{"id":19435,"date":"2015-08-01T13:29:33","date_gmt":"2015-08-01T10:29:33","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=19435"},"modified":"2018-02-14T14:43:25","modified_gmt":"2018-02-14T11:43:25","slug":"pop-siyaset-dili-ve-degisim-fantazmagoryasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2015\/08\/01\/pop-siyaset-dili-ve-degisim-fantazmagoryasi","title":{"rendered":"Pop siyaset dili ve de\u011fi\u015fim fantazmagoryas\u0131"},"content":{"rendered":"

Yeni durumlara yeni tabirler icat etmemiz gerekiyor. Merkezi kavramlar\u0131n \u015firazesinden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz siyaseti de \u2018Pop Siyaset\u2019 diyebilece\u011fimiz bir dile b\u00fcr\u00fcnd\u00fc. Peki bu siyaset dilinin kendine \u00f6zg\u00fc form\u00fclleri, ortak yap\u0131sal \u00f6zelikleri var m\u0131? \u00dcst metinde bize bir \u015feyler s\u00f6ylerken alt metinde asl\u0131nda neler s\u00f6yl\u00fcyor? Ve pop siyaset dili kar\u015f\u0131s\u0131nda elemiz kolumuz ba\u011fl\u0131 m\u0131?<\/em><\/p>\n

Pop, \u00f6znenin metala\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda kullan\u0131lan bir tabir. Pop yayg\u0131n ve esnektir ama sayg\u0131n bir tabir de\u011fildir, bir pop\u00fcler<\/strong><\/em> tabiri hi\u00e7 de\u011fildir. Kendini yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in k\u00fclt\u00fcrel \u00fcr\u00fcnleri bir meta olarak sunar. Bu, yarat\u0131m faaliyetinde de, da\u011f\u0131t\u0131m faaliyetinde ayn\u0131 meta kurallar\u0131 ile i\u015fler. \u00d6rne\u011fin m\u00fczikte pop star olarak tasnif edilmi\u015f bireyleri de bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Bu bireyler meta olarak star\u2019a d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Pop bir \u00fcretim band\u0131d\u0131r. Vidalar s\u0131k\u0131l\u0131r. \u00d6b\u00fcr yandan meta \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

K\u00fclt\u00fcrel alanda pop hayat\u0131m\u0131z\u0131n bir par\u00e7as\u0131 ve ona kar\u015f\u0131 olu\u015fmu\u015f belli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131z mevcut. Ama siyasi s\u00f6ylemlerin popla\u015fmas\u0131 (pop\u00fclerle\u015fmesi de\u011fil) ve nihayetinde siyasetin kendisinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7erek bir pop siyaset<\/strong><\/em> alan\u0131 a\u00e7mas\u0131 tart\u0131\u015fmaya de\u011fer bir durum. Siyasi s\u00f6ylemin da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131, t\u00fcketildi\u011fi ve yeniden \u00fcretildi\u011fi mecralar\u0131n getirdi\u011fi de\u011fi\u015fimi az bu\u00e7uk biliyor, tart\u0131\u015f\u0131yoruz. Sosyal medyan\u0131n ana ileti\u015fim mecras\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc son on y\u0131ld\u0131r Arap Bahar\u0131ndan Haziran Ayaklanmalar\u0131na kadar toplumsal hareketlerde sosyal medyan\u0131n belirleyici etkisi her d\u00fczeyde ara\u015ft\u0131rmaya konu oldu.<\/p>\n

Bu de\u011fi\u015fimi \u00f6zetlersek: Sosyal medya, al\u0131\u015f\u0131ld\u0131k lineer ve tek tarafl\u0131 bilgi alma ve bilgi de\u011fi\u015f toku\u015f etme hatt\u0131n\u0131 alt \u00fcst etti. \u00dcst\u00fcne bir de sosyal medyada nesnel bilgi ile \u00f6znel fikirler ve mavralar birbirine kar\u0131\u015ft\u0131k\u00e7a, \u201cpost \u0131rma\u011f\u0131nda\u201d her bir bilginin idrakine harcanan zaman d\u00fc\u015ft\u00fck\u00e7e d\u00fc\u015ft\u00fc. Bug\u00fcn birka\u00e7 saniye i\u00e7inde bilgi ediniyor ve s\u0131radakine ge\u00e7iyoruz. D\u00fcnyadaki olaylarla ilgili bilgi alma zaman\u0131m\u0131z, kedi videolar\u0131na harcad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zamandan daha az. Taraf olmak i\u00e7in \u201cDevam\u0131n\u0131 Oku\u201d<\/em> linkine t\u0131klamaya bile mecalimiz yok, 140 karakterde tarihi halla\u00e7 pamu\u011fu gibi atabilir, bir like<\/strong><\/em> ile toplumsal protestoya omuz verebilir, bir share<\/strong><\/em> ile na\u00e7izane kitlemize na\u00e7izane \u00f6nderlik yapabilir hale geldik.<\/p>\n

Pop siyaset dilinin form\u00fclleri<\/strong><\/p>\n

Evet, bunlar\u0131 biliyoruz. Asri zamanlarda yekpare zaman de\u011fersizle\u015firken, post anlar\u0131na<\/strong><\/em> par\u00e7alanm\u0131\u015f zaman\u0131n biricikle\u015fti\u011finin fark\u0131nday\u0131z. Yani s\u00f6ylemin da\u011f\u0131t\u0131m<\/strong>, t\u00fcketim<\/strong> ve yeniden \u00fcretim<\/strong> taraf\u0131ndaki dinamiklerin az \u00e7ok bilincindeyiz. Ama bilgi ve siyasetle olan g\u00fcndelik imtihan\u0131m\u0131z\u0131n bir de \u00f6b\u00fcr taraf\u0131 var: T\u00fcketim mecras\u0131n\u0131n dinamiklerine g\u00f6re siyaset dili nas\u0131l kurgulan\u0131yor?<\/strong> Radyo ya da televizyon bask\u0131n kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde siyaset dili kendini nas\u0131l bu mecralara g\u00f6re yeniden ke\u015ffetmi\u015fse, \u015fu anda da kar\u015f\u0131m\u0131zda eskisinden farkl\u0131 bir siyaset dili var; hamaset, manip\u00fclasyon ya da propaganda gibi daha bildik tabirlere s\u0131\u011fm\u0131yor. Nihat Gen\u00e7\u2019ten \u00f6d\u00fcn\u00e7 alarak bu yeni kurguya pop siyaset<\/strong> diyebiliriz. (Nihat Gen\u00e7, Cenaze mi, Bayram m\u0131?, http:\/\/goo.gl\/clkkqL)<\/p>\n

Pop siyaset dilinin in\u015fas\u0131ndaki temel dinamikleri g\u00f6rebilmek ayn\u0131 zamanda sa\u011f siyasetin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki s\u00f6ylemini de\u015fifre etmemizi sa\u011flayabilir. Ve elbette yeni bir sol siyaset dilinin<\/strong> m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmemizi sa\u011flayabilir. \u00d6ncesini ihmal etmemek kayd\u0131yla sa\u011f siyaset dilinin pop siyaset devrine ge\u00e7i\u015fine bir tarih koymak gerekirse Haziran Ayaklanmalar\u0131n\u0131 esas alabiliriz. \u0130ronik ve tart\u0131\u015fmal\u0131 bir milat gibi g\u00f6r\u00fcnse de Haziran Ayaklanmalar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 iki temel dinami\u011fin sa\u011f siyaset taraf\u0131ndan sol siyasetten daha h\u0131zl\u0131 ve daha becerikli bir \u015fekilde entegre edildi\u011fi s\u00f6ylenebilir. Sa\u011f\u0131n her zamanki becerisi i\u015fte\u2026<\/p>\n

\"\"
Roland Barthes\u2019\u0131n \u00c7a\u011fda\u015f S\u00f6ylenler i\u00e7inde inceledi\u011fi \u00f6rneklerden biri de bu dergi kapa\u011f\u0131yd\u0131. Barthes bu foto\u011fraf\u0131n alabildi\u011fini depolitize bir \u015fekilde Frans\u0131z emperyalizminin me\u015fruiyetini tesis etti\u011fini belirtir.<\/figcaption><\/figure>\n

Neydi bu iki dinamik?<\/p>\n

1) Haziran Ayaklanmalar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan, duvarlarda, sosyal medyada, insanlar aras\u0131nda f\u0131rt\u0131na gibi esen mavra dili<\/strong><\/em>. Bu dilin \u00e7eki\u00e7 gibi k\u0131sa ve vurucu karakteri, pop siyaset dilinin teknik<\/strong><\/em> olarak \u00f6d\u00fcn\u00e7 ald\u0131\u011f\u0131 ama organik karakterinden s\u0131y\u0131r\u0131p \u015fekilsel<\/strong><\/em> k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 unsurdur.<\/p>\n

2) Haziran Ayaklanmalar\u0131, o g\u00fcne dek apolitik diye yaftalanan gen\u00e7 kitleleri politikaya duyarl\u0131<\/strong><\/em> hale getirdi. Bu bildi\u011fimiz anlam\u0131yla bir politikle\u015fme<\/strong> <\/em>de\u011fil<\/em>,<\/em> politikaya duyarl\u0131<\/em> hale gelme s\u00fcreciydi. Politikle\u015fmenin i\u00e7ermesi gereken politik bilin\u00e7 ve politik k\u00fclt\u00fcr\u00fc illa da gerektirmeyen, daha naif ve h\u00fcmanist duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n artmas\u0131 olarak yorumlanmal\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla Haziran Ayaklanmalar\u0131yla birlikte politikaya duyarl\u0131 yeni, geni\u015f ve siyasi i\u00e7erikleri t\u00fcketmeye, onlar\u0131 yeniden \u00fcretmeye, tepki vermeye ve taraf olmaya haz\u0131r bir kitlenin \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit edebiliriz.<\/p>\n

