Astronomlar NASA\u2019n\u0131n Chandra X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 G\u00f6zlemevini kullanarak Samanyolu\u2019nun merkezindeki s\u00fcper yo\u011fun karadeli\u011fin bug\u00fcne kadar ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi en \u015fiddetli X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 parlamas\u0131n\u0131 tespit etti. Bu olay Sgr A*\u2019n\u0131n her zamanki durgun halinde ger\u00e7ekle\u015fen X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 parlamalar\u0131ndan yakla\u015f\u0131k 400 kat daha parlak. Bu ay Amerikan Astronomi Toplulu\u011fu\u2019nun Seattle\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi toplant\u0131da sunulan bilgiler, dev karadeli\u011fin karakteri ve ortam ko\u015fullar\u0131 \u00fczerine bir dizi soruyu g\u00fcndeme getirdi.
\nS\u00fcper yo\u011fun karadelikler, bilinen karadeliklerin en b\u00fcy\u00fck k\u00fctleli ve yo\u011fun olanlar\u0131d\u0131r. Her galakside bu dev karadeliklerden bir tane bulunur. Bizim galaksimizin merkesizinde ise 3,5 milyon g\u00fcne\u015f k\u00fctlesine sahip oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen Sagittarius A* (k\u0131saca Sgr A*) isimli karadelik bulunuyor.
\nAstronomlar Chandra\u2019n\u0131n uzaya f\u0131rlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 1999 tarihinden beri Sgr A*\u2019\u0131 g\u00f6zlemliyorlar. Bu beklenmedik X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 parlamas\u0131n\u0131 ke\u015ffettikleri s\u0131rada Chandra\u2019y\u0131 kullanarak Sgr A*\u2019\u0131n, yak\u0131nlar\u0131ndan ge\u00e7mekte olan G2 isimli gaz bulutuna nas\u0131l tepki verece\u011fini g\u00f6zlemliyorlard\u0131.
\nAra\u015ft\u0131rmay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren ekibin ba\u015f\u0131 Amherst Collage\u2019den Prof. Daryl Haggard, \u201cNe yaz\u0131k ki, G2 gaz bulutu Sgn A*\u2019n\u0131n yak\u0131n\u0131ndan ge\u00e7erken umdu\u011fumuz gibi bir patlama ger\u00e7eklemedi. Fakat, do\u011fa (bu defa oldu\u011fu gibi) bizi s\u0131k s\u0131k \u015fa\u015f\u0131rt\u0131r. Bu g\u00f6zlemledi\u011fimiz \u015fey son derece heyecan verici\u201d diyor. Bu \u201cmega parlama\u201d 2012\u2019nin ba\u015flar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen ve o g\u00fcne kadarki en parlak X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 parlamas\u0131ndan tam 3 kat daha kuvvetliydi. Sgr A* durulduktan sonra Chandra, 20 Ekim 2014 tarihinde yeni bir parlama daha kaydetti. Bu seferki, dev karadeli\u011fin al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f durgun halinden 200 kat daha parlak bir X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 parlamas\u0131yd\u0131.
\nAstronomlar G2\u2019nin 2014\u2019\u00fcn bahar aylar\u0131nda karadeli\u011fe en yak\u0131n mesafede, yani 15 milyar mil uzakta bulundu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 parlamas\u0131 ise karadeli\u011fe 100 kat daha yak\u0131n mesafede g\u00f6zlendi. Bu da bu olay\u0131n G2 ile ilgisiz oldu\u011funu g\u00f6steriyor.
\nBu ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 patlamayla ilgili ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n 2 teorisi var. Bunlardan ilki, bir astereoitin dev karadeli\u011fe \u00e7ok yakla\u015fm\u0131\u015f olabilece\u011fi ve k\u00fctle\u00e7ekim etkisiyle par\u00e7alanarak da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde. K\u00fctle \u00e7ekiminin par\u00e7alay\u0131c\u0131 etkisinden artakalan enkaz \u00e7ok y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k derecelerine ula\u015fabilir ve karade\u011filin olay ufkunda sonsuza dek kaybolmadan \u00f6nce X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 sal\u0131n\u0131m\u0131 yapabilir.
