{"id":18714,"date":"2018-02-01T15:19:27","date_gmt":"2018-02-01T12:19:27","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=18714"},"modified":"2018-02-08T16:40:48","modified_gmt":"2018-02-08T13:40:48","slug":"ulastirmanin-populer-bilimi-olur-mu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/02\/01\/ulastirmanin-populer-bilimi-olur-mu","title":{"rendered":"Ula\u015ft\u0131rman\u0131n pop\u00fcler bilimi olur mu?"},"content":{"rendered":"

Baz\u0131 konularda kamuoyunun deste\u011fine veya deste\u011fi gerekli olmasa bile ilgisine ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funda, kitlelerin \u00f6nlerine gelen probleme dair yeterli donan\u0131ma sahip olup olmad\u0131klar\u0131 gibi eskimeyen bir sorgulama da do\u011fal olarak yakam\u0131za yap\u0131\u015f\u0131verir. \u0130nsanlar\u0131n belli bir konudaki tercihleri ger\u00e7ekten de \u00e7\u0131karlar\u0131yla veya benimsedikleri genel ama\u00e7lar\u0131 ve prensipleriyle uyumlu mudur? Neyi istediklerini ger\u00e7ekten bilmekte, isteklerinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n veya bu isteklerin yerine getirilmesi i\u00e7in kendilerinden beklenen kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n ger\u00e7ekten fark\u0131nda m\u0131d\u0131rlar? Kamuoyu toplumda genel kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f, yayg\u0131nl\u0131k kazanm\u0131\u015f bilgilere ve yarg\u0131lara yani pop\u00fcler bilgiye dayan\u0131r. Bu pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr alan\u0131na n\u00fcfuz edebilmek i\u00e7in bilimsel bilgiler de bilimi kendi lehine g\u00f6ren toplumsal kesimleri, kurumlar vs. taraf\u0131ndan pop\u00fclerle\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Sonu\u00e7ta \u201cpop\u00fcler bilim\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir bilgi alan\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar. Bilimin pop\u00fclerle\u015fmesinin birka\u00e7 yolu var. Belki en bilineni Bilim ve Gelecek<\/em>\u2019in de kendisine kulvar olarak benimsedi\u011fi dergi ve internet yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131. Pop\u00fcler bilim kitaplar\u0131, belgeseller, filmler ve bir \u00f6l\u00e7\u00fcde de bilimkurgu romanlar\u0131 da ayn\u0131 amaca y\u00f6nelik roller \u00fcstlenebilir.<\/p>\n

Dikkatimizi daha az \u00e7eken bir ba\u015fka pop\u00fcler bilim faaliyeti ise \u00fcniversitelerin ve bilimcilerin kamu yarar\u0131 g\u00f6rd\u00fckleri konularda do\u011frudan toplumu bilgilendirme maksad\u0131yla y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri \u00e7al\u0131\u015fmalar. G\u0131da g\u00fcvenli\u011fi, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma, deprem ve benzeri do\u011fal afetler, halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve salg\u0131n hastal\u0131klar, tar\u0131m ve su sorunlar\u0131, enerji, ekoloji, \u015fehircilik, ula\u015ft\u0131rma s\u00fcrekli g\u00fcndemde olan konu ba\u015fl\u0131klar\u0131. Ayn\u0131 zamanda baz\u0131 gruplar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na \u201cdokunan\u201d hayli siyasal konular olduklar\u0131 i\u00e7in bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fctmenin baz\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fckleri var. Ayr\u0131ca, bildi\u011fim kadar\u0131yla \u00fcniversitelerin b\u00fct\u00e7elerinde pop\u00fcler bilim yap\u0131lmas\u0131 veya bilimsel bilgilerin topluma mal edilmesi gibi bir gider kalemi bulunmuyor. Bu sorunlar kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fcniversite ile toplum aras\u0131nda ba\u011f kuran g\u00f6rece ba\u011f\u0131ms\u0131z ara\u015ft\u0131rma kurumlar\u0131, k\u00fclt\u00fcr merkezleri, meslek \u00f6rg\u00fctleri, kitle \u00f6rg\u00fctleri \u00f6nemli roller oynayabiliyor.<\/p>\n

