{"id":16738,"date":"2015-12-01T15:11:52","date_gmt":"2015-12-01T13:11:52","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=16738"},"modified":"2018-01-15T15:16:39","modified_gmt":"2018-01-15T12:16:39","slug":"t-d-lisenko-ve-sovyet-biyolojisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2015\/12\/01\/t-d-lisenko-ve-sovyet-biyolojisi","title":{"rendered":"T.\u00a0D. Lisenko ve Sovyet biyolojisi"},"content":{"rendered":"

Lisenko\u2019nun Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin biyoloji bilimini otuz y\u0131la yak\u0131n adeta rehin alm\u0131\u015f olmas\u0131, bu \u00fclkenin sadece bilimsel ilerlemesine sekte vurmakla kalmad\u0131, y\u00fczlerce insani trajediye de yol a\u00e7t\u0131. Fakat Lisenko\u2019nun \u00f6nerdi\u011fi y\u00f6ntem ilgin\u00e7 bir bi\u00e7imde g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yeniden g\u00fcndeme geldi. Lisenko epigenetik bilimini \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015f olabilir mi? <\/em><\/p>\n

Siyasetin bilime y\u00f6n vermeye kalk\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ne denli sak\u0131ncal\u0131 ve vahim sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini, Stalin d\u00f6neminde Sovyet biyolojisinin ba\u015f\u0131na gelen hazin olaylardan yola \u00e7\u0131karak anlamak m\u00fcmk\u00fcn. Lisenko\u2019nun Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin biyoloji bilimini otuz y\u0131la yak\u0131n adeta rehin alm\u0131\u015f olmas\u0131, bu \u00fclkenin sadece bilimsel ilerlemesine sekte vurmakla kalmam\u0131\u015f, y\u00fczlerce insani trajediye yol a\u00e7m\u0131\u015f, geni\u015f halk kitlelerinin a\u00e7l\u0131\u011fa kurban verilmesine neden olmu\u015ftur. (1)<\/p>\n

\"\"Gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131 ve sivrili\u015f<\/strong><\/p>\n

Trofim Denisovi\u00e7 Lisenko 1898 y\u0131l\u0131nda Ukraynal\u0131 bir k\u00f6yl\u00fc ailesinin \u00e7ocu\u011fu olarak d\u00fcnyaya gelir. \u00c7ocuklu\u011funun ilk y\u0131llar\u0131n\u0131 do\u011fdu\u011fu k\u00f6y ortam\u0131nda ge\u00e7iren Trofim\u2019de s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 yetenekler g\u00f6zlemleyen babas\u0131, o\u011flunun \u00e7ift\u00e7ilik ile u\u011fra\u015fmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra okumas\u0131n\u0131 da ister. B\u00f6ylece gen\u00e7 Trofim iki y\u0131l boyunca k\u00f6y okulu derslerine kat\u0131l\u0131r ve on \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131na geldi\u011finde okuma yazma \u00f6\u011frenmi\u015f olur. \u0130yi bir \u00f6\u011frenci olan Lisenko bundan b\u00f6yle bah\u00e7ecilik ilkokulunun derslerini izler ve 1917 y\u0131l\u0131nda Ukrayna\u2019n\u0131n Uman kentinde, alan\u0131nda en iyi okullardan biri say\u0131lan Tar\u0131m ve Bah\u00e7ecilik Meslek Okulu\u2019nun s\u0131nav\u0131n\u0131 kazan\u0131r. (2) 1921 y\u0131l\u0131nda mezun olup, bir s\u00fcreli\u011fine, bir deneme istasyonunda \u00e7al\u0131\u015fmaya karar verir. Kariyerine akademik d\u00fczeyde devam etmeye hevesli olan Lisenko, 1925 y\u0131l\u0131nda Kiev Tar\u0131m Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden Tar\u0131m Bilimi dal\u0131nda doktor unvan\u0131n\u0131 al\u0131r ve sonraki ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 iki y\u0131l boyunca Azerbaycan\u2019da Ganja Deneme \u0130stasyonu\u2019nda y\u00fcr\u00fct\u00fcr. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla, s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 bir mesleki ve siyasi kariyerin ilk basamaklar\u0131n\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015f olur.<\/p>\n

