{"id":17408,"date":"2017-07-01T12:06:13","date_gmt":"2017-07-01T09:06:13","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=17408"},"modified":"2018-02-08T16:21:06","modified_gmt":"2018-02-08T13:21:06","slug":"yurt-ve-dunyadan-evrim-ve-dogruluk-ileri-ve-gerilik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2017\/07\/01\/yurt-ve-dunyadan-evrim-ve-dogruluk-ileri-ve-gerilik","title":{"rendered":"Yurt ve D\u00fcnya\u2019dan: Evrim ve do\u011fruluk, ileri ve gerilik"},"content":{"rendered":"

1940\u2019larda Behice Boran, Pertev Naili Boratav, Niyazi Berkes ve Adnan Cemgil\u2019in \u00f6nderli\u011finde \u00e7\u0131kan Yurt ve D\u00fcnya dergisi, 1 \u015eubat 1944 tarihli say\u0131s\u0131nda 135. do\u011fum y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc nedeniyle Darwin\u2019i kapak yapm\u0131\u015f. Biri unutulmaz antopolog Muzaffer \u015eeny\u00fcrek\u2019in, di\u011feri yine b\u00fcy\u00fck siyaset bilimci Niyazi Berkes\u2019in kaleme ald\u0131\u011f\u0131 iki yaz\u0131 bug\u00fcn dahi p\u0131r\u0131lt\u0131lar\u0131n\u0131 koruyorlar. <\/em><\/p>\n

Akademik ciddiyeti koruyan ve bir yandan da ele ald\u0131\u011f\u0131 meseleleri yar\u0131-pop\u00fcler bir \u00e7izgide ifade eden dergilerin say\u0131s\u0131 memleketimizde yok denecek kadar az olmu\u015ftur hep. Hele b\u00f6yle bir dergi, hem fen hem de sosyal bilimlerden feyz alan, \u201ciki k\u00fclt\u00fcr\u201d aras\u0131 kopuklu\u011fun kapanmas\u0131na hizmet eden bir \u00f6zelli\u011fe sahip olacaksa, bir \u00f6rne\u011fini memleketimizin sanc\u0131l\u0131, badireli yay\u0131n tarihinde mumla arasak zor bulunur.<\/p>\n

\"\"
Yurt ve D\u00fcnya dergisinin 1 \u015eubat 1944 tarihli 39. say\u0131s\u0131n\u0131n kapa\u011f\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

Bununla birlikte, Behice Boran, Pertev Naili Boratav, Niyazi Berkes ve Adnan Cemgil\u2019in her t\u00fcrden \u00f6nderli\u011finde \u00e7\u0131kan 1940\u2019lar\u0131n Yurt ve D\u00fcnya<\/em>\u2019s\u0131 b\u00fct\u00fcn bu \u00f6zellikleri b\u00fcnyesinde ta\u015f\u0131yan, kan\u0131mca memlekette bir e\u015fi daha hen\u00fcz ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f olan bir dergi olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda durmaktad\u0131r. Kapat\u0131lmas\u0131 nedeniyle son say\u0131s\u0131 15 Mart 1944\u2019te \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan, yakla\u015f\u0131k 4 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre boyunca 42 say\u0131 \u00fcreten bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc Ankaral\u0131 derginin en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi, ilk say\u0131s\u0131nda ilan olundu\u011fu gibi, memleket meselelerini d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131 ile olan ba\u011flar\u0131 ile ele almak, her t\u00fcrden entelekt\u00fcel ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 bu evrensel ton i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak olmu\u015ftur. Yurt ve D\u00fcnya<\/em>\u2019n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel antropolojiden edebiyat tarihine, m\u00fczik ve g\u00fcncel siyasetten biyolojik temelsizli\u011fi daha o g\u00fcnden a\u015fikar \u0131rk meselelerine kadar uzanan geni\u015f ve dopdolu yaz\u0131lar\u0131na bug\u00fcn bile rahatl\u0131kla ba\u015fvurulabilir.<\/p>\n

Yurt ve D\u00fcnya<\/em>\u2019n\u0131n bu ayki yaz\u0131m\u0131z\u0131n konusunu olu\u015fturan taraf\u0131 ise, Charles Darwin\u2019in 135. do\u011fum y\u0131l\u0131 m\u00fcnasebetiyle yaz\u0131lar\u0131n yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131, Darwin kapakl\u0131, 1 \u015eubat 1944 tarihli say\u0131s\u0131na dayanmaktad\u0131r. Biri unutulmaz, b\u00fcy\u00fck antopolog Muzaffer \u015eeny\u00fcrek\u2019in, di\u011feri yine b\u00fcy\u00fck siyaset bilimci Niyazi Berkes\u2019in kaleme ald\u0131\u011f\u0131 iki yaz\u0131dan ve bir editoryal giri\u015ften olu\u015fan Darwin yaz\u0131lar\u0131 kan\u0131mca hem mevzunun g\u00fcnceli\u011finden hem de bizzat bu yaz\u0131lar\u0131n i\u00e7eriklerinin h\u00e2l\u00e2 par\u0131lt\u0131lar\u0131n\u0131 korumalar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir. Bu iki temel dire\u011fi hocan\u0131n yaz\u0131lar\u0131n\u0131n de\u011finisine ge\u00e7meden, saptamalar\u0131yla yaz\u0131lar kadar vurucu nitelik ta\u015f\u0131yan editoryal giri\u015fe bir bakal\u0131m, hatta tarihe d\u00fc\u015f\u00fclen bu k\u0131sa notu buraya oldu\u011fu gibi aktaral\u0131m:<\/p>\n

