{"id":17348,"date":"2015-09-01T15:13:17","date_gmt":"2015-09-01T12:13:17","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=17348"},"modified":"2018-01-23T15:19:12","modified_gmt":"2018-01-23T12:19:12","slug":"doga-taklit-ve-teknolojinin-birlestigi-nokta-biyomimetik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2015\/09\/01\/doga-taklit-ve-teknolojinin-birlestigi-nokta-biyomimetik","title":{"rendered":"Do\u011fa, taklit ve teknolojinin birle\u015fti\u011fi nokta: Biyomimetik"},"content":{"rendered":"

Uygarl\u0131k kurarak do\u011fadan uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnsek de asl\u0131nda h\u00e2l\u00e2 do\u011fa ile i\u00e7 i\u00e7eyiz. Onu etkiliyoruz, ondan etkileniyoruz. Kabul etmemiz gerekiyor ki, o bizlerden \u00e7ok \u00fcst\u00fcn ve ortaya koydu\u011fu \u00e7\u00f6z\u00fcmlerden baz\u0131lar\u0131na yetecek teknolojimiz hen\u00fcz yok. Do\u011fa hayat\u0131n devam etmesi i\u00e7in elbet bir yolunu bulur, bilim ise onu taklit etmenin bir yolunu! <\/em><\/p>\n

G\u00fcn i\u00e7inde bin bir zorlukla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r ve onlar\u0131n \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in elimizden geleni yapar\u0131z. Neyse ki elimizin alt\u0131nda internet var! \u0130htiyac\u0131m\u0131z olan her \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc parmak hareketlerimizle ekranlar\u0131m\u0131za ta\u015f\u0131yabiliyoruz. Sonras\u0131 ise basit: Videoyu a\u00e7, yap\u0131lanlar\u0131 tekrar et. Yani ekran\u0131n di\u011fer taraf\u0131ndakini taklit et<\/strong>.<\/p>\n

Taklit do\u011fumumuzdan itibaren bizlerle olan, ileti\u015fim kurmam\u0131z\u0131, \u00f6\u011frenmemizi sa\u011flayan ve ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran bir davran\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 s\u00f6zc\u00fckleri \u201cteknoloji\u201d i\u00e7in de kullanabiliriz. Onun yard\u0131m\u0131 ile ileti\u015fim kurar\u0131z, \u00f6\u011freniriz ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z sorunlar\u0131 kolayca \u00e7\u00f6zeriz. Taklit ile teknoloji bir araya gelince ise i\u015fler \u00e7ok daha kolay oluyor.<\/p>\n

Da Vinci\u2019den g\u00fcn\u00fcm\u00fcze<\/strong><\/p>\n

U\u00e7mak bir\u00e7ok dilde ve bir\u00e7ok k\u00fclt\u00fcrde \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc temsil eder. Do\u011fadan kopup gelen insan\u0131n genlerinde de \u00f6zg\u00fcr olma iste\u011fi vard\u0131r; g\u00f6\u00e7 etmek ister, ke\u015ffetmek ister. Ve u\u00e7mak eskiden beri insan\u0131n i\u00e7inde bir ukdedir. Tarihte bir\u00e7ok u\u00e7ma giri\u015fimi g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. M\u00d6 400\u2019l\u00fc y\u0131llarda Yunanl\u0131lar\u0131n geli\u015ftirdi\u011fi 200 metre kadar u\u00e7mu\u015f oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen aletten tutun da Abbas \u0130bn Firnas, Leonardo da Vinci, Sir George Cayley, Wright Karde\u015fler\u2019e kadar niceleri u\u00e7u\u015f giri\u015fiminde bulundu. Fakat Da Vinci ile u\u00e7ma giri\u015fimlerinin bir ad\u0131m daha ileri ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bulgulara g\u00f6re Da Vinci tasarlad\u0131\u011f\u0131 makineyi ku\u015flar\u0131n anatomik yap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak olu\u015fturdu. Muhtemelen ondan \u00f6ncekiler de ku\u015flardan ilham alarak u\u00e7may\u0131 denedi, fakat elimizde onlar\u0131n incelemeler yap\u0131p yapmad\u0131\u011f\u0131na dair bulgular ne yaz\u0131k ki yok. Da Vinci\u2019nin giri\u015fimini biyomimetik alan\u0131n\u0131n temeli olarak alabiliriz. Ayr\u0131ca ilk ba\u015far\u0131l\u0131 insanl\u0131 u\u00e7u\u015fu ger\u00e7ekle\u015ftiren Wright Karde\u015fler de, bir g\u00fcvercinin anatomisini inceleyerek kendi aletlerini tasarlad\u0131lar. Bunlar tarihteki ilk taklit giri\u015fimleri; g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise bu alan \u00e7ok geli\u015fti ve geli\u015fmeye de devam ediyor.<\/p>\n

