{"id":18160,"date":"2017-12-01T17:25:32","date_gmt":"2017-12-01T14:25:32","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=18160"},"modified":"2018-02-07T18:51:33","modified_gmt":"2018-02-07T15:51:33","slug":"sehirler-evrimi-etkiliyor-mu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2017\/12\/01\/sehirler-evrimi-etkiliyor-mu","title":{"rendered":"\u015eehirler evrimi etkiliyor mu?"},"content":{"rendered":"

S\u0131\u00e7an, yonca, tahtakurusu, sivrisinek say\u0131lar\u0131ndaki patlama, \u015fehirle\u015fmenin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sonucu.<\/p>\n

Toronto \u00dcniversitesi\u2019nden biyolog Prof. Johnson ve Fordham \u00dcniversitesi\u2019nde Do\u00e7. Jason Munshi-South, British Airways u\u00e7a\u011f\u0131nda koltuklarda gezinen tahtakurular\u0131yla ilgili son haberin d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda kentle\u015fmenin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonu\u00e7lar\u0131ndan biri oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n

Toronto Kent Ortamlar\u0131 Merkezi Y\u00f6neticisi Johnson, \u201c\u0130n\u015fa etti\u011fimiz kentlerin, b\u00f6lgedeki canl\u0131l\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l etkiledi\u011fi konusunda s\u0131n\u0131rl\u0131 bilgiye sahibiz\u201d diyor. \u201c\u00d6nemli ekolojik i\u015flevleri olan yerli t\u00fcrlerin \u00e7evreye adapte olabilmeleri iyi bir haber; fakat k\u00f6t\u00fc olan, baz\u0131lar\u0131n\u0131n \u015fehirlerimize uyum sa\u011flayarak hastal\u0131klar\u0131n yay\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 art\u0131rabilece\u011fi ger\u00e7e\u011fi. \u00d6rne\u011fin, 20 y\u0131l \u00f6nce tahtakurular\u0131na g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam i\u00e7inde s\u0131k rastlanmazken, kullan\u0131lan b\u00f6cek ila\u00e7lar\u0131na adapte olduklar\u0131ndan, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda n\u00fcfus patlamas\u0131 ya\u015fad\u0131lar.\u201d<\/p>\n

Johnson ve Munshi-South, kentle\u015fmenin evrimi nas\u0131l etkiledi\u011fine dair kapsaml\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 getiren ilk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, mevcut \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irip sonu\u00e7lar\u0131 analiz etmi\u015fler. \u201cGeleneksel olarak evrimi \u00e7evresel bask\u0131lar ve t\u00fcrler aras\u0131 etkile\u015fimler taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirilen uzun vadeli bir s\u00fcre\u00e7 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcz; fakat g\u00fcn\u00fcm\u00fczde insanlarla ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fckleri \u00e7evreyle etkile\u015fim, t\u00fcrlerin h\u0131zla de\u011fi\u015fmesini sa\u011flayan yeni bir birincil etken,\u201d diyor Munshi-South. \u201c\u0130nsanlar ve kentlerimiz \u015fu an \u00e7a\u011fda\u015f evrimin en bask\u0131n g\u00fc\u00e7lerinden biri.\u201d<\/p>\n

Ya\u015fam alan\u0131 kayb\u0131 ve kentsel engeller (yollar, binalar, vb.) t\u00fcm t\u00fcrlere meydan okudu\u011fundan, baz\u0131 t\u00fcrler istenmeyen \u015fekillerde uyum sa\u011flayabiliyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar mutasyon, genlerin da\u011f\u0131lma yoluyla hareketi, n\u00f6tr evrim ve Darwinci do\u011fal seleksiyon yoluyla adaptif evrim gibi \u00e7e\u015fitli genetik adaptasyon y\u00f6ntemlerini de\u011ferlendirdikten sonra, kentsel \u00e7evrenin s\u00f6z konusu evrim mekanizmalar\u0131n\u0131n her biri \u00fczerinde etkisi oldu\u011fu sonucuna vard\u0131lar. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 memeliler, bitkiler, ku\u015flar, amfibiyenler, s\u00fcr\u00fcngenler, b\u00f6cekler ve vir\u00fcsler \u00fczerine kurarak, Avrupa\u2019da s\u0131k g\u00f6r\u00fclen kara ku\u015ftan Kuzey Amerika\u2019daki beyaz-ayakl\u0131 fareler ve beyaz yoncalara kadar farkl\u0131 t\u00fcrler \u00fczerindeki evrimsel etkileri tan\u0131mlad\u0131lar. \u00d6rne\u011fin, New York\u2019taki beyaz ayakl\u0131 fare pop\u00fclasyonlar\u0131 kentle\u015fmeden sonra \u00e7e\u015fitli parklarda izola halde varolmalar\u0131ndan dolay\u0131 farkl\u0131la\u015fm\u0131\u015f.<\/p>\n