Trofim Lisenko ilk ba\u015far\u0131s\u0131na 1927 y\u0131l\u0131nda ula\u015f\u0131r. Azerbaycan\u2019\u0131n so\u011fuk k\u0131\u015f ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda bir t\u00fcr bezelye \u00e7e\u015fidini g\u00fcbre ya da herhangi bir mineral kullanmaks\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fct\u00fcr ve mahsul almay\u0131 ba\u015far\u0131r. Fakat bununla kalmaz. Bas\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc sezimlemi\u015f olan ihtirasl\u0131 Lisenko, bulu\u015funu, bir makale sayesinde Pravda<\/em> gazetesi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile geni\u015f halk kitlelerine duyurmay\u0131 ihmal etmez -her ne kadar deneyler tekrarland\u0131\u011f\u0131nda ayn\u0131 sonu\u00e7lara ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn olmasa da! \u015e\u00f6hret kap\u0131s\u0131 bir defa aralanmaya g\u00f6rs\u00fcn -bir de ideolojik ak\u0131m ile uyumluluk sa\u011flanabilmi\u015f ise- hem profesyonel, hem maddi hem de siyasi gelecek hepten g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olur. Ancak Lisenko\u2019nun ani sivrili\u015fi, birtak\u0131m g\u00f6zlemcilerin dikkatinden ka\u00e7maz ve hatta kimilerinde endi\u015feye yol a\u00e7ar. \u00d6rne\u011fin zaman\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc Rus gazetecisi Fedorovi\u00e7, Lisenko hakk\u0131nda keskin ve alayc\u0131 s\u00f6zlerini esirgemez: (3)<\/p>\n

\u201cE\u011fer bir adam\u0131 ilk izlenimlere dayanarak de\u011ferlendirmek gerekirse… c\u0131l\u0131z, \u00f6ne do\u011fru f\u0131rlam\u0131\u015f elmac\u0131k kemikleri ve k\u0131saca kesilmi\u015f sa\u00e7lar\u0131… bu Lisenko tam bir di\u015f a\u011fr\u0131s\u0131d\u0131r. Tanr\u0131 sa\u011fl\u0131k versin ama mahzun bir hali vard\u0131r. Laf cimrisi ve anlams\u0131z bir y\u00fcz; insan\u0131n tek akl\u0131nda kalan, yerlerde s\u00fcr\u00fcnen as\u0131k surat\u0131 ve en hafif deyimle, birisini \u00f6ld\u00fcrecekmi\u015f\u00e7esine bak\u0131\u015flar\u0131. Sadece bir kez bu yal\u0131nayakl\u0131 bilimcinin y\u00fcz\u00fcnden bir g\u00fcl\u00fcmseme s\u0131zm\u0131\u015f ve bu da \u015fekerli ve ek\u015fi kremal\u0131 Poltava kiraz b\u00f6re\u011finden bahsedildi\u011finde… Yal\u0131nayakl\u0131 profes\u00f6r Lisenko\u2019nun \u015fimdi takip\u00e7ileri, talebeleri, bir deney alan\u0131 var. K\u0131\u015f\u0131n, deney istasyonunun ye\u015fil sahalar\u0131 \u00f6n\u00fcnde durup ellerini minnetle s\u0131kan tar\u0131m d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u015f\u00f6hret isimleri taraf\u0131ndan ziyaret edilmekte.\u201d<\/p>\n

