{"id":16879,"date":"2015-11-01T11:23:35","date_gmt":"2015-11-01T08:23:35","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=16879"},"modified":"2018-01-17T11:32:22","modified_gmt":"2018-01-17T08:32:22","slug":"sorun-ne-sadece-yaratiliscilik-ne-de-sadece-egitim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2015\/11\/01\/sorun-ne-sadece-yaratiliscilik-ne-de-sadece-egitim","title":{"rendered":"Sorun ne sadece yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131k, ne de sadece e\u011fitim"},"content":{"rendered":"

\u00d6nemli olan sadece e\u011fitim (bilimsel veya di\u011fer t\u00fcrl\u00fc) de\u011fil de, \u00f6\u011frencilerimize ne tarz bir e\u011fitim verdi\u011fimiz olabilir mi? E\u011fer \u00f6yleyse mevcut berbat durumu de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in ne yapmak zorunday\u0131z?<\/em> \u0130nsanl\u0131k cehalet y\u00fcz\u00fcnden \u015fimdiye kadar hesaplanamaz bir bedel \u00f6dedi. Kurt Vonnegut \u201cinsan olmak utan\u00e7 verici\u201d diye yazar. E\u011fitimcilere ellerinden gelenin en iyisini yapmak d\u00fc\u015f\u00fcyor, en az\u0131ndan gelecek nesillerin utanc\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in.<\/em><\/p>\n

Sunu\u015f<\/strong><\/p>\n

Okuyaca\u011f\u0131n\u0131z makale Massimo Pigliucci\u2019nin \u201cDenying Evolution – Creationism, Scientism and the Nature of Science\u201d adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n (Sinauer Associates, Publishers, 2002) \u201cWhat Do We Do About It?\u201d adl\u0131 8. b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden derlenmi\u015ftir. Bir evrimsel biyolog olan Massimo Pigluicci, ayn\u0131 zamanda tarih ve felsefe \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f ve \u00f6\u011fretmenlik yapm\u0131\u015ft\u0131r. Kitab\u0131n tamam\u0131n\u0131n yak\u0131nda Bilim ve Gelecek Kitapl\u0131\u011f\u0131\u2019ndan yay\u0131nlanaca\u011f\u0131n\u0131 burada duyural\u0131m.<\/p><\/blockquote>\n

Kendine \u00f6zg\u00fc gariplikleri \u00f6zel bir dikkati hak etse de, yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131k m\u00fcnferit bir olgu de\u011fildir. Esas\u0131nda temel sorun b\u00fcy\u00fck oranda toplumdaki yayg\u0131n ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme eksikli\u011fi ve genellikle okullarda ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi \u00f6\u011fretmiyor oldu\u011fumuz ger\u00e7e\u011fidir. Bunun sonucu olarak yaln\u0131zca Amerikal\u0131lar\u0131n y\u00fczde 58\u2019i \u201cTanr\u0131\u2019n\u0131n insano\u011flunu yakla\u015f\u0131k son 10.000 y\u0131l i\u00e7inde, tek seferde ve neredeyse bug\u00fcnk\u00fc bi\u00e7imiyle yaratt\u0131\u011f\u0131na\u201d inanmakla kalm\u0131yor; (1) geni\u015f kitleler UFO\u2019lara, uzayl\u0131 ka\u00e7\u0131rmalar\u0131na, perili evlere, astrolojiye, \u015feytan\u0131n maddi olarak varl\u0131\u011f\u0131na, telepatiye, gelece\u011fi tahmin etme yetene\u011fine ve Orta \u00c7a\u011f\u2019\u0131n sonunda tarihin \u00e7\u00f6pl\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6nderilmi\u015f olmas\u0131 gereken pek \u00e7ok ba\u015fka olaya inan\u0131yorlar.<\/p>\n

T\u00fcm bu bat\u0131l inan\u00e7lara daha fazla bilimsel e\u011fitimle mi kar\u015f\u0131 konulmal\u0131? Benim yak\u0131n oldu\u011fum yan\u0131t do\u011frudan \u201cevet ya da hay\u0131r\u201d demek kadar tatmin edici de\u011fil. Mevcut bilim e\u011fitiminin daha fazla olmas\u0131n\u0131n fark yarataca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. \u0130zin verin a\u00e7\u0131klayay\u0131m.<\/p>\n

Bilimciler ve bilim e\u011fitimcileri her zaman bu kadar \u00e7ok insan\u0131n sahte bilime inanmas\u0131n\u0131n nedeninin sadece yeterince bilim bilmemeleri oldu\u011funu varsayarlar. Ancak her ne kadar do\u011fru bir ampirik g\u00f6zleme dayan\u0131yor olsa da (\u00e7o\u011fu insan bilim hakk\u0131nda \u00e7ok fazla bilgi sahibi de\u011fil), bu ger\u00e7ek her t\u00fcrden yayg\u0131n paranormal hadiseye olan inanc\u0131n nedeninin bilimsel cehalet oldu\u011fu anlam\u0131na gelmiyor. Dolay\u0131s\u0131yla daha fazla bilimsel e\u011fitim bu sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, hatta iyile\u015ftirilmesi i\u00e7in zorunlu olmayacak.<\/p>\n

\"\"Asl\u0131na bakarsak, do\u011fa\u00fcst\u00fc olay ve a\u00e7\u0131klamalara olan inan\u00e7la e\u011fitim (\u00f6zel olarak bilimsel e\u011fitim) aras\u0131ndaki ili\u015fki ampirik (g\u00f6zleme dayal\u0131) bir konudur ve buna uygun \u015fekilde incelenmelidir. Sonu\u00e7lar soruna dair yayg\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00e7ok fazla desteklemiyor. Pew Research Center for the People and the Press [Pew Toplum ve Bas\u0131n Ara\u015ft\u0131rma Merkezi] taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir anket cennetin ger\u00e7ek bir mek\u00e2n oldu\u011funa dair inanc\u0131n artan e\u011fitim d\u00fczeyine ba\u011fl\u0131 olarak azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi: Lise ve daha d\u00fc\u015f\u00fck e\u011fitime sahip insanlarda y\u00fczde 92 iken, lisans\u00fcst\u00fc e\u011fitime sahip olanlarda y\u00fczde 73. Ama yine de, her d\u00f6rt \u00fcniversite d\u00fczeyinde (2) e\u011fitime sahip insandan \u00fc\u00e7\u00fc h\u00e2l\u00e2 cennetin fiziksel olarak varl\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yor! Ayn\u0131 e\u011filim di\u011fer inan\u00e7 \u00f6l\u00e7\u00fctlerinde de ge\u00e7erli: \u0130lk kategorideki kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n y\u00fczde 80\u2019i cehennemin ger\u00e7ek bir yer oldu\u011funa inan\u0131rken, ikinci kategoride bu oran y\u00fczde 56. Az e\u011fitimli olanlar\u0131n meleklere inanma ihtimali y\u00fczde 20\u2019den y\u00fczden 30\u2019a daha fazla; ancak en \u00e7arp\u0131c\u0131 ger\u00e7ek ABD\u2019deki \u00fcniversite mezunlar\u0131n\u0131n y\u00fczde 22\u2019sinin \u201cbu d\u00fcnyadaki insanlar\u0131n kimi zaman \u015eeytan taraf\u0131ndan kand\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131na\u201d inanmas\u0131d\u0131r. Bu oran d\u00fcnyan\u0131n en m\u00fcreffeh \u00fclkesindeki, en iyi e\u011fitimli insanlar\u0131n d\u00f6rt ya da be\u015finden birisi demektir – ve bu \u00fclkenin k\u0131van\u00e7lar\u0131ndan birisi de gezegen \u00fczerindeki en iyi \u00fcniversitelerin \u00e7o\u011funu bar\u0131nd\u0131rmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Dahas\u0131 da var. Her ne kadar e\u011fitim seviyesi ile \u015fimdiye kadar de\u011finilen inan\u00e7lar aras\u0131nda ters bir ili\u015fki bulunsa da (bu bulgu \u00e7o\u011fu okumu\u015f insan\u0131n bile benzer inan\u00e7lar\u0131 korumas\u0131 ger\u00e7e\u011fi ile zay\u0131fl\u0131yor), Pew\u2019in anketinin g\u00fc\u00e7l\u00fc dini inan\u00e7 unsurlar\u0131n\u0131 ele ald\u0131\u011f\u0131na dikkat edin. Dinsel mitolojiye dayanmayan paranormal hadiselere ili\u015fkin inan\u00e7larda durum nedir peki? Anekdota dayal\u0131 kan\u0131tlar, dinsel k\u00f6ktencilerin asl\u0131nda uzayl\u0131 ka\u00e7\u0131rmas\u0131 veya astroloji benzeri kutsal yaz\u0131tlarda do\u011frudan de\u011finilmeyen paranormal inan\u00e7lara daha az e\u011filimli olduklar\u0131 izlenimini uyand\u0131r\u0131yor. Ancak bu paranormal inan\u00e7taki azl\u0131\u011f\u0131n ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin sonucu olmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck bir olas\u0131l\u0131k.<\/p>\n