Haziran Ayaklanmalar\u0131 sonras\u0131nda iyice t\u0131rmanan politik m\u00fccadele ve arka arkaya gelen se\u00e7imler sa\u011f siyaset dilini kendini yeniden kurgulamaya itti. Alt\u0131ndaki zeminin kayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 hisseden sa\u011f siyasetin kendini onarmas\u0131, tabir-i caizse kendini yeniden paketlemesi gerekiyordu. Paketin i\u00e7indekilerin ayn\u0131 kalmas\u0131nda zarar yoktu; paketin yenilenmesi, hedef kitlesinin ve t\u00fcketim \u015feklinin geni\u015flemesini sa\u011flamaya y\u00f6nelikti. \u0130leriye do\u011fru bir hamle<\/strong><\/em> havas\u0131 yaratmak yeterliydi. Aradan ge\u00e7en 2 y\u0131l i\u00e7inde kitle ileti\u015fim mecralar\u0131ndaki siyaset dilinin bu dinamiklere uygun olarak h\u0131zla d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve bunun \u00f6zelikle genel se\u00e7imlerdeki propaganda s\u00fcrecinde olgunla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz ama unutmayal\u0131m ki bu dil sadece bir se\u00e7im d\u00f6nemine \u00f6zg\u00fc bir propaganda dili de\u011fil, ondan \u00e7ok daha kal\u0131c\u0131 hegemonik bir siyaset dilinin uzant\u0131s\u0131\u2026<\/p>\n

Pop siyaset dilinin \u00e7\u0131plak hali<\/strong><\/p>\n

Pop siyaset dilini de\u015fifre etmek i\u00e7in ard\u0131m\u0131zda geni\u015f bir literat\u00fcr var, sadece tek ba\u015f\u0131na Roland Barthes\u2019\u0131n mitler<\/strong> kavram\u0131n\u0131 anlat\u0131rken s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131 7 mekanizman\u0131n h\u00e2l\u00e2 y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte oldu\u011fu kesin. Ama k\u00fclt\u00fcrel pop s\u00f6ylemleri de\u015fifre ederken kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu form\u00fclleri siyasi s\u00f6ylemleri analiz ederken kullanmaya pek e\u011filimli de\u011filiz. Bunun bir nedeni de T\u00fcrkiye \u00f6zelinde siyaset dilinin art\u0131k tamamen pop siyaset alan\u0131na ge\u00e7mesidir denebilir. Bug\u00fcn televizyonlara, k\u00f6\u015fe yaz\u0131lar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda siyasi vaatlerin nas\u0131l sat\u0131labilece\u011fi<\/strong><\/em> \u00fczerine b\u00fcy\u00fck bir tart\u0131\u015fma d\u00f6n\u00fcyor. Siyasi s\u00f6ylemin metala\u015ft\u0131\u011f\u0131 nokta budur ve T\u00fcrkiye bunu a\u015f\u0131r\u0131 dozda ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n

Buradaki amac\u0131m, pop siyaset dilini eksiksiz ve kusursuz bir b\u00fct\u00fcnl\u00fckle analiz etmek olamaz elbette? Sadece dola\u015f\u0131mdaki g\u00fcncel \u00f6rneklere bakarak pop siyaset dilini afi\u015fe edebilece\u011fimiz, foyas\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karabilece\u011fimiz<\/strong> <\/em>baz\u0131 ortak \u00f6zelikleri tart\u0131\u015fmaya a\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum.<\/p>\n

\"\"
\u015eekil 1<\/figcaption><\/figure>\n

Pop siyaset dilinin yap\u0131s\u0131n\u0131 kabaca alt ve \u00fcst katmanda i\u015fleyen belli form\u00fcllere ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn. Alt katman stratejik<\/strong><\/em>, ideolojinin \u00fcretildi\u011fi alan iken, \u00fcst katman taktiksel<\/strong><\/em>, kitleyi avlayacak oltalardan olu\u015fuyor. Bu oltalar \u00e7o\u011funlukla tarih boyunca kullan\u0131lan demagoji ve propaganda tekniklerinden olu\u015fuyor ve de\u011fi\u015fik oltalar bu alana girip \u00e7\u0131kabiliyor. Hayat\u0131m\u0131z\u0131 me\u015fgul eden tart\u0131\u015fmalar\u0131n da genelde bu \u00fcst katmandaki unsurlar \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcyoruz. Oysa asli tart\u0131\u015fman\u0131n, kal\u0131c\u0131 ve \u00f6ze y\u00f6nelik ideolojik form\u00fcllerin yer ald\u0131\u011f\u0131 alt katman \u00fczerinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekmez mi? \u00dcst katmandaki her form\u00fcl kendi ba\u015f\u0131na ge\u00e7ici unsurlar iken, alt katmandakiler s\u0131k\u0131 ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir ili\u015fki i\u00e7inde. Bu durumda, pop siyaset dilinin manzaras\u0131n\u0131 yukar\u0131daki \u015fekilde g\u00f6rselle\u015ftirebiliriz.<\/p>\n

\u00dcst katman: \u0130deolojik oltalar<\/strong><\/p>\n

\u00d6ncelikle \u00fcst katmandaki form\u00fcllerden birka\u00e7\u0131na k\u0131saca de\u011finelim. Bunlar az bu\u00e7uk a\u015fina oldu\u011fumuz teknikler zaten.<\/p>\n

Ya Ben \/ Ya Felaket<\/strong>: <\/strong>\u0130ki farkl\u0131 \u00f6nermeden birini se\u00e7me zorunda b\u0131rakan bu form\u00fcl, alternatifinin \u201cfelaket\u201d olaca\u011f\u0131 durumlarda tek \u00e7arenin \u201cbu taraf\u201d oldu\u011funu vurgular. Retorik, bu sonuca ula\u015fmak i\u00e7in kurgulan\u0131r. T\u0131pk\u0131 tarafl\u0131 anket sorular\u0131 gibi. Belli bir mant\u0131k dizgesinde ilerleyen sorular y\u00f6nelterek istedi\u011finiz her yan\u0131t\u0131 alman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu biliyoruz. \u00d6rne\u011fin \u201cBu \u00fclke par\u00e7alans\u0131n m\u0131 istiyorsun?\u201d sorusuna cevab\u0131n\u0131z \u201cHay\u0131r\u201d ise devam eden sorulara bu mant\u0131k dizgesinde yan\u0131t vererek, MHP, CHP, AKP ya da HDP\u2019nin \u201cb\u00f6l\u00fcnmeme \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne\u201d destek verir durumuna gelmeniz i\u015ften bile de\u011fil. Bu y\u00f6nlendirmenin k\u00f6r g\u00f6z\u00fcme \u00f6rneklerinden biri se\u00e7im \u00f6ncesi sosyal medyada dola\u015fan \u201cKarars\u0131z Kalma\u201d<\/strong> adl\u0131 bir test sitesiydi. (karars\u0131zkalma.com)<\/p>\n

Ya Ben \/ Ya Felaket<\/strong> form\u00fcl\u00fcn\u00fcn en u\u00e7 noktas\u0131 t\u00fcm s\u00f6ylemi tek bir \u015feyin kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131na ya da taraftarl\u0131\u011f\u0131na kilitlemektir. Bu AKP\u2019nin bug\u00fcne kadar girdi\u011fi t\u00fcm se\u00e7imlerde kulland\u0131\u011f\u0131 temel form\u00fcld\u00fcr: \u201cAskeri vesayet mi, ben mi?\u201d, \u201cParalel mi, ben mi?\u201d. Son se\u00e7imlerde, ba\u015far\u0131s\u0131 kan\u0131tlanm\u0131\u015f bu form\u00fcl HDP taraf\u0131ndan da ba\u015far\u0131yla uyguland\u0131: \u201cBa\u015fkanl\u0131k m\u0131, ben mi?\u201d<\/p>\n

Siyah\/Beyaz<\/strong>:<\/strong> Basit ve her zaman i\u015fleyen bir form\u00fcl olarak \u201ckar\u015f\u0131 taraf\u0131n\u201d siyah olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 durumda \u201cbu taraf\u0131n\u201d kendili\u011finden beyaz hale gelmesidir: \u201cTayyip mi, demokrasi mi?\u201d retorik bir sorudur, cevab\u0131, en az\u0131ndan hard core<\/em> AKP se\u00e7menleri d\u0131\u015f\u0131nda bellidir. S\u00f6ylemin kap\u0131s\u0131n\u0131 buradan a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131zda kendinizi otomatik olarak beyaz taraf\u0131nda tan\u0131mlar, siyaha kar\u015f\u0131 olan t\u00fcm kuvvetleri kendi beyaz bayra\u011f\u0131n\u0131z alt\u0131nda birle\u015ftirirsiniz. Size teslim olurlar. Teslimiyet de bildi\u011fimiz gibi bula\u015f\u0131c\u0131d\u0131r. Teslim oldunuz mu, teslimiyeti rasyonalize etmek i\u00e7in binlerce sebebin sizin ad\u0131n\u0131za \u00fcretilmesi gerekmez, o sebepleri siz arka arkaya s\u0131ralars\u0131n\u0131z: \u201cX\u2019i desteklemeliyim, \u00e7\u00fcnk\u00fc Y k\u00f6t\u00fc\u201d.<\/p>\n

\"\"
Delacroix\u2019n\u0131n \u00fcnl\u00fc tablosu ile Gezi\u2019deki bir enstantanenin tesad\u00fcfi benzerli\u011fi bir tesad\u00fcf m\u00fc diye sorulabilir. Haziran Ayaklanmas\u0131 sonras\u0131ndaki d\u00f6nemde kimi kesimler bu foto\u011fraftaki bayraktan, kimileri de \u201cNi\u015fanta\u015f\u0131l\u0131 topuklulardan\u201d rahats\u0131z oldu. Yoksa t\u0131pk\u0131 15-16 Haziran\u2019da i\u015f\u00e7ilerin T\u00fcrk bayra\u011f\u0131yla y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe ge\u00e7mesi gibi Haziran Ayaklanmas\u0131\u2019ndaki bu an da orta s\u0131n\u0131flar\u0131n ulusla\u015fma s\u00fcrecinin yans\u0131mas\u0131 m\u0131yd\u0131?<\/figcaption><\/figure>\n

