{"id":17131,"date":"2015-10-01T12:33:58","date_gmt":"2015-10-01T09:33:58","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=17131"},"modified":"2018-01-22T12:47:50","modified_gmt":"2018-01-22T09:47:50","slug":"paul-kammerer-vakasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2015\/10\/01\/paul-kammerer-vakasi","title":{"rendered":"Paul Kammerer vakas\u0131"},"content":{"rendered":"

Lamarckizm ve onun bir par\u00e7as\u0131 olan yumu\u015fak kal\u0131t\u0131m 20. y\u00fczy\u0131l biyologlar\u0131 taraf\u0131ndan rafa kald\u0131r\u0131ld\u0131 ama Lamarckizm de hi\u00e7bir zaman tam olarak \u00f6lmedi. Fikir o kadar \u2018akla yatk\u0131n\u2019 ve cazipti ki, Lamarckizm davas\u0131na g\u00f6n\u00fcl ba\u011flayan ve bu kuram\u0131n temel unsurlar\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak yolunda pes etmeyen biliminsanlar\u0131 hep oldu. Paul Kammerer bunlardan biriydi.<\/em><\/p>\n

Bilimin tarihi yaz\u0131l\u0131rken, biliminsanlar\u0131, \u00f6ne s\u00fcrd\u00fckleri teoriler itibariyle s\u0131k\u00e7a iki farkl\u0131 gruba ayr\u0131l\u0131rlar: \u2018kazananlar\u2019 ve \u2018kaybedenler\u2019, ya da \u2018hakl\u0131\u2019 ve \u2018haks\u0131z\u2019 olanlar.Ve kaybedenlerin vay haline! \u00d6rne\u011fin, bu yaz\u0131m\u0131zda konu edece\u011fimiz evrimsel biyoloji alan\u0131nda, tarihsel anlat\u0131 bir taraftan (ve hakl\u0131 olarak) Darwin\u2019in do\u011fal se\u00e7ilim ilkesine dayal\u0131 evrim kuram\u0131n\u0131 sayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131rken, di\u011fer taraftan Lamarck\u2019\u0131n evrim kuram\u0131n\u0131 bir anekdotlar dizisine indirger ve Frans\u0131z do\u011fa bilginini, biliminsanlar\u0131 s\u0131ralamas\u0131n\u0131n daha az itibarl\u0131 alt basamaklar\u0131na iter. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n hakkaniyetine ve ger\u00e7ekleri ne derece yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 konusuna yaz\u0131n\u0131n son k\u0131sm\u0131nda geri d\u00f6nmeyi ihmal etmeyece\u011fimizi \u015fimdiden belirtelim.<\/p>\n

\"\"
Jean Baptiste Lamarck\u2019\u0131n bilimsel katk\u0131lar\u0131 hakk\u0131nda ger\u00e7ekler s\u0131k\u00e7a \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/figcaption><\/figure>\n