Niceliksel veri mevcut: Gallup \u015firketinin bir kamuoyu yoklamas\u0131 UFO\u2019lar\u0131n D\u00fcnya\u2019y\u0131 ziyaret etti\u011fine dair inanc\u0131n en fazla \u00fcniversite mezunlar\u0131 aras\u0131nda bulundu\u011funu g\u00f6sterdi (y\u00fczde 51), lise mezunu olmayan kat\u0131l\u0131mc\u0131larda bu oran \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck farkla da olsa daha d\u00fc\u015f\u00fck (y\u00fczde 48). Benzer \u015fekilde Princeton Survey Research Association [Princeton Kamuoyu Ara\u015ft\u0131rma Merkezi] taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada, paranormal ve do\u011fa\u00fcst\u00fc inan\u00e7lar sorguland\u0131\u011f\u0131nda, lise \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n daha e\u011fitimli \u00fcniversitelilere g\u00f6re daha y\u00fcksek bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131kt\u0131, ancak k\u00fc\u00e7\u00fck bir farkla (y\u00fczde 43\u2019e kar\u015f\u0131l\u0131k y\u00fczde 39). Bir tak\u0131m ba\u015fka anketler de benzer sonu\u00e7lara ula\u015f\u0131yor, bu sonu\u00e7lar e\u011fitim ile baz\u0131 t\u00fcrdeki paranormal inan\u00e7lar aras\u0131nda oldu\u011fu varsay\u0131lan ili\u015fkiyle \u00e7eli\u015fiyor.<\/p>\n

Farkl\u0131 t\u00fcrlerdeki bilimd\u0131\u015f\u0131 inan\u00e7lara dair bu ve di\u011fer yay\u0131nlanm\u0131\u015f ara\u015ft\u0131rmalar, bilim e\u011fitimi ile ciddi anlamda ilgilenen birisinin akl\u0131nda tutmas\u0131 gereken iki \u00f6nemli sonuca i\u015faret ediyor gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. \u0130lki dini temelli ve dini temelli olmayan inan\u00e7lar aras\u0131nda bir fark oldu\u011fudur: \u0130lki e\u011fitim d\u00fczeyi ile ters bir ili\u015fkiye sahipken, ikincisi de\u011fildir. Bu genel e\u011fitim d\u00fczeyi d\u0131\u015f\u0131ndaki etkenlerin devrede oldu\u011fu anlam\u0131na geliyor. \u0130kincisi e\u011fitim bir fark yarat\u0131yor olsa bile, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 say\u0131da insan\u0131 her t\u00fcrden safsatayla ba\u015f ba\u015fa b\u0131rak\u0131yor. Bu konuda ne gibi tedbirler alabilece\u011fimizi tart\u0131\u015fmadan \u00f6nce kendi deneyimimle edindi\u011fim birka\u00e7 sonucu da aktarmak istiyorum. Bu sonu\u00e7lar\u0131 Tennessee \u00dcniversitesi\u2019ndeki kendi s\u0131n\u0131flar\u0131mdan birisinde konuyu ara\u015ft\u0131r\u0131rken elde ettim.<\/p>\n

Bilim ve sahte bilim \u00fczerine bir ders veriyorum; bu ders ilk olarak onur \u00f6\u011frencilerine verilmi\u015fti, kesinlikle \u00fcniversitedeki \u00f6\u011frenci pop\u00fcl\u00e2syonu i\u00e7inden rastgele bir alt k\u00fcme de\u011fildi. Bu \u00f6\u011frenciler kampusun en iyi ve en parlak \u00f6\u011frencileridir. Ayn\u0131 zamanda farkl\u0131 e\u011fitim arka planlar\u0131na sahipler; buna g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcklerimin yar\u0131s\u0131na yak\u0131n\u0131n\u0131n bilim lisans\u0131 ge\u00e7mi\u015fi olmas\u0131 da dahildir. Onlardan hevesli lise \u00f6\u011fretmenlerinin \u00f6nem verdiklerine benzer \u015fekilde, genel bilimsel bilgiyi \u00f6l\u00e7meye y\u00f6nelik sorular\u0131 yan\u0131tlamalar\u0131n\u0131 istedim. Bu sorular bilim ya da ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcncenin esaslar\u0131 hakk\u0131nda de\u011fil, bilimsel ger\u00e7ekler \u00fczerineydi. \u015ea\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayan bi\u00e7imde bilim \u00f6\u011frencileri bilim \u00f6\u011frencisi olmayanlara g\u00f6re (biraz) daha \u00e7ok bilgiliydiler. Ard\u0131ndan voodoo b\u00fcy\u00fcs\u00fcnden astrolojiye, \u00e7ubukla su bulmadan perili evlere bir dizi paranormal vakaya olan inan\u00e7lar\u0131n\u0131 derecelendirmelerini istedim. Sonu\u00e7lar \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 \u015fekilde beklentilerin tersineydi; bilim lisans\u0131na sahip olanlar olmayanlara g\u00f6re paranormal inan\u00e7lara daha g\u00fc\u00e7l\u00fc tutunmu\u015ftu! Ayn\u0131 zamanda cinsiyetler aras\u0131nda (erkeklerin kad\u0131nlardan daha \u201cak\u0131lc\u0131\u201d olduklar\u0131 kli\u015fesinin aksine) hi\u00e7bir fark bulunmuyordu.<\/p>\n

Tek bir \u00fcniversitenin k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00f6rneklemine dayanarak \u00e7ok fazla iddiada bulunma niyetinde de\u011filim, ancak ilave anketler ile s\u0131nanabilecek ge\u00e7ici hipotezler \u00fcretmek i\u00e7in \u00f6\u011frencilere y\u00f6nelik birka\u00e7 soruyu takip etmek ilgi \u00e7ekiciydi. En a\u00e7\u0131k olgu, felsefe ya da psikoloji lisans\u0131 okuyan, bilim d\u0131\u015f\u0131 \u00f6\u011frencilerin asl\u0131nda bilimsel metot ve ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme \u00fczerine dersler al\u0131yor olmas\u0131yd\u0131. Buna kar\u015f\u0131n bilim lisanslar\u0131na asla bu tarz dersler verilmiyor ve bu \u00f6\u011frenciler bilimsel e\u011fitime ba\u015flang\u0131\u00e7 d\u00f6nemlerinin \u00e7o\u011funu, uzak bir mesafeden zar zor g\u00f6rebildikleri profes\u00f6r olarak isimlendirdikleri birisinin bulundu\u011fu, bu ki\u015finin kendilerini s\u0131navlar\u0131 ge\u00e7mek i\u00e7in hat\u0131rlamalar\u0131 gereken ba\u011flant\u0131s\u0131z bilimsel ger\u00e7ekler ya\u011fmuru ile bo\u011fdu\u011fu, b\u00fcy\u00fck dersliklerde harc\u0131yorlar.<\/p>\n

\u00d6nemli olan sadece e\u011fitim (bilimsel veya di\u011fer t\u00fcrl\u00fc) de\u011fil de, \u00f6\u011frencilerimize ne tarz bir e\u011fitim verdi\u011fimiz olabilir mi? E\u011fer \u00f6yleyse mevcut berbat durumu de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in ne yapmak zorunday\u0131z?<\/p>\n

