{"id":17970,"date":"2018-01-01T13:22:50","date_gmt":"2018-01-01T10:22:50","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=17970"},"modified":"2018-02-07T13:51:30","modified_gmt":"2018-02-07T10:51:30","slug":"eski-turk-kaganligina-ait-yazitli-14-sutunla-cevrili-anit-kesfedildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/01\/01\/eski-turk-kaganligina-ait-yazitli-14-sutunla-cevrili-anit-kesfedildi","title":{"rendered":"Eski T\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131\u2019na ait yaz\u0131tl\u0131 14 s\u00fctunla \u00e7evrili an\u0131t ke\u015ffedildi"},"content":{"rendered":"<p>Osaka \u00dcniversitesi ve Mo\u011folistan Bilimler Akademisi Tarih ve Arkeoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden ortak bir kaz\u0131 ekibi, 2015 &#8211; 2017 aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmayla, Do\u011fu Mo\u011folistan\u2019daki Dongoin shiree denilen bozk\u0131rda bulunan, T\u00fcrki-Runik yaz\u0131tlar i\u00e7eren 14 b\u00fcy\u00fck ta\u015f s\u00fctunla \u00e7evrili e\u015fsiz bir an\u0131t\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 ke\u015ffetti.<\/p>\n<p>Kal\u0131nt\u0131lar\u0131n incelenmesi May\u0131s 2015\u2019te ba\u015flamadan \u00f6nce, ayd\u0131n \u00e7evreler, yaz\u0131tlar ve T\u00fcrk yaz\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n sadece Mo\u011folistan\u2019\u0131n ba\u015fkenti olan Ulan Batur\u2019un bat\u0131 kesimlerindeki bozk\u0131rlar \u00fczerinde oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Osaka \u00dcniversitesi\u2019nden kaz\u0131 ba\u015fkan\u0131 Prof. Takashi Osawa ve ekibi, yaz\u0131tlar\u0131n i\u00e7eriklerinden ve an\u0131ttaki ta\u015f diziliminden orta\u00e7a\u011fda Do\u011fu Mo\u011folistan\u2019daki g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerine dair ipu\u00e7lar\u0131 elde edecekleri 12 yeni yaz\u0131t ke\u015ffetti.<\/p>\n<p>An\u0131t\u0131n en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi, h\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn ortas\u0131ndaki, \u00f6len ki\u015finin yerle\u015ftirildi\u011fi ta\u015f lahidi \u00e7evreleyen 14 yaz\u0131tl\u0131 s\u00fctundan olu\u015fan yap\u0131s\u0131d\u0131r. Daha \u00f6nce bulunmu\u015f yaz\u0131tlara oyulmu\u015f eski T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131n tamga i\u015faretleri 100\u2019den fazlad\u0131r. Ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan yeni yaz\u0131tlar, Mo\u011folistan\u2019da bulunmu\u015f en b\u00fcy\u00fck T\u00fcrk yaz\u0131lar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131d\u0131r. Lahidin kaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerde bulunan\u00a0 kalsine k\u00f6m\u00fcr, koyun derisi ve at kemik par\u00e7alar\u0131n\u0131n radyokarbon tarihlemesine bak\u0131larak, bu e\u015fsiz an\u0131t\u0131n 8. y\u00fczy\u0131lda, Ge\u00e7 2. Antik T\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda in\u015fa edildi\u011fi tahmin edilmektedir.<\/p>\n<p>Prof. Takashi Osawa bu yaz\u0131tlar\u0131n \u015fifresini \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015f ve yaz\u0131tlarda g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f olan ve an\u0131lan ki\u015finin, \u0130kinci T\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131\u2019ndan Bilge Ka\u011fan (MS 716-734) zaman\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f, ka\u011fandan hemen sonra gelen Yabgu (genel vali) unvan\u0131n\u0131 alan ki\u015fi oldu\u011funu tespit etmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, Yabgu\u2019nun Do\u011fu Mo\u011folistan\u2019da Tengri Ka\u011fan d\u00f6neminde (MS 734-741) ba\u015f ve en y\u00fcksek idari g\u00f6revli komutan demek olan T\u00f6lis-Shad (Do\u011fu\u2019nun Krall\u0131\u011f\u0131) derecesine geldi\u011fi de bulunmu\u015ftur.\u00a0 Ka\u011fan (veya Hakan), imparator stat\u00fcs\u00fcne e\u015fit olup T\u00fcrk\u00e7ede ve Mo\u011folcada imparatorluk unvan\u0131d\u0131r ve bir ka\u011fanl\u0131\u011fa (imparatorluk) h\u00e2kim olan ki\u015fiyi anlat\u0131r.<\/p>\n<p>Bu bulgular, benzersiz an\u0131t kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 Dongoin shiree bozk\u0131r\u0131n\u0131n, \u00c7ince ve T\u00fcrk\u00e7e metinlerde yer almayan ve bilinmeyen eski T\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n do\u011fu b\u00f6lgesinin merkezi oldu\u011funu g\u00f6steriyor. An\u0131t\u0131n, T\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n do\u011fu b\u00f6lgesindeki y\u00f6neticilerinin ve b\u00f6lgelerin g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerinin yan\u0131 s\u0131ra Khitan, Tatabi ve Tatar gibi Mo\u011fol kabileleri ile olan siyasi ve askeri ili\u015fkileri ortaya koymas\u0131 bekleniyor. Ayr\u0131ca, ta\u015f s\u00fctunlar\u0131n platodaki d\u00fczenleni\u015fi, eski g\u00f6\u00e7ebelerin dini fikirlerini ve d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc tart\u0131\u015fmak i\u00e7in \u00f6nemli bilgiler sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Osaka \u00dcniversitesi ve Mo\u011folistan Bilimler Akademisi Tarih ve Arkeoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden ortak bir kaz\u0131 ekibi, 2015 &#8211; 2017 aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmayla, Do\u011fu Mo\u011folistan\u2019daki Dongoin shiree denilen bozk\u0131rda bulunan, T\u00fcrki-Runik yaz\u0131tlar i\u00e7eren 14 b\u00fcy\u00fck ta\u015f s\u00fctunla \u00e7evrili e\u015fsiz bir an\u0131t\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 ke\u015ffetti. Kal\u0131nt\u0131lar\u0131n incelenmesi May\u0131s 2015\u2019te ba\u015flamadan \u00f6nce, ayd\u0131n \u00e7evreler, yaz\u0131tlar ve T\u00fcrk yaz\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":383,"featured_media":17971,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2147,20,19],"tags":[2153,244,597,2154,2152],"class_list":["post-17970","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-167-sayi","category-arkeoloji","category-bilim-gundemi","tag-anit","tag-arkeoloji","tag-kazi","tag-mogolistan","tag-turk-tarihi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17970","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/383"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17970"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17970\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17971"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}