p>\n
Paris iklim zirvesinde eksik olan<\/strong><\/p>\n 195 \u00fclkenin kat\u0131l\u0131m\u0131yla Paris\u2019te toplanan iklim zirvesinde, 12 Aral\u0131k\u2019ta oybirli\u011fiyle karara ba\u011flanan bir anla\u015fma metni ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. 2050 y\u0131l\u0131na kadar k\u00fcresel \u0131s\u0131nma art\u0131\u015f\u0131n\u0131 2 santigrat derecenin alt\u0131nda, hatta 1,5 santigrat derecede tutmay\u0131 hedefleyen anla\u015fman\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lan bir di\u011fer maddesi, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin yenilenebilir enerjiye ge\u00e7melerini te\u015fvik maksad\u0131yla 100 milyar dolarl\u0131k bir fon olu\u015fturulmas\u0131 karar\u0131yd\u0131. 1992\u2019de ilk kez g\u00fcndeme geli\u015finden itibaren ger\u00e7ekle\u015ftirilen sonu\u00e7suz 20 zirveden sonra, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi konusunda hukuki ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan bir anla\u015fmaya oybirli\u011fiyle var\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 tabii ki \u00f6nemliydi. G\u00f6r\u00fc\u015fmeleri takip eden ve kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n konuya yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 bilenler ortaya \u00e7\u0131kan metni \u201cmucize\u201d olarak niteliyordu. Haber medyada \u201cFosil Yak\u0131t \u00c7a\u011f\u0131n\u0131n Sonu\u201d gibi co\u015fkulu ba\u015fl\u0131klarla yer ald\u0131. K\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi konusunda m\u00fccadele eden \u00f6rg\u00fctler ise anla\u015fma metninin yaratt\u0131\u011f\u0131 olumlu havaya ra\u011fmen olmas\u0131 gerekenden \u00e7ok uzak hedefler ve yapt\u0131r\u0131mlar \u00f6nerdi\u011fi kan\u0131s\u0131ndayd\u0131. Memnuniyetsizliklerini dile getirerek rehavete kap\u0131lmamak gerekti\u011fini vurguluyor, \u201cBu daha ba\u015flang\u0131\u00e7, m\u00fccadeleye devam!\u201d diyorlard\u0131.<\/p>\n Salonlardaki liderlerle, onlara sokaklardan seslerini duyurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken her g\u00fcn polisle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelen eylemcilerin aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n bir \u00e7\u0131rp\u0131da giderilmesi beklenmemeliydi. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k liderlerin g\u00f6steri\u015fli foto\u011fraflar\u0131 alt\u0131nda anla\u015fmay\u0131 parlat\u0131p, sondaki bir iki sat\u0131rla \u201c\u00c7evreciler yine be\u011fenmedi\u201d demekse objektif habercilik say\u0131lamazd\u0131. \u0130\u015fte bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken bir yandan da Patika Yay\u0131nlar\u0131\u2019n\u0131n Her \u00c7evrecinin Kapitalizm Hakk\u0131nda Bilmesi Gerekenler<\/em> isimli kitab\u0131n\u0131 okuyordum. T\u00fcrk\u00e7e\u2019de Marksist Ekoloji<\/em> ve Savunmas\u0131z Gezegen<\/em> kitaplar\u0131yla da tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z John Bellamy Foster, kendisi gibi Monthly Review<\/em>\u2019in yazarlar\u0131ndan Fred Magdoff\u2019la birlikte yazm\u0131\u015f bu kitab\u0131. Kirli bilginin kol gezdi\u011fi bir ortamda, \u00e7o\u011fumuzun kolayca i\u00e7inden \u00e7\u0131kamad\u0131\u011f\u0131 karma\u015f\u0131k sorunlar\u0131 sa\u011flam bir mant\u0131\u011fa, keskin g\u00f6zlemlere ve somut verilere dayanarak kitap boyunca bir bir ayd\u0131nlat\u0131yorlar. Yak\u0131ndan bak\u0131nca ekolojik sorunlar\u0131n k\u00fcresel \u0131s\u0131nmadan ibaret olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla, \u00e7evrecilerin genel huzursuzlu\u011funa hak vermemek de elde de\u011fil.<\/p>\n Eko-kapitalizmin a\u00e7maz\u0131<\/strong><\/p>\n Do\u011fal kaynaklar\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 bir d\u00fcnyada s\u0131n\u0131rs\u0131z b\u00fcy\u00fcme gayretindeki sermayenin hammadde, ucuz i\u015fg\u00fcc\u00fc ve yeni pazar aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n d\u00fcnyay\u0131 s\u00fcr\u00fckledi\u011fi \u00e7evresel y\u0131k\u0131m \u00e7arp\u0131c\u0131. Kitapta \u201cgezegensel s\u0131n\u0131rlar\u201d olarak bilinen dokuz kritik s\u0131n\u0131r de\u011ferden bahsediliyor: 1) iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, 2) okyanus asitlenmesi, 3) stratosferdeki ozon eksilmesi, 4) Biyojeokimyasal ak\u0131m s\u0131n\u0131r\u0131 (azot ve fosfor d\u00f6ng\u00fcleri), 5) k\u00fcresel tatl\u0131 su kullan\u0131m\u0131, 6) toprak kullan\u0131m\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikler, 7) biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fin azalmas\u0131, 8) atmosferik aerosol y\u00fcklemesi, 9) kimyasal kirlilik. Bunlar\u0131n \u00e7o\u011funda s\u0131n\u0131r de\u011ferlere h\u0131zla yakla\u015fmaktayken, me\u011fer iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, biyo\u00e7e\u015fitlilik ve azot d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne insan m\u00fcdahalesi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7oktan a\u015f\u0131lm\u0131\u015f. Bu da d\u00fcnya sisteminde b\u00fcy\u00fck k\u0131r\u0131lmalar anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n Fikrimce Foster ve Magdoff\u2019un \u00f6zg\u00fcn sorusu \u201cKapitalizm ye\u015fil bir yol benimseyebilir mi?