Ukrayna\u2019da a\u00e7l\u0131k<\/strong><\/p>\n

1929 y\u0131l\u0131 Sovyetler i\u00e7in k\u00f6t\u00fc haber ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r: Ukrayna\u2019dan gelen a\u00e7l\u0131k haberleri! Bu durum, hasat verimini art\u0131rmaya y\u00f6nelik fikir ve d\u00fc\u015f\u00fcncelere sahip olan Lisenko i\u00e7in alt\u0131n bir f\u0131rsat niteli\u011findedir. Lisenko, sonralar\u0131 vernalizasyon<\/strong> terimi ile an\u0131lacak olan bir y\u00f6ntem icat eder. Bu y\u00f6nteme g\u00f6re tohumlar, filiz s\u00fcrmelerine dek suda bekletilir ve sonras\u0131nda, so\u011fuk bir ortamda, \u00f6rne\u011fin k\u0131\u015f aylar\u0131nda kar i\u00e7inde, muhafaza edilir. Elde edilen filizler topra\u011fa verildi\u011finde, mucizevi bir \u015fekilde, bu i\u015fleme tabi tutulmayan tohumlara k\u0131yasla, \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir geli\u015fme g\u00f6sterirler. Gene Lisenko\u2019ya g\u00f6re, bu y\u00f6ntem \u00f6rne\u011fin bu\u011fdaya uyguland\u0131\u011f\u0131nda, ekin verimlili\u011fini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130lgin\u00e7 olan \u015fu ki Lisenko\u2019nun elde etti\u011fi sonu\u00e7lara g\u00f6re bitkilere kazand\u0131r\u0131lan yararl\u0131 \u00f6zelliklerin baz\u0131lar\u0131 daha sonraki nesillerde de ba\u015f g\u00f6sterir: ba\u015fka bir deyi\u015fle, \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcrede, avantajl\u0131 karakterler kal\u0131tsal bir nitelik kazan\u0131r.<\/p>\n

Tar\u0131msal \u00fcretimi h\u0131zl\u0131ca art\u0131rma ve mahsul alma s\u00fcrecini daha etkin hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme perspektifini a\u00e7an bu y\u00f6ntemin Sovyetlerin a\u00e7l\u0131k sorununa mucizevi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak g\u00f6r\u00fclmesi Lisenko\u2019yu Stalin\u2019in nezdinde g\u00f6zde bilimadam\u0131 konumuna getirir. Etkinli\u011fi o zamana dek geni\u015f \u00f6l\u00e7ekte do\u011frulanm\u0131\u015f olmayan fakat bir siyasal ihtiyac\u0131 ve bir \u00fcmidi kar\u015f\u0131layan bu tekniklerin ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p geli\u015ftirilmesi devlet kalk\u0131nma politikas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 haline gelir. Lisenko da geli\u015fmeleri lehine kullanarak, bilim ile devlet ideolojisini ustaca harmanlamay\u0131 ba\u015far\u0131r.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin k\u00f6yl\u00fc biliminsan\u0131 modelini, Sovyetler tar\u0131m biliminin bir ideali olarak sunacak ve bilim camias\u0131na dayatmaya \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. Lisenko\u2019ya g\u00f6re teorik biyolojinin, tar\u0131msal uygulamalar ile i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mesi gerekir. K\u00f6yl\u00fc biliminsan\u0131, gereksiz teorik ve entelekt\u00fcel tart\u0131\u015fmalardan ar\u0131nm\u0131\u015f, uygulamaya y\u00f6nelik ve do\u011frudan fayda sa\u011flayacak pratik y\u00f6ntemleri geli\u015ftirmeye odakl\u0131, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 saha ve \u00e7ift\u00e7ili\u011fe adam\u0131\u015f, b\u00f6ylece t\u00fcm bilgi ve becerilerini, kom\u00fcnist sisteminin yaratt\u0131\u011f\u0131 proletaryan\u0131n hizmetine sunabilen yeni bir t\u00fcr biliminsan\u0131yd\u0131.\u00a0 Stalin\u2019i de yan\u0131na almay\u0131 ba\u015faran Lisenko, Sovyet biyoloji d\u00fcnyas\u0131n\u0131, bir yanda proletarya dostu deneyciler ve di\u011fer yanda reaksiyoner teoristler olarak, ikiye b\u00f6lmeyi, kutupla\u015ft\u0131rmay\u0131 ba\u015far\u0131r.<\/p>\n

\"\"
Lisenko, k\u00f6yl\u00fc biliminsan\u0131 modelini, Sovyetler tar\u0131m biliminin bir ideali olarak sunmu\u015ftu.<\/figcaption><\/figure>\n