Darwin\u2019in do\u011fal se\u00e7ilime dayal\u0131 evrim kuram\u0131n\u0131n kabul g\u00f6rmeye ba\u015flamas\u0131ndan y\u0131llar sonra bile, Lamarckizm\u2019in do\u011frulu\u011funu savunan biliminsan\u0131 say\u0131s\u0131 az\u0131msanmayacak kadar y\u00fcksekti. Lamarck evriminin dayand\u0131\u011f\u0131 kuram\u0131 kan\u0131tlamaya y\u00f6nelik pek \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fma h\u00e2l\u00e2 \u0131srarla y\u00fcr\u00fct\u00fclmekteydi. Bu kuram\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olan \u201cyumu\u015fak kal\u0131t\u0131m\u201d diye an\u0131lan soya\u00e7ekim mekanizmas\u0131na g\u00f6re, bir canl\u0131n\u0131n, do\u011fal ortam\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 \u2018bask\u0131lar\u2019 sonucu elde etti\u011fi fizyolojik de\u011fi\u015fiklikler yavrulara aktar\u0131labilir ve olay nesilden nesle tekrarlan\u0131nca, s\u00f6z konusu de\u011fi\u015fimler gitgide belirginlik ve kal\u0131c\u0131l\u0131k kazan\u0131r ve sonu\u00e7 itibariyle do\u011fal ortama adaptasyonlar do\u011far. \u0130\u015fte bu y\u00fczden, me\u015fhur bir \u00f6rne\u011fi an\u0131msatacak olursak, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki z\u00fcrafalar\u0131n boynu uzun, ya da, bir ba\u015fka \u00f6rnek olarak, derin sularda ya\u015fayan baz\u0131 bal\u0131klar\u0131n g\u00f6zleri iridir. (Lamarckizmi sadece yumu\u015fak kal\u0131t\u0131ma indirgeyen g\u00fcn\u00fcm\u00fcz bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7ok s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 oldu\u011funu, asl\u0131nda Lamarck\u2019\u0131n, tarih boyunca kendisinden evvel bir\u00e7ok kez \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen yumu\u015fak kal\u0131t\u0131m olay\u0131n\u0131 kendi icad\u0131 olarak g\u00f6rmedi\u011fini ve daha genel anlamda, Lamarck\u2019\u0131n bilimsel katk\u0131lar\u0131 hakk\u0131nda ger\u00e7eklerin s\u0131k\u00e7a \u00e7arp\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131k. (1)) Ancak 1880\u2019li y\u0131llardan ba\u015flayarak, August Weismann\u2019\u0131n ve sonras\u0131nda 20. y\u00fczy\u0131lda ba\u015fka biliminsanlar\u0131n\u0131n da ortaya koyduklar\u0131 \u00fczere, bir canl\u0131n\u0131n, ya\u015fam\u0131 boyunca kazand\u0131\u011f\u0131 \u00f6zellikleri bir sonraki soya aktarabilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bir di\u011fer ifadeyle, molek\u00fcler biyolojinin \u2018merkez\u00ee dogma\u2019s\u0131 olarak bilinen sonuca g\u00f6re, bilginin, proteinden n\u00fckleik aside geri ge\u00e7mesi olanaks\u0131zd\u0131r. T\u00fcm bu bulu\u015flar sonucu, Lamarckizm ve onun bir par\u00e7as\u0131 olan yumu\u015fak kal\u0131t\u0131m 20. y\u00fczy\u0131l biyologlar\u0131 taraf\u0131ndan rafa kald\u0131r\u0131ld\u0131 ama Lamarckizm de hi\u00e7bir zaman tam olarak \u00f6lmedi. Fikir o kadar \u2018akla yatk\u0131n\u2019 ve cazipti ki, Lamarckizm davas\u0131na g\u00f6n\u00fcl ba\u011flayan ve bu kuram\u0131n temel unsurlar\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak yolunda pes etmeyen biliminsanlar\u0131 hep oldu. Paul Kammerer bunlardan biriydi.<\/p>\n