T\u00fcm bunlara d\u00fc\u015f\u00fcnmeme yol a\u00e7an TMMOB \u0130n\u015faat M\u00fchendisleri Odas\u0131 \u0130stanbul \u015eubesi\u2019nin yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 ve \u00fccretsiz olarak dola\u015f\u0131ma soktu\u011fu bir kitap oldu. Prof. Dr. G\u00fcng\u00f6r Evren\u2019in kaleme ald\u0131\u011f\u0131 kitap D\u00fcnden Bug\u00fcne Sorunlar\u0131 ve \u015ea\u015f\u0131las\u0131 Halleri \u0130le Ula\u015ft\u0131rmam\u0131z<\/em> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

G\u00fcng\u00f6r Evren Hoca, 70\u2019li y\u0131llardan itibaren kendi uzmanl\u0131k alan\u0131 olan ula\u015ft\u0131rmayla ilgili g\u00f6r\u00fc\u015flerini, kamuoyunu bilgilendirmek, toplumla payla\u015fmak, ilgili ve yetkililerin dikkatini \u00e7ekmek i\u00e7in gazete, dergi gibi \u00e7e\u015fitli yay\u0131n organlar\u0131nda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131lar\u0131n\u0131 ve birka\u00e7 r\u00f6portaj\u0131n\u0131 bir araya getirmi\u015f ve \u0130n\u015faat M\u00fchendisleri Odas\u0131 \u0130stanbul \u015eubesi\u2019nin de deste\u011fiyle bir kitaba d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f. \u0130lgili konulardaki uzmanl\u0131k bilgisini \u00fclke ve kamu yarar\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc durumlarda toplumla payla\u015fmay\u0131 biliminsan\u0131, \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olman\u0131n beraberinde getirdi\u011fi do\u011fal bir sorumluluk saym\u0131\u015f en ba\u015ftan beri. \u0130lk gen\u00e7lik \u00e7a\u011flar\u0131ndan beri \u015fefkatte yan\u0131lmay\u0131 \u015fiddette yan\u0131lmaya ye\u011fleyen bir yakla\u015f\u0131m\u0131 benimsedi\u011fini s\u00f6yleyen G\u00fcng\u00f6r Evren\u2019in bu iyi niyetli sabr\u0131 yaz\u0131lar\u0131nda da y\u0131lmadan, usanmadan uyar\u0131lar\u0131n\u0131 yinelemeye devam etmesiyle bir bak\u0131\u015fta g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor.<\/p>\n