Oyuncak Kelimeler<\/strong>: <\/strong>Tart\u0131\u015fman\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirmek ve tart\u0131\u015fman\u0131n \u00e7er\u00e7evesini kontrol edebilece\u011finiz \u015fekilde mu\u011flakla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in bulunmaz bir ila\u00e7t\u0131r. Siyasi tart\u0131\u015fmalara birden giren ve pop\u00fclerle\u015fen restorasyon<\/strong><\/em> bu t\u00fcr bir oyuncak kelimedir. Kavram de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u00e7i doldurulmam\u0131\u015f, kasti olarak mu\u011flak b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ama bu oyuncak kelimeler sa\u011f ideolojinin laf kalabal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bi\u00e7ilmez kaftand\u0131r. \u0130lgin\u00e7tir ki, restorasyon<\/strong><\/em> kelimesi Ahmet Davuto\u011flu taraf\u0131ndan AKP kongresindeki konu\u015fmas\u0131nda resmi olarak tedav\u00fcle sokuldu. Ne demi\u015fti A. D.: \u201cSon 12 y\u0131lda ger\u00e7ekle\u015ftirilen b\u00fcy\u00fck restorasyon hareketi hi\u00e7bir ara ve kesintiye u\u011framadan devam edecektir\u201d<\/em>. Bu kelime onun dilinde AKP d\u00f6neminin icraatlar\u0131na verilmi\u015f yald\u0131zl\u0131 bir isimdi. Ama AKP\u2019nin KOB\u0130<\/strong><\/em>\u2019leri (K\u00fc\u00e7\u00fck ve Orta Boy \u0130deologlar olarak okuyunuz) taraf\u0131ndan hemen benimsendi ve farkl\u0131 n\u00fcanslarla herkesin ayr\u0131 bir restorasyon kavram\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131verdi. Bu kelimede, Davuto\u011flu\u2019nun telaffuz etmedi\u011fi olumsuz<\/strong><\/em> anlamlar\u0131 bulan ilk ki\u015filerden biri Ahmet \u0130nsel\u2019di ama ayn\u0131 yaz\u0131da bu kelimenin kaba bir \u015fekilde gericili\u011fe ya da ilericili\u011fe i\u015faret eder \u015fekilde yorumlanmas\u0131na da kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak kelimeye ilk mu\u011flakl\u0131\u011f\u0131 kazand\u0131rm\u0131\u015f oldu. (Ahmet \u0130nsel\u2019in yaz\u0131s\u0131 i\u00e7in: http:\/\/goo.gl\/CYo9bf) K\u0131sa zamanda bu kelime i\u00e7selle\u015ftirildi ve farkl\u0131 kalemler taraf\u0131ndan olumlu<\/strong><\/em> bir anlam\u0131 varm\u0131\u015f\u00e7as\u0131na yeniden kurguland\u0131. Se\u00e7im s\u00fcrecinde RTE muhalifi (AKP\u2019ye kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir muhalefet olmad\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc) olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz KOB\u0130<\/em>\u2019ler de se\u00e7im sonras\u0131nda restorasyon<\/strong><\/em> kelimesini koalisyon tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n merkezine yerle\u015ftiriverdiler. Yani kelimenin tan\u0131m\u0131 gere\u011fi de gerici olan restorasyon<\/strong><\/em>,<\/em> ilerici bir kavramm\u0131\u015f gibi siyasi tart\u0131\u015fmalara dahil edildi. Bu yanar d\u00f6ner kelimelerin mu\u011flakl\u0131\u011f\u0131 sayesinde her sa\u011fc\u0131 icraat duruma g\u00f6re her kesimi memnun etmeye yarayan bir oyuncak gibi uzun s\u00fcre kafalar\u0131 me\u015fgul edecek. (Kelimenin g\u00fcncel ve tamamen olumlu<\/strong> <\/em>kullan\u0131m\u0131na bir \u00f6rnek i\u00e7in de buraya bakabiliriz: Nuray Mert\u2019in yaz\u0131s\u0131 i\u00e7in: http:\/\/goo.gl\/fXwxxH Art\u0131k resmi olarak bir restorasyon d\u00f6neminden<\/strong> <\/em>ve restorasyon ihtiyac\u0131ndan<\/strong><\/em> s\u00f6z ediyoruz yani. Ama hangi d\u00f6neme ve hangi nizama g\u00f6nderme yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmeden\u2026 Yine de Oyuncak Kelimeler<\/strong>\u2019in<\/strong> alt katmanda tart\u0131\u015faca\u011f\u0131m\u0131z Kavrambozum<\/strong> unsuru kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc ve stratejik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, taktiksel, g\u00fcndelik laf salatas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu ayr\u0131m\u0131n\u0131 belirtmek ve ikisini kar\u0131\u015ft\u0131rmamak laz\u0131m.<\/p>\n

\"\"Sorulmayan Sorulara Cevaplar<\/strong>:<\/strong> Do\u011fmam\u0131\u015f \u00e7ocu\u011fa mektup yazmaya benzemekle birlikte as\u0131l ve can yak\u0131c\u0131 sorulara cevap vermemek ve hedef sapt\u0131rmak i\u00e7in tali arg\u00fcmanlara net ve bask\u0131n kar\u015f\u0131-arg\u00fcmanlar \u00fcretmek olarak tan\u0131mlanabilir. Bu form\u00fcl\u00fcn en g\u00fczel uyguland\u0131\u011f\u0131 yerlerden biri sivil bir inisiyatif olan 10\u2019dan Sonra<\/strong> hareketinin \u00fcretti\u011fi \u201cHDP\u2019ye Oy Verebilirdim Ama\u2026\u201d<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131 soru\/cevap formatl\u0131 sosyal medya posterleriydi. Ama bu \u00f6rne\u011fi as\u0131l vurucu k\u0131lan, asli ve sol<\/strong><\/em> sorular\u0131 es ge\u00e7erek sa\u011f<\/strong><\/em> sorulara odaklanmas\u0131ndan daha \u00e7ok, alt katmanda yer alan tarihd\u0131\u015f\u0131l\u0131k<\/strong> form\u00fcl\u00fcn\u00fc \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde uygulamas\u0131yd\u0131. O y\u00fczden bu \u00f6rne\u011fi tarihd\u0131\u015f\u0131l\u0131k<\/strong> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda tekrar ele almak gerekiyor.<\/p>\n

Yukar\u0131da k\u0131saca de\u011finilen birka\u00e7 temel form\u00fcl \u00fcst katman\u0131n tamam\u0131n\u0131 olu\u015fturmuyor elbette. Demagojinin ve propagandan\u0131n t\u00fcm bildik form\u00fclleri taktiksel olarak bu havuza girip \u00e7\u0131kabilir, zarf<\/strong><\/em> de\u011fi\u015febilir. Bu form\u00fcllerin temel i\u015flevi alt katmandaki stratejik unsurlar\u0131 hedef kitle i\u00e7in do\u011fru ve albenili bir \u015fekilde paketlemekten ibaret. Ama ikinci ve kritik bir i\u015flevi daha var, alt katmandaki ideolojik s\u00f6ylemin \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rtmek, siyasi tart\u0131\u015fmalar\u0131 \u00fcst katmanla s\u0131n\u0131rl\u0131 tutmak. O y\u00fczden oda\u011f\u0131m\u0131z\u0131 alt katmana g\u00f6re ayarlamam\u0131z gerekiyor.<\/p>\n

Alt katman: pop siyasetin ideolojik ayg\u0131tlar\u0131<\/strong><\/p>\n

\u0130deolojinin \u00fcretildi\u011fi alt katmandaki form\u00fcllerin hepsinin merkezinde Tarihd\u0131\u015f\u0131l\u0131k<\/strong> var. B\u00fct\u00fcn di\u011fer form\u00fcller onun \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 ve onu besliyor. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6ncelikle bu kavram\u0131 didiklememiz laz\u0131m.<\/p>\n

Tarihd\u0131\u015f\u0131l\u0131k<\/strong>:<\/strong> A. H. Tanp\u0131nar\u2019\u0131n s\u00f6z etti\u011fi \u201cyekpare, geni\u015f bir an\u0131n par\u00e7alanmaz ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n\u201d<\/em> tam tersidir tarihd\u0131\u015f\u0131l\u0131k<\/strong>. Par\u00e7alanm\u0131\u015f, atomlar\u0131na ayr\u0131lm\u0131\u015f, bug\u00fcne indirgenmi\u015f bir an\u0131n durgunlu\u011fudur. Z\u00fccaciyeciye dalm\u0131\u015f bir filin her kavram\u0131, her olguyu, her olay\u0131 f\u00fctursuzca da\u011f\u0131tarak, ge\u00e7mi\u015f ile gelecek ba\u011flam\u0131ndan tamamen kopar\u0131lm\u0131\u015f bir bug\u00fcn<\/strong><\/em> yaratmak i\u00e7in kullanmas\u0131d\u0131r. Bu kurgusal bug\u00fcndeki hi\u00e7bir \u015fey kal\u0131c\u0131 de\u011fildir, havada u\u00e7u\u015furlar, duruma ve i\u015flevine g\u00f6re farkl\u0131, gerekirse \u00f6ncekiyle \u00e7eli\u015fecek \u015fekilde tekrar d\u00fczenlenebilir, alabildi\u011fine esneyebilir ama hi\u00e7 k\u0131r\u0131lmazlar. Kar\u015f\u0131-arg\u00fcmanlarla, kar\u015f\u0131-k\u00fclt\u00fcr ataklar\u0131yla her k\u0131r\u0131lmaya yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda tekrar u\u00e7u\u015farak farkl\u0131 \u015fekilde bir araya gelirler. Rasyonel ve bilimsel olana ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc irrasyonel<\/strong><\/em> ve bilimd\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/em>d\u0131r<\/em>. Bug\u00fcn\u00fcn sonsuz bir ge\u00e7mi\u015fe ve sonsuz bir gelece\u011fe do\u011fru geni\u015fledi\u011fi, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki ve ard\u0131m\u0131zdaki ufku istila etti\u011fi bitmek bilmez bir uzam yarat\u0131r.<\/p>\n