Peki, pratikte ne yapaca\u011f\u0131z?<\/strong><\/p>\n

D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp ta\u015f\u0131nman\u0131n ve her okurun kullanabilece\u011fi somutlanm\u0131\u015f baz\u0131 \u00f6nerilerde bulunman\u0131n vakti geldi. Elbette bunlar sihirli mermiler (3) olmayacaklar, ancak e\u011fer e\u011fitim camias\u0131 bu ad\u0131mlar\u0131 benimsemeye ba\u015flarsa, de\u011fi\u015fim gelecek nesil i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olacakt\u0131r. Baz\u0131 \u00fcniversite ve okullar bunu hali haz\u0131rda yap\u0131yorlar ve nadiren hen\u00fcz kurum genelinde giri\u015fimin olmad\u0131\u011f\u0131 yerlerde fak\u00fclteler ba\u011f\u0131ms\u0131z inisiyatifler g\u00f6steriyorlar.<\/p>\n

Yarat\u0131l\u0131\u015f-evrim tart\u0131\u015fmas\u0131nda ve daha kapsaml\u0131 olarak e\u011fitimde ilerleme kaydetmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar elzemdir:<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"
Biliminsanlar\u0131 fildi\u015fi kulelerinden inmek zorundad\u0131r!<\/figcaption><\/figure>\n

1) Biliminsanlar\u0131 fildi\u015fi kulelerinden inmek zorundad\u0131r!<\/strong> Biliminsanlar\u0131n\u0131n toplum i\u00e7indeki rollerini ciddiye almalar\u0131n\u0131n ve topluma daha fazla geri d\u00f6n\u00fc\u015fte bulunmalar\u0131n\u0131n zaman\u0131 geldi. Bu sadece pratik gerek\u00e7eler i\u00e7in de\u011fil (baz\u0131 bilimsel ara\u015ft\u0131rma alanlar\u0131n\u0131n devlet taraf\u0131ndan fonlanmas\u0131ndaki daimi ve olduk\u00e7a ger\u00e7ek bir tehdit gibi), basit\u00e7e s\u00f6ylemek gerekirse yap\u0131lmas\u0131 do\u011fru olan bu oldu\u011fu i\u00e7in. Topluma elle tutulur bir bi\u00e7imde geri d\u00f6n\u00fc\u015f yapmayan biliminsanlar\u0131, kendilerini sosyal bir parazit olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flamal\u0131d\u0131rlar -belki parazitli\u011fin en k\u00f6t\u00fc bi\u00e7imi olmayabilir ama yine de parazittirler. Biz bilimcilerin baz\u0131lar\u0131na X a\u00e7\u0131s\u0131ndan Y canl\u0131s\u0131 \u00fczerine \u00f6zel ara\u015ft\u0131rma alan\u0131m\u0131z \u00f6ncelikli olarak \u00f6nemli g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcde, bu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 y\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in masraflar\u0131m\u0131z\u0131n ku\u015fkusuz kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekiyor gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcr, ancak durum bu kadar basit de\u011fil.<\/p>\n

 <\/p>\n

Bilimsel bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctmek keyif ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir ayr\u0131cal\u0131kt\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc topluma hizmet ederiz. Katk\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n d\u00f6rt bi\u00e7imi var: 1) insanl\u0131\u011f\u0131n ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131 daha iyi hale getirecek bir \u015fey yapman\u0131n (uzak) ihtimali, 2) b\u00fcy\u00fck bilginin y\u00fcce yap\u0131s\u0131na yeni tu\u011flalar ekledi\u011fimiz bir ger\u00e7e\u011fi (her ne kadar bu tu\u011flalar s\u0131kl\u0131kla k\u00f6r u\u00e7lar ya da \u00e7ekici olmayan yan koridorlar in\u015fa ediyor olsa da), 3) y\u00fcksek lisans ve \u00f6zellikle lisans \u00f6\u011frencilerini e\u011fitmemiz ve 4) toplumla kurdu\u011fumuz her t\u00fcrden ileti\u015fim. A\u00e7\u0131kt\u0131r ki son ikisi bir biliminsan\u0131n\u0131n yapabilece\u011fi katk\u0131lar\u0131n en dolays\u0131z ve acil olanlar\u0131d\u0131r ancak ayn\u0131 zamanda m\u00fck\u00e2fatland\u0131rma y\u00f6ntemimizin kurgusu sebebiyle g\u00f6rece en az tenezz\u00fcl edilen ve hi\u00e7bir \u00f6nceli\u011fi olmayan ba\u015fl\u0131klard\u0131r. Ne kadar toplumsal g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131za ya da ne kadar iyi \u00f6\u011fretmenler oldu\u011fumuza g\u00f6re kadroya al\u0131nm\u0131yoruz, oysa ayn\u0131 zamanda terfiler ve kadroya al\u0131m i\u00e7in \u00f6l\u00e7\u00fctleri belirleyenler de bizden ba\u015fkas\u0131 de\u011fil, dolay\u0131s\u0131yla su\u00e7lanabilecek tek insanlar biziz (tabii ki basiretsiz y\u00f6neticilerle birlikte, ama bunu s\u00f6ylemeye zaten gerek yok).<\/p>\n

Biliminsanlar\u0131n\u0131n yapabilece\u011fi s\u00fcr\u00fcyle \u015fey var: Yerel okullar\u0131m\u0131z\u0131n veya \u00fcniversitenin topluma eri\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015fan programlar\u0131yla ileti\u015fime ge\u00e7ebilir ve ara s\u0131ra g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak dersler verebilir, ya da daha iyisi g\u00f6sterimler (deney gibi) sa\u011flayabilir veya \u00f6\u011frenciler ve halk i\u00e7erisinde tart\u0131\u015fmalar d\u00fczenleyebiliriz. Yerel gazetelere hem yaz\u0131lar, hem de ge\u00e7ici konuk ba\u015fyaz\u0131lar\u0131 yazabiliriz. \u00d6nemli konular \u00fczerine toplumsal tart\u0131\u015fmalara (sadece yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131k de\u011fil \u00e7evre, bilimdeki etik sorunlar, biyoteknolojinin kullan\u0131m\u0131 ve buna benzer olas\u0131l\u0131klar s\u0131n\u0131rs\u0131zd\u0131r) m\u00fcdahil olabiliriz. Bu konuda \u00f6zel yetene\u011fi olan biliminsanlar\u0131, halk i\u00e7in ulusal dergilere makale yazabilir veya ara s\u0131ra bir kitap \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fabilir. E\u011fer daha fazla ki\u015fi en az\u0131ndan bir kereli\u011fine halk i\u00e7in yazma zahmetine girerse; Carl Sagan, Stephen Gould ya da Richard Dawkins gibi az say\u0131da bilimcinin \u00fczerlerindeki y\u00fck de hafifleyecektir.<\/p>\n

2) \u00dcniversitelerin i\u015fe al\u0131m y\u00f6ntemleri de\u011fi\u015fmek zorundad\u0131r<\/strong>. \u201c\u0130yi ara\u015ft\u0131rmac\u0131 = iyi \u00f6\u011fretmen\u201d mitinin yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda olmal\u0131y\u0131z ve bu fark\u0131ndal\u0131kla hareket etmeliyiz. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 ara\u015ft\u0131rma yapmalar\u0131 i\u00e7in, \u00f6\u011fretmenleri \u00f6\u011fretmeleri i\u00e7in ve kar\u0131\u015f\u0131k durumdakileri (mesela nas\u0131l e\u011fitim verilece\u011fi \u00fczerine ara\u015ft\u0131rma yapabilen insanlar var) hangisinde iyilerse o alanda istihdam edelim. Bu y\u00fcksekokul ve \u00fcniversitelerin hem fak\u00fcltelerinde hem de y\u00f6netimlerinde mevcut zihniyetin de\u011fi\u015fmesi anlam\u0131na geliyor, s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim istihdam bi\u00e7iminin yak\u0131n bir zamanda ger\u00e7ekle\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor. Di\u011fer yandan mevcut sistemin bilgi \u00fcretimi ve iyi bilgilenmi\u015f yurtta\u015flar \u00fcretmek konusundaki \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck oran\u0131yla, deh\u015fet veren halini s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in hi\u00e7bir neden g\u00f6rm\u00fcyorum. Unutmayal\u0131m ki bu e\u011fitimin ba\u015fl\u0131ca hedefidir.<\/em><\/p>\n