Paul Kammerer\u2019in deneyleri<\/strong><\/p>\n

Avusturyal\u0131 biyolog Paul Kammerer 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n en \u00fcnl\u00fc biliminsanlar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131r. Lamarck\u2019\u0131n bir hayran\u0131 olan Kammerer, mesleki kariyerini yumu\u015fak kal\u0131t\u0131m\u0131n ger\u00e7ek oldu\u011funu kan\u0131tlamaya adam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131, ikiya\u015faml\u0131lar (amfibiyalar) ile y\u00fcr\u00fctecek; yapt\u0131\u011f\u0131 deneyler ile bu canl\u0131lar\u0131n, al\u0131\u015f\u0131k olduklar\u0131 habitatlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, de\u011fi\u015fik do\u011fal ortam ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda \u00e7iftle\u015ftirildiklerinde, organizmalar\u0131nda fizyolojik de\u011fi\u015fimlerin ba\u015f g\u00f6sterebilece\u011fini ve bu de\u011fi\u015fimlerin kal\u0131tsal bir nitelik kazan\u0131p sadece birka\u00e7 nesil sonra kal\u0131c\u0131 bir hal alabilece\u011fini g\u00f6sterecekti. (2)<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin Kuyruklu Kurba\u011fa ya da Semender olarak bilinen ikiya\u015faml\u0131lar ile y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc bir dizi deneylerde Kammerer, farkl\u0131 habitatlarda ya\u015fam s\u00fcr\u00fcp farkl\u0131 \u00fcreme \u00f6zelliklerine sahip olan iki ayr\u0131 semender t\u00fcr\u00fcn\u00fcn do\u011fal habitatlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015f toku\u015f etti. Bunlar Alp da\u011flar\u0131nda ya\u015fayan, karada \u00e7iftle\u015fip normalde iki yavrusu olan siyah semender ile ovada ya\u015fayan ve \u00e7iftle\u015ferek onlarca larva do\u011furan benekli semender t\u00fcrleri idi. Kammerer, bir t\u00fcr semenderi di\u011ferinin habitat\u0131na yerle\u015ftirdi\u011finde, siyah semenderin su ortam\u0131nda pek \u00e7ok say\u0131da yavru vermeye ve benekli semenderin de karasal ortamda sadece bir-iki yavru do\u011furmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemledi. \u0130ncelemelerinde, semenderlerin elde ettikleri bu yeni \u00f6zelliklerin, nesilden nesle g\u00fc\u00e7lenerek kal\u0131c\u0131l\u0131k kazand\u0131\u011f\u0131na tan\u0131kl\u0131k etti. Y\u0131llar boyunca, bu deneylere benzer daha pek \u00e7ok deney y\u00fcr\u00fctt\u00fc ve bunlar ile elde etti\u011fi sonu\u00e7lar\u0131n hep ayn\u0131 olguya i\u015faret etti\u011fine kanaat getirdi: Ya\u015fam boyu kazan\u0131lan \u00f6zelliklerin ana-babadan yavrulara ge\u00e7ebilece\u011fi. Tahmin edilece\u011fi \u00fczere bu bulu\u015flar gazetelerde yer al\u0131nca kamuoyunda m\u00fcthi\u015f bir yank\u0131 buldu ve sonu\u00e7ta Kammerer\u2019i bir bilim star\u0131 konumuna getirdi.<\/p>\n

Kammerer\u2019\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na \u015f\u00fcphe ile bakan pek \u00e7ok biliminsan\u0131n\u0131n ele\u015ftirileri, Avusturyal\u0131 biyologu yumu\u015fak kal\u0131t\u0131m mekanizmas\u0131n\u0131n bir ger\u00e7ek oldu\u011fu fikrinden vazge\u00e7tirmedi. Aksine, bilim camias\u0131na \u00e2deta meydan okurcas\u0131na, bulu\u015flar\u0131n\u0131n ne denli do\u011fru oldu\u011funu bir kez daha kan\u0131tlamak \u00fczere yeni deneyler kurgulamaya ba\u015flad\u0131. Bu yeni deneylerini \u2018ebe karakurba\u011fas\u0131\u2019n\u0131 kullanarak y\u00fcr\u00fctecekti. Bu ilgin\u00e7 ikiya\u015faml\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerine k\u0131sa bir parantez a\u00e7arak de\u011finelim.<\/p>\n

\"\"
Ebe karakurba\u011fas\u0131 \u00e7ok \u00f6zel bir \u00fcreme \u015fekline sahiptir. Erkek kurba\u011fa, di\u015fi kurba\u011fan\u0131n v\u00fccudundan d\u0131\u015far\u0131 att\u0131\u011f\u0131 yumurtalar\u0131 d\u00f6ller ve sonras\u0131nda bu yumurtalar\u0131 \u015ferit halinde bacaklar\u0131na dolar.<\/figcaption><\/figure>\n

Erkek kurba\u011fan\u0131n \u2018\u00e7iftle\u015fme derisi\u2019<\/strong><\/p>\n