Tarihd\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n<\/strong> yaratt\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcn, tan\u0131ms\u0131z ama ilahidir. Ge\u00e7mi\u015fe ve gelece\u011fe bug\u00fcn i\u00e7inden yeniden ve yeniden tan\u0131mlama g\u00fcc\u00fc verir. Bu g\u00fcc\u00fcn me\u015fruiyetini tan\u0131yanlar, yani g\u00fcce boyun e\u011fenler de ge\u00e7mi\u015fin ve gelece\u011fin kartlar\u0131n\u0131n her seferinde tekrar da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu oyunda bir \u015fansa sahip olacaklard\u0131r. Yani tarihd\u0131\u015f\u0131l\u0131k<\/strong> kitlelere, onu destekleyerek, yayarak ve tekrar \u00fcreterek ona dahil olma hakk\u0131 tan\u0131r. Bug\u00fcne taraf olmayan bertaraf olacakt\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc. Tarihd\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n<\/strong> dili o kadar yav\u015fak ve o kadar kapsay\u0131c\u0131d\u0131r ki da\u011fdaki \u00e7obanla \u015fehirdeki entelekt\u00fceli e\u015fitler, bu imge \u00fczerinden de kendi demokrasisini<\/strong><\/em> kurar.<\/p>\n

Tarihd\u0131\u015f\u0131 demokrasi<\/strong> her t\u00fcr kuruma, kurulu d\u00fczene, k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgiye muhaliftir, \u00e7\u00fcnk\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnsel olarak hapsedilmek istememektedir, alabildi\u011fine yay\u0131lmak, omnipresent<\/strong><\/em> olmak ister. Tarihin i\u00e7inde, d\u00fcnden bug\u00fcne belli ba\u011flamlar ve kavramlar etraf\u0131nda olu\u015fmu\u015f her yap\u0131 ancien regime<\/em>\u2019dir onun i\u00e7in. Tek bir yarg\u0131ya dayan\u0131r, bug\u00fcne<\/strong><\/em>. Her \u015feyi bug\u00fcn ad\u0131na ge\u00e7ersiz, k\u00f6hnemi\u015f ve anlams\u0131z ilan eder. \u0130lahi Bug\u00fcn<\/strong><\/em> ge\u00e7mi\u015fe ve gelece\u011fe \u015f\u00f6yle bir bakm\u0131\u015f ve bir Sezar edas\u0131yla ba\u015fparma\u011f\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131ya \u00e7evirmi\u015ftir. Kitleler her g\u00fcn bu jesti alk\u0131\u015flar, bu jestle hazza bo\u011fulur; y\u0131k\u0131m\u0131n, de\u011fersizle\u015ftirmenin ve a\u015fa\u011f\u0131laman\u0131n arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla katharsis<\/strong><\/em> sa\u011flan\u0131r. Kutsal olan her \u015fey ala\u015fa\u011f\u0131 edilmi\u015f, geriye Sezar\u2019\u0131n jesti ve kitlelerin hazz\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bakmay\u0131n bu apokaliptik tasvirlerime siz benim, tarihd\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/strong> yaratmak \u00e7ocuk oyunca\u011f\u0131d\u0131r. Alabildi\u011fine basit bir mekanizma \u00fczerinden \u00fcretilir ve tarihd\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n<\/strong> \u00fcretimine ko\u015fulan entelekt\u00fcel kadrolardan da \u00f6zel bir zeka p\u0131r\u0131lt\u0131s\u0131 ve liyakat beklenmez. Tek yapmalar\u0131 gereken do\u011fru d\u00fc\u011fmeleri \u00e7evirmek, bir \u015feyleri oradan al\u0131p buraya koymakt\u0131r. O y\u00fczden klasik anlamda b\u00fcy\u00fck teorisyenleri yoktur, KOB\u0130<\/em>\u2019leri vard\u0131r. Vasatl\u0131k tercih sebebidir. Fark\u0131ndas\u0131n\u0131z ki, yukar\u0131daki tasvir ayn\u0131 zamanda AKP ideolojisi<\/strong><\/em> dedi\u011fimiz \u015feyin tasviridir. Ve fark\u0131nday\u0131z ki AKP ideolojisi<\/em> gazete k\u00f6\u015felerinde, televizyondaki Hacivat ve Karag\u00f6z tart\u0131\u015fma programlar\u0131nda, metrob\u00fcs dura\u011f\u0131nda beklerken \u201cama \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar\u201d diyenlerle, kiras\u0131n\u0131 \u00f6deyemeyen ama d\u00f6viz kurundaki dalgalanmalardan dertlenenlerle in\u015fa edildi. RTE\u2019yi yaratan AKP ideolojisiydi, tersi de\u011fil. Bug\u00fcn RTE\u2019siz bir AKP ideolojisinin restorasyonundan s\u00f6z edenlerin, AKP\u2019yi iyi d\u00f6nemi\/k\u00f6t\u00fc d\u00f6nemi diye ay\u0131ranlar\u0131n a\u011fz\u0131na almad\u0131klar\u0131 ger\u00e7ek de budur. RTE tarihd\u0131\u015f\u0131 bir ideolojinin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olarak h\u00e2l\u00e2 me\u015fruiyetini korumaktad\u0131r. Ba\u015f\u0131nda bulundu\u011fu her kuruma muhaliftir, 13 y\u0131ll\u0131k cazibesini buradan al\u0131r. Bug\u00fcn\u00fcn k\u0131l\u0131c\u0131yla t\u00fcm siyasi sistemi bekleme odas\u0131na alma yetkisiyle ideolojik olarak ilk g\u00fcnden donanm\u0131\u015ft\u0131r. RTE ile ilgili sorun, y\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131n yerine bir \u015fey kurmak istedi\u011fini s\u00f6ylemesidir. Ne kurmak istedi\u011fini s\u00f6ylemese de, kurma eyleminin imas\u0131 bile d\u0131\u015flanmas\u0131na yetmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc tarihd\u0131\u015f\u0131l\u0131k<\/strong> kurma ile ilgilenmez, y\u0131kma iledir onun i\u015fi. Kurulan her \u015fey tarihd\u0131\u015f\u0131<\/strong> ideolojiyi tehdit etmektedir \u00e7\u00fcnk\u00fc. O s\u00fcrekli, dilim dilim, par\u00e7a pin\u00e7ik, dirhem dirhem, geriye hi\u00e7bir \u015fey kalmay\u0131ncaya kadar t\u00fcm v\u00fccudu yemenin pe\u015findedir.<\/p>\n

Sa\u011f ideolojinin kendini b\u00f6ylesine tarihten azad etmesi ve korumaya almas\u0131 nereden bakarsan\u0131z bak\u0131n \u015fanl\u0131 bir zaferdir. Tarihsel ba\u011flam\u0131n, rasyonel ve bilimsel olan\u0131n i\u00e7inde \u015fekillenmi\u015f sol ideoloji ile has\u0131m olmaktan kurtarm\u0131\u015ft\u0131r onu, k\u00fcresel \u00e7apta ayn\u0131 ideolojiyi fabrikasyon olarak \u00fcretebilir konuma gelmi\u015ftir.<\/p>\n

Kavrambozum<\/strong>: Tarihd\u0131\u015f\u0131l\u0131k<\/strong> i\u00e7in kavramlar tedav\u00fclden kalm\u0131\u015f bir ge\u00e7mi\u015fin, rasyonel olan\u0131n zincirlerinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Kavramsal bir tart\u0131\u015fma tuzaklarla doludur, ge\u00e7mi\u015fte s\u00f6ylenenlerin, fiillerin gelecekte bedelinin \u00f6denmesini gerektirir. O y\u00fczden siyasi kavramlar \u00e7ok basit bir y\u00f6ntemle bozulur, ba\u015f\u0131na bir s\u0131fat<\/strong><\/em> eklenir. S\u0131fat eklenen her kavram, tan\u0131mlanabilir bir kavram olmaktan \u00e7\u0131kar, tarihd\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n<\/strong> yer\u00e7ekimsiz evreninde gezinmeye ba\u015flar. \u201c\u0130leri demokrasi\u201d 13 y\u0131l boyunca AKP\u2019nin siyasi diline b\u00f6yle egemen olmu\u015ftur. HDP\u2019nin \u201cradikal demokrasi\u201d tan\u0131m\u0131 da ayn\u0131 form\u00fcl\u00fc devam ettirir. Demokrasi vard\u0131r, bir de ileri<\/strong> olan\u0131 vard\u0131r. \u0130leri olan\u0131 epriyince radikal<\/strong> olan\u0131 onun yerini al\u0131r. S\u0131fatl\u0131 kavram bug\u00fcn belli bir \u015fekilde tan\u0131mlan\u0131r, yar\u0131n ba\u015fka \u015fekilde, \u00e7\u00fcnk\u00fc art\u0131k bu yeni icat edilen kavram \u201cdemokrasi\u201d kavram\u0131yla ba\u011f\u0131n\u0131 koparm\u0131\u015f, \u00f6znel bir s\u0131fatla \u00f6zg\u00fcr ve ba\u015f\u0131bo\u015f k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde \u201cbask\u0131c\u0131 laiklik \/ \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc-ger\u00e7ek laiklik\u201d kavramlar\u0131 da laiklik kavram\u0131n\u0131 \u00f6nce g\u00fcd\u00fckle\u015ftirmi\u015f, sonra tedav\u00fclden kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. CNN T\u00fcrk<\/em>\u2019te, ara\u015ft\u0131rma \u015firketlerinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir programda, halk\u0131n \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin en \u00f6nemli sorunlar\u0131\u201d sorusuna verdi\u011fi yan\u0131tlarda laiklik maddesinin son s\u0131raya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmas\u0131, \u015eirin Payz\u0131n taraf\u0131ndan \u201cdemek laiklik sorunu halk nezdinde \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f\u201d olarak yorumlanm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015fte kavrambozum<\/strong>un<\/strong> sihiri buradad\u0131r. Laiklik bir sorun olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f de\u011fil, laiklik kavram\u0131 \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc laiklik\u201d ile tedav\u00fclden kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r oysa. Ve istisnas\u0131z t\u00fcm partilerin laiklik konusunda AKP\u2019nin \u201cger\u00e7ek laiklik\u201d ya da HDP\u2019nin \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc laiklik\u201d ya da \u015eafak Pavey\u2019in \u201csek\u00fclarizm\u201d kavram\u0131nda uzla\u015fmalar\u0131n\u0131n sonucudur, laiklik meselesinin son s\u0131raya inmesi. Geriye laiklik kalmam\u0131\u015f, sorun tart\u0131\u015f\u0131lmaz olmu\u015ftur. Kavrambozumun<\/strong> tarihd\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011fa nas\u0131l hizmet etti\u011fini g\u00f6rmek i\u00e7in s\u0131radan bir \u00f6rne\u011fe bakal\u0131m:<\/p>\n