Di\u011fer iyi bir model yak\u0131n zaman i\u00e7erisinde Oxford \u00dcniversitesi\u2019nden Richard Dawkins taraf\u0131ndan tarif edildi. \u201cBilimin toplumca kavran\u0131\u015f\u0131\u201d \u00e7er\u00e7evesinde bir konuma \u00f6nc\u00fcl\u00fck ediyor. Ne kavram ama! Birisinin \u00fcniversitenin ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n halka anlat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, bu yeg\u00e2ne ama\u00e7 i\u00e7in \u00fcniversiteye ba\u011f\u0131\u015f yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hayal edin. \u0130deal olarak her \u00fcniversitedeki ba\u015fl\u0131ca her b\u00f6l\u00fcm\u00fcn X\u2019in toplumsal kavran\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in adanm\u0131\u015f bir ekibi bulunmal\u0131d\u0131r, buradaki X herhangi bir disiplin olabilir ve asl\u0131nda -biyolojiden fizi\u011fe, felsefeden edebiyata, hukuktan psikolojiye- o b\u00f6l\u00fcmdeki ara\u015ft\u0131rma konusudur. Ger\u00e7ekten \u00e7ok maliyetli olmayacakt\u0131r; belki de topluma ve olduk\u00e7a duyarl\u0131 olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn bir tak\u0131m e\u011fitim kurumlar\u0131na y\u00f6nelik \u00f6zel yard\u0131m kampanyalar\u0131 ile para sa\u011flanabilir. Bu e\u011fitim kurumlar\u0131 hem halkla ili\u015fkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan, hem de -daha \u00f6nemlisi- e\u011fitimsel etkisini g\u00f6zeterek y\u00fcksek miktarlar \u00f6deyebilirler.<\/p>\n

3) \u00d6\u011fretmenler i\u00e7in e\u011fitim devaml\u0131 hale getirilmelidir<\/strong>. Bir \u00f6\u011fretmen kesinlikle hayat boyu bir \u00f6\u011frenci olmakla da y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr; fakat bu ideal, uygulamada nadiren ger\u00e7e\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Liselerde etkili bir evrim e\u011fitiminin elde edilmesinin \u00f6n\u00fcndeki ba\u015fl\u0131ca engellerden biri, \u00f6\u011fretmenlerin bu alanda asla e\u011fitilmemi\u015f olmalar\u0131 ve konu \u00fczerine bilgilerini yenilemek i\u00e7in d\u00fczenli kanallar\u0131n bulunmamas\u0131d\u0131r. Bu sorunu ele almak i\u00e7in Tennessee \u00dcniversitesi\u2019nde biyoloji, antropoloji ve e\u011fitimbilim b\u00f6l\u00fcmlerini bir araya getiren deneysel programlar ba\u015flatt\u0131k. Sonu\u00e7 \u00f6\u011fretmenlerin nas\u0131l evrim \u00f6\u011fretece\u011fi ve bunu \u00e7evreleyen di\u011fer konularla nas\u0131l ba\u015f edece\u011fi \u00fczerine y\u0131ll\u0131k bir \u00e7al\u0131\u015ftay oldu. Bu \u00e7al\u0131\u015ftay zaman i\u00e7inde \u00f6\u011fretmen adaylar\u0131na ve ayn\u0131 \u015fekilde konuyla ilgilenen di\u011fer b\u00f6l\u00fcmlerden \u00f6\u011frencilere de a\u00e7\u0131k \u201cEvrim ve Toplum\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan tam donan\u0131ml\u0131 bir s\u00fcrekli e\u011fitim dersine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n

4) \u00d6\u011fretim \u00fcyeleri ve y\u00fcksek lisans\/doktora yapan asistanlar i\u00e7in \u00f6\u011fretmenlik e\u011fitimi sa\u011flanmak zorundad\u0131r<\/strong>. Daha \u00f6nce de\u011findi\u011fim gibi, iyi bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n ayn\u0131 zamanda iyi bir \u00f6\u011fretmen olaca\u011f\u0131 kesinlikle bir yan\u0131lg\u0131d\u0131r; di\u011fer yandan ne yaz\u0131k ki ne \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri, ne de y\u00fcksek lisans\/doktora asistanlar\u0131 e\u011fitim \u00fczerine bir e\u011fitimden ge\u00e7iyorlar! Varsay\u0131m \u015fudur: bu insanlar kendi alanlar\u0131nda ihtiya\u00e7 duyulan profesyonel uzmanlar olduklar\u0131na g\u00f6re, bildiklerini (ya da \u00f6\u011freniyor olduklar\u0131n\u0131) bir lisans \u00f6\u011frencisi kitlesine aktarmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Bu ne kadar zor olabilir ki? Peki, yan\u0131tlayal\u0131m: ola\u011fan\u00fcst\u00fc zordur. Ne mutlu ki \u00fcniversitelerde en g\u00fcncel pedagoji [e\u011fitimbilim] ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na dayanan s\u0131n\u0131f ve laboratuvar e\u011fitiminin temellerini \u00f6\u011fretmek i\u00e7in fak\u00fcltelerde destek merkezleri kurulmaya ba\u015fland\u0131. (4) Ayn\u0131 \u00fcniversiteler asistanlar i\u00e7in peki\u015ftirilmi\u015f e\u011fitimler talep etmeliler ve asistanlar\u0131n konuyla ilgili gelip ge\u00e7ici bilgilerden daha fazlas\u0131na sahip olduklar\u0131ndan emin olmal\u0131d\u0131rlar. \u00d6nemli olan \u015fudur: Gelecek neslin bilimsel okuryazarl\u0131\u011f\u0131ndan ve devlet fonlu bir faaliyet olarak bilime deste\u011fin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131s\u0131 kabul edilemez.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

5) \u00dcniversiteler ve di\u011fer okullar tam anlam\u0131yla disiplinler aras\u0131 (interdisipliner) dersler ve m\u00fcfredatlar olu\u015fturmal\u0131d\u0131rlar<\/strong>. Elbette bu belli bir \u00f6l\u00e7\u00fcde ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor; ama \u00e7o\u011fu \u00f6rnekte k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde do\u011fru bir \u015feyken, s\u0131n\u0131f\u0131n ger\u00e7ekli\u011finde \u00f6yle olmuyor. S\u0131kl\u0131kla interdisiplinerlik sadece bir dersin y\u00fck\u00fcn\u00fc payla\u015facak farkl\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerden iki \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisini bir araya getirmek olarak alg\u0131lan\u0131yor. Faaliyetlerin e\u015fg\u00fcd\u00fcm\u00fcn\u00fc sa\u011flamak \u015f\u00f6yle dursun, meslekta\u015f\u0131n\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 dahi \u00f6nemsemeden\u2026<\/p>\n

K\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde y\u00f6neticiler disiplinler aras\u0131 derslere e\u011filimlidirler. Ancak pratikte, s\u0131kl\u0131kla yeni dersler yaratmak veya ger\u00e7ek anlamda ortak \u00f6\u011fretim deneyimine dahil olmak isteyenleri cezaland\u0131ran \u201cfasulye sayma\u201d faaliyetlerine geri d\u00f6nerler. Te\u015fvik sa\u011flama eksi\u011fi ve \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin asl\u0131nda \u201cileti\u015fim saati\u201d olarak ge\u00e7irmeleri gereken zaman\u0131 s\u0131n\u0131flarda harcamas\u0131na yol a\u00e7an kat\u0131 muhasebe sistemlerine olan ihtiya\u00e7 ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 getirir.<\/p>\n

Disiplinler aras\u0131 derslerin \u00f6rneklerini d\u00fc\u015f\u00fcnmek kolayd\u0131r ve uygulamak \u00e7ok zor de\u011fildir. Yarat\u0131l\u0131\u015f-evrim tart\u0131\u015fmas\u0131yla ilgilendi\u011fimiz \u00f6l\u00e7\u00fcde, bilim felsefesi ile evrimsel biyolojinin entegre edildi\u011fi ya da k\u00f6kenler (Evren\u2019in, G\u00fcne\u015f Sistemi\u2019nin, ya\u015fam\u0131n k\u00f6keni gibi) \u00fczerine \u00e7ok-bilimli dersler veya bilimsel fikirler tarihinin verili bir alanda ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n mevcut durumu \u00fczerine harmanland\u0131\u011f\u0131 dersler akla gelir.<\/p>\n