Bize ev sahipli\u011fi yapan gezegen \u00fczerinde milyonlarca farkl\u0131 t\u00fcr var ve her t\u00fcr\u00fcn birinci amac\u0131 hayatta kalmak. Bunu ba\u015farabilmek i\u00e7in ise farkl\u0131 \u00f6zellikler evrimle\u015ftirmek zorundalar. \u0130nsan ise bu t\u00fcrlerden sadece bir tanesi ve farkl\u0131 \u00f6zelliklere sahip olup ya\u015fam\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in do\u011fadaki di\u011fer canl\u0131lar\u0131 taklit etmek zorunda. Biyomimeti\u011fi, insan\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131 do\u011fay\u0131 \u00f6rnek alarak ya da taklit ederek \u00e7\u00f6zme \u00e7abas\u0131 \u015feklinde tan\u0131mlayabiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc do\u011fa insandan \u00e7ok daha yarat\u0131c\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlere sahip! Evet, asl\u0131nda m\u00fchendisli\u011fin do\u011fa ile i\u00e7 i\u00e7e olan bu alan\u0131nda i\u015fler do\u011fay\u0131 ve do\u011fadaki canl\u0131lar\u0131 taklit ederek i\u015fliyor. Takip edilen sorun \u00e7\u00f6zme yollar\u0131 burada da ayn\u0131: Sorunu bul, g\u00f6zlem yap, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc bul. Tabii ki bu alanda en \u00f6nemli madde g\u00f6zlem yapmak, Da Vinci ve Wright Karde\u015fler\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 gibi.<\/p>\n

Taklit s\u00fcreci kimyay\u0131 kullanarak uzun zincirli kimyasal yap\u0131lar, molek\u00fcller, b\u00fcy\u00fck yap\u0131lar ve biyolojik karakterler i\u00e7eren mekanizmalar olu\u015fturmay\u0131 i\u00e7eriyor. 1940\u2019lar ve 1970\u2019ler aras\u0131nda h\u0131zla geli\u015fim sa\u011flamas\u0131na ra\u011fmen, bu alanda bahsi ge\u00e7en prosed\u00fcr\u00fc takip etmek teknolojik yetersizliklerden \u00f6t\u00fcr\u00fc zor oldu. Fakat milenyuma gelindi\u011finde art\u0131k i\u015fler daha kolayla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6zellikle de biyoloji ve sentetik kimyan\u0131n birle\u015fmesi, do\u011fal ve yapay kaynaklar kullan\u0131larak biyomimetik molek\u00fcllerin olu\u015fturmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. Derken, 2003 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiliz m\u00fchendis ve biyomimetik\u00e7i Julian Vincent mikroskopik d\u00fcnyay\u0131 inceleyerek makro teknolojiler geli\u015ftirilebilece\u011fini ortaya att\u0131. Fakat hi\u00e7 kimse Vincent\u2019\u0131n k\u00f6pek bal\u0131klar\u0131 ile u\u011fra\u015faca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015fti.<\/p>\n

\"\"
K\u00f6pekbal\u0131\u011f\u0131 derisi girinti ve \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar i\u00e7eriyor, bu da mikroorganizmalar\u0131n deriye tutunmas\u0131n\u0131 engelliyor. Bu \u00f6zellik okyanuslardan laboratuvar ortam\u0131na ta\u015f\u0131nabilirse t\u0131bbi aletler bu yap\u0131larla kaplanacak ve b\u00f6ylece dezenfektan g\u00f6revi g\u00f6recek.<\/figcaption><\/figure>\n