\"\"
Siyasi uygulamalar\u0131n kavram\u0131n kendi anlam\u0131n\u0131n yerini almas\u0131n\u0131n bir \u00f6rne\u011fi olarak \u201czaten laiklik yoktu ki\u201d arg\u00fcman\u0131\u2026<\/figcaption><\/figure>\n

10dansonra.org taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f bu posterde, \u201cevrensel \u00f6l\u00e7\u00fclerdeki laiklik\u201d kavram\u0131 da \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc laikli\u011fin\u201d alternatifi olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f ve evrensel bir laiklik uygulamas\u0131n\u0131n hi\u00e7bir zaman olmad\u0131\u011f\u0131, her co\u011frafyan\u0131n kendi tarihi i\u00e7inden bir laiklik tarifi yapm\u0131\u015f oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finin art\u0131k bir \u00f6nemi kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Tarih, pop siyasetin elini ba\u011flayamaz. Laiklik kavram\u0131n\u0131n siyaset taraf\u0131ndan uygulanma bi\u00e7imleri kavram\u0131 g\u00fcd\u00fckle\u015ftirir. \u00d6rne\u011fin liberalizme entegre olmu\u015f herhangi bir sosyalist parti y\u00fcz\u00fcnden sosyalizm<\/strong><\/em> kavram\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fini de\u011fi\u015ftirmek kadar irrasyonel bir yakla\u015f\u0131md\u0131r bu.<\/p>\n

Kavrambozumunu<\/strong>, \u00fcst katmanda de\u011findi\u011fimiz Oyuncak Kelimeler\u2019den ay\u0131ran ve daha \u00f6nemli yapan budur. Oyuncak Kelimeler laf salatas\u0131 da\u011farc\u0131\u011f\u0131n\u0131 geni\u015fleterek oyalanma arac\u0131 yarat\u0131rken kavrambozum<\/strong>, tarihsel, mek\u00e2nsal ve rasyonel kavramlar\u0131n i\u00e7ini bo\u015faltmak, onlar\u0131 tedav\u00fclden kald\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Kavramlar bug\u00fcne hapsedilir, bug\u00fcn \u00fczerinden yarg\u0131lan\u0131r, ne ge\u00e7mi\u015fi ne de gelecekteki olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lmaz.<\/p>\n

Vicdan<\/strong>:<\/strong> Blade Runner<\/em>\u2019da android ile insan\u0131 ay\u0131rmak i\u00e7in Voight\/Kampff testi uygulan\u0131r. Android karakterlerden Leon\u2019a y\u00f6neltilen can al\u0131c\u0131 imge \u015fudur: \u201cK\u0131zg\u0131n g\u00fcne\u015f alt\u0131nda bir \u00e7\u00f6lde y\u00fcr\u00fcyorsun. Ters d\u00f6nm\u00fc\u015f bir kaplumba\u011faya rastl\u0131yorsun ve bir \u015fey yapm\u0131yorsun\u2026\u201d Leon, imgenin tasviri boyunca durumu rasyonel bir ba\u011flama oturtabilmek i\u00e7in kar\u015f\u0131 sorular sorar: \u201cNiye o \u00e7\u00f6ldeyim? Nereye y\u00fcr\u00fcyorum? Ne demek bir \u015fey yapm\u0131yorum?\u201d Ama i\u015fin \u00f6z\u00fc imgenin kendisinde gizlidir. Leon\u2019dan, k\u0131zg\u0131n g\u00fcne\u015f alt\u0131nda ters d\u00f6nm\u00fc\u015f kaplumba\u011fa i\u00e7in bir his geli\u015ftirmesi beklenmektedir: Caritas<\/strong><\/em>. Vicdan, insan ile android\u2019i ay\u0131ran temel kavramd\u0131r (en az\u0131ndan Philip K. Dick\u2019e g\u00f6re).<\/p>\n

Pop siyaset dilinin ideolojik in\u015fas\u0131 i\u00e7in vicdana seslenmek \u00f6nemli form\u00fcllerden biri olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. T\u0131pk\u0131 Blade Runner<\/em>\u2019da oldu\u011fu gibi bireylerden ve kitlelerden, her t\u00fcrl\u00fc ba\u011flam\u0131ndan kopar\u0131lm\u0131\u015f bir vicdani tepki \u00fcretmeleri beklenir. Bu yeri geldi\u011finde atlar\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc k\u00f6t\u00fc muamele dolay\u0131s\u0131yla Adalar\u2019dan faytonlar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 talebi, yeri geldi\u011finde ise Dersim katliam\u0131 olabilir. Burada sa\u011f ideolojiye hizmet eden kritik nokta her t\u00fcrl\u00fc sosyal, tarihi ve kavramsal ba\u011flam ile imgenin kendisi aras\u0131ndaki \u00e7izginin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve tarihd\u0131\u015f\u0131<\/strong> bir imgeye kar\u015f\u0131 empati geli\u015ftirip vicdani tepki vermemizin talep edilmesidir. Birinci \u00f6rnekte s\u0131k\u0131 bir hayvan haklar\u0131 kontrol\u00fcyle \u00e7\u00f6z\u00fclebilecek bir konu, atlar\u0131n \u015fehir hayat\u0131n\u0131n tamamen silinmesi gibi bir talebe d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. \u0130kinci \u00f6rnek ise ayn\u0131 form\u00fcl taraf\u0131ndan \u00fcretilmekle birlikte daha \u00e7etrefildir, a\u015fa\u011f\u0131da de\u011finece\u011fimiz Su\u00e7lu\/Ma\u011fdur<\/strong> form\u00fcl\u00fcyle daha s\u0131k\u0131 ili\u015fki i\u00e7indedir ve do\u011frudan tarihe kar\u015f\u0131 \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 yarat\u0131r. \u00c7arp\u0131kl\u0131k illa ele al\u0131nan olay\u0131n ger\u00e7ekli\u011finde de\u011fil, sadece bug\u00fcne<\/strong><\/em> dair vicdani de\u011ferleri ilahi k\u0131lan, <\/em>tarihd\u0131\u015f\u0131<\/strong> bir perspektifin in\u015fas\u0131nda yatar.<\/p>\n

Vicdan, ka\u015f\u0131mas\u0131 en kolay ve ideolojikle\u015ftirmeye en uygun form\u00fcllerden biri. Bireysel empatiyi tetikleyerek Change.org gibi mecralar ya da sosyal medya yay\u0131l\u0131mlar\u0131 \u00fczerinden toplumsal bir empati dalgas\u0131 yarat\u0131r. Ama bu kadarla kalsa anla\u015f\u0131labilir, h\u00fcmanist\/new age<\/strong> <\/em>bir s\u00f6ylem olarak kalabilirdi. Yaz\u0131n kediler i\u00e7in kap\u0131m\u0131za su b\u0131rakmam\u0131z gerekti\u011fini hat\u0131rlar, tarihin ac\u0131mas\u0131z \u00e7ark\u0131n\u0131n sonu gelmez kurbanlar\u0131n\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 y\u00fcre\u011fimizde hissederdik; etmeliyiz de\u2026 Oysa burada kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan durumun boyutlar\u0131 \u00e7ok daha farkl\u0131d\u0131r, toplumsal bir su\u00e7luluk duygusunun<\/strong> kitleler \u00fczerinde egemen k\u0131l\u0131nmas\u0131yla ilgilidir.<\/p>\n

Su\u00e7lu\/Ma\u011fdur<\/strong>: <\/strong>Bizden vicdani tepkinin istendi\u011fi siyasi ve tarihi durumlar daha \u00e7etrefilli demi\u015ftik, \u00e7\u00fcnk\u00fc burada \u201cAdalardaki faytonlar\u0131n\u201d durumundan farkl\u0131 olarak siyasi bir tav\u0131r da talep edilir. Burada su\u00e7lu\/ma\u011fdur<\/strong> ikileminden doyas\u0131ya faydalan\u0131l\u0131r. Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131, Dersim Katliam\u0131, Pontus Soyk\u0131r\u0131m\u0131 gibi tarihsel olaylar, tarihi ba\u011flamlar i\u00e7inde de\u011fil, birer yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f imge olarak sunulur. Bu imgenin iki akt\u00f6r\u00fc Su\u00e7lu<\/strong><\/em> ve Ma\u011fdur<\/strong><\/em>\u2019dur ve o imge i\u00e7inde bu kimlikler dondurulmu\u015f, tarihd\u0131\u015f\u0131<\/strong> bir hale getirilmi\u015f, bug\u00fcne<\/strong><\/em> kilitlenmi\u015ftir. Elbette vicdan sahibi bireyler olarak ma\u011fdur<\/strong><\/em> taraf\u0131nda yer almak zorunlulu\u011fuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131zd\u0131r. Bireysel vicdan\u0131m\u0131z su\u00e7lu\/ma\u011fdur<\/strong> imgeleri kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fcretti\u011fimiz tepkiyi \u00e7o\u011falt\u0131p b\u00fcy\u00fcterek toplumsal vicdana tedav\u00fcl eder, ma\u011fdur<\/em> ile empati kurar\u0131z. Bu imgedeki ma\u011fdur<\/em> her zaman ma\u011fdur<\/em>, su\u00e7lu<\/em> ise her zaman su\u00e7lu<\/em>dur. \u00d6rne\u011fin, idam cezas\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fda\u015f bir Fransa\u2019da, Marie Antoniette, kafas\u0131n\u0131n kesildi\u011fi an<\/strong><\/em> ma\u011fdur ise her zaman<\/strong><\/em> ma\u011fdur<\/em> olarak kalacakt\u0131r. Ger\u00e7ekten de, postmodernizmin dorukta oldu\u011fu Frans\u0131z Devrimi\u2019nin 200. y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fcnde Le Figaro<\/em> gibi muhafazak\u00e2r gazeteler Frans\u0131z Devrimi\u2019ni toplumsal haf\u0131zadan silmeyi \u00f6neren, Frans\u0131z Devrimi\u2019nin kan ve zul\u00fcmden ibaret oldu\u011funa dair geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir tart\u0131\u015fma ba\u015flatm\u0131\u015flard\u0131. Postmodernizmin \u00f6nde gelen bir ba\u015fka ismi Baudrillard ise o d\u00f6nemde bu tart\u0131\u015fmalar\u0131 toplumsal bunakl\u0131k<\/strong><\/em> olarak nitelemi\u015fti. Demek ki bu form\u00fcl sa\u011f ideolojinin k\u00fcresel<\/strong><\/em> form\u00fcllerinden biri. Yaln\u0131z de\u011filiz bu evrende.<\/p>\n