6) Ders kitaplar\u0131 yeniden yaz\u0131lmal\u0131d\u0131r<\/strong>. Hem \u00fcniversite hem de di\u011fer seviyelerdeki ders kitaplar\u0131 bilimi seri ilan sayfalar\u0131n\u0131 art arda okumaya benzer bir tarzla \u00f6\u011fretme e\u011filimindeler. Pek \u00e7ok bilimsel ger\u00e7e\u011fi, pek \u00e7ok ba\u015fka bilimsel ger\u00e7ek izliyor, onlar\u0131 da daha fazlas\u0131 takip ediyor ve b\u00f6yle devam ediyor. E\u011fer ba\u015fl\u0131ca fikirleri \u00f6n planda tutarak, bunlara nas\u0131l ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve bu fikirlerin nas\u0131l ba\u011flant\u0131l\u0131 olduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan bir giri\u015fim varsa bile bu \u00e7ok yetersiz kal\u0131yor. En \u00f6nemlisi ise sade ve kapsaml\u0131 olarak, bilimin zafer ve hatalarla dolu bir ge\u00e7mi\u015fle birlikte, umar\u0131m ki daha fazla ke\u015fif i\u00e7eren, <\/em>do\u011fay\u0131 daha iyi kavrad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ayd\u0131nl\u0131k bir gelecek umudu ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131; co\u015fkulu, olduk\u00e7a canl\u0131 bir faaliyet oldu\u011fu mesaj\u0131n\u0131n verilmesidir. Merak\u0131n insano\u011flunun do\u011fas\u0131nda bulundu\u011funu ve \u00e7o\u011fu \u00e7ocu\u011fun okullar\u0131n\u0131n ilk y\u0131llar\u0131nda do\u011fal olarak do\u011fa \u00fczerine daha fazla soru sorma e\u011filiminde oldu\u011funu hat\u0131rlayal\u0131m. Nas\u0131l oldu da sistematik olarak ve neredeyse tamamen, Prometheus\u2019un bu ate\u015fini [kendi duman\u0131 i\u00e7inde] bo\u011fmay\u0131 ba\u015fard\u0131k?<\/p>\n

\"\"
Konu\u015fmaya dayal\u0131 ders (konferans) bi\u00e7iminden vazge\u00e7ilmelidir.<\/figcaption><\/figure>\n

7) Konu\u015fmaya dayal\u0131 ders [konferans] bi\u00e7iminden vazge\u00e7ilmelidir<\/strong>. Sadece konu\u015farak anlatman\u0131n yeri vard\u0131r, ama bu yer s\u0131n\u0131f de\u011fildir. Bu bi\u00e7im k\u0131sa zaman aral\u0131\u011f\u0131nda, b\u00fcy\u00fck miktarda bilgi aktarmak i\u00e7in olduk\u00e7a etkili bir yoldur. E\u011fer profesyonel toplant\u0131lardan veya uzmanlar taraf\u0131ndan verilen davetli seminerlerden veya birisi genel anlamda halka ya da \u00e7ok geni\u015f bir dinleyici kitlesine kan\u0131t sunmaya zorlan\u0131yorsa (son durumda bu di\u011fer her \u015feyden \u00e7ok e\u011flence ama\u00e7l\u0131d\u0131r) konu\u015fma yapmak harika bir yoldur. B\u00f6ylesi durumlarda dinleyiciler orada bulunmak istiyorlard\u0131r ve konu\u015fmac\u0131 ne s\u00f6ylerse alg\u0131larlar. \u00dcniversite veya \u00f6ncesi \u00e7o\u011fu s\u0131n\u0131fta ise durumun b\u00f6yle olmas\u0131 zordur.<\/p>\n

Konu\u015fmaya dayal\u0131 derslerden daha \u00e7ok i\u015fe yarayan y\u00f6ntem nedir diye sorarsan\u0131z, bu, \u00f6\u011frencilerin etkin \u00f6\u011frenmeyi<\/strong> -bu \u00f6\u011frencilerin kendi \u00f6\u011frenme s\u00fcre\u00e7lerine ger\u00e7ekten ortak olduklar\u0131 durumdur-uygulayabildi\u011fi t\u00fcm faaliyetlerdir. Bir tiyatro oyununu televizyonda izlemekle, bir halk tiyatrosunda sahneye konulmas\u0131na yard\u0131m etmek ya da bizzat sahnelemek aras\u0131ndaki fark\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. \u00d6\u011frencilerin hangi yolla o oyun hakk\u0131nda daha fazla \u015fey \u00f6\u011freneceklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/p>\n

Pedagojik ara\u015ft\u0131rmalar defalarca genel yakla\u015f\u0131m\u0131n nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6sterdi: (5) Daha aktif ve \u00e7ok bi\u00e7imli \u00f6\u011frenme yollar\u0131 daha iyi ve kal\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar \u00fcretiyor. K\u00fc\u00e7\u00fck tart\u0131\u015fma gruplar\u0131 beyin f\u0131rt\u0131nas\u0131 ve etkin \u00f6\u011frenim i\u00e7in en uygun toplanma bi\u00e7imleridir, ancak tabii ki daha maliyetliler, \u00e7\u00fcnk\u00fc en b\u00fcy\u00fck \u00fcniversitelerin hedefledi\u011finden \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck bir \u00f6\u011frenci\/\u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi oran\u0131 [\u00f6\u011fretim \u00fcyesi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131] gerektiriyorlar. Yine de bug\u00fcnk\u00fc yayg\u0131n alternatif, zaten fahi\u015f fiyatlarla sa\u011flanan e\u011fitim ill\u00fczyonudur, en az\u0131ndan ABD\u2019de.<\/p>\n

8) \u00d6nceden belirlenmi\u015f sonu\u00e7lar\u0131n hedeflendi\u011fi \u201cpi\u015firmeye haz\u0131r\u201d uygulamal\u0131 al\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131n yerini a\u00e7\u0131k sorgulama s\u00fcre\u00e7li al\u0131\u015ft\u0131rmalar almak zorundad\u0131r<\/strong>. Bilim (e\u011fer \u015fansl\u0131ysan\u0131z ve y\u00f6nergeleri itina ile takip ettiyseniz) \u00f6nceden belirlenmi\u015f sonu\u00e7lara ula\u015fmak i\u00e7in k\u0131lavuzda [laboratuvar k\u0131lavuzu] bulunan talimatlar\u0131 uygulamak de\u011fildir. Bilim a\u00e7\u0131k u\u00e7lu, geli\u015fime a\u00e7\u0131k bir ara\u015ft\u0131rma etkinli\u011fidir. Bu s\u00fcrecin \u00e7ok karma\u015f\u0131k veya son teknolojili olmas\u0131 gerekmez. Kilit nokta, ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme ve ampirik kan\u0131tlar\u0131n, problemleri \u00e7\u00f6zebilece\u011fini ve sorulara yan\u0131t bulmaya yard\u0131m edebilece\u011fini \u00f6\u011frencilerin kavramas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Sorunun ne oldu\u011fu \u00f6nemli de\u011fil. \u00d6nceden bahsetti\u011fim gibi, laboratuvar al\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n \u015fu anda pop\u00fcler olan bi\u00e7imi, bilimin nas\u0131l i\u015fledi\u011finin berbat bir tasviridir – ya \u00f6\u011frencileri s\u0131kacak, ya da daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6nceden belirlenmi\u015f sonu\u00e7lara ula\u015fmak i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclen tekniklerden \u015f\u00fcphelendirecektir. Bir dizi \u00fcniversite ve daha d\u00fc\u015f\u00fck seviyedeki okullar alternatifleri deniyorlar ve g\u00f6sterdiler ki k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7aban\u0131n hem \u00f6\u011frencilere hem de akademisyenlere b\u00fcy\u00fck katk\u0131lar\u0131 var.<\/p>\n