\u201cYeni bir ekosistem (novel ekosistem) yaratt\u0131k\u201d diyor Johnson; Science<\/em> dergisinde yay\u0131mlanan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n halklar, h\u00fck\u00fcmetler ve biliminsanlar\u0131 i\u00e7in bir \u201c\u00e7a\u011fr\u0131\u201d oldu\u011funu belirtiyor. Johnson ve Munshi-South, s\u0131\u00e7an, kent kertenkelesi, hamamb\u00f6ce\u011fi, g\u00fcvercin, tahtakurusu, hamamb\u00f6ce\u011fi gibi organizmalar\u0131n insanlara ba\u011f\u0131ml\u0131 hale gelmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtiyorlar. \u00d6rne\u011fin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde sivrisinekler, Londra Metrosu istasyonlar\u0131nda ya\u015fayacak \u015fekilde geli\u015fmi\u015fler ve yumurta \u00fcretmek i\u00e7in art\u0131k kana ihtiya\u00e7 duymuyorlar. Ayr\u0131ca k\u0131\u015f boyunca hareketsiz kalma ihtiya\u00e7lar\u0131 da yok. Maalesef sivrisinekler birtak\u0131m hastal\u0131klar\u0131 ta\u015f\u0131yabiliyor.<\/p>\n

Johnson ve Munshi-South, \u015fehirleri planlarken, tasar\u0131mlar\u0131n yerli t\u00fcrler \u00fczerindeki etkisini ve onlar\u0131n \u201c\u00e7evreye ve kendimize kar\u015f\u0131 daha nazik olacaklar\u0131\u201d bi\u00e7imde bu tasar\u0131mlar\u0131 yap\u0131p yapamayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar. Yerli t\u00fcrlerin korunmas\u0131n\u0131n ve hastal\u0131k ta\u015f\u0131yan zararl\u0131lar\u0131n yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131n\u0131n yollar\u0131n\u0131 bulmam\u0131z gerekti\u011fini de ekliyorlar.<\/p>\n

Kentsel evrimle\u015fme, kent sakinlerini evrimsel biyolojinin ger\u00e7ekli\u011fi ve \u00f6nemi hakk\u0131nda e\u011fitmek i\u00e7in bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131labilir. Johnson, \u201cEvrimin olmad\u0131\u011f\u0131na inanan insanlar\u0131n evrimi anlamalar\u0131 i\u00e7in arka bah\u00e7elerinden \u00f6tesine gitmelerine gerek yok\u201d diyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

S\u0131\u00e7an, yonca, tahtakurusu, sivrisinek say\u0131lar\u0131ndaki patlama, \u015fehirle\u015fmenin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sonucu. Toronto \u00dcniversitesi\u2019nden biyolog Prof. Johnson ve Fordham \u00dcniversitesi\u2019nde Do\u00e7. Jason Munshi-South, British Airways u\u00e7a\u011f\u0131nda koltuklarda gezinen tahtakurular\u0131yla ilgili son haberin d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda kentle\u015fmenin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonu\u00e7lar\u0131ndan biri oldu\u011funu belirtiyor. Toronto Kent Ortamlar\u0131 Merkezi Y\u00f6neticisi Johnson, \u201c\u0130n\u015fa etti\u011fimiz kentlerin, b\u00f6lgedeki canl\u0131l\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l etkiledi\u011fi konusunda s\u0131n\u0131rl\u0131 bilgiye sahibiz\u201d […]<\/p>\n","protected":false},"author":874,"featured_media":18161,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2146,19,217,32],"tags":[506,200,2195,2193,2194],"class_list":["post-18160","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-166-sayi","category-bilim-gundemi","category-cevre-bilimleri","category-evrim","tag-ekosistem","tag-evrim","tag-kentsel-evrimlesme","tag-sehirlesme","tag-yasam-alani"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t