Konuyu buland\u0131rmamak ad\u0131na, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131, Dersim katliam\u0131 gibi a\u011f\u0131r g\u00fcncel siyasi temalar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir ba\u015fka \u00f6rnek se\u00e7elim. Birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce etrafta bolca dola\u015fan Sinan \u00c7etin imzal\u0131 Alaturka Yasa\u011f\u0131<\/em> temal\u0131 k\u0131sa filmde (https:\/\/goo.gl\/39o2tj), tarihi bir ger\u00e7e\u011fin belli bir an\u0131n\u0131n al\u0131n\u0131p nas\u0131l kurgusal bir boyuta ta\u015f\u0131n\u0131p bu kurgusall\u0131\u011f\u0131n bir ger\u00e7ek olarak sunulabilece\u011fini g\u00f6rebiliriz.<\/p>\n

Filmin giri\u015findeki yaz\u0131yla \u201cT.C. H\u00fck\u00fcmetinin\u201d 1934 y\u0131l\u0131nda radyolarda alaturka m\u00fczi\u011fin \u00e7al\u0131nmas\u0131n\u0131 bat\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015fmesi ad\u0131na yasaklad\u0131\u011f\u0131 bilgisi veriliyor. Eh yalan de\u011fil, ama ortada resmi de\u011fil, bir bakan\u0131n \u015fifahi yasa\u011f\u0131 oldu\u011fu ve bu yasa\u011f\u0131n 8 ay sonra kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilgisi es ge\u00e7iliyor. Ba\u011flam\u0131n tamam\u0131n\u0131 kafam\u0131zda canland\u0131rabilece\u011fimiz bu t\u00fcr tamamlay\u0131c\u0131 bilgilerin verilmemesi normaldir<\/strong><\/em>, gere\u011finden fazla bilgi s\u0131k\u0131c\u0131d\u0131r. Sonras\u0131nda kendi kendilerine t\u00fcrk\u00fc \u00e7al\u0131p e\u011flenen bir k\u00f6y evini jandarmalar\u0131n bast\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve alaturka m\u00fczik yasa\u011f\u0131n\u0131 silah zoruyla tebli\u011f etmelerini, k\u00f6yl\u00fclerin de saz e\u015fli\u011finde Beethoven ve Dvorak \u00e7alarak jandarmalar\u0131 nas\u0131l ters k\u00f6\u015feye yat\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 izleriz. AKP\u2019nin o d\u00f6nemdeki \u201ctek parti\u201d propagandas\u0131 i\u00e7inde \u00fcretilen bu sempatik film bize tatl\u0131 tatl\u0131 radyo yasa\u011f\u0131 d\u00f6neminde jandarmalar\u0131n t\u00fcrk\u00fc \u00e7al\u0131n\u0131yor diye ev bast\u0131klar\u0131n\u0131 ve bu yasa\u011f\u0131n belirsiz bir zaman boyunca (ideolojik olarak s\u00f6ylenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan asl\u0131nda bug\u00fcne kadar<\/strong><\/em>) devam etti\u011fidir. Elbette t\u00fcrk\u00fc \u00e7alan k\u00f6yl\u00fcler taraf\u0131ndad\u0131r vicdan\u0131m\u0131z. Kendi halindeki Anadolu k\u00f6yl\u00fcs\u00fc ma\u011fdur<\/strong><\/em>, ev basan jandarmalar ve onlara emir veren \u201ctek parti\u201d su\u00e7lu<\/strong><\/em>dur. Bu su\u00e7 sonsuzdur ve bug\u00fcn i\u00e7inde yarg\u0131lanmal\u0131d\u0131r. Alt metinde \u201cAllah\u2019tan AKP iktidardad\u0131r ki bu masum Anadolu halk\u0131 art\u0131k iktidardad\u0131r\u201d \u00f6nermesi rahatl\u0131kla okunabilmektedir. Peki seyirci bu kaba saba su\u00e7lu\/ma\u011fdur<\/strong> ikileminde nerede konumlanmaktad\u0131r? Elbette jandarma karakterinde\u2026<\/p>\n

Bireysel bir \u201c\u00f6z\u00fcr histerisi\u201d \u00f6rne\u011fi. Vicdan ve Su\u00e7lu\/Ma\u011fdur form\u00fclleri kullan\u0131larak \u201cyeniden \u00fcretilmi\u015f\u201d toplumsal su\u00e7luluk duygusu\u2026<\/p>\n

\"\"
Bireysel bir \u201c\u00f6z\u00fcr histerisi\u201d \u00f6rne\u011fi. Vicdan ve Su\u00e7lu\/Ma\u011fdur form\u00fclleri kullan\u0131larak \u201cyeniden \u00fcretilmi\u015f\u201d toplumsal su\u00e7luluk duygusu\u2026<\/figcaption><\/figure>\n

\u0130\u015fte bu form\u00fclizasyona as\u0131l g\u00fc\u00e7 katan Toplumsal Empati=Siyasi Empati<\/strong> e\u015fitli\u011fidir. Bireysel vicdan arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla toplumsal empati yarat\u0131ld\u0131ktan sonra toplumsal olarak vicdani empati kurdu\u011fumuz bu imgeyi siyasi olarak da desteklememiz istenir. \u0130kisi aras\u0131ndaki olas\u0131 bir rasyonel ayr\u0131m, mesafe yok edilir. Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bize sunulan \u015fey \u201cma\u011fdurlar\u201ddan ibaret bir tarihsel olaylar silsilesi kar\u015f\u0131s\u0131nda tarihd\u0131\u015f\u0131 bir toplumsal su\u00e7luluk duygusu<\/strong> ve derin bir ezikliktir<\/strong>. <\/strong>Neredeyse her hafta tarihi (Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131, Dersim katliam\u0131 vb.) ya da g\u00fcncel bir olay dolay\u0131s\u0131yla (se\u00e7im \u00f6ncesi HDP\u2019nin Diyarbak\u0131r mitingindeki patlama) ortal\u0131\u011f\u0131 \u00f6z\u00fcr dileme histerisinin<\/strong><\/em> kaplamas\u0131 bu form\u00fcl\u00fcn eseridir. Son kertede, \u00f6z\u00fcr kitlelere katharsis<\/strong><\/em> sa\u011flar ve arkalar\u0131na yaslanarak ve sand\u0131\u011fa oy atarak hayatlar\u0131na devam ederler.<\/p>\n

\u00dctopya<\/strong>:<\/strong> Tan\u0131m\u0131 gere\u011fi \u00fctopya bir yap\u0131d\u0131r. Ama bizim kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z ba\u011flamda \u00fctopya sadece ayd\u0131nl\u0131k bir gelecek vaadidir. Tam olarak tan\u0131mlanmam\u0131\u015f, bilin\u00e7li olarak yap\u0131s\u0131 olu\u015fturulmam\u0131\u015f bir \u00fctopya<\/strong>, tarihd\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n<\/strong> yarat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in uygun ve etkili bir form\u00fcld\u00fcr. Bunlar\u0131n i\u00e7inde ilk akla gelen \u201cYeni T\u00fcrkiye\u201ddir. Cannetti\u2019nin tarifiyle AKP\u2019nin kendi kapal\u0131 kitlesine<\/strong><\/em> sundu\u011fu \u00fctopyad\u0131r \u201cYeni T\u00fcrkiye\u201d. Bu \u00fctopyan\u0131n \u00f6zelli\u011fi belirsizli\u011fe endekslenmi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

HDP taraf\u0131nda ise partiye destek veren kalemlerin se\u00e7im boyunca sistematik bir \u015fekilde \u201cHDP baraj\u0131 ge\u00e7ti\u011finde\u2026\u201d ile ba\u015flayan \u201cAKP\u2019nin geriletilmesi\/nefes al\u0131nmas\u0131\/yeni bir ya\u015fam kurulmas\u0131\u201d gibi cennetin kap\u0131s\u0131n\u0131n aralanmas\u0131 tarz\u0131 pragmatik ve mesnetsiz hayaller<\/strong><\/em> an\u0131labilir. Ama HDP\u2019nin \u015fekillendirdi\u011fi ve sahiplendi\u011fi resmi \u00e7at\u0131 \u00fctopya \u201cBar\u0131\u015f\u201dt\u0131r.<\/p>\n

G\u00fcndemimizde bir de \u201cKanton\u201d \u00fctopyas\u0131 var ki, kendi ba\u015f\u0131na incelenmesi, tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken apayr\u0131 bir durum.<\/p>\n

CHP\u2019nin \u201cYa\u015fanacak Bir T\u00fcrkiye\u201d slogan\u0131n\u0131n ise \u00fctopik bir hedeften ziyade, ekonomik bir vaat i\u00e7erdi\u011fi s\u00f6ylenebilir ancak. Bu CHP\u2019nin yeni konumlan\u0131\u015f\u0131yla ilgili bir durum, dolay\u0131s\u0131yla konu d\u0131\u015f\u0131, ama a\u015fa\u011f\u0131da de\u011finece\u011fiz!<\/p>\n

Hem \u201cYeni T\u00fcrkiye\u201d, hem de \u201cBar\u0131\u015f\u201d \u00fctopyalar\u0131 tarihd\u0131\u015f\u0131l\u0131k<\/strong> form\u00fcl\u00fcne uygun olarak u\u00e7ucu, g\u00fcndeme g\u00f6re esneyebilen, daralabilen karakterlere sahiptir. AKP\u2019nin \u201cYeni T\u00fcrkiyesi\u201dnin temel dinami\u011fi, ancien regime<\/em>\u2019e kafa tutmaktan ibarettir ama kendi i\u00e7i \u201cOnlar Konu\u015fur Biz Yapar\u0131z\u201ddan fazlas\u0131n\u0131 i\u00e7ermez. Dolay\u0131s\u0131yla hedef kitlenin kendi arzu ve hayallerine g\u00f6re i\u00e7ini doldurabilece\u011fi, iktidar\u0131n da her t\u00fcr de\u011fi\u015fikli\u011fi<\/strong><\/em> \u201cYeni T\u00fcrkiye\u201dnin karakteri olarak i\u00e7ine t\u0131k\u0131\u015ft\u0131rabilece\u011fi bir c\u0131lkl\u0131ktan s\u00f6z ediyoruz. Yerli a\u015f\u0131 yapmaktan duble yol yapmaya kadar her \u015fey \u201cYeni T\u00fcrkiye\u201dnin par\u00e7as\u0131 olabilir ama alt metinde iletilen temel mesaj bu T\u00fcrkiye\u2019nin dinle\u015fme<\/strong><\/em> ko\u015fuluyla liberalizmin her t\u00fcr\u00fcne girebilme becerisine haiz oldu\u011fudur.<\/p>\n