Do\u011fal \u00e7\u00f6z\u00fcmler<\/strong><\/p>\n

Makroskopik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan incelendi\u011finde, k\u00f6pekbal\u0131klar\u0131n\u0131n derileri otomobil ve spor alanlar\u0131na b\u00fcy\u00fck katk\u0131da bulunabilir. Derilerinin biyokimyasal yap\u0131s\u0131 s\u00fcrt\u00fcnmeyi azaltma \u00f6zelli\u011fine sahip, bu da y\u00fcz\u00fcc\u00fclere daha h\u0131zl\u0131 y\u00fczme imk\u00e2n\u0131 sa\u011flayabilir. Ayr\u0131ca bu \u00f6zellik otomobil sanayisinde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise daha iyi performans daha az zarar demek oluyor. Fakat Vincent olaya \u00e7ok farkl\u0131 yakla\u015ft\u0131, makroskopik a\u00e7\u0131dan bakmak yerine mikroskopik a\u00e7\u0131dan bakmay\u0131 denedi ve t\u0131p alan\u0131na \u00e7ok b\u00fcy\u00fck katk\u0131da bulunacak bir ke\u015ffe imza att\u0131. K\u00f6pekbal\u0131\u011f\u0131 derisi do\u011fal olarak antimikrobiyal. Yani, kolonile\u015fmeyi de enfeksiyonu da engelleyebiliyor. Fakat bu \u00f6zel bir ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminden ya da amino asit dizilerinden dolay\u0131 de\u011fil, derinin kendi yap\u0131s\u0131ndan dolay\u0131. Deri girinti ve \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar i\u00e7eriyor, bu da mikroorganizmalar\u0131n deriye tutunmas\u0131n\u0131 engelliyor. E\u011fer bu \u00f6zellik okyanuslardan laboratuvar ortam\u0131na ta\u015f\u0131nabilirse t\u0131bbi aletler bu yap\u0131larla kaplanacak ve b\u00f6ylece dezenfektan g\u00f6revi g\u00f6recek. \u0130lk testlerde bu yap\u0131n\u0131n mikrobiyal ba\u011flanma ve koloni olu\u015fumunu engellemede son derece ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Ekip ilerleyen y\u0131llarda, hedeflenen materyallerin yapay k\u00f6pek bal\u0131\u011f\u0131 derisi ile kaplanaca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor.<\/p>\n

Do\u011fada her canl\u0131n\u0131n kendine has hareketleri vard\u0131r. Fakat konu ku\u015flar oldu\u011funda \u201chareket\u201d yelpazesini daha geni\u015f tutmal\u0131y\u0131z. De\u011fi\u015fik hareketlere sahip olan ku\u015flardan birisi de a\u011fa\u00e7kakanlar. A\u011fa\u00e7kakanlar \u00fcreme d\u00f6nemleri geldi\u011finde, kuru a\u011fa\u00e7 g\u00f6vdelerine sivri gagalar\u0131n\u0131 vurarak kar\u015f\u0131 cinsi etkilemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u0130smini ise bu hareketinden almaktad\u0131r. Bunun a\u00e7\u0131klamas\u0131 basit. A\u00e7\u0131klanmas\u0131 zor olan \u015fey ise saniyede 18-20 defa a\u011faca vuran a\u011fa\u00e7kakanlar\u0131n beyinlerinin nas\u0131l bu darbelerden etkilenmedi\u011fi. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir a\u011fa\u00e7kakan\u0131n a\u011faca her vuru\u015fu, bir futbolcunun topa vuru\u015fundan 100 kat daha fazla darbe almas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Bu vuru\u015fu bir insan\u0131n denedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, muhtemelen beyin sars\u0131nt\u0131s\u0131 sonucu ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lara yem olurdu!<\/p>\n