Ebe karakurba\u011fas\u0131 \u00e7ok \u00f6zel bir \u00fcreme \u015fekline sahiptir. Erkek kurba\u011fa, di\u015fi kurba\u011fan\u0131n v\u00fccudundan d\u0131\u015far\u0131 att\u0131\u011f\u0131 yumurtalar\u0131 d\u00f6ller ve sonras\u0131nda bu yumurtalar\u0131 \u015ferit halinde bacaklar\u0131na dolar. B\u00f6ylece, kulu\u00e7kaya yatm\u0131\u015f olmakla birlikte, yumurtalar\u0131n ba\u015fka canl\u0131lar taraf\u0131ndan yenilmesini \u00f6nler. Larvalar geli\u015fip yumurtadan \u00e7\u0131kmaya haz\u0131r hale geldiklerinde, erkek kurba\u011fa suya yerle\u015fir ve yavrular\u0131n bu ortamda d\u00fcnyaya gelmelerini sa\u011flar. (Bu y\u00fczden bu kurba\u011fa, \u2018ebe\u2019 olarak an\u0131l\u0131r.) Hik\u00e2yemizde \u00f6nem ta\u015f\u0131yacak olan bir ayr\u0131nt\u0131 \u015fudur: Suda \u00e7iftle\u015fen kurba\u011fa t\u00fcrlerinde, \u00fcreme d\u00f6neminde, erkek kurba\u011fan\u0131n ba\u015fparma\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131nda ince dikenlerle donat\u0131lm\u0131\u015f minik bir \u2018\u00e7iftle\u015fme derisi\u2019 olu\u015fur. Bir nas\u0131r mahiyetinde olan bu derinin i\u015flevi, suda \u00e7iftle\u015fme esnas\u0131nda erkek kurba\u011fan\u0131n di\u015fi kurba\u011fay\u0131 kaymadan s\u0131k\u0131ca tutabilmesini, ona kenetlenmesini sa\u011flamakt\u0131r. Karada \u00e7iftle\u015fti\u011fi i\u00e7in ebe kurba\u011fas\u0131nda b\u00f6yle bir \u00e7iftle\u015fme derisi olu\u015fmaz.<\/p>\n

Kammerer deneylerinde ebe karakurba\u011fas\u0131n\u0131 karada de\u011fil su ortam\u0131nda \u00e7iftle\u015fmeye zorlar ve bu \u015fartlar alt\u0131nda, hayvan\u0131n ba\u015fparmaklar\u0131n\u0131n yan k\u0131sm\u0131nda bir \u00e7iftle\u015fme derisinin olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k ve net bi\u00e7imde g\u00f6zlemler. Kamuoyunda tekrar b\u00fcy\u00fck bir yank\u0131 yaratan bu sonu\u00e7lar, bilim camias\u0131n\u0131 bir kez daha ikiye b\u00f6ler: Kammerer\u2019\u0131n deneylerinin hatal\u0131 ve son derece sa\u00e7ma oldu\u011funu ileri s\u00fcrenler ile deney sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011funu kabul eden biliminsanlar\u0131. Ancak bu s\u0131rada 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 patlak verir ve ara\u015ft\u0131rma kredileri kesilen Kammerer \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ara vermek zorunda kal\u0131r.<\/p>\n

Ancak bir s\u00fcre sonra yard\u0131m eli hi\u00e7 beklenmedik bir yerden uzan\u0131r; Cambridge \u00dcniversitesi\u2019nden. Bu \u00fcniversitede 50 profes\u00f6rden olu\u015fan bir grup bir fon olu\u015fturur ve Kammerer\u2019\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam etmesi i\u00e7in Cambridge\u2019e davet eder. Bu giri\u015fimin Cambridge \u00dcniversitesi\u2019nde oy birli\u011fi ile desteklenmedi\u011fini, Kammerer\u2019\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kar\u015f\u0131 koyan \u00e7ok say\u0131da biliminsan\u0131n\u0131n bulundu\u011funu da belirtmeden ge\u00e7meyelim…<\/p>\n