\"\"
Darwin makalelerinin ilk sayfas\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

\u201cBu say\u0131m\u0131zda b\u00fcy\u00fck ilim adam\u0131 Darwin\u2019in 135. do\u011fum y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc m\u00fcnasebetiyle onun hayat\u0131n\u0131, eserini ve tesirlerini inceleyen yaz\u0131lar\u0131n\u0131 okuyucular\u0131m\u0131za sunuyoruz. Bu yaz\u0131larda geri cereyanlar\u0131n ve emperyalist propagandalar\u0131n Darwinizm\u2019i kendi hedefleri i\u00e7in kullanmak isteyi\u015flerinin temelsizli\u011fini de belirtme\u011fe \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. Baz\u0131 kimseler Darwin\u2019i Nietzsche\u2019cilikle ve Fa\u015fizm ideolojileri ile kar\u0131\u015ft\u0131rmak hatas\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcyorlar. Mesela Dr. Sadi Irmak, vaktile \u00e7ok methetti\u011fi ve fa\u015fizmin esas\u0131 sayd\u0131\u011f\u0131 Nietzsche felsefesinin iflas\u0131n\u0131 haber veren yaz\u0131s\u0131nda bile bu hataya d\u00fc\u015fmektedir. Onun sand\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine olarak Darwin, \u2018\u00fcst\u00fcn insan\u2019 felsefesinin dayand\u0131\u011f\u0131 temelleri daha Nietzsche bu felsefeyi icad etmeden \u00f6nce reddetmi\u015f bulunuyordu. \u2018\u0130nsan\u0131n Ceddi\u2019 kitab\u0131n\u0131n be\u015finci fasl\u0131nda Darwin\u2019in Nietzsche\u2019den ne kadar ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Burada harbin insanlar aras\u0131nda tabii \u0131st\u0131fa [Do\u011fal Se\u00e7ilim] vas\u0131tas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirtmektedir.<\/p>\n

\u201cBu m\u00fcnasebetle di\u011fer hatal\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015fe daha dokunmak istiyoruz: Bir gazetenin Fikir Hareketleri sahifesinde \u00fc\u00e7 y\u0131ld\u0131z imzas\u0131n\u0131 kullanan bir muharrir \u2018ileri fikir\u2019, \u2018geri fikir\u2019, \u2018do\u011fru fikir\u2019, \u2018yanl\u0131\u015f fikir\u2019 gibi tabirler kullananlara k\u0131z\u0131yor. Bunlar ileri fikrin veya do\u011fru fikrin ne oldu\u011funu, ni\u00e7in baz\u0131 fikirlere geri veya yanl\u0131\u015f dediklerini ispat etmiyorlarm\u0131\u015f. Bunlar\u0131n \u2018hi\u00e7bir de\u011feri olmayan bu fikirleri niye yazmakta olduklar\u0131na hayret\u2019 ediyormu\u015f. Fikirlerin ileri, geri, do\u011fru ve yanl\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu kabul edenlerin fikirlerinin hi\u00e7bir de\u011feri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edecek kadar y\u00fcksek bir selahiyette oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclen bu zat\u0131n fikir hareketleri sahifesinde yaz\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 halde, fikirlerin ilerisini, gerisini hen\u00fcz daha se\u00e7emeyecek bir durumda olmas\u0131 ac\u0131nacak bir \u015feydir. Bu say\u0131m\u0131zda Darwin\u2019den bahsedilmesi bize, fikirlerin do\u011frulu\u011funu ya da yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u2018esen havaya g\u00f6re\u2019 \u00f6l\u00e7meyi uygun bulan bu yazara ileri fikirle geri fikir aras\u0131nda ger\u00e7ek bir fark oldu\u011funu bir misalle g\u00f6stermek f\u0131rsat\u0131n\u0131 veriyor. Bu misal bize fikir tarihinde ileri ve do\u011fru fikirlerin gerilik kuvvetlerinin elinde nas\u0131l de\u011fi\u015ftirildi\u011fini, ortaya hem yanl\u0131\u015f, hem geri fikirlerin nas\u0131l at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterebilecektir.\u201d (Yurt ve D\u00fcnya<\/em>, 1 \u015eubat 1944, Say\u0131 39, s.83.)<\/p>\n

