{"id":18131,"date":"2018-01-01T13:39:29","date_gmt":"2018-01-01T10:39:29","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=18131"},"modified":"2018-02-08T16:53:10","modified_gmt":"2018-02-08T13:53:10","slug":"yoksa-turk-muhafazakarligi-yok-mu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/01\/01\/yoksa-turk-muhafazakarligi-yok-mu","title":{"rendered":"Yoksa T\u00fcrk muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 yok mu?"},"content":{"rendered":"<p>Bug\u00fcnlerde kap\u0131lar kapan\u0131p da metro istasyonu terk etti\u011finde, hoparl\u00f6rlerden Mesnevi dizeleri yay\u0131l\u0131yor. \u00dcstge\u00e7itler, billboard\u2019lar, sanki t\u00fcm halk\u0131m\u0131z davetliymi\u015f gibi Necip Faz\u0131l \u00d6d\u00fclleri\u2019nin reklam\u0131yla dolu. Etraf\u0131m\u0131z ge\u00e7mi\u015fin desenleriyle sar\u0131l\u0131, i\u00e7inden ge\u00e7ti\u011fimiz mek\u00e2nlar fabrikasyon Osmanl\u0131 d\u00f6nemi bezemeleriyle dolu&#8230; Muhafazak\u00e2r anlat\u0131 her an, her yerde. Peki nedir muhazafak\u00e2r anlat\u0131? Bize ne f\u0131s\u0131ldar? Ya da \u015f\u00f6yle mi sormal\u0131y\u0131z: F\u0131s\u0131ldad\u0131\u011f\u0131 \u015fey ger\u00e7ek mi?<\/p>\n<p>Hasan Aksakal\u2019\u0131n kitab\u0131 1940\u2019larda do\u011fan bu b\u00fcy\u00fck anlat\u0131n\u0131n yap\u0131bozumuna giri\u015fiyor. Di\u011fer kitaplar\u0131ndan farkl\u0131 olarak daha esnek ve ki\u015fisel denebilecek bir dille ve farkl\u0131 zamanlarda yaz\u0131lm\u0131\u015f makalelerin bir araya gelmesinden olu\u015fuyor kitap. Ama konusunun ele al\u0131n\u0131\u015f bi\u00e7iminde bir gev\u015feklik yaratm\u0131yor bu. Kitab\u0131n ba\u015f\u0131nda yer alan \u201cT\u00fcrk Muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131na Giri\u015f\u201d ve onu takip eden \u201c\u00d6tekini G\u00f6rmezden Gelme\u201d makaleleri ile en sonda yer alan \u201cNihilizmin G\u00f6lgesinde Muhafazak\u00e2rl\u0131k Yan\u0131lsamalar\u0131\u201d, T\u00fcrk muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 denen anlat\u0131n\u0131n ideolojik ele\u015ftirisinin \u00e7er\u00e7evesini \u00e7iziyor. Bu makalelerin ortas\u0131nda preslenmi\u015f halde ise muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n mitik fig\u00fcrlerinin ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 makaleler s\u0131ralan\u0131yor. Kimler mi? Necip Faz\u0131l, Yahya Kemal, Cemil Meri\u00e7, Peyami Safa&#8230;<\/p>\n<p>Aksakal i\u00e7in T\u00fcrk muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeniden y\u00fckseli\u015fi So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131ndaki k\u00fclt\u00fcrel \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n bir tezah\u00fcr\u00fc. Ama \u201chat\u0131rla(t)ma\u201d ve \u201cmuhafaza etme\u201d kavramlar\u0131n\u0131 sahiplenen bu gelene\u011fin \u201cunut(tur)ma\u201d ile i\u015f g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve Necip Faz\u0131l\u2019\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce ve \u00f6zel hayat\u0131nda, muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tahakk\u00fcm g\u00fc\u00e7leriyle olan bitmez t\u00fckenmez fl\u00f6rtlerinin ya da Yahya Kemal\u2019in \u201cmon\u015fer\u201d g\u00fcnlerinin muhafazak\u00e2r anlat\u0131da es ge\u00e7ilmesinin bir tesad\u00fcf olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Ki\u015filer etraf\u0131ndaki makalelerde, sadece bu ki\u015filerin yazd\u0131klar\u0131yla ilgilenmeyip, \u00f6zel hayatlar\u0131na da, neredeyse dedikodu derecesinde girmesinin as\u0131l