A\u011fa\u00e7kakanlar\u0131n bu marifeti Kaliforniya Berkeley \u00dcniversitesi\u2019nden Sang-Hee Yoon ve Sungmin Park isimli iki biliminsan\u0131n\u0131n da ilgisini \u00e7ekmi\u015f ve a\u011fa\u00e7kakanlar \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015flar. Uzun ara\u015ft\u0131rmalar sonucu, ku\u015flar\u0131n beyinlerini sars\u0131nt\u0131lardan d\u00f6rt farkl\u0131 y\u00f6ntem kullanarak korudu\u011fu bulunmu\u015f. \u0130ki biliminsan\u0131 yazd\u0131klar\u0131 makalede d\u00f6rt y\u00f6ntemin \u015funlar oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor: Gagalar\u0131 sert fakat esneyebilir; kafatas\u0131 kemikleri s\u00fcngerimsi; beyin ve kafatas\u0131 aras\u0131nda s\u0131v\u0131n\u0131n bulundu\u011fu geni\u015f\u00e7e bir bo\u015fluk var ve titre\u015fimi azaltmak i\u00e7in evrimle\u015fmi\u015f olan ve a\u011fa\u00e7kakan\u0131n diline ba\u011flanan bir zar mevcut. M\u00fchendisler bu do\u011fal yap\u0131lar\u0131 \u015fok absorbe edici aletler \u00fcretmek i\u00e7in kullanmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcler ve bu do\u011frultuda bir dizi deney ger\u00e7ekle\u015ftirdiler. Deneyin sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, \u00fcretilen silindir \u015feklindeki alet 60.000 kg kuvvete kadar dayanabiliyor. A\u011fa\u00e7kakanlar\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 kuvvetin 1200 kg oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnecek olursak, \u00fcretilen maddenin ne derece ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu anlayabiliriz. Fakat bu kuvvet dahi \u00e7ok kullan\u0131\u015fl\u0131 de\u011fil. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar dayanma kuvvetini daha da art\u0131rma pe\u015findeler.<\/p>\n

Ak\u0131ll\u0131 malzemeler ve nanoteknoloji<\/strong><\/p>\n

Hasta oldu\u011fumuzda ate\u015fimiz \u00e7\u0131kabilir. Bunun nedeni v\u00fccudun d\u0131\u015far\u0131dan gelen mikroorganizmalara ve vir\u00fcslere kar\u015f\u0131 \u00fcretti\u011fi savunma mekanizmas\u0131d\u0131r. Peki, bu mekanizma v\u00fccuda yabanc\u0131 organizmalar\u0131n girdi\u011fini nas\u0131l anl\u0131yor? \u0130\u015fte bunun yan\u0131t\u0131n\u0131 bulmak, ak\u0131ll\u0131 malzemelere giden yolun kilit noktas\u0131n\u0131 olu\u015fturuyordu. D\u0131\u015far\u0131dan gelen organizman\u0131n proteinleri ister istemez konak canl\u0131n\u0131n, yani bizlerin, h\u00fccreleri ile etkile\u015fimde bulunuyor. Konak canl\u0131n\u0131n h\u00fccreleri yabanc\u0131 proteini alg\u0131l\u0131yor ve di\u011fer h\u00fccrelere bunu aktararak bir direni\u015f g\u00f6stermeye ba\u015fl\u0131yorlar. Bu dirence ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemine \u00f6zg\u00fc h\u00fccreler de kat\u0131l\u0131yor ve yabanc\u0131 h\u00fccrelerle olan sava\u015f ba\u015fl\u0131yor ve bunun yan etkisi olarak da v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131 giderek artmaya ba\u015fl\u0131yor. Ayn\u0131 sistem h\u00fccreler taraf\u0131ndan bir\u00e7ok farkl\u0131 durum i\u00e7in kullan\u0131labilir; s\u0131cakl\u0131k de\u011fi\u015fimleri, kimyasal maddeler, ortam de\u011fi\u015fiklikleri vs.<\/p>\n

\"\"
Swager ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n icad\u0131 etin bozulmas\u0131na neden olan kimyasallar\u0131 alg\u0131l\u0131yor ve etin bozuk olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir telefon uygulamas\u0131 ile an\u0131nda s\u00f6yl\u00fcyor.<\/figcaption><\/figure>\n