Lisenko\u2019nun bitkilere k\u0131sa bir s\u00fcrede birtak\u0131m kal\u0131tsal \u00f6zellikler kazand\u0131rabilen teknikleri Lamarck\u2019\u0131n evrim kuram\u0131n\u0131 tekrar g\u00fcndeme getirip Lamarckizmi bilim sahnesine bir kez daha \u00e7eker, ki bu da Lisenko ve destek\u00e7ilerini, evrimsel s\u00fcre\u00e7lerin do\u011frudan genetik yasalar ile a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gerekti\u011fini savunan Thomas Hunt Morgan ve destek\u00e7ileri ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirir. \u0130lgin\u00e7 olan \u015fu ki, hem Lamarck\u00e7\u0131lar hem de Morganc\u0131lar kendi bilimsel ger\u00e7eklerini kom\u00fcnist ideolojinin ilkeleri ile uyumlu hale getirmek i\u00e7in \u00e7abalarlar.<\/p>\n

Lamarck\u00e7\u0131lara g\u00f6re kendi teorileri, kom\u00fcnist devriminin ilke ve hedefleriyle ba\u011fda\u015f\u0131r \u015fekilde, halklar\u0131n k\u0131sa bir zamanda d\u00f6n\u00fc\u015febilece\u011fini, toplumsal olarak sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel ge\u00e7mi\u015fin zincirlerinden kurtulabilmenin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu bilimsel olarak ortaya koymaktayd\u0131. Morganc\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, tam aksine, biyolojide oldu\u011fu gibi sosyal geli\u015fimlerde de, de\u011fi\u015fimin \u00e7ok yava\u015f s\u00fcre\u00e7ler \u015feklinde tezah\u00fcr etmesi bir avantaj sa\u011flamaktayd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc zor tarihsel s\u00fcre\u00e7lere yenik d\u00fc\u015fmemenin ve toplumlar\u0131n bekas\u0131n\u0131 sa\u011flaman\u0131n tek yolu, ge\u00e7mi\u015fte elde edilen faydal\u0131 yeteneklerin s\u00fcrd\u00fcrebilirli\u011finden ge\u00e7iyordu. Fakat Sovyet Cumhuriyetleri\u2019nin en acil ihtiyac\u0131, toplumlar\u0131n h\u0131zl\u0131ca evrilmesi ve kom\u00fcnist devriminin halk taraf\u0131ndan k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7erisinde benimsenmesi oldu\u011fu kadar tar\u0131msal \u00fcretimin de h\u0131zl\u0131ca canland\u0131r\u0131lmas\u0131yd\u0131; dolay\u0131s\u0131yla resmi ideoloji a\u00e7\u0131s\u0131ndan Morganizm de\u011fil Lamarckizm bir \u00fcmit kap\u0131s\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n

Lisenko\u2019nun dayan\u0131lmaz y\u00fckseli\u015fi…<\/strong><\/p>\n

Bu \u015fartlar alt\u0131nda Lisenko iktidar basamaklar\u0131n\u0131 zalim ad\u0131mlarla t\u0131rman\u0131r. Odessa\u2019daki Ukrayna Seleksiyon ve Genetik Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde k\u0131demli uzman (1929-1934), bilimsel direkt\u00f6r ve sonras\u0131nda da m\u00fcd\u00fcr (1935-1938) pozisyonuna getirilir. 1940 y\u0131l\u0131nda, Stalin iktidar\u0131 alt\u0131nda Lisenko, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli\u011fi Bilimler Akademisi Genetik Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn m\u00fcd\u00fcr\u00fc olur ve bu makam\u0131n ba\u015f\u0131nda 1965 y\u0131l\u0131na kadar kal\u0131r. \u00d6zellikle genetik bilim ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n adeta yasaklanmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 1948 y\u0131l\u0131ndan Stalin\u2019in \u00f6l\u00fcm y\u0131l\u0131 olan 1953\u2019e kadar Sovyet biyolojisinin tek h\u00fck\u00fcmdar\u0131 olur. Sovyetler Birli\u011fi Tar\u0131m Bilimleri Akademisi\u2019nin de ba\u015f\u0131na getirilir. Bu pozisyonundan faydalanarak -hapsetmeler, s\u00fcrg\u00fcn ve \u00f6l\u00fcme s\u00fcrmeler ile- y\u00fczlerce biliminsan\u0131n\u0131n uzakla\u015ft\u0131rmas\u0131 ve ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131na neden olur. \u0130ktidar\u0131 alt\u0131nda Mendel geneti\u011fine dayal\u0131 her t\u00fcrl\u00fc bilimsel ara\u015ft\u0131rma ve \u00e7al\u0131\u015fma sekteye u\u011frar.<\/p>\n

