G\u00fcnl\u00fck ritmimiz hayatlar\u0131m\u0131za h\u00fckmeder, uykumuzu d\u00fczenler ve bize sabah ne zaman kalkaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yler. Biliminsanlar\u0131 sa\u011fl\u0131k ve insani performans\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan i\u00e7imizdeki saatlerin ne denli \u00f6nemli oldu\u011funu bilseler de, \u015fimdilik bu saatleri kontrol edemiyorlard\u0131.
\nBu durum de\u011fi\u015fiyor olabilir. Vanderbilt \u00dcniversitesi\u2019nden biyologlar farelerin g\u00fcnl\u00fck ritmlerini kontrol eden n\u00f6ronlar\u0131 nas\u0131l manip\u00fcle edeceklerini ve uyaracaklar\u0131n\u0131 ke\u015ffetti. Bu kemirgenler gece vakti ya\u015f\u0131yor olsalar da biyolojik saatleri insanlar\u0131nkilerle neredeyse ayn\u0131.
\n\u00c7al\u0131\u015fma beynin \u00fcst kiyazmatik \u00e7ekirdek isimli par\u00e7as\u0131na dayan\u0131yor, yani v\u00fccudun ana-saatine. Biliminsanlar\u0131 \u00f6nceleri \u00fcst kiyazmatik \u00e7ekirdekteki aktivite fazlas\u0131n\u0131n n\u00f6ronlarda daha fazla ate\u015flemeye sebep olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc n\u00f6ronlardaki bu iletim mevzubahis saatin do\u011fal aktivitesinin sonucunda ortaya \u00e7\u0131k\u0131yordu. Fakat Vanderbilt\u2019teki ara\u015ft\u0131rma ekibi, fare n\u00f6ronlar\u0131 aras\u0131na yerle\u015ftirdikleri genler ile bu h\u00fccrelerin \u0131\u015f\u0131\u011fa duyarl\u0131 olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131 ve ger\u00e7ek durumun, bilinenin tam tersi oldu\u011fu sonucuna ula\u015ft\u0131lar.
\nDeneyde bir grup fare \u0131\u015f\u0131\u011fa daha \u00e7ok tepki veren n\u00f6ronlara sahipken, di\u011fer bir grup fare ise \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n k\u0131s\u0131lmas\u0131na daha \u00e7ok tepki veren n\u00f6ronlara sahipti. Bu durum, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n n\u00f6ronlar\u0131n iletim oran\u0131n\u0131 kontrol edebileceklerini ve bu kontrol\u00fc sa\u011flayarak \u00fcst kiyazmatik \u00e7ekirde\u011fi ger\u00e7ekten uyarabilecekleri anlam\u0131nda geliyordu. Makalelerinde yazd\u0131klar\u0131 \u00fczere, \u201cBu durum \u00fcst kiyazmatik \u00e7ekirde\u011fin at\u0131\u015f oran\u0131n\u0131n g\u00fcnl\u00fck ritm belirlenmesinde, molek\u00fcler mekanizmalar\u0131n bir girdisi ve \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 olarak temel bir rol\u00fc oldu\u011funu g\u00f6steriyor.\u201d Ya da \u00f6teki bir deyi\u015fle, do\u011fru n\u00f6ronlar\u0131 tetiklemek ya da bask\u0131lamak, biyolojik saati ba\u015ftan ba\u015flatarak \u00fcst kiyazmatik \u00e7ekirde\u011fi etkin bir bi\u00e7imde s\u0131f\u0131rlayabiliyor.
\nBir makalesinde \u201cBu durum ilk defa saat n\u00f6ronlar\u0131n\u0131 bizim kontrol\u00fcm\u00fcz alt\u0131na sokuyor\u201d diyor ara\u015ft\u0131rmaya yard\u0131mc\u0131 olan doktora \u00f6\u011frencilerinden Jeff Jones. Ara\u015ft\u0131rma ekibi bu strateji ile \u2013h\u00fccreleri \u0131\u015f\u0131\u011fa tepki verdirterek- jet lag, mevsime ba\u011fl\u0131 duygusal rahats\u0131zl\u0131klar ya da vardiyal\u0131 i\u015flerde saat karma\u015fas\u0131 gibi s\u0131k\u0131nt\u0131lara \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmeyi umuyor.
\nGe\u00e7ti\u011fimiz hafta yap\u0131lan bir a\u00e7\u0131klamaya g\u00f6re, v\u00fccudu g\u00fcn\u00fcn farkl\u0131 bir zaman\u0131nda ya\u015f\u0131yormu\u015f\u00e7as\u0131na yan\u0131ltabilecek bir hap geli\u015ftirildi. Genetik bir modifikasyon ya da tertip ile daha az uykulu hissedebilmemiz art\u0131k bir an meselesi olabilir. Fakat kahve kupalar\u0131n\u0131z\u0131 b\u0131rakmay\u0131n, optogeneti\u011fin medikal ana ak\u0131mda \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131 y\u0131llar alabilir.<\/p>\n
\u00c7eviren: Alp Atamanalp Kaynak: <\/strong>Erin Blakemore, \u201cScientists Discover \u2018Reset\u2019 Button for Circadian Rhythm\u201d, http:\/\/www.smithsonianmag.com\/smart-news\/scientists-discover-reset-button-circadian-rhythm-180954130\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" G\u00fcnl\u00fck ritmimiz hayatlar\u0131m\u0131za h\u00fckmeder, uykumuzu d\u00fczenler ve bize sabah ne zaman kalkaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yler. Biliminsanlar\u0131 sa\u011fl\u0131k ve insani performans\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan i\u00e7imizdeki saatlerin ne denli \u00f6nemli oldu\u011funu bilseler de, \u015fimdilik bu saatleri kontrol edemiyorlard\u0131. Bu durum de\u011fi\u015fiyor olabilir. Vanderbilt \u00dcniversitesi\u2019nden biyologlar farelerin g\u00fcnl\u00fck ritmlerini kontrol eden n\u00f6ronlar\u0131 nas\u0131l manip\u00fcle edeceklerini ve uyaracaklar\u0131n\u0131 ke\u015ffetti. Bu kemirgenler gece vakti […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1989,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,35,33],"tags":[],"class_list":["post-1963","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-noroloji","category-saglik-bilimleri"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1963","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1963"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1963\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1963"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1963"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nODT\u00dc Kentsel Politika Planlamas\u0131 Blm YL<\/strong><\/em><\/p>\n