9) Bilimi anlat\u0131rken sadece \u201cne\u201d sorusu yerine, \u201cnas\u0131l\u201d sorusunun \u00fczerinde daha fazla durulmal\u0131d\u0131r<\/strong>. \u00c7ocuklara yaln\u0131zca bilimin \u015fu veya bu konu \u00fczerine tam olarak neler<\/strong> buldu\u011funu \u00f6\u011fretmek talidir. O bilginin nas\u0131l<\/strong> \u00fcretildi\u011fini anlamalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00e7ok daha \u00f6nemlidir. Elbette bu i\u00e7eri\u011fi birlikte \u00f6\u011fretmekten ka\u00e7\u0131nmay\u0131 \u00f6nermiyorum. \u00d6ncelikle, birisinin biliminsanlar\u0131n\u0131n kesin sonu\u00e7lara nas\u0131l ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 incelemek i\u00e7in bilimsel ger\u00e7ekleri bilmesi gerekir. Ayr\u0131ca, bir \u015feyler bilmeyi<\/strong> gerektiren t\u00fcm alanlarda, h\u00e2l\u00e2 bilgili insanlara ihtiyac\u0131m\u0131z var. Ancak daha \u00f6nemli olan \u015fey, insanlar\u0131n ayn\u0131 zamanda bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftirmesi gereklili\u011fidir. H\u00fccre i\u00e7i yap\u0131lar\u0131n\u0131n ya da bitki s\u0131n\u0131fland\u0131rma sistemlerinin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 dersten k\u0131sa bir s\u00fcre sonra unutulacakt\u0131r, her hal\u00fckarda neyi nerede aramas\u0131 gerekti\u011fini veya nerede bulaca\u011f\u0131n\u0131 bilen birisi i\u00e7in bu bilgiler kitap ve makalelerde mevcuttur. Ak\u0131lc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme ve ampirik kan\u0131tlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir soruna yakla\u015fma becerisi ise -bir kere geli\u015ftikten sonra- hayat boyu \u00f6\u011frencilerle birlikte kalacakt\u0131r ve araba almaktan, kariyer tercihi yapmaya kadar her \u015feye uygulanabilir.<\/p>\n

10) Ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi t\u00fcm \u00f6\u011frencilere mutlaka \u00f6\u011fretmeliyiz<\/strong>. Ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme terimi \u015fimdilerde olduk\u00e7a moda olan bir s\u00f6zc\u00fck, ancak kelimenin \u00f6neminin izdiham i\u00e7erisinde bir sonraki e\u011fitim furyas\u0131na (6) atlarken kaybolma tehlikesi var. E\u011fitimin zaten ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce hakk\u0131nda oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in dersleri ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnceyi esas alarak i\u015fleme ihtiyac\u0131m\u0131z oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek olduk\u00e7a komiktir. \u0130\u015fe bak\u0131n ki \u00e7o\u011funlu\u011fu \u00e7ok kullan\u0131\u015fl\u0131 olmasa da, ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce ders kitaplar\u0131 \u00e7o\u011falmaktad\u0131r. Bununla beraber ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fczerine iyi kitaplarda var ve hangi b\u00f6l\u00fcmde olursa olsun her \u00f6\u011frenciye bu t\u00fcrdeki en az bir dersi zorunlu hale getirmenin zaman\u0131 geldi de ge\u00e7iyor. Usavurumun ve beraberinde gelebilecek yan\u0131lg\u0131lar\u0131n temel bi\u00e7imlerinin bilgisine sahip olmadan daha iyi durumda olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen herhangi bir insan cidden var m\u0131?<\/p>\n

11) \u00d6\u011frencilerin yazma ve ileti\u015fim becerileri kesinlikle geli\u015ftirilmelidir<\/strong>. Ne kadar \u00e7ok lisans d\u00fczeyindeki \u00f6\u011frencinin ger\u00e7ekte nas\u0131l yaz\u0131 yazacaklar\u0131n\u0131 bilmedi\u011fi ve karma\u015f\u0131k konularda kendilerini s\u00f6zl\u00fc olarak ifade etme yetene\u011fine nadiren sahip olduklar\u0131 g\u00f6z\u00fcme \u00e7arp\u0131yor. Hem yazma, hem hitap yetene\u011fi olduk\u00e7a erken ba\u015flamay\u0131 ve devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 gerektiren yo\u011fun bir deneyimle ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

Bir defa daha pedagoji ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 burada a\u011f\u0131r bas\u0131yor: Bir \u015feyi \u00f6\u011frenmek i\u00e7in en iyi yol bu konuda ba\u015fkalar\u0131yla ileti\u015fim kurmakt\u0131r. E\u011fer nas\u0131l a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilmiyorsan\u0131z, anlamam\u0131\u015fs\u0131n\u0131zd\u0131r. Bir \u015feyi \u00f6\u011frenmenin en iyi yolu onu yapmak veya onunla ilgili bir konu\u015fma haz\u0131rlamak ya da onunla ilgili bir kitap yazmakt\u0131r. \u00d6\u011fretmek ve yazmak i\u00e7in ba\u015fl\u0131ca motivasyonlar\u0131mdan birisini, ilgilendi\u011fim ba\u015fl\u0131klar\u0131 en sa\u011flam \u015fekilde ger\u00e7ekten anlamak olu\u015fturuyor. Herkes en az\u0131ndan ara s\u0131ra bunu denemeli. Eminim t\u00fcm yurtta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n hitabet yetene\u011finin daha geli\u015fkin olmas\u0131n\u0131n ve ak\u0131c\u0131 yazmakta daha yetenekli olmas\u0131n\u0131n zarar\u0131 olmaz.<\/p>\n

\"\"
Bilgisayar ve internet kullan\u0131m\u0131 \u00f6\u011frencilerin zihnine hizmet etmeli, onu devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmamal\u0131d\u0131r.<\/figcaption><\/figure>\n

12) Bilgi teknolojilerinin [\u00f6rne\u011fin bilgisayar ve internet] kullan\u0131m\u0131 \u00f6\u011frencilerin zihnine hizmet etmelidir, onu devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmamal\u0131d\u0131r<\/strong>. S\u0131n\u0131flar\u0131n bilgisayarland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve derslerin internet ortam\u0131na konulmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde yayg\u0131n bir e\u011filim var ve bu e\u011filim yak\u0131n gelecekte de \u015f\u00fcphesiz devam edecek. Bunun nedeni bir par\u00e7a yeni \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir \u00fcr\u00fcn olmas\u0131ndan ve bir miktar da \u00f6\u011fretmenlerin asl\u0131nda yapmalar\u0131 gereken \u015fey i\u00e7in e\u011fitilmesindense veya ger\u00e7ek \u00f6\u011frenimin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in s\u0131n\u0131f mevcutlar\u0131n\u0131 azaltmaktansa s\u0131n\u0131flara bilgisayar koyman\u0131n \u00e7ok daha ucuz olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bununla birlikte, modern teknolojinin e\u011fitim i\u00e7indeki rol\u00fcn\u00fc azaltmam\u0131z gerekti\u011fini elbette savunmuyorum (\u015fu anda bu kitab\u0131 kalem k\u00e2\u011f\u0131tla veya daktiloyla de\u011fil bir diz\u00fcst\u00fc bilgisayarda yaz\u0131yorum ve her b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ilk taslaklar\u0131 \u00f6zel bir internet sayfas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ele\u015ftirel okurlar\u0131m\u0131n eri\u015fimine a\u00e7\u0131kt\u0131). Di\u011fer her \u015fey gibi yeni teknolojileri de kullanmaya ihtiyac\u0131m\u0131z var, ancak bunu zihnimizi bir k\u00f6\u015feye atmadan yapmal\u0131y\u0131z. Al\u0131\u015fageldik s\u0131k\u0131c\u0131 ve etkisiz s\u00f6zl\u00fc dersleri \u015f\u0131k bilgisayar sunumlar\u0131yla yeniden paketleyince, bu sunulan materyalin s\u0131k\u0131c\u0131 ve etkisiz oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini de\u011fi\u015ftirmeyecek. \u00d6\u011frenciler bir kere bilgisayarl\u0131 sunum teknolojisine al\u0131\u015fk\u0131n hale geldi\u011finde, art\u0131k PowerPoint slaytlar\u0131ndan eski usul slaytlardan veya tepeg\u00f6zden daha fazla etkilenmeyecekler. Zaten etkilenmemeliler de. S\u0131n\u0131f kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in s\u00fcr\u00fcyle faydal\u0131 bilgisayar uygulamas\u0131 var. Bu \u00e7e\u015fitlilik \u00e7evrimi\u00e7i etkile\u015fimli [interaktif] al\u0131\u015ft\u0131rmalardan, elektronik taslak yaz\u0131lar\u0131n\u0131n e\u011fitmenle de\u011fi\u015ftirilmesine, \u00f6\u011frencilerin karma\u015f\u0131k niteliksel kavramlar\u0131 anlamalar\u0131 veya ger\u00e7ek durumlarla nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131kabilecekleri konusunda yard\u0131m eden benzeti\u015fimlere [sim\u00fclasyon] kadar uzan\u0131yor. Bunlar yeni teknolojilerin faydal\u0131 kullan\u0131mlar\u0131d\u0131r, teknolojiyi kullanm\u0131\u015f olmak i\u00e7in kullanmak ise g\u00fcl\u00fcn\u00e7 bir taklittir, e\u011fitim de\u011fil.<\/p>\n