…ve nihai \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc<\/strong><\/p>\n

1953 y\u0131l\u0131nda Stalin\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fc ve Kru\u00e7ev\u2019in iktidara gelmesi ve sonu\u00e7 olarak Stalinist ideolojinin ivme kayb\u0131na u\u011framas\u0131yla Lisenko\u2019nun y\u0131ld\u0131z\u0131 s\u00f6nmeye ba\u015flar. Ancak y\u0131llarca suskunlu\u011fa mahk\u00fbm edilen biliminsanlar\u0131n\u0131n Lisenko\u2019nun Stalinist y\u00f6netimine dayanan zul\u00fcm ve zorbal\u0131\u011f\u0131n\u0131 dillendirebilmesi daha uzun y\u0131llar alacakt\u0131r. Lisenko\u2019nun saltanat\u0131n\u0131 fiilen sonland\u0131ran olay, Haziran 1964\u2019te Sovyetler Birli\u011fi Bilimler Akademisine \u00fcye se\u00e7imi esnas\u0131nda ya\u015fan\u0131r.<\/p>\n

Lisenko yanl\u0131s\u0131 oldu\u011fu bilinen Nikolai Nuzdin Akademi\u2019ye adayl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koyar. Bu adayl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan pek \u00e7ok akademisyen oldu\u011fu halde, seslerini y\u00fckseltmeye korkarlar. Ancak Akademi \u00fcyesi n\u00fckleer fizik\u00e7i Andrei Sakarov tart\u0131\u015fmalar esnas\u0131nda s\u00f6z al\u0131r: (3)<\/p>\n

\u201cAkademi\u2019nin t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc, bilimsel liyakat ve vatanda\u015fl\u0131k sorumlulu\u011fu a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok y\u00fcksek standartlar koymu\u015ftur. Nikolai Nuzdin … kriterleri yerine getirmiyor. Akademisyen Lisenko ile birlikte, Sovyet biyolojisinin ve \u00f6zel olarak geneti\u011fin utan\u00e7 verici gericili\u011fi, s\u00f6zdebilimsel g\u00f6r\u00fc\u015flerin yay\u0131lmas\u0131, macerac\u0131l\u0131k, \u00f6\u011frenimin ayaklar alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve pek \u00e7ok ger\u00e7ek bilim insan\u0131n\u0131n itibars\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, kovulmas\u0131, tutuklanmas\u0131 ve hatta \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sorumludur. Nikolai Nuzdin\u2019in aleyhinde oy kullanman\u0131z i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131da bulunuyorum.\u201d<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak, Nuzdin\u2019in \u00fcyeli\u011fi reddedilir. Bunun \u00fczerine Sakarov\u2019a kar\u015f\u0131 bir karalama kampanyas\u0131 y\u00fcr\u00fctmeye kalk\u0131\u015fan Lisenko\u2019nun giri\u015fimleri akamete u\u011frar ve b\u00f6ylece Lisenko d\u00f6nemi fiilen sona ermi\u015f olur.\u00a0 Lisenko k\u0131sa bir zaman sonra Bilimler Akademisi Genetik Enstit\u00fcs\u00fc m\u00fcd\u00fcr\u00fc pozisyonundan al\u0131n\u0131p Moskova yak\u0131nlar\u0131ndaki bir deney \u00e7iftli\u011fine uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. 1976\u2019da hayata veda eder.<\/p>\n

***<\/p>\n

Ne ilgin\u00e7tir ki t\u00fcm bu olaylara ra\u011fmen, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ve yeni bulu\u015flar\u0131n g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Lisenko\u2019nun \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc baz\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerin yabana at\u0131lacak nitelikte olmayabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. (3)<\/p>\n