\u201cBar\u0131\u015f\u201d ise Dolmabah\u00e7e Mutabakat\u0131 ad\u0131 verilen 10 maddelik a\u00e7\u0131klamayla ta\u00e7land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve bar\u0131\u015f\u0131 n\u00f6tr<\/strong><\/em> bir de\u011fer olarak \u00f6n\u00fcm\u00fcze koyan mu\u011flakl\u0131\u011f\u0131ndan sual olunmaz bir \u00fctopya<\/strong>d\u0131r. 10 maddelik a\u00e7\u0131klamaya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirgesini<\/em> tekrar okur gibi oluyoruz ve biraz demokratl\u0131ktan nasibini alm\u0131\u015f herkesin \u00fczerinde uzla\u015fabilece\u011fi (ah, \u015fu uzla\u015fma<\/strong><\/em> kelimesi) bu \u00e7er\u00e7evenin nas\u0131l olup da somut bir bar\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015febilece\u011fi konusunda hi\u00e7bir ipucu vermiyor. \u00dctopyan\u0131n tarihd\u0131\u015f\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131n da amac\u0131 bu zaten. Reddedilemeyecek<\/strong><\/em> bir \u00fctopya \u00fczerinden ileti\u015fim yapmak ve karma\u015f\u0131k toplumsal bam tellerini es ge\u00e7erek \u201cBar\u0131\u015f\u201d kelimesini d\u00fcn\u00fc ve yar\u0131n\u0131 olmayan ilahi bir bug\u00fcn<\/strong><\/em> hedefi olarak, bir \u00fctopya<\/strong> olarak konumlamak. Bu sayede gelebilecek her t\u00fcrl\u00fc ele\u015ftiri ve arg\u00fcman\u0131 \u201canalar a\u011flamaya devam m\u0131 etsin?\u201d, \u201cinsanlar m\u0131 \u00f6ls\u00fcn?\u201d, \u201cbar\u0131\u015f istemiyor musun?\u201d gibi retorik sorularla bertaraf etmek, \u00fctopyay\u0131 yal\u0131tmak m\u00fcmk\u00fcn oluyor. Bu form\u00fcl arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kitleler, kitlesel bir ele\u015ftiri \u00fcretemeyecek kadar irrasyonel ve bilimd\u0131\u015f\u0131 bir \u00fctopya ile \u00e7evreleniyor ve \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn somut ad\u0131mlar\u0131 kapal\u0131 kap\u0131lar ard\u0131nda<\/strong><\/em> tutulabiliyor.<\/p>\n

Bu a\u00e7\u0131dan pop siyaset dilindeki \u00fctopya<\/strong>lar\u0131n, realpolitik<\/strong><\/em>\u2019i k\u0131rmak i\u00e7in de\u011fil, realpolitik<\/em>\u2019i ne pahas\u0131na olursa olsun ayakta tutmak, tarihd\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 tek ge\u00e7erli politik tasavvur k\u0131lmak amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edebiliriz.<\/p>\n

Pop siyaset ve de\u011fi\u015fim fantazmagoryas\u0131<\/strong><\/p>\n

Pop siyaset dili, basit ama kendini t\u00fcm g\u00f6zlerden gizleyen yap\u0131s\u0131yla sa\u011f ideolojiyi biteviye yeniden in\u015fa ediyorsa, hegemonik m\u00fccadele i\u00e7in bu yap\u0131y\u0131 de\u015fifre etmek hayatidir. Ki ancak ondan sonra sol bir dille siyaset \u00e7ark\u0131na \u00e7omak sokmak m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Oysa sa\u011f ideolojinin ve KOB\u0130<\/em>\u2019lerinin afi\u015fe edilmesindense, kaypakl\u0131klar\u0131n\u0131n samimiyet san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemden ge\u00e7iyoruz. Yukar\u0131da \u00f6zetlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm form\u00fclleri bug\u00fcne kadar AKP ideolojisini<\/em> kurmak ve ya\u015fatmak i\u00e7in kullanan KOB\u0130<\/em>\u2019lerin genel se\u00e7imler \u00f6ncesi saf de\u011fi\u015ftirmesi ve ayn\u0131 form\u00fclleri sol bir paketle tekrar dola\u015f\u0131ma sokmalar\u0131na kimsenin ses \u00e7\u0131karmamas\u0131 bu y\u00fczdendir herhalde.<\/p>\n

Yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda Haziran Ayaklanmalar\u0131n\u0131n, sa\u011f siyaset dilinin revizyonu i\u00e7in bir milat oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftik. Bir milatt\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc Haziran Ayaklanmalar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de siyasi ve toplumsal bir travman\u0131n<\/strong><\/em> ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. Onun i\u00e7in \u00e7ok \u015fey s\u00f6ylendi ve muhtemelen \u00e7ok \u015fey de s\u00f6ylenmeye devam edecek, \u00e7\u00fcnk\u00fc kaba kategorilerle anlamland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve tek yere m\u0131hlanmas\u0131 zor toplumsal bir isyandan s\u00f6z ediyoruz. Haziran Ayaklanmalar\u0131 modernist<\/strong><\/em> anlam\u0131yla T\u00fcrkiye\u2019de ideolojinin do\u011fum zemininin olu\u015ftu\u011fu an olarak g\u00f6r\u00fclmelidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc ulusla\u015fma<\/strong><\/em> s\u00fcrecinin kritik merhalelerinden biridir. \u0130lk bak\u0131\u015fta b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nerme olarak g\u00f6r\u00fcnse de, 150 y\u0131ll\u0131k tarih i\u00e7inden yorumland\u0131\u011f\u0131nda, 15-20 milyon bireyin<\/strong><\/em> bizzat soka\u011fa inip toplumsal devrim<\/strong><\/em> talebini d\u0131\u015fa vurdu\u011fu d\u00f6neme\u00e7tir<\/strong><\/em>. Haziran Ayaklanmalar\u0131n\u0131n dinamikleri ne Arap Bahar\u0131 ile ne de G\u00fcney Avrupa\u2019n\u0131n ekonomik krize ba\u015fkald\u0131r\u0131\u015f\u0131yla benze\u015fiyor. Kim ne tarafa \u00e7eki\u015ftirirse \u00e7eki\u015ftirsin, Haziran Ayaklanmalar\u0131n\u0131n k\u0131v\u0131lc\u0131m\u0131n\u0131n orta-s\u0131n\u0131f temelli oldu\u011fu ve bu alemde Gemeinschaft<\/strong><\/em> (toplum) olmay\u0131 reddeden bireyleri Gesellschaft<\/strong><\/em> (cemaat) olarak birle\u015ftiren baz\u0131n laiklik oldu\u011fu ayan beyan ortadad\u0131r. Heyhat bu enerjiyi ta\u015f\u0131yacak siyasi irade yoktu ve h\u00e2l\u00e2 yok. Yine de Haziran Ayaklanmalar\u0131 v\u00fccutta \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilecek<\/strong><\/em> (illa de\u011fil) bir b\u0131\u00e7ak yaras\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f ve travma<\/em> s\u00fcrecini ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. O g\u00fcnden bu yana AKP ideolojisi fa\u00e7ay\u0131 kurtarmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken yan\u0131nda toplumsal s\u00f6zle\u015fmeyi<\/strong><\/em> de g\u00f6t\u00fcrmeye niyetlidir. Bug\u00fcn \u201cnizam\u201d\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc dahi yoktur bu y\u00fczden. Hegemonya \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f, geriye lime lime olmu\u015f bir \u2018erk\u2019ler manzaras\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. Panik bundand\u0131r. Sa\u011f ideoloji kendisine y\u00f6neltilen bu b\u00fcy\u00fck tehdidi g\u00f6rm\u00fc\u015f ve h\u0131zla revizyona gitmi\u015ftir. Buradaki ama\u00e7, \u00e7ok\u00e7a dile getirildi\u011fi gibi ancien regime<\/em>\u2019in y\u0131k\u0131lmas\u0131 amac\u0131nda de\u011fil, Hegel\u2019in me\u015fhur s\u00f6z\u00fcnde gizlidir: \u201cBazen hi\u00e7bir \u015feyin de\u011fi\u015fmemesi i\u00e7in her \u015feyin de\u011fi\u015fmesi gerekir\u201d<\/em>.<\/p>\n