Benzer yakla\u015f\u0131mlar \u00e7evrimi\u00e7i dersler i\u00e7in de uygulanabilir. Ba\u015fka bir \u015fekilde okula ya da \u00fcniversiteye d\u00fczenli devam etme f\u0131rsat\u0131 bulunmayan veya al\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015f derslerin sundu\u011fu s\u0131n\u0131f deneyimini tart\u0131\u015fma forumlar\u0131, s\u0131nav \u00f6rnekleri ve internet sayfalar\u0131ndaki ek kaynaklarla zenginle\u015ftirmek isteyen \u00f6\u011frenciler i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir potansiyel ta\u015f\u0131yor. Tehlike ise pek \u00e7ok \u00fcniversite y\u00f6neticisinin \u00e7evrimi\u00e7i derslerini, giri\u015f derslerine kayd\u0131n devaml\u0131 artmas\u0131 sorununun ucuz ve \u201cverimli\u201d (ekonomik olarak, e\u011fitimsel de\u011fil) bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc olarak g\u00f6r\u00fcyor olmas\u0131. \u0130nternet temelli derslerle birlikte \u201chizmet\u201d alabilecek \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131n\u0131n fiziksel bir s\u0131n\u0131r\u0131 yok. Tabii ki zamanla fak\u00fclteden bir ekibe kullan\u0131c\u0131larla \u00e7evrimi\u00e7i etkile\u015fim i\u00e7in g\u00f6rev verilmedik\u00e7e, bu giri\u015fimlerin pedagojik verimlili\u011fi yak\u0131n zamanda h\u0131zl\u0131ca ihmal edilebilir d\u00fczeye d\u00fc\u015fecektir.<\/p>\n

13) \u00d6\u011fretmeler tart\u0131\u015fmal\u0131 konular\u0131, bir d\u00fc\u015f\u00fcnce uyaran\u0131 olarak kullanmal\u0131d\u0131rlar<\/strong>. Kentucy\u2019deki bir okul y\u00f6netimi yak\u0131n zaman \u00f6nce, belli konular\u0131n (evrim, cinsel e\u011fitim ve AIDS gibi) s\u0131n\u0131f d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lmas\u0131 i\u00e7in talepte bulundu, \u00f6\u011frenciler i\u00e7in \u00e7ok \u201ckafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131\u201d oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle. E\u011fer \u00f6\u011frencilerin kafas\u0131 haftada en az\u0131ndan bir kere kar\u0131\u015fm\u0131yorsa, iyi bir e\u011fitim alm\u0131yorlar diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm. E\u011fitim birisinin d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc zorlamak ve onu d\u0131\u015f sorgulamaya a\u00e7makla ilgilidir. Bir \u00f6\u011frencinin d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc b\u00f6ylesi bir sorgulamaya kar\u015f\u0131 koyabilir ya da koymaz, ama her hal\u00fckarda \u00f6\u011frencinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc daha iyi hale getirecektir.<\/p>\n

Yarat\u0131l\u0131\u015f-evrim tart\u0131\u015fmas\u0131 konusunda pek \u00e7ok meslekta\u015f\u0131mdan farkl\u0131 bir konum al\u0131yorum. \u00d6\u011fretmenlerin bu tart\u0131\u015fmay\u0131 sadece evrimi de\u011fil, bir s\u00fcre\u00e7 olarak bilimi \u00f6\u011fretmek i\u00e7in s\u0131\u00e7rama tahtas\u0131 olarak kullanmalar\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 s\u0131n\u0131flarda \u00f6\u011fretmekten s\u00f6z etmiyorum; bu sadece yasad\u0131\u015f\u0131 olmayacak, ayn\u0131 zamanda pedagojik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan tamamen yanl\u0131\u015f olacakt\u0131r. S\u00f6yledi\u011fim \u015fey Jonathan Wells\u2019in \u201cputlar\u201d kitab\u0131 gibi yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131 taktiklerin s\u0131n\u0131flarda ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme al\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilece\u011fidir. \u00d6\u011fretmenler \u00f6\u011frencileri yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131 ve evrim\/bilim internet sitelerine, kitaplar\u0131na ya da makalelerine y\u00f6nlendirebilirler. Bilimin nas\u0131l i\u015fledi\u011fini ve yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n neden sahte bilim oldu\u011funu anlamalar\u0131 i\u00e7in onlara rehberlik edebilirler. Asl\u0131na bakarsak \u00f6\u011frenciler bu daha proaktif yakla\u015f\u0131mdan belki de heyecan duyabilirler ve \u00f6\u011frencilerin yar\u0131s\u0131 ya da ne kadar\u0131 evrime inanm\u0131yorsa dahi kendilerini \u00f6\u011frenme s\u00fcrecinin d\u0131\u015f\u0131na at\u0131lm\u0131\u015f hissetmeyeceklerdir.<\/p>\n

B\u00f6yle bir stratejiyi uygulaman\u0131n \u00f6n\u00fcnde pek \u00e7ok engel oldu\u011funun fark\u0131nday\u0131m, bu engeller \u00f6\u011fretmenlerin iki taraf\u0131n ortaya koydu\u011fu ana fikirleri anlamaya yeterince haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmayabilece\u011fi ger\u00e7e\u011fi ile ba\u015fl\u0131yor, ebeveynlerin ve y\u00f6neticilerin kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kma olas\u0131l\u0131klar\u0131ndan s\u00f6z etmiyorum bile (ve elbette di\u011fer ihtilafl\u0131 ba\u015fl\u0131klarda da i\u015fler bu \u015fekilde y\u00fcr\u00fcyecektir). Ama e\u011fer e\u011fitimi de\u011fi\u015ftireceksek, riskler almak ve yeni \u015feyler denemek zorunday\u0131z; birka\u00e7 risk almak bu g\u00f6revin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n

14) Akademisyenler halka a\u00e7\u0131k g\u00fcnler d\u00fczenlemelidirler<\/strong>. Son olarak \u00fcniversite b\u00f6l\u00fcmlerinin bir dizi \u201chalk g\u00fcn\u00fc\u201d ba\u015flatmas\u0131n\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Buna akademisyenlerini ve ihtisas \u00f6\u011frencilerini halka kap\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131k olarak konumland\u0131rmalar\u0131 ve b\u00f6ylece insanlar\u0131n akademinin fildi\u015fi kulesinin i\u00e7inde neler oldu\u011funu de\u011ferlendirebilmesi e\u015flik etmelidir. Asl\u0131nda b\u00f6yle etkinlikler birka\u00e7 \u00fcniversiteye yay\u0131lm\u0131\u015f bilim ve be\u015feri bilim b\u00f6l\u00fcmleri taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor, ancak bu etkinlikler mezuniyet g\u00fcnleri ve futbol oyunlar\u0131 gibi akademik ya\u015fam\u0131n s\u0131radan bir par\u00e7as\u0131 haline gelmelidir.<\/p>\n

\"\"
12 \u015eubat Darwin G\u00fcn\u00fc i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f afi\u015flerden biri.<\/figcaption><\/figure>\n

Benim Tennessee \u00dcniversitesi\u2019ndeki kendi deneyimim (Tennessee senatosunun devlet okullar\u0131ndaki evrim e\u011fitiminde yeni bir b\u00fct\u00e7e kesintisine gitme giri\u015fiminde bulunmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan) 1997\u2019de ba\u015flamas\u0131na yard\u0131m etti\u011fim Darwin G\u00fcn\u00fc<\/strong> olarak isimlendirdi\u011fimiz etkinli\u011fe dayan\u0131r, bu g\u00fcn evrimsel biyolog ve bilimin do\u011fas\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek \u00fczerineydi. Darwin G\u00fcn\u00fc (normalde Darwin\u2019in do\u011fum g\u00fcn\u00fc olan 12 \u015eubat\u2019ta kutlan\u0131r) tam tak\u0131m bir etkinlikler b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc i\u00e7eriyordu. Akademisyen ve ihtisas \u00f6\u011frencilerinin bro\u015f\u00fcr da\u011f\u0131tt\u0131\u011f\u0131 ve sorular\u0131 yan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 bir dan\u0131\u015fma kabininden, moderasyonlu tart\u0131\u015fmalar\u0131n takip etti\u011fi bir dizi video g\u00f6sterimine; kitap tan\u0131t\u0131m\u0131ndan bir biyologun, tarih\u00e7inin, filozofun ya da bir insan haklar\u0131 aktivistinin temel d\u00fc\u015f\u00fcnceleri anlatt\u0131\u011f\u0131 derslere dek bir yelpazeyi kaps\u0131yordu. \u015eu anda yerel d\u00fczenleyicilere \u00f6neriler ve materyaller sa\u011flayan merkezi bir internet sitesi (7) yoluyla koordinasyonu sa\u011flanan ABD\u2019den, Kanada\u2019dan ve Avrupa\u2019dan d\u00fczinelerce grubun ve Amanda Chesworth\u2019un \u00e7abalar\u0131 sayesinde 2001\u2019de Darwin G\u00fcn\u00fc uluslararas\u0131 hale geldi.<\/p>\n