Kilit nokta olan bilgi ise h\u00fccrelerin de\u011fi\u015fimlere kar\u015f\u0131 olan hassasiyeti ve de\u011fi\u015fimlere verdi\u011fi h\u0131zl\u0131 tepkiler. Bu de\u011fi\u015fimler h\u00fccrelere hayatta kalma imk\u00e2n\u0131 sa\u011flarken, bizlere de, koku alma\u00e7lar\u0131ndan tutun da hedefi on ikiden vuran ila\u00e7lara kadar s\u0131n\u0131rs\u0131z say\u0131da teknolojik sistemler geli\u015ftirmemizi sa\u011fl\u0131yor. En yarat\u0131c\u0131 \u00f6rneklerden birisi de MIT\u2019de kimya profes\u00f6r\u00fc olan Timothy Swager ve ekibine ait. Ekip besin zehirlenmelerinden ve etlerin bo\u015fa gitmesinden \u00e7ok etkilenmi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki buna bir \u00e7are bulmu\u015flar. Ekip bir sens\u00f6r olu\u015fturmu\u015f. Bu sens\u00f6r sayesinde etin \u00e7\u00fcr\u00fck olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 koklamak ve tatmak zorunda kalmadan anlayabilece\u011fiz. Sens\u00f6r\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fma mekanizmas\u0131 burun h\u00fccreleri ile ayn\u0131, yani onlar\u0131 taklit ediyor. Eti koklad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda burnumuza gelen k\u00f6t\u00fc kokular etin bozulmas\u0131na neden olan kimyasallard\u0131r. Bu kimyasallar burun h\u00fccrelerimizin alma\u00e7lar\u0131na ba\u011flan\u0131r ve bizlere k\u00f6t\u00fc koku olarak kendini tan\u0131t\u0131r. Swager ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n icad\u0131 da bu kimyasallar\u0131 alg\u0131l\u0131yor ve size etin bozuk olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir telefon uygulamas\u0131 ile an\u0131nda s\u00f6yl\u00fcyor. Kullan\u0131c\u0131lar bu sayede zehirlenmekten veya eti bo\u015f yere \u00e7\u00f6pe atmaktan kurtulmu\u015f olacak.<\/p>\n

Teknolojinin geli\u015fmesi yeni t\u0131bbi uygulamalar\u0131 da beraberinde getiriyor. Bu geli\u015fmelerden en \u00f6nemlisi ise yapay organ nakilleri. Hen\u00fcz \u00e7ok ilerlemi\u015f bir teknoloji de\u011fil fakat organ nakillerinin taht\u0131na oturmas\u0131 an meselesi. Bir bireyden di\u011ferine yap\u0131lan organ nakillerinde doku uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 problem basamaklar\u0131ndan en \u00f6nemlisini olu\u015fturuyor. Yapay organ nakillerinde ise bu problem hasta ki\u015finin v\u00fccudu ile nakledilecek organ\u0131n uyu\u015faca\u011f\u0131 \u015fekilde \u00fcretilen yapay doku kullan\u0131larak a\u015f\u0131lm\u0131\u015f oluyor. Ancak teknolojimiz baz\u0131 durumlarda hen\u00fcz yetersiz. H\u00fccrelerin sahip oldu\u011fu zarlar organizmay\u0131 korumak \u00fczere evrimle\u015fmi\u015ftir. Bunu zararl\u0131 kimyasallar\u0131 ve maddeleri h\u00fccrenin d\u0131\u015f\u0131nda tutarak ger\u00e7ekle\u015ftirir. Bir yandan da h\u00fccrenin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu kimyasallar\u0131 i\u00e7eriye almak zorundad\u0131r. Bu durumda h\u00fccre zar\u0131 \u00fczerinde duran baz\u0131 kanalc\u0131klar g\u00f6revi devral\u0131r ve gerekli maddeler bu kanalc\u0131klar sayesinde organizman\u0131n i\u00e7erisine al\u0131n\u0131r. Bu \u00f6zelli\u011fe se\u00e7ici ge\u00e7irgenlik denir. Teknolojimizin yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 durumlardan bir tanesi de bu \u00f6zelli\u011fe sahip zarlar \u00fcretmek. Nisan ay\u0131nda yay\u0131nlanan yeni bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re se\u00e7ici ge\u00e7irgen \u00f6zelli\u011fe sahip zarl\u0131 yap\u0131lar \u00fcretmek k\u0131sa bir zamanda m\u00fcmk\u00fcn olabilecek. Biliminsanlar\u0131ndan olu\u015fan uluslararas\u0131 bir ekip nanot\u00fcpler kullanarak se\u00e7ici ge\u00e7irgen zar \u00fcretmeyi ba\u015fard\u0131. Zarlar\u0131n \u00fczerine \u00fcrettikleri karbon nanot\u00fcpleri yerle\u015ftirdiler, gerekli miktarda enerji verdikten sonra bu t\u00fcplerin baz\u0131 kimyasallara kar\u015f\u0131 \u00f6zellikle se\u00e7ici davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcler. T\u0131pk\u0131 do\u011fal h\u00fccrelerin zarlar\u0131ndaki kanallar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi! Ekip devrim niteli\u011finde bir bulu\u015f ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f olabilir \u00e7\u00fcnk\u00fc yapay karaci\u011fer ve yapay b\u00f6brek nakillerinden sonra hastalar i\u00e7in tehlike arz eden en \u00f6nemli \u015fey organlar\u0131n zarlar\u0131n\u0131n yeterli derecede ge\u00e7irgen olmamas\u0131yd\u0131. Bu y\u00f6ntem kullan\u0131larak gelecekte daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 yapay organ nakillerinin yap\u0131lmas\u0131 umuluyor.<\/p>\n