\"\"
Lisenko\u2019nun \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc baz\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerin yabana at\u0131lacak nitelikte olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/figcaption><\/figure>\n

Lisenko\u2019nun iddias\u0131na g\u00f6re canl\u0131 bir organizma kal\u0131tsal \u00f6zellikleri itibariyle ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 do\u011fal ortamdan etkilenebilir. Ger\u00e7i sperm ve yumurta h\u00fccreleri (tohum h\u00fccreleri) ile v\u00fccut (soma) h\u00fccreleri olu\u015fumun daha ilk evrelerinde farkl\u0131la\u015f\u0131r ve ikisi aras\u0131nda bir \u201cbariyer\u201d olu\u015fur: tohum h\u00fccreleri, v\u00fccut h\u00fccrelerinde meydana gelebilecek herhangi bir de\u011fi\u015fimden etkilenmez, dolay\u0131s\u0131yla kazan\u0131lm\u0131\u015f karakterler kal\u0131tsal bir nitelik ta\u015f\u0131maz. Ancak, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n i\u015faret etti\u011fi \u00fczere, do\u011fal ortamda yer alan baz\u0131 \u00e7ok istisnai, \u00e7ok ender fakat \u201c\u00f6nemli\u201d olaylar, \u00e7ok az say\u0131da olsa da, bir organizman\u0131n kal\u0131tsal materyaline etki eden, nesilden nesile aktar\u0131l\u0131r birtak\u0131m \u00f6zelliklerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na olanak sa\u011flayabilir.<\/p>\n

Lisenko\u2019nun 1936 y\u0131l\u0131nda a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 \u00fczere: \u201cGenel anlamda, bitkisel organizmalar\u0131n olu\u015fumunun sonsuz s\u00fcrecinde d\u0131\u015f etkenlerin muazzam bir rol oynad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r. Fakat bildi\u011fim kadar\u0131 ile \u015fimdiye dek hi\u00e7 kimse, gelecek nesillerde istenilen y\u00f6nde de\u011fi\u015fme sa\u011flanabilmesi i\u00e7in, bitkilerin hangi geli\u015fimsel a\u015famas\u0131nda hangi ko\u015fullar\u0131n de\u011fi\u015fmesi gerekti\u011fini deneysel olarak g\u00f6sterebilmi\u015f de\u011fildir.\u201d<\/p>\n

Lisenko\u2019nun, epigenetik bilimini (4) \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir mi?<\/p>\n

Dipnotlar<\/strong><\/p>\n

1) Zhores A. Medvedev, The Rise and Fall of T. D. Lysenko<\/em>, Columbia University Press, 1969.<\/p>\n

2) Peter Pringle, The Murder of Nikolai Vavilov<\/em>, Simon and Schuster, 2008.<\/p>\n

3) Ross Honeywill, Lamarck\u2019s Evolution<\/em>, Pier 9, Murdoch Books Pty Limited, 2008.<\/p>\n

4) Nessa Carey, The Epigenetics Revolution<\/em>, Columbia University Press, 2013.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lisenko\u2019nun Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin biyoloji bilimini otuz y\u0131la yak\u0131n adeta rehin alm\u0131\u015f olmas\u0131, bu \u00fclkenin sadece bilimsel ilerlemesine sekte vurmakla kalmad\u0131, y\u00fczlerce insani trajediye de yol a\u00e7t\u0131. Fakat Lisenko\u2019nun \u00f6nerdi\u011fi y\u00f6ntem ilgin\u00e7 bir bi\u00e7imde g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yeniden g\u00fcndeme geldi. Lisenko epigenetik bilimini \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015f olabilir mi? Siyasetin bilime y\u00f6n vermeye kalk\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ne denli sak\u0131ncal\u0131 ve vahim sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini, […]<\/p>\n","protected":false},"author":508,"featured_media":16741,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[179,21,1473,222],"tags":[197,1997,544],"class_list":["post-16738","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-142-sayi","category-biyoloji","category-genis-aci","category-tarih","tag-biyoloji","tag-lisenko","tag-sovyetler-birligi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t