Darwin G\u00fcn\u00fc, \u201cSokrates G\u00fcn\u00fc\u201d, \u201cJeoloji Haftas\u0131\u201d ya da \u00fcniversite ne d\u00fczenlemek isterse, bir b\u00f6l\u00fcmdeki birka\u00e7 insan\u0131n ger\u00e7ekten \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7abas\u0131n\u0131 gerektiriyor ve bir kez daha vurgulayal\u0131m, sadece \u00fcniversitenin imaj\u0131 \u00fczerinde de\u011fil, daha \u00f6nemlisi insanlar\u0131n toplumlar\u0131ndaki e\u011fitim \u00fczerine neler hissetti\u011fine inan\u0131lmaz etkisi var. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131 deneyen \u00fcniversiteler pi\u015fman olmayacaklard\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcm bunlardan \u00e7\u0131kar\u0131lacak sonu\u00e7, ku\u015fkusuz ki e\u011fitim kalitesinin artt\u0131r\u0131lmas\u0131 kolay veya ucuz de\u011fil. Enerji, para, fikirler ve \u015fevk gerektiriyor, dahas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yak\u0131n gelecekte veremez, bunun anlam\u0131 sadece yeterli miktarda ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc ve sab\u0131rl\u0131 insan\u0131n bu i\u015fe d\u00e2hil olmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fudur. Ancak sonu\u00e7lar basit sloganlar ve k\u0131sa konu\u015fmalarla \u00fcretilenlerden \u00e7ok daha uzun erimlidir. \u0130nsanl\u0131k cehalet y\u00fcz\u00fcnden \u015fimdiye kadar hesaplanamaz bir bedel \u00f6dedi. Kurt Vonnegut \u201cinsan olmak utan\u00e7 verici\u201d (8) diye yazar. E\u011fitimcilere ellerinden gelenin en iyisini yapmak d\u00fc\u015f\u00fcyor, en az\u0131ndan gelecek nesillerin utanc\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in.<\/p>\n

Dipnotlar<\/strong><\/p>\n

1) Burada aktar\u0131lan pek \u00e7ok anket sonucu Erich Goode taraf\u0131ndan yaz\u0131lan bir makalede \u00f6zetlenmi\u015ftir. Erich Goode: \u201cEducation, Scientific Knowledge, and Belief in the Paranormal\u201d, Skeptical Inquirer<\/em> 26(1) (2012): 24-28<\/p>\n

2) (\u00c7.N.) Yazar burada asl\u0131nda \u0130ngilizce \u201cuniversity\u201d kelimesini de\u011fil \u201ccollage\u201d kelimesini kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Bundan sonra da g\u00f6sterdi\u011fi referanslara g\u00f6re zaman zaman \u201ccollage\u201d kelimesi kullan\u0131lm\u0131\u015f olsa da hepsi \u201c\u00fcniversite\u201d olarak \u00e7evrilmi\u015ftir. ABD\u2019de bu iki tan\u0131mdaki okullar\u0131n aras\u0131nda pratikte pek \u00e7ok fark bulunsa dahi, son tahlilde \u00fcniversite \u201ccollage\u201d kavram\u0131n\u0131 da kapsamaktad\u0131r ve \u00e7evrilen metin a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir fark bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n

3) \u00a0(\u00c7. N.) Yazar burada \u201csihirli mermi\u201d ile sihirli mermi (hipodermik \u015f\u0131r\u0131nga) teorisine g\u00f6ndermede bulunuyor. Bu teorinin savunucular\u0131na g\u00f6re kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n etkisi g\u00fc\u00e7l\u00fc, tek bi\u00e7imli ve dolays\u0131zd\u0131r. Bu teori verilen bilgi ya da mesajlar\u0131n dinleyici ve izleyiciler taraf\u0131ndan sorgusuz sualsiz kabul edilmesine dayan\u0131r.<\/p>\n

4) Dikkat edin, burada pedagojideki ara\u015ft\u0131rmalardan<\/strong> bahsediyorum, e\u011fitim departmanlar\u0131m\u0131z\u0131 f\u0131rt\u0131na gibi saran reva\u00e7taki moda ak\u0131mlardan de\u011fil, bu ak\u0131mlar s\u0131kl\u0131kla \u00f6nsezi ve k\u0131sa sloganlardan fazlas\u0131n\u0131 temel alm\u0131yorlar.<\/p>\n

5) \u00d6rne\u011fin bak\u0131n\u0131z: J. Solomon, J. Duveen ve S. Hall, \u201cWhat\u2019s Happened in Biology Investigations?\u201d Journal of Biological Education <\/em>28 (1994): 261-266; M. D. Sundberg, M. L. Dini ve E. Li, \u201cDecreasing Course Content Improves Student Comprehension of Science and Attitudes towards Science in Freshman Biology\u201d, Journal of Research in Science Teaching <\/em>31 (1994): 679-693; M. D. Sunberg ve G. J. Moncada, \u201cCreating Effective Investigative Laboratories for Undergraduates\u201d, BioScience <\/em>44: 698-704; J. D. Brasford, A. L. Brown ve R. R. Cocking, How People Learn: Brain, Mind, Experience, and School <\/em>(Washington, DC: National Acedemy Press, 1999); G. Marbach-Ad ve P. G. Sokolove, \u201cCan Undergradute Biology Students Learn to Ask Higher Level Questions?\u201d, Journal of Research in Science Teaching <\/em>37 (2000): 854-870; R. L. Miller, W. J. Wozniak, M. R. Rust, B. R. Rust, B. R. Miller, ve J. Slezak, \u201cCounterattitudinal Advocacy as a Means of Enhancing Instructional Effectiveness: How to Teach Students What They Do Not Want to Know\u201d, Teaching of Psychology <\/em>23 (1996): 215-219; \u201cGetting More Out of the Classroom\u201d [\u00d6zel Say\u0131], Science <\/em>293 (2001): 1607-1626; R. S. Velayo, \u201cRetention of Content as a Function of Presentation Mode and Perceived Difficulty\u201d, Reading Improvement <\/em>30: 216-227.<\/p>\n

6) \u00a0(\u00c7.N.) Yazar \u201cbandwagon\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ile s\u00fcr\u00fc psikolojisine at\u0131fta bulunuyor.<\/p>\n

7) http:\/\/darwinday.org\/ adresinde.<\/p>\n

8) Hokus Pokus <\/em>(Ankara: Dost Kitapevi, 2009)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00d6nemli olan sadece e\u011fitim (bilimsel veya di\u011fer t\u00fcrl\u00fc) de\u011fil de, \u00f6\u011frencilerimize ne tarz bir e\u011fitim verdi\u011fimiz olabilir mi? E\u011fer \u00f6yleyse mevcut berbat durumu de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in ne yapmak zorunday\u0131z? \u0130nsanl\u0131k cehalet y\u00fcz\u00fcnden \u015fimdiye kadar hesaplanamaz bir bedel \u00f6dedi. Kurt Vonnegut \u201cinsan olmak utan\u00e7 verici\u201d diye yazar. E\u011fitimcilere ellerinden gelenin en iyisini yapmak d\u00fc\u015f\u00fcyor, en az\u0131ndan gelecek […]<\/p>\n","protected":false},"author":601,"featured_media":16880,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[178,215,32],"tags":[610,276,200,494,442],"class_list":["post-16879","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-141-sayi","category-egitim-bilimleri","category-evrim","tag-akademi","tag-egitim","tag-evrim","tag-ogrenme","tag-yaratilis"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t