70`lerdeki ilk metro tart\u0131\u015fmalar\u0131ndan 3. K\u00f6pr\u00fc projesine kadar zaman ve konu olarak geni\u015f bir yelpazeye yay\u0131lan yaz\u0131larda T\u00fcrkiye\u2019nin \u015fehir i\u00e7i ve \u015fehirleraras\u0131 ula\u015ft\u0131rma sorunlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00e7\u00f6z\u00fcme y\u00f6nelik tart\u0131\u015fmalar\u0131n da bir panoramas\u0131n\u0131 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. Ula\u015ft\u0131rma meselesinin deniz, hava ve bunlara ba\u011fl\u0131 olarak kara ve demiryolu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n birlikte planlanarak ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fine her f\u0131rsatta i\u015faret ediliyor. Yaz\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011funda dikkat \u00e7eken bir ba\u015fka ortak \u00f6zellik \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n salt kapasite art\u0131r\u0131m\u0131, teknik iyile\u015ftirme gibi ama\u00e7larla s\u0131n\u0131rlanmay\u0131p n\u00fcfus, \u015fehircilik, \u00e7evre, kalk\u0131nma s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik politikalar\u0131yla ili\u015fkilendirilerek ve kamu yarar\u0131 g\u00f6zeterek, kamu kaynaklar\u0131n\u0131n, do\u011fal varl\u0131klar\u0131n israf edilmeden, milli sermayemizin \u00fclke i\u00e7inde kalmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterilerek olu\u015fturulmas\u0131.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, G\u00fcng\u00f6r Evren Hoca\u2019n\u0131n \u0130stanbul\u2019un ula\u015f\u0131m sorununa dair kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ilk yaz\u0131 \u201cUla\u015f\u0131m Sorununu Ancak Metro \u00c7\u00f6zer\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla 1974 Haziran\u2019\u0131nda Cumhuriyet<\/em> gazetesinde yay\u0131mlanm\u0131\u015f. Bu k\u0131sa yaz\u0131 bile kitab\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcne rengini veren, yukar\u0131da \u00f6zetlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n neredeyse b\u00fct\u00fcn \u00f6zelliklerini yans\u0131t\u0131yor. Yaz\u0131 ula\u015f\u0131m sorununun \u015fehrin di\u011fer b\u00fct\u00fcn problemleriyle birlikte belli bir tarih kavray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde ele al\u0131nmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00f6nerilen \u00e7\u00f6z\u00fcmlerde ve bu \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin hayata ge\u00e7irilmesinde gelece\u011fe dair g\u00fc\u00e7l\u00fc bir perspektifi ortaya koyuyor. Metro yat\u0131r\u0131m maliyetlerinin y\u00fcksek olmas\u0131na ra\u011fmen yeterli bir zaman i\u00e7inde i\u015fletme maliyetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan avantaj yarataca\u011f\u0131n\u0131 belirttikten sonra bir kamu yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n yaln\u0131z ticari a\u00e7\u0131dan durumunun \u00f6l\u00e7\u00fc say\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fini eklemeyi ihmal etmiyor. Y\u00fcklenilen maliyet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda elde edilen yararlar\u0131n toplam\u0131n\u0131 dikkate alan fayda-maliyet analizinin verece\u011fi sonuca dikkat \u00e7ekiyor. Son zamanlarda daha s\u0131k duymaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201ctoplumsal maliyet\u201d kavram\u0131n\u0131 daha o y\u0131llarda ula\u015ft\u0131rma sorunlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde g\u00fcndeme getiriyor. Olaya ulusal ekonomi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yakla\u015f\u0131larak sonucun zaman, i\u015fg\u00fcc\u00fc ve maddi kaynak kay\u0131plar\u0131na g\u00f6re de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini belirtiyor.<\/p>\n

Bu \u00f6zverili ve erdemli tutumu etrafl\u0131ca d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce, onu ba\u015fl\u0131ca u\u011fra\u015f\u0131 merak\u0131m\u0131z\u0131 g\u0131d\u0131klamak olan \u201cpop\u00fcler bilim\u201d \u00e7er\u00e7evesine s\u0131\u011fd\u0131rmak bana biraz g\u00fc\u00e7 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Acaba \u201cpop\u00fclist bilim\u201d mi desek? Belki b\u00f6ylece \u201cpop\u00fclizm\u201di de kendi halklar\u0131na ve d\u00fcnyaya s\u00fcrekli yalan s\u00f6yleyen k\u00f6t\u00fc politikac\u0131lar\u0131n elinden almaya do\u011fru bir ad\u0131m atm\u0131\u015f olabiliriz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Baz\u0131 konularda kamuoyunun deste\u011fine veya deste\u011fi gerekli olmasa bile ilgisine ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funda, kitlelerin \u00f6nlerine gelen probleme dair yeterli donan\u0131ma sahip olup olmad\u0131klar\u0131 gibi eskimeyen bir sorgulama da do\u011fal olarak yakam\u0131za yap\u0131\u015f\u0131verir. \u0130nsanlar\u0131n belli bir konudaki tercihleri ger\u00e7ekten de \u00e7\u0131karlar\u0131yla veya benimsedikleri genel ama\u00e7lar\u0131 ve prensipleriyle uyumlu mudur? Neyi istediklerini ger\u00e7ekten bilmekte, isteklerinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n veya bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":74,"featured_media":18715,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2148,217,513,515],"tags":[1700,2271],"class_list":["post-18714","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-168-sayi","category-cevre-bilimleri","category-kitapcil","category-nautilus","tag-populer-bilim","tag-ulastirma"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t