sebebi bu. Yak\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n baba fig\u00fcrlerinin hi\u00e7birinin entegre muhafazak\u00e2rlar olarak ya\u015famad\u0131klar\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. Dahas\u0131 binlerce y\u0131ldan dam\u0131t\u0131l\u0131p geldi\u011fi iddia olunan bir epistomoloji \u00fczerine in\u015fa edilen T\u00fcrk muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, 1940\u2019tan \u00f6nce dayanabildi\u011fi bir d\u00fc\u015f\u00fcnce gelene\u011fi de bulmak imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r diye iddia ediyor Aksakal. O zaman T\u00fcrk muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 denen anlat\u0131n\u0131n tamamen moderniteye (ayd\u0131nlanmaya) reaksiyondan ibaret oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir mi? Aksakal, \u201c1945-50 Aras\u0131 D\u00f6nemin Panoramas\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesinde T\u00fcrk muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n hangi \u015fartlar alt\u0131nda y\u00fckseldi\u011fini anlat\u0131rken, bu k\u0131sa, be\u015f y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemin T\u00fcrkiye\u2019nin k\u00fclt\u00fcrel-entelekt\u00fcel-ruhsal k\u0131r\u0131lma noktas\u0131 oldu\u011fu tespitini yap\u0131yor. Modernite reaksiyonerlerinin \u201cmuhafazak\u00e2rl\u0131k\u201d denen, eklektik, gev\u015fek, da\u011f\u0131n\u0131k ve tutars\u0131z bir anlat\u0131da bulu\u015fmalar\u0131na imk\u00e2n veren ortam\u0131 tarif ediyor.<\/p>\n<p>Aksakal\u2019a g\u00f6re oryantalizm ve oksidantalizm aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki ve Avrupa-merkezcili\u011finin T\u00fcrk entelekt\u00fcel hayat\u0131n\u0131n kendisini neredeyse enterne etti\u011fi ideolojik ve k\u00fclt\u00fcrel ger\u00e7eklik, muhafazak\u00e2r kalemlerin \u201cma\u011fduriyet\u201d kimli\u011finin as\u0131l kayna\u011f\u0131. \u201cCemil Meri\u00e7\u2019in hayal etmekle yetindi\u011fi ba\u015fyap\u0131t\u0131n\u0131 yazmak niye Edward Said\u2019e nasip olmu\u015ftur?\u201d sorusu Aksakal i\u00e7in as\u0131l b\u00fcy\u00fck soru. Ve bu d\u00fc\u015f\u00fcnce adamlar\u0131n\u0131n epistemolojisi, \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131ndan niye bu kadar amans\u0131zca farkl\u0131d\u0131r? Bat\u0131\u2019ya kar\u015f\u0131 ve Bat\u0131\u2019ya ra\u011fmen B\u00fcy\u00fck Do\u011fu\u2019yu temsil ettiklerini s\u00f6yleyen bu yazarlar\u0131n niye Do\u011fulu tek bir referans\u0131 yoktur?<\/p>\n<p>Bu anlat\u0131n\u0131n me\u015fhur ve b\u00fcy\u00fck kalemlerinin akademik bir formasyonu bulunmamas\u0131n\u0131n ve dolay\u0131s\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin \u201cyap\u0131tlar\u201d halinde i\u015flenmemesinin tesad\u00fcf olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor Aksakal. Necip Faz\u0131l gibi \u0130slam ve tarih konusunda cehalet s\u0131n\u0131r\u0131nda dola\u015fan biriyle k\u00fclt\u00fcrel ve ideolojik meselelerden ziyade hedonist bir hayat\u0131n pe\u015finde ko\u015fan Yahya Kemal\u2019i ayn\u0131 \u00e7at\u0131 alt\u0131nda birle\u015ftiren \u015fey olsa olsa bir \u201calg\u0131\u201d olabilir. Cemil Meri\u00e7\u2019in parlak anlar\u0131 bir kenara kondu\u011funda T\u00fcrk muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 hamasetten ibaret mi acaba?