Kammerer 1923 y\u0131l\u0131nda \u00fcnl\u00fc Cambridge \u00dcniversitesi\u2019ne elindeki son ebe karakurba\u011fa \u00f6rne\u011fi ile gelir -di\u011fer \u00f6rnekler sava\u015f y\u0131llar\u0131n\u0131n karga\u015fas\u0131nda kaybolmu\u015ftur. Cambridge\u2019de kurba\u011fay\u0131 inceleyen \u00e7ok say\u0131da biliminsan\u0131 \u00e7iftle\u015fme derilerinin ger\u00e7ek oldu\u011funu tespit eder. Kammerer, ang\u0131n kurba\u011fas\u0131n\u0131 Cambridge ve Edinburg\u2019da verdi\u011fi bir dizi konferansta te\u015fhir eder. Bu vesileyle kurba\u011fan\u0131n ba\u015fparma\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131ndaki \u00e7iftle\u015fme derisi, hatta derinin \u00fczerindeki ince dikenler, pek \u00e7ok merakl\u0131 taraf\u0131ndan mikroskop alt\u0131nda g\u00f6zlemlenir. \u015ean ve \u015f\u00f6hret r\u00fczg\u00e2r\u0131n\u0131 pupaya alm\u0131\u015f olan Avusturyal\u0131 biyolog bu sefer Avrupa ve ABD\u2019de konferans turlar\u0131na \u00e7\u0131kar. 1925 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde, biyoloji alan\u0131nda yo\u011fun ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc Sovyetler taraf\u0131ndan da Kammerer\u2019a bir di\u011fer yard\u0131m eli uzat\u0131l\u0131r: Kom\u00fcnist Akademisi Kammerer\u2019a \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 Moskova\u2019da bir laboratuvar\u0131n ba\u015f\u0131na ge\u00e7erek s\u00fcrd\u00fcrmesini teklif eder. Ancak \u00fclkenin durumu ve Moskova\u2019n\u0131n iticili\u011fi Kammerer\u2019\u0131n bu teklifi geri \u00e7evirmesine neden olur.\u00a0 \u201cSovyet Rusya\u2019da i\u015flemekte olan Ter\u00f6r, Frans\u0131z \u0130htilalindeki Ter\u00f6r\u2019\u00fcn t\u0131pk\u0131 ayn\u0131s\u0131d\u0131r. Moskova, her biri di\u011feri gibi t\u0131pat\u0131p ayn\u0131 olan kutu apartmanlarla doludur. Bu ruhsuz \u015fehir ve devrim tehlikeleri midir benim hak etti\u011fim?\u201d<\/p>\n

\u0130ntihara s\u00fcr\u00fckleyen su\u00e7lama<\/strong><\/p>\n

Ancak Kammerer\u2019\u0131n kariyerine \u00f6l\u00fcmc\u00fcl darbeyi vuracak olan olay 1926 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fir. O y\u0131l\u0131n A\u011fustos ay\u0131 Nature<\/em> dergisinde yay\u0131mlanan makalesinde Amerikal\u0131 G. K. Noble, ebe karakurba\u011fas\u0131ndaki \u00e7iftle\u015fme derilerinin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131k ile sahte olduklar\u0131n\u0131, bunlar\u0131n asl\u0131nda hayvan\u0131n cildinin alt\u0131na kara m\u00fcrekkep enjekte edilerek elde edildi\u011fini \u00f6ne s\u00fcrer. Noble\u2019\u0131n iddialar\u0131 k\u0131sa s\u00fcrede geni\u015f \u00e7evrelerde yank\u0131 bulur ve bir kez daha bas\u0131n arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile g\u00fc\u00e7 kazan\u0131r. Bilimadam\u0131 kimli\u011finde rencide olan Kammerer yaz\u0131lar yazar, notlar d\u00fc\u015fer, \u00e7ileden \u00e7\u0131kar. \u201cHayat\u0131m\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n art\u0131k \u015faibeli bir hal ald\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphe g\u00f6t\u00fcrmez… Yar\u0131n, peri\u015fan hayat\u0131m\u0131 sonland\u0131rmak i\u00e7in yeterince cesaret ve y\u00fcreklilik bulabilmeyi umuyorum.\u201d<\/p>\n

Kammerer, m\u00fcrekkep sahtek\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kimin taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair ku\u015fkular\u0131 oldu\u011funu belirtir. Bu sahtek\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 karalamak amac\u0131yla baz\u0131 Nazi yanda\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu ileri s\u00fcrer. Sonu\u00e7ta numunenin incelenmesine bizzat kendisinin izin vermi\u015f oldu\u011funu hat\u0131rlat\u0131r. \u201cE\u011fer gizleyecek herhangi bir \u015feyim olsayd\u0131, izin vermi\u015f olabilir miydim hi\u00e7? Bu tam bir \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131kt\u0131r.\u201d<\/p>\n