Yapay zek\u00e2<\/strong><\/p>\n

\u0130nsanl\u0131k \u00fczerinde olu\u015fturabilece\u011fi tehlikeler tart\u0131\u015f\u0131ladursun yapay zek\u00e2 gelece\u011fin en b\u00fcy\u00fck teknolojik geli\u015fmelerinden olacak. Kendi kendine program yazan bilgisayarlar \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmalara \u00e7oktan ba\u015fland\u0131. E\u011fer komplo teorilerinden uzakla\u015f\u0131p bu teknolojinin geli\u015fmesine bir \u015fans verirsek teknolojimizin geli\u015fme h\u0131z\u0131 daha da artacak. Belki de y\u00fczy\u0131l\u0131n en b\u00fcy\u00fck teknolojik geli\u015fmesi olacak olan bu \u00fcr\u00fcn de biyomimetik tabanl\u0131. Bu sefer esinlenilen organizma do\u011fan\u0131n derinliklerinden \u00e7\u0131kagelmiyor. Yapay zek\u00e2n\u0131n temelleri bizim sinir sistemimize dayan\u0131yor.<\/p>\n

Beynimiz milyarlarca sinir h\u00fccresinin birbirleriyle mekanik ve kimyasal yollarla ileti\u015fim kurmas\u0131 sayesinde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren bir organ. Nas\u0131l ki \u00f6nemi tart\u0131\u015f\u0131lamaz ise di\u011fer organlara nazaran daha karma\u015f\u0131k oldu\u011fu da tart\u0131\u015f\u0131lamaz ve h\u00e2l\u00e2 tamamen anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f de\u011fil. Yapay zek\u00e2 geli\u015ftirme at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 ilk olarak 1943 y\u0131l\u0131nda Warren McCulloch ve Walter Pitts ger\u00e7ekle\u015ftirdi. \u0130kili bilgisayar sistemlerinde beynimizdekilere benzer sinir h\u00fccreleri ve sinir a\u011flar\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 \u00f6nerdi, tabii ki sentetik olanlar\u0131n\u0131. Ba\u015flarda ba\u015far\u0131l\u0131 olduklar\u0131 s\u00f6ylenemez, fakat sonraki y\u0131llarda bu sistem geli\u015ftirilmeye ba\u015fland\u0131 ve bir\u00e7ok teknolojik \u00fcr\u00fcn\u00fcn altyap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturdu. \u015eimdilerde ise daha geli\u015fmi\u015f a\u011f sistemleri ile \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

\"\"
Yapay zek\u00e2 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 insan beynini taklit ederek ilerliyor.<\/figcaption><\/figure>\n