<\/p>\n<p>Bu alg\u0131n\u0131n sistematik olarak in\u015fas\u0131 da AKP d\u00f6nemi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. T\u00fcrk muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 miti t\u0131pk\u0131 AKP hegemonyas\u0131 gibi bir ittifak\u0131n k\u00fclt\u00fcrel boyutu. \u0130ttifak\u0131n di\u011fer taraf\u0131nda liberalizmin oldu\u011funu s\u00f6ylemek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmaz herhalde. T\u00fcrk liberalizmi de t\u0131pk\u0131 T\u00fcrk muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 gibi modernite reaksiyonerli\u011fi \u00fczerine kurulu de\u011fil mi? T\u0131pk\u0131 bir zamanlar \u0130sko\u00e7 burjuvazisinin kendi k\u00f6kenini Ivanhoe\u2019nun \u015f\u00f6valye karakterinde hayal etmesi gibi, T\u00fcrk liberalizmi de muhafazak\u00e2rl\u0131k denen mu\u011flakl\u0131k i\u00e7inde tasavvur ediyor kendini. Bu alg\u0131 in\u015fas\u0131n\u0131n i\u00e7inde \u00e7arp\u0131tma, hamaset, yalan ve \u201cfake news\u201d hep var. Bu alg\u0131 in\u015fas\u0131n\u0131n motorlar\u0131ndan biri de ge\u00e7mi\u015fe \u201cele\u015ftirel\u201d bir g\u00f6zle bakmak iddias\u0131yla yola \u00e7\u0131k\u0131p ge\u00e7mi\u015fi liberalizme g\u00f6re \u201cyeniden yazmak\u201d. Bu motorun nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 tetkik etmek onu durdurabilmek i\u00e7in \u015fart. On y\u0131llard\u0131r insanlar <em>Saatleri Ayarlama Enstit\u00fcs\u00fc<\/em>\u2019n\u00fc modernizm ve Cumhuriyet ele\u015ftirisi zannederek okuyor bu \u00fclkede. Dahas\u0131 Tanp\u0131nar\u2019\u0131 d\u00fcnyaya da b\u00f6yle lanse ediyoruz. T\u00fcrk muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 kof ise, bunu neden kimse y\u00fcksek sesle s\u00f6yleyemiyor?<\/p>\n<p>Bu k\u00fc\u00e7\u00fck hacimli kitap, muhafazark\u00e2rl\u0131k anlat\u0131s\u0131na vurulmu\u015f derin bir ne\u015fter. Cevaptan ziyade sorular i\u00e7erdi\u011fi i\u00e7in.<\/p>\n<p><em>&#8211; T\u00fcrk Muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 (Terenn\u00fcm, Teredd\u00fct, Tahakk\u00fcm)<\/em>, Hasan Aksakal, Alfa Kitap, 2017, 222 s.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bug\u00fcnlerde kap\u0131lar kapan\u0131p da metro istasyonu terk etti\u011finde, hoparl\u00f6rlerden Mesnevi dizeleri yay\u0131l\u0131yor. \u00dcstge\u00e7itler, billboard\u2019lar, sanki t\u00fcm halk\u0131m\u0131z davetliymi\u015f gibi Necip Faz\u0131l \u00d6d\u00fclleri\u2019nin reklam\u0131yla dolu. Etraf\u0131m\u0131z ge\u00e7mi\u015fin desenleriyle sar\u0131l\u0131, i\u00e7inden ge\u00e7ti\u011fimiz mek\u00e2nlar fabrikasyon Osmanl\u0131 d\u00f6nemi bezemeleriyle dolu&#8230; Muhafazak\u00e2r anlat\u0131 her an, her yerde. Peki nedir muhazafak\u00e2r anlat\u0131? Bize ne f\u0131s\u0131ldar? Ya da \u015f\u00f6yle mi sormal\u0131y\u0131z: F\u0131s\u0131ldad\u0131\u011f\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":482,"featured_media":18132,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2147,513,28],"tags":[210,719,2186],"class_list":["post-18131","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-167-sayi","category-kitapcil","category-sosyal-bilimler","tag-kitap","tag-muhafazakarlik","tag-turk-muhafazakarligi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18131","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/482"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18131"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18131\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18132"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18131"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18131"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18131"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}