\nMakalenin yazarlar\u0131ndan, MIT\u2019den Fred Baganoff bu konuyla ilgili olarak \u201cE\u011fer bir asteroit par\u00e7alanm\u0131\u015f olsayd\u0131, karadeli\u011fin i\u00e7ine d\u00fc\u015fmeden \u00f6nce etraf\u0131nda birka\u00e7 saat d\u00f6nerdi – t\u0131pk\u0131 gider etraf\u0131nda dolanarak akan su gibi. Bu en parlak X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 parlamas\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleyebildi\u011fimiz s\u00fcreye kar\u015f\u0131l\u0131k geliyor. Bu bilgi bize ilgi \u00e7ekici bir ipucu veriyor\u201d diyor. E\u011fer bu teori do\u011fruysa, \u015fimdiye kadar Sgr A* taraf\u0131ndan yutulan en b\u00fcy\u00fck asteroit tespit edilmi\u015f olabilir.
\n\u0130kinci teori ise Sgr A*\u2019a do\u011fru akan madde i\u00e7erisindeki manyetik alan \u00e7izgilerinin s\u0131k\u00e7a paketlenmi\u015f olabilece\u011fi durumuna dayan\u0131yor. E\u011fer bu durum do\u011fruysa, bu alan \u00e7izgileri nadiren de olsa birbirlerine ba\u011flanarak kendilerini yeniden d\u00fczenleyebilir. Bu yeniden d\u00fczenlenme s\u00fcreci, manyetik enerjinin par\u00e7ac\u0131klar\u0131n hareket, \u0131s\u0131 ve ivme enerjisine d\u00f6n\u00fc\u015fmesini sa\u011flayarak X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 parlamas\u0131na neden olabilir. Bu tip manyetik parlamalar G\u00fcne\u015f \u00fczerinde de g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ve \u00f6l\u00e7\u00fcmler Sgr A*\u2019da ger\u00e7ekle\u015fen parlamalar ile benzer parlakl\u0131k seviyelerine sahip oldu\u011funu g\u00f6steriyor.
\nYay\u0131mlanan makalenin yazarlar\u0131ndan ve Max Planck Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde astrofizik alan\u0131nda ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren Dr. Gabriele Ponti bununla ilgili olarak \u201cNeticede Sgr A*\u2019daki bu b\u00fcy\u00fck patlamalara neyin sebep oldu\u011fu konusunda h\u00e2l\u00e2 karars\u0131z\u0131z. Bu tarz nadir ve a\u015f\u0131r\u0131 olaylar bize i\u00e7eriye \u00e7ekilen maddenin s\u0131zan bir miktar\u0131n\u0131 kullanarak galaksimizdeki en acayip objelerden birinin fizi\u011finin anla\u015f\u0131labilmesi \u015fans\u0131n\u0131 verir\u201d diyor.
\nBu kuvvetli parlaman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, G2\u2019yi g\u00f6zlemleyen Chandra ekibi, Sgr A*\u2019a \u00e7ok yak\u0131n bir konumda bulunan bir magnetar (\u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc manyetik alana sahip bir n\u00f6tron y\u0131ld\u0131z\u0131) ile ilgili de veri toplad\u0131. Chandra\u2019n\u0131n verileri uzun bir s\u00fcre X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 patlamas\u0131na maruz kalan bu s\u0131rad\u0131\u015f\u0131 objenin daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak. <\/p>\n
Foto\u011fraf<\/strong> \u00a9 NASA\/CXC\/Northwestern Univ\/D. Haggard et al. <\/p>\n Haz\u0131rlayan: Cem Oran Kaynaklar: <\/strong> Astronomlar NASA\u2019n\u0131n Chandra X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 G\u00f6zlemevini kullanarak Samanyolu\u2019nun merkezindeki s\u00fcper yo\u011fun karadeli\u011fin bug\u00fcne kadar ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi en \u015fiddetli X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 parlamas\u0131n\u0131 tespit etti. Bu olay Sgr A*\u2019n\u0131n her zamanki durgun halinde ger\u00e7ekle\u015fen X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 parlamalar\u0131ndan yakla\u015f\u0131k 400 kat daha parlak. Bu ay Amerikan Astronomi Toplulu\u011fu\u2019nun Seattle\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi toplant\u0131da sunulan bilgiler, dev karadeli\u011fin karakteri ve ortam ko\u015fullar\u0131 \u00fczerine bir dizi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1769,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[30,19],"tags":[],"class_list":["post-1768","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomi","category-bilim-gundemi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1768","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1768"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1768\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1768"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1768"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1768"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\u0130T\u00dc Uzay M\u00fchendisli\u011fi<\/strong><\/em><\/p>\n
\n– http:\/\/www.nasa. gov\/press\/2015\/january\/nasa-s-chandra-detects-record-breaking-outburst-from-milky-way-s-black-hole\/#. VKw0cSuUeSo
\n– http:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2015\/01\/150105182527.htm<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"