M\u00fcrekkebin kimin taraf\u0131ndan ve tam nerede uyguland\u0131\u011f\u0131 konusu g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de netlik kazanm\u0131\u015f de\u011fil. Kimilerine g\u00f6re m\u00fcrekkep, hayvan\u0131n ba\u015fparmak alt k\u0131sm\u0131na Amerika\u2019da yap\u0131lan incelemeden birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce enjekt\u00f6r ile uygulanm\u0131\u015f olabilir. Ya da an\u0131msayal\u0131m, Cambridge\u2019de Lamarck\u2019\u0131n teorisine kar\u015f\u0131 koyan tutkulu Darwinistler vard\u0131, acaba onlar\u0131n eseri olabilir miydi bu? Hatta baz\u0131 kaynaklar (Arthur Koestler\u2019in daha sonralar\u0131 bu vakay\u0131 konu etti\u011fi Ebe Kurba\u011fas\u0131 Vakas\u0131, The Case of the Midwife Toad<\/em>, isimli 1971 y\u0131l\u0131 eserinde de ifade etti\u011fi gibi), m\u00fcrekkebin asl\u0131nda daha \u00f6nceleri Viyana \u00dcniversitesi\u2019nde, bir pasifist ve sosyalist olarak tan\u0131nan Kammerer\u2019a zarar vermek i\u00e7in, o s\u0131ralar k\u00f6k salmaya ba\u015flayan Nazi hareketinin bir sempatizan\u0131 taraf\u0131ndan uygulanm\u0131\u015f olabilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcrer. Her hal\u00fck\u00e2rda olay \u00fczerindeki s\u0131r perdesi kald\u0131r\u0131labilmi\u015f de\u011fil…<\/p>\n

23 Eyl\u00fcl 1926 g\u00fcn\u00fc Avusturya\u2019da Puchberg k\u00f6y\u00fc dolaylar\u0131nda bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe \u00e7\u0131kan Kammerer geri inmemek \u00fczere k\u00fc\u00e7\u00fck bir tepeye t\u0131rman\u0131r ve cebinden \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 tabanca ile kafas\u0131na s\u0131kt\u0131\u011f\u0131 kur\u015funla hayat\u0131na son verir…<\/p>\n

Ve epigenetik dal\u0131\u2026<\/strong><\/p>\n

Tarihin ve bilimsel ilerlemenin bir cilvesinden s\u00f6z etmeden bitirmeyelim. Belki de \u2018cilve\u2019den ziyade, kendini her zaman sorgulamaya ve \u00e2deta bir dogma niteli\u011fi kazanm\u0131\u015f olsalar bile kavram ve kuramlar\u0131n\u0131 yeni g\u00f6zlemler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda her zaman d\u00fczeltmeye haz\u0131r olan bilimsel yakla\u015f\u0131m\u0131n g\u00fcc\u00fcnden s\u00f6z etmemiz daha do\u011fru olacakt\u0131r.<\/p>\n

\"\"
23 Eyl\u00fcl 1926 g\u00fcn\u00fc Avusturya\u2019da Puchberg k\u00f6y\u00fc dolaylar\u0131nda bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe \u00e7\u0131kan Kammerer geri inmemek \u00fczere k\u00fc\u00e7\u00fck bir tepeye t\u0131rman\u0131r ve kafas\u0131na s\u0131kt\u0131\u011f\u0131 kur\u015funla hayat\u0131na son verir…<\/figcaption><\/figure>\n

August Weismann, sperm ve yumurta h\u00fccreleri (tohum h\u00fccreleri)\u00a0 ile v\u00fccut (soma) h\u00fccrelerinin olu\u015fumun daha ilk evrelerinde farkl\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu iki t\u00fcr h\u00fccre aras\u0131nda \u00e2deta bir bariyerin bulundu\u011funu; ba\u015fka bir ifadeyle, ana-babadan tohum h\u00fccreleri sayesinde d\u00f6le aktar\u0131lan kal\u0131tsal bilginin, v\u00fccut h\u00fccrelerinde meydana gelebilecek olan herhangi bir de\u011fi\u015fimden etkilenemeyece\u011fi, dolay\u0131s\u0131yla da kazan\u0131lm\u0131\u015f karakterlerin kal\u0131tsal nitelikte olamayaca\u011f\u0131n\u0131 deneyleriyle g\u00f6stermi\u015fti. \u0130\u015fte 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n en sa\u011flam kuramlar\u0131ndan birinin ortaya konulu\u015fundan yakla\u015f\u0131k 100 y\u0131l sonra gelin g\u00f6r\u00fcn ki, bizleri her zaman \u015fa\u015f\u0131rtmaya devam eden biyoloji d\u00fcnyas\u0131ndaki son ilerlemeler, Darwin-Lamarck ikilemini tekrar g\u00fcndeme getirip yepyeni bir g\u00fczerg\u00e2ha oturttu.<\/p>\n