\u201d Dikkatimizi \u00e7ekiyor olmal\u0131; orta \u00fcst s\u0131n\u0131ftan \u201cduyarl\u0131\u201d t\u00fcketicilere hitap eden dergiler ekolojik \u00fcr\u00fcn reklamlar\u0131ndan ge\u00e7ilmiyor. D\u00fcnya devi \u015firketler taraf\u0131ndan ekolojik sorumluluk faaliyetlerinin birer halkla ili\u015fkiler projesi olarak y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fcklerine tan\u0131k oluyoruz. Maalesef \u00e7evreci kamuoyunda tan\u0131nan ki\u015fi ve kurumlar\u0131n da baz\u0131lar\u0131n\u0131n bu \u015firketlerde iyi niyet arama yan\u0131lg\u0131s\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fckleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Kitapta bu iyi niyetli \u00e7abalara baz\u0131 \u00f6rnekler ve devam\u0131nda \u201cye\u015filli\u011fiyle\u201d me\u015fhur \u015firketlerin riyak\u00e2rl\u0131klar\u0131 g\u00f6sterildikten sonra, Harvey\u2019in ifadesi an\u0131msat\u0131l\u0131yor: \u201cKapitalizm \u00fcretti\u011fi t\u00fcm toplumsal ve \u00e7evresel maliyetleri \u00f6z\u00fcmsemeye zorlan\u0131rsa faaliyetine son vermek zorunda kal\u0131r.\u201d Halbuki kapitalizme ye\u015fil yol aray\u0131\u015f\u0131nda \u00fcn kazanm\u0131\u015f \u00e7evreci d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler mevcut olandan fakl\u0131 ama\u00e7lar benimseyebilecek, farkl\u0131 karar alma s\u00fcre\u00e7lerine sahip olabilecek bir ekonomik sistemi hayal etmekten dahi ka\u00e7\u0131n\u0131yorlar. Belki de b\u00f6yle bir hayalin yanl\u0131\u015fl\u0131kla dile gelmesi halinde yollar\u0131na \u00e7\u0131kacak engellerin, y\u00fczlerine kapanacak kap\u0131lar\u0131n fark\u0131ndad\u0131rlar. Toplumsalla\u015fan bu alg\u0131 sayesinde, pek \u00e7ok insan i\u00e7in Jameson\u2019\u0131n deyimiyle \u201cd\u00fcnyan\u0131n sonunu tahayy\u00fcl etmek, kapitalizmin sonunu tahayy\u00fcl etmekten daha kolay\u201d g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n Ekolojik devrime giden yollar\u0131 birle\u015ftirmek\u00a0 <\/strong><\/p>\n Ekoloji hareketlerinin hedef tahtas\u0131na ekonomik-siyasal sistemi oturtarak anti-kapitalist m\u00fccadeleyi de birlikte y\u00fckselttiklerini te\u015fhis edebiliyoruz. Son b\u00f6l\u00fcmde ekolojik devrimin imk\u00e2n ve ara\u00e7lar\u0131 tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor, dayanaca\u011f\u0131 toplumsal g\u00fc\u00e7lere i\u015faret ediliyor, farkl\u0131 co\u011frafyalardan \u00e7e\u015fitli \u00f6rnekler veriliyor. Kitap, ad\u0131yla \u00e7evrecilerin dikkatini \u00e7ekmeyi ama\u00e7l\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcnse de, sonu\u00e7ta her sosyalistin okuyup, \u00e7evreci dostlar\u0131na, ya\u011fmac\u0131 \u015firketlere kar\u015f\u0131 tar\u0131m arazilerini korumak i\u00e7in n\u00f6bet tutan k\u00f6yl\u00fclere, kent hakk\u0131 i\u00e7in soka\u011fa \u00e7\u0131kan \u015fehir ahalisine anlatabilece\u011fi, \u00f6nerebilece\u011fi bir k\u0131lavuz \u00e7\u0131km\u0131\u015f ortaya.<\/p>\n – Her \u00c7evrecinin Kapitalizm Hakk\u0131nda Bilmesi Gerekenler<\/em>, John Bellamy Foster, Fred Magdoff, \u00c7ev. \u00d6zg\u00fcn Aksakal, Patika Yay\u0131nlar\u0131, 2014, 199 s.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201cKitap\u00e7\u0131l\u201d\u0131n bu k\u00f6\u015fesine \u201cNautilus\u201d ad\u0131n\u0131 verdik. \u0130stanbul\u2019da ya\u015fayan dostlar\u0131n baz\u0131lar\u0131na bu isim hayli zamand\u0131r Kad\u0131k\u00f6y\u2019de bir AVM\u2019yi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor belki ama, benim i\u00e7in \u00f6yle de\u011fil. Jules Verne\u2019in \u00fcnl\u00fc eserinde Kaptan Nemo ve m\u00fcrettebat\u0131n\u0131n okyanuslar\u0131n derinliklerinde dola\u015fan gemisiyle yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, ben de bu k\u00f6\u015fede kitaplar, yazarlar, dergiler, metinler, bazen yay\u0131nevleri ve sahaflar aras\u0131nda okumaya, d\u00fc\u015f\u00fcnmeye dair ne […]<\/p>\n","protected":false},"author":74,"featured_media":16592,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[180,217,513,515],"tags":[198,199,433],"class_list":["post-16591","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-143-sayi","category-cevre-bilimleri","category-kitapcil","category-nautilus","tag-cevre","tag-ekoloji","tag-kapitalizm"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t