Beynimizdeki n\u00f6ral a\u011flar, binlerce sinir h\u00fccresinin birbirleriyle olu\u015fturdu\u011fu milyarlarca ba\u011flant\u0131dan olu\u015fuyor. Gerek kimyasal, gerekse elektriksel iletiler sinir h\u00fccrelerinin olu\u015fturdu\u011fu ba\u011flant\u0131lar taraf\u0131ndan bir n\u00f6rondan di\u011ferine aktar\u0131l\u0131yor ve beynimiz i\u00e7erisinde seyahat ediyor adeta! Tabii ki insan benzeri bir teknolojik \u00fcr\u00fcn yaratmak i\u00e7in bu a\u011flar\u0131 kullanmak ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olacakt\u0131r. Bunu ilk fark edenler de biraz \u00f6nce bahsetti\u011fimiz Warren McCulloch ve Walter Pitts ikilisi oldu. Peki, bu n\u00f6ral a\u011flar\u0131n yapay olanlar\u0131 nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor? Yapay n\u00f6ral a\u011flarda beynimizdeki uyar\u0131 iletimini sa\u011flayan n\u00f6ron benzeri yap\u0131lar kullan\u0131l\u0131yor, bu yap\u0131lar\u0131n birbirleriyle etkile\u015fimi sayesinde \u00f6\u011frenme ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor. Evet \u00f6\u011frenme! \u00c7\u00fcnk\u00fc yapay zek\u00e2 \u00f6\u011frenmeyi temel al\u0131yor, kodlamay\u0131 de\u011fil. Ancak biliminsanlar\u0131 h\u00e2l\u00e2 yapay zek\u00e2n\u0131n \u00f6\u011frenmesini ve sinirsel s\u00fcre\u00e7lerini geli\u015ftirmek i\u00e7in insan\u0131n beynindeki biyolojik s\u00fcre\u00e7leri incelemeye devam ediyor. Hen\u00fcz bebeklik d\u00f6neminde olan teknolojimiz i\u00e7in bu ara\u015ft\u0131rmalar b\u00fcy\u00fck umut vaat ediyor.<\/p>\n

Uygarl\u0131k kurarak do\u011fadan uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnsek de asl\u0131nda h\u00e2l\u00e2 do\u011fa ile i\u00e7 i\u00e7eyiz. Onu etkiliyoruz, ondan etkileniyoruz. Kabul etmemiz gerekiyor ki, o bizlerden \u00e7ok \u00fcst\u00fcn ve ortaya koydu\u011fu \u00e7\u00f6z\u00fcmlerden baz\u0131lar\u0131na yetecek teknolojimiz hen\u00fcz yok. Do\u011fa hayat\u0131n devam etmesi i\u00e7in elbet bir yolunu bulur, bilim ise onu taklit etmenin bir yolunu!<\/p>\n

Kaynaklar<\/strong><\/p>\n

– http:\/\/biomimetic.pbworks.com\/f\/Biomimetics\u2014using+nature+to+inspire+humanBar-Cohen.pdf<\/p>\n

– http:\/\/rsif.royalsocietypublishing.org\/content\/3\/9\/471<\/p>\n

– http:\/\/thepsychologist.bps.org.uk\/volume-23\/edition-4\/deferred-imitation-children-and-apes<\/p>\n

– http:\/\/www.popsci.com\/blog-network\/under-microscope\/shark-skin-biomimetics-takes-bite-out-infection-spread<\/p>\n

– http:\/\/www.popsci.com\/technology\/article\/2011-02\/woodpecker-heads-inspire-new-cushioning-systems-electronics-and-humans<\/p>\n

– http:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/pii\/S1877042812031928<\/p>\n

– http:\/\/www.popsci.com\/new-sensor-can-detect-decaying-meat<\/p>\n

– http:\/\/www.bbc.co.uk\/schools\/gcsebitesize\/design\/electronics\/materialsrev5.shtml<\/p>\n

– http:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2011\/11\/111116143049.htm<\/p>\n

– http:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/pii\/S0734975014001517<\/p>\n

– http:\/\/www.popsci.com\/carbon-nanotubes-transport-molecules-and-out-cell-membranes-0<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Uygarl\u0131k kurarak do\u011fadan uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnsek de asl\u0131nda h\u00e2l\u00e2 do\u011fa ile i\u00e7 i\u00e7eyiz. Onu etkiliyoruz, ondan etkileniyoruz. Kabul etmemiz gerekiyor ki, o bizlerden \u00e7ok \u00fcst\u00fcn ve ortaya koydu\u011fu \u00e7\u00f6z\u00fcmlerden baz\u0131lar\u0131na yetecek teknolojimiz hen\u00fcz yok. Do\u011fa hayat\u0131n devam etmesi i\u00e7in elbet bir yolunu bulur, bilim ise onu taklit etmenin bir yolunu! G\u00fcn i\u00e7inde bin bir zorlukla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r […]<\/p>\n","protected":false},"author":641,"featured_media":17350,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[176,21,31],"tags":[2072,344,34,400],"class_list":["post-17348","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-139-sayi","category-biyoloji","category-teknoloji","tag-biyomimetik","tag-nanoteknoloji","tag-teknoloji","tag-yapay-zeka"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t