Toplumsal de\u011fi\u015fim fantazmagoryas\u0131n\u0131n<\/strong><\/em> yarat\u0131lmas\u0131 ve hi\u00e7bir \u015feyin de\u011fi\u015fmemesi ad\u0131na \u201cHaziran Ruhu\u201dnun acilen terbiye edilmesi ve sistem i\u00e7inde eritilmesi gerekti\u011fi a\u015fikard\u0131r. Buradaki fantazmagorya kelimesinin Marx ve Benjamin hatt\u0131ndan geldi\u011fini vurgulamak laz\u0131m. Metan\u0131n \u00fcretim s\u00fcrecindeki karma\u015f\u0131k ili\u015fkilerin yaratt\u0131\u011f\u0131 bu b\u00fcy\u00fcleyici ama aldat\u0131c\u0131 feti\u015fizm siyaset dilinin de asli bir unsuru olmu\u015f ve toplumsal de\u011fi\u015fim feti\u015fist bir meta olarak kurgulan\u0131p sat\u0131l\u0131r olmu\u015ftur. Haziran ruhunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7menin en iyi y\u00f6ntemi onunla yar\u0131\u015facak, onu ikame etmeye aday bir toplumsal de\u011fi\u015fim fantazmagoryas\u0131 yaratmakt\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc. Genel se\u00e7imlerle birlikte parlamenter demokrasinin ve \u201csand\u0131k\u201d mitinin yald\u0131zlanarak tekrar \u00f6n\u00fcm\u00fcze s\u00fcr\u00fclmesinin nedeni de budur. \u00d6n\u00fcm\u00fcze konan tek se\u00e7enek \u2018b\u00fcy\u00fck uzla\u015fma<\/strong><\/em>\u2019d\u0131r. Pop siyaset dili buna g\u00f6re kurgulanm\u0131\u015f ve KOB\u0130<\/em>\u2019ler buna g\u00f6re resetlenmi\u015ftir. \u201cHDP\u2019nin baraj\u0131 ge\u00e7mesi\u201d, \u201cRTE\u2019nin ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi\u201d gibi nefes ald\u0131r\u0131c\u0131<\/strong><\/em> hedeflerle evlerimize geri \u00e7ekilmemiz \u00f6nerilmi\u015ftir. B\u00f6ylece suni denge devam edebilecek, siyasi nema bug\u00fcne kadar oldu\u011fu gibi da\u011f\u0131t\u0131lmaya devam edilecek, sistem kendi ayar\u0131n\u0131 kendi yapacakt\u0131r. Aslolan bug\u00fcnd\u00fcr. D\u00fcn yoktur. Yar\u0131n hi\u00e7bir zaman gelmeyecektir. Tarihd\u0131\u015f\u0131 bir kaps\u00fclde sistem ilelebet payidar kalacakt\u0131r.<\/p>\n

Bu y\u00fczden, CHP ve HDP\u2019nin de se\u00e7im s\u00f6ylemlerini tarihd\u0131\u015f\u0131l\u0131k<\/strong> \u00fczerine kurmalar\u0131 ve aralar\u0131nda sessiz bir i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc yapm\u0131\u015f olmalar\u0131 rastlant\u0131 de\u011fildir. Her iki partinin de kendilerini bug\u00fcn<\/strong><\/em> kurulmu\u015f sayd\u0131klar\u0131n\u0131, ge\u00e7mi\u015fin y\u00fck\u00fcn\u00fc \u00fcstlerinden at\u0131verdiklerine \u015fahit olmad\u0131k m\u0131? CHP siyasetin siyaset aya\u011f\u0131ndan tamamen ricat etmi\u015f ve sisteme sadece teknokrasi<\/strong><\/em> hizmeti sunmay\u0131 vaat edecek \u015fekilde yeniden konumlanm\u0131\u015ft\u0131r. Kemal Dervi\u015f \/ Selin Sayek B\u00f6ke ikilisi CHP\u2019nin yeni, teknokrat, so\u011fuk, sisteme g\u00fcven veren \u00e7ehresidir art\u0131k. CHP t\u00fcm siyasi \u00e7izgilerinden (geriye bir tek laiklik kalm\u0131\u015ft\u0131 zaten) \u00e7ekilerek kendi tarihini topra\u011fa g\u00f6mm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

\"\"
IPSOS Sand\u0131k Sonras\u0131 Bulgular Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 (09.06.2015)<\/figcaption><\/figure>\n

Di\u011fer tarafta HDP \u201cseni ba\u015fkan yapt\u0131rmayaca\u011f\u0131z\u201d slogan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda tek bir k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgi \u00fcretmeden ve Selahattin Demirta\u015f\u2019\u0131n m\u00fcthi\u015f cazibesiyle tamamen apolitik<\/strong><\/em> bir se\u00e7im s\u00f6ylemi yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Daha okurken apolitik<\/strong><\/em> tan\u0131mlamas\u0131na itirazlar\u0131n y\u00fckseldi\u011fini duyar gibiyim ama nesnel olarak bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda HDP\u2019nin yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00e7ekim alan\u0131n\u0131n bu apolitiklikten kaynakland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. HDP\u2019nin \u00e7ok profesyonel bir ileti\u015fimle bir avantaja \u00e7evirdi\u011fi \u015fey \u201cher \u015feyi s\u00f6yleyen parti\u201d olmas\u0131 de\u011fil miydi? A\u015f\u0131r\u0131 soldan (\u201cNATO\u2019dan \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131z\u201d) a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fa kadar (Said-i Nursi anma geceleri, \u201cger\u00e7ek \u0130slam\u201d s\u00f6ylemleri) b\u00fct\u00fcn bir yelpazeye yay\u0131lan bir s\u00f6ylem temelde apolitiktir, \u00e7\u00fcnk\u00fc tarihd\u0131\u015f\u0131d\u0131r<\/strong>. Her nabza \u015ferbet verebilen HDP temelde S.D.\u2019nin karizmas\u0131na, saz\u0131na, aile foto\u011fraf\u0131na dayand\u0131. Klasik parti yap\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan art\u0131k temsil edilmedi\u011fine ikna olan kitlelerin bir k\u0131sm\u0131 HDP\u2019de esneklik<\/strong><\/em>, \u015fekillendirilmeye m\u00fcsait bir hamur<\/strong><\/em> g\u00f6rd\u00fc. Y\u00fcklendi. Ama siyasi dil yelpazesinin t\u00fcm\u00fcne seslenebilen bir yap\u0131 esnek de\u011fil, amorf<\/strong> <\/em>olarak tan\u0131mlanabilir ancak. Bu y\u00fczden de se\u00e7im sonras\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarda HDP\u2019nin politika ve vaatlerinin di\u011fer partilerden daha \u00e7ok belirleyici olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, aksine lider fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn di\u011fer t\u00fcm partilerden (hatta AKP\u2019den bile) daha bask\u0131n oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. CHP sisteme teknokrasiyi<\/em> sunarken, HDP de elman\u0131n di\u011fer yar\u0131s\u0131n\u0131, toplumsal de\u011fi\u015fim<\/strong><\/em> fantazmagoryas\u0131n\u0131<\/em><\/strong> sundu. E\u011fer ki k\u00fcresel sa\u011f Olimpos da\u011f\u0131nda oturmu\u015f T\u00fcrkiye i\u00e7in bir koalisyon hayal ediyorsa, match made in heaven<\/em>,<\/em> CHP-HDP simbiosidir.<\/p>\n

KOB\u0130<\/em>\u2019ler bu se\u00e7im s\u00fcrecinde i\u015flerini o kadar ba\u015far\u0131yla ifa ettiler ki 13 y\u0131ld\u0131r AKP ideolojisi olarak bildi\u011fimiz t\u00fcm s\u00f6ylemler yeni paketlerle bu partiler i\u00e7in dola\u015f\u0131ma sokuldu. CHP \u00f6v\u00fcld\u00fc, HDP g\u00f6klere \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Bu ayar de\u011fi\u015fikli\u011fi o kadar ba\u015far\u0131l\u0131yd\u0131 ki bunca zaman k\u00fcf\u00fcr etti\u011fimiz KOB\u0130<\/em>\u2019lerin yaz\u0131lar\u0131n\u0131 bay\u0131la bay\u0131la payla\u015f\u0131r hale geldik, toplumsal de\u011fi\u015fim fantazmagoryas\u0131n\u0131 sat\u0131n ald\u0131k. Dahas\u0131 \u201cHaziran Ruhu=7 Haziran Ruhu\u201d denklemini ezberlettiler bize. K\u0131saca pop siyasetin Haziran ruhunu <\/strong>cebellezi edi\u015fini<\/strong><\/em> tema\u015fa ediyoruz.<\/strong><\/p>\n

KOB\u0130<\/em>\u2019ler toplumsal de\u011fi\u015fim i\u00e7in tart\u0131\u015fma kabul etmiyorlar. Her t\u00fcr ele\u015ftiri \u201csa\u011fl\u0131 sollu \u015foven T\u00fcrk milliyet\u00e7ileri \/ b\u00f6l\u00fcnme paranoyas\u0131yla malul K\u00fcrt d\u00fc\u015fman\u0131 ulusalc\u0131lar \/ 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n zihniyet d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ve b\u00f6lgeyi kavramaktan aciz tek\u00e7i, asimilasyonist, otoriter \/ ceberrut eski-yeni vesayet\u00e7iler\u201d olarak sald\u0131r\u0131 alt\u0131nda. B\u0131rak\u0131n bin taneyi, yan\u0131nda ikinci bir \u00e7i\u00e7e\u011fe<\/em> bile tahamm\u00fcl edemeyen bu toplumsal de\u011fi\u015fim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n iki nadide \u00f6rne\u011fi i\u00e7in Oya Baydar yaz\u0131s\u0131na (http:\/\/goo.gl\/Q7Tq82) ve \u00dcmit K\u0131van\u00e7 yaz\u0131s\u0131na (http:\/\/goo.gl\/oiIUlr) bakmak yeter.<\/p>\n

Pop siyaset dilinin ipli\u011fini pazara \u00e7\u0131karmak sol bir dilin asli i\u015flevlerinden biridir. Sol s\u00f6ylemin tam da yukar\u0131da and\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na dikilen kendi form\u00fcllerini, kendi ileti\u015fim hallerini bulmak bu sa\u011f\u0131r edici u\u011fultuda bile bir \u00f6ncelik olmak zorundad\u0131r. Aksi halde onlar yapar, biz yorumlar\u0131z<\/strong><\/em>.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yeni durumlara yeni tabirler icat etmemiz gerekiyor. Merkezi kavramlar\u0131n \u015firazesinden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz siyaseti de \u2018Pop Siyaset\u2019 diyebilece\u011fimiz bir dile b\u00fcr\u00fcnd\u00fc. Peki bu siyaset dilinin kendine \u00f6zg\u00fc form\u00fclleri, ortak yap\u0131sal \u00f6zelikleri var m\u0131? \u00dcst metinde bize bir \u015feyler s\u00f6ylerken alt metinde asl\u0131nda neler s\u00f6yl\u00fcyor? Ve pop siyaset dili kar\u015f\u0131s\u0131nda elemiz kolumuz ba\u011fl\u0131 m\u0131? Pop, \u00f6znenin metala\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":482,"featured_media":19436,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[175,28,29],"tags":[460,2345,536,2346],"class_list":["post-19435","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-138-sayi","category-sosyal-bilimler","category-toplum","tag-kultur","tag-pop-siyaset","tag-siyaset","tag-soylem"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t