\"\"
\u00dclkemizin \u00f6nde gelen antopologlar\u0131ndan Ord. Prof. Dr. Muzaffer \u015eeny\u00fcrek (1915-1961).<\/figcaption><\/figure>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, bu giri\u015f yaz\u0131s\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren ve evrimin anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015ftiren, ayr\u0131 kutuplarda g\u00f6z\u00fckmekle birlikte evrime dair kafa bulan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve bilgisizli\u011fi in\u015fa etmek bak\u0131m\u0131ndan asl\u0131nda ayn\u0131 cehalet \u00e7oma\u011f\u0131n\u0131n iki yap\u0131\u015fkan ucunu temsil eden, bildik evrim kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ideolojisine ve avam evrimcili\u011fe de\u011finmektedir.<\/p>\n

Sadi Irmak\u2019\u0131n Nietzsche ba\u011flam\u0131nda Darwin ve sava\u015f aras\u0131nda kurdu\u011fu hayali ili\u015fki \u201cevrimin kanl\u0131 b\u0131\u00e7akl\u0131 bir hayatta kalma sava\u015f\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn g\u00fc\u00e7s\u00fcz\u00fc alt ederek varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirdi\u011fi\u201d t\u00fcrden avamla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n bir \u00f6rne\u011fi iken, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn postmodern laf dola\u015ft\u0131rma arenas\u0131nda kaba gibi g\u00f6z\u00fcken ileri fikir – geri fikir dikotomisi ise, iyi temellendirilmi\u015f ve yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 nesnesi itibar\u0131yla evrensel bir izah haline gelmi\u015f bir kuram\u0131 \u00f6zetleyen do\u011fru bir fikirsel \u00e7izgi ile bu fikrin n\u00fcvelerini ba\u015ftan \u00e7arp\u0131tarak tesis etti\u011fi uyduruk bir g\u00f6recelilik tesis eden geri, yanl\u0131\u015f fikirsel hal aras\u0131ndaki net fark\u0131 ifade ediyor.<\/p>\n

\"\"
B\u00fcy\u00fck siyaset bilimcimiz Niyazi Berkes (1908-1988).<\/em><\/figcaption><\/figure>\n

Yurt ve D\u00fcnya<\/em>\u2019n\u0131n 39. say\u0131s\u0131ndaki yaz\u0131lar\u0131n ilkinde, Muzaffer \u015eeny\u00fcrek\u2019in kaleme ald\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131 bu birinci t\u00fcrden, avam evrimcili\u011fin yaratt\u0131\u011f\u0131 kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gideren temel bir evrimsel biyolojisi yaz\u0131s\u0131. Niyazi Berkes\u2019in makalesi ise ileri-geri fikir dikotomosinin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na giren ve Darwin-evrim birlikteli\u011finin gerilim dolu zihniyet tarihine uzan\u0131yor.<\/p>\n

\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki ay, Muzaffer \u015eeny\u00fcrek hocan\u0131n, kendi primat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan bir \u00f6rne\u011fi de m\u00fctevaz\u0131 bir \u015fekilde zikretti\u011fi temel yaz\u0131s\u0131na ve Niyazi Berkes hocan\u0131n ucu keskin ama \u00f6ld\u00fcrmeyip idealist bir cerrah titizli\u011fiyle nefes ald\u0131ran makalesine ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde de\u011finerek yurdumuzdan y\u00fckselen \u00e7o\u011fu kakafonik sesler aras\u0131nda b\u00fct\u00fcn netli\u011fiyle akl\u0131m\u0131z\u0131 parlatmaya devam eden Yurt ve D\u00fcnya<\/em>\u2019ya de\u011fer katan t\u00fcm emek\u00e7ilerini de yad etmi\u015f olaca\u011f\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1940\u2019larda Behice Boran, Pertev Naili Boratav, Niyazi Berkes ve Adnan Cemgil\u2019in \u00f6nderli\u011finde \u00e7\u0131kan Yurt ve D\u00fcnya dergisi, 1 \u015eubat 1944 tarihli say\u0131s\u0131nda 135. do\u011fum y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc nedeniyle Darwin\u2019i kapak yapm\u0131\u015f. Biri unutulmaz antopolog Muzaffer \u015eeny\u00fcrek\u2019in, di\u011feri yine b\u00fcy\u00fck siyaset bilimci Niyazi Berkes\u2019in kaleme ald\u0131\u011f\u0131 iki yaz\u0131 bug\u00fcn dahi p\u0131r\u0131lt\u0131lar\u0131n\u0131 koruyorlar. Akademik ciddiyeti koruyan ve bir yandan […]<\/p>\n","protected":false},"author":67,"featured_media":17409,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1123,1475,21,32],"tags":[461,200,2074],"class_list":["post-17408","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-161-sayi","category-bilim-ve-tarih","category-biyoloji","category-evrim","tag-darwin","tag-evrim","tag-yurt-ve-dunya"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17408","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/67"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17408"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17408\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17409"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17408"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17408"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17408"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}