Olduk\u00e7a gen\u00e7 bir disiplin olan epigenetik dal\u0131, son y\u0131llarda, yepyeni kal\u0131t\u0131msal mekanizma ve s\u00fcre\u00e7leri ortaya koydu. (3) Bu alandaki yeni bulu\u015flara g\u00f6re do\u011fal ortam, canl\u0131 organizmalardaki gen ifadelerini (gen ekspresyonlar\u0131n\u0131) etkileyebilir ve DNA\u2019n\u0131n temel yap\u0131s\u0131nda herhangi bir de\u011fi\u015fiklik yaratmaks\u0131z\u0131n, de\u011fi\u015fime u\u011frayan bu gen ifadeleri (bu ifadeleri kontrol eden molek\u00fcler yap\u0131 ta\u015flar\u0131) ana-babadan d\u00f6le ge\u00e7ebilir. \u00d6rne\u011fin embriyonik geli\u015fim i\u00e7in son derece \u00f6nemli oldu\u011fu bilinen gen ifadesinin farkl\u0131 \u015fekilde cereyan etmesi, d\u00f6l\u00fcn olu\u015fumunu, dolay\u0131s\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan organizman\u0131n \u00f6zyap\u0131s\u0131n\u0131 etkileyebilir. \u00d6rne\u011fin, bir canl\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminde ya\u015fam\u0131 boyunca meydana gelen birtak\u0131m de\u011fi\u015fikliklerin epigenetik mekanizmalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile d\u00f6le ge\u00e7ebilece\u011fi g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n

Sonu\u00e7ta, bug\u00fcnk\u00fc bilgimize g\u00f6re (4) do\u011fal se\u00e7ilim biyolojik evrimin esas motorunu olu\u015fturmaktad\u0131r, ancak ya\u015fam boyu kazan\u0131lm\u0131\u015f olan karakter ve \u00f6zelliklerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n kal\u0131tsal bir nitelik kazanabilece\u011fi ve b\u00f6ylece evrimsel s\u00fcre\u00e7lerde onlar\u0131n da bir rol oynayabilece\u011fi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n

Dipnotlar<\/strong><\/p>\n

1) Sedat \u00d6l\u00e7er, Lamarck ve Evrim Kuram\u0131, Bilim ve Gelecek, Say\u0131 130 (Aral\u0131k 2014) ve 132 (\u015eubat 2015)<\/p>\n

2) Ross Honeywill, Lamarck\u2019s Evolution<\/em>, Pier9, Murdoch Books, London, 2008.<\/p>\n

3) Nessa Carey, The Epigenetics Revolution<\/em>, Columbia University Press, 2013.<\/p>\n

4) John Brockman (Edit\u00f6r), This Idea Must Die<\/em>, Harper Collins 2015, sayfa 185-187: Athena Vouloumanos, Natural Selection is the Only Engine of Evolution<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lamarckizm ve onun bir par\u00e7as\u0131 olan yumu\u015fak kal\u0131t\u0131m 20. y\u00fczy\u0131l biyologlar\u0131 taraf\u0131ndan rafa kald\u0131r\u0131ld\u0131 ama Lamarckizm de hi\u00e7bir zaman tam olarak \u00f6lmedi. Fikir o kadar \u2018akla yatk\u0131n\u2019 ve cazipti ki, Lamarckizm davas\u0131na g\u00f6n\u00fcl ba\u011flayan ve bu kuram\u0131n temel unsurlar\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak yolunda pes etmeyen biliminsanlar\u0131 hep oldu. Paul Kammerer bunlardan biriydi. Bilimin tarihi yaz\u0131l\u0131rken, biliminsanlar\u0131, \u00f6ne […]<\/p>\n","protected":false},"author":508,"featured_media":17132,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[177,21,1473,231],"tags":[197,461,1637,292,2043],"class_list":["post-17131","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-140-sayi","category-biyoloji","category-genis-aci","category-molekuler-biyoloji-ve-genetik","tag-biyoloji","tag-darwin","tag-dogal-secilim","tag-genetik","tag-paul-kammerer"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17131","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/508"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17131"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17131\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17132"